Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту [ 25 бет ]

I. 1 Математика сабағы кезінде шығармашылық дамытуды атқаратын әдістемеліктер. ............................................................................................................... 2
II. Негізгі
II.1 Математика сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту ...........................................................................................................................4
II.2 Оқушылардың ойлау қабілеттерін логикалық
есептер арқылы дамыту...............................................................................................10
II. 3 Баланың ойлау қабілетін дамытуға арналған
логикалық ойындар.................................................................................................13

II.4. Математика сабақтарында ұлттық ойындарды
пайдалану.................................................................................................................21

III.Қорытынды ....................................................................................................25
Пайданылған әдебиеттер...................................................................................27
        
        Жоспар
I. Кіріспе
I. 1     Математика сабағы кезінде ... ... ... ... ... ... сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін
дамыту
............................................................................
...............................................4
II.2 Оқушылардың ойлау қабілеттерін логикалық
есептер ... 3 ... ... қабілетін дамытуға арналған
логикалық
ойындар.....................................................................
............................13
II.4. Математика сабақтарында ұлттық ойындарды
пайдалану..................................................................
...............................................21
III.Қорытынды
............................................................................
........................25
Пайданылған
әдебиеттер..................................................................
.................27
I .1     Математика сабағы кезінде шығармашылық дамытуды ... ... ... ... ... оң ... та сапасы да
нәтижелі жүзеге асырылатын оқу үрдісіне қалыптаса ... ... ... ... ... ... мен ... өзі үшін
және өзінің болашақ өмірі үшін осы еңбектің керектігі туралы қанша естісе
де және өзі осы ... ... ... ... тұрса, осы іске кіріспе,
онда математиканы оқуға деген ешқандай себеп тумайды, оның ... ... ... ... қызығу қабілеті қалыптаспайды. Оқушының оқуға
дайындығын қалыптастыратын барлық нәрсе осы ... оқу ... ... ... ... жұмыс істеудің тәрбиелік мәні бар.
Тек өздігінен жұмыс істегенде ғана оқушы өз мүмкіндіктернін біліп жарқын ... ... ... ... ... ... оқып еңбектену
барысында оқушының рухани ... ... ... мен ... қиял ... күші ... мінезінің негізгі қырлары қалыптасады.
       Математиканы оқуда, сонымен қатар оқушының ... ... ... ... ... ... істеу, өз ойын (ауызша, жазбаша)
дәл, дәйекті ақын көрсету дағдылары қалыптасады.
    Бастауыш сыныптан ... ... ... рет ... ... ... оқулықтан мағлұматтарды алып үйренеді, бұл республикамыздан
білгір азаматтарын тәрбиелеуге байланысты ... ... ... ... Жеке ... ... ... технологиясында оқу пәндері
әдістемелері мен ... беру ... ... ... ... ... ... қолдануда жоспарлау мынаған келіп тіреледі,
яғни әр оқушының өз кезені ... ... оған ... ... ... технологиялар мен әдістемелерді міндетті түрде пайдалануы
қажет. Бұл үшін мына төмендегі түсініктерді ескерген жөн:
  -оқушылардың жас ... мен ... ... ... ... мен ... ... -оқушының өз бетінше іс-әрекет жасау тәсілдерін ... ... ... ... ... ... ... сыныптардағы сынып топтарының ерекшеліктерін ескеру;
  -мұғалімдердің ықыласы мен шеберлік деңгейінің болуы т.б.
       Демек, ... ... мен ... ... қалауы
бойынша) төмендегідей етіп жоспарлауді ұсынуға болады.
Бастауыш мектеп:
  -дамыта отырып оқыту әдістемесі (Л.В. ... Д.В. ... ... В.В. ... В.А. Левин);
  -дидактикалық бірліктердің ірілендіруі (П.М. Эрдниев);
  -түсініктерді қабылдау (С.Н. Лысенкова);
  -нәтижелі әдістемелер және оны қабылдау;
  -іс-әрекетті бағалау (Ш.А. Аманшвили, И.П. ... ... ... (В.В. ... ... ... және оны қабылдау (М. Монтессори, Р. Штейнердің жүйесін
қабылдау);
  -сын тұрғысынан ойлауды дамыту (Ж. Пиаже, Л.С. ... 1. ... ... ... ... ... ... дамыту
Қазақстан Республикасының білім беру стандартында білім берудің
басты міндеті логикалық ойлауды дамыту болып табылатындығы атап ... ...... ... ... ... негізгі
кезеңі.Бастауыш сыныпта балалардың ойлары нақты-бейнеліден абстрактылы ... ... ... ... ... ... міндеті – бала
интеллектісін себеп – салдарлы байланыстарды түсіну деңгейіне дейін ... ... ... ... сөз ... ... логика туралы қысқаша
айтып кету керек.Логика - (грек тілінен алынған logic - сөз, ... ... ... ... мен түрлері туралы ғылым. Объективті пікірлерге
негізделген процесс логикалық ойлау деп, ал ... ... ... мен
заңдары туралы ғылым логика деп ... ... ... ... ... сай ... Логикалық ойлауға түскен құбылыстың
себептері мен салдары, ... ... ... мен ... ... ... ашылады. Пікір алмасу кезінде, ... ... ... ... ... ... айтқанда сол заңдылықтар мен формалары жөніндегі ғылым- логиканың
көмегі мен бір ... ... ... ... ... тұжырым
теориясының ең алғаш грек философы Аристотель ... ... ... барысында адам қоршаған дүниені танып, білу үшін ерекше
ақын қызметін орындайды. Бұл нақты қызметіне талдау, ... ... ... және қорытындылау арқылы жүзеге асырылады.
Талдау – бұл оймен бүтінді жіктеу немесе бүтіннен оның ... не ... ... ... алу, ... ... ... затты практикалық қажеттілікке орай құрама бөлшектерге ажырату.
Мысалы балаларды қандай да бір ... ... оның ... ... ... ... ... және
теориялық болып бөлінеді. Егер талдау жоғарыда ... ой ... ... ... ... алады. Мұндай талдау элементтері жас
балаларда көптеп кездеседі.
Біріктіру –бұл әрқилы бөлшектер, қасиеттермен әрекет қимылдарды тұтас
бірлікке топтастыру.Біріктіру операциясы ... ... ... ... ... жеке ... мен құбылыстар күрделі,бүтін ... бар ... тобы ... ... ... талдау мен біріктіру әрекеттері оқу жұмысында аса үлкен
маңызға ие.Бала ... ... мен ... тануға қол жеткізеді,ал кейін
сол игерген әріптердің басын біріктіріп буын құрайды,буыннан сөз,сөзден-
сөйлем,сөйлемдерді біріктіріп ... ... ... - ... ... мен ... не ойлардың бөліктері
арасындағы ұқсастықтар мен ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі - қорытындылардың қисындылығы олардың
шындыққа сай келуінде. Логикалық ойлауға түскен ... ... мен ... ... ... ... ... байланыстар
мен қатынастар логикалық ойлау жолымен ашылады.Бұл байланыстар ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз - ойлау формасы,мұнда бір нәрсе мақұлданады,не
теріске шығарылады.Бір немесе бірнеше пікірден жаңа пікір ... ... – ой ... деп ... ... ... кезеңінде оқушылардың бағдарламалық
материалды оқып үйренгендей қабылдауға ... де ... ... ... және дағдыларына, сонымен бірге,математиканы ... ... да ... ... ... ... ... математиканы сүйіп оқитын,оған деген ынтасы ... да бар. ... ... ... ... ... бір ... меңгеретін жаттығуларды
орындағанда оларға қиынырақ тапсырмалар, міндетті емес тапсырмалар берілуі
қажет.Қазіргі кезеңдегі мектеп ... әлі ... ... аз ... бірі - ... ... ойлау қабілеттерін
дамыту,кітапқа ,оқуға,білім алуға деген ... ... шешу ... ... ... бастап логикалық есептерді
шығару керек.
Оқу еңбегінің қаруы - ой. Логикалық жеке пікір мен өзіндік ... ... ой мен іс ... ... өзегі болып келеді.Ол
үшін әр адам өз ... ... ... ... қана ... ... қлай ... керектігін ойластырғаны жөн.
Оқушылардың жеке ойлау қабілетін дамыту үшін олардың өзіндік күш қуаты
мен сенімін арттыру керек. Қолынан ... көп ... ... берген абзал. Оқушылардың білімді меңгеру үрдісі негізінен мына
компоненттерден тұрады.
1. Қабылдау
2. ... Есте ... ... және ... ... дамыту туралы М.Жұмабаев былай деген:
«Ойлауды өркендету жолдары. Ойлау - жанның өте бір ... ісі. ... ... тым ауыр.Сондықтан тәрбиеші баланың ойлауын өркендеткенде
,сақтықпен басқыштап іс істеу керек».
Логикалық жаттығуларды ... ... ... ... ... ... ... түрлі мазмұнды есептерді шығаруда,
есептің шартын құра білуге қалыптастырылады.Бір есептің бірнеше шешімдерін
табуға жетелейді.Әрбір ... ... ... мен аяқталып,логикалық есептер
оқушылардыңжас ерекшелігіне қарай күрделене түсуі қажет.
Логикалық зерттеу саласы – ойлау ... ... ... ойы ... ... ... ... табылады. Сонда логиканың өзіндік
ерекшелігі неде?
Ойлау формалары немесе логикалық формалар үшеу: ұғым, ой пікір және ... ... ... ... ... ... ... деген ұғым бар.
Балаларды логикалық ойлаудың тәсілдеріне ... ... ... ... ... ... ... да математикалық дайындық
логикалық ойлау және ... ... ... ... ... керек.
Бұл ойлаудың түрі негізі жалпы ойлаудың үш формасын ... ... ғана ... ... ... ... мүсіндік және логикалық.
Алғашқыда 3-4 жаста көрнекі әсерлік ойлау күш ... ... ... соң оны ... ... тырысады.
5-6 жаста көрнекі-мүсіндік ойлау дамиды,бұл көріп тұрған заттардан
керектісін таңдай ... бұл ... ... ... ... ... көмектеседі бала мектеп, дүкен ойындарын
ойнайды, суреттерді үлкен қызығушылықпен қарастырады.
Кейін ойлаудың дамуы балада ... дами ... ... ... ... ... логика заңдылығына
байланысты ой қорытындыларын жасауға үйренеді.
Оқушыларды логикалық ойлауға ... ... ... Бастауыш сынып
оқушыларын логикалық ойлауға үйретуге бола ма? Балаларға жас ... ... ... ... беру ... осындай сұрақтар көптеген мұғалімдері ... ... ... ... мен ... ... отыра логикалық
тәсілдері қолдануды үйренеді.Сабақта әр түрлі әдіс-тәсілдерді пайдалану
арқылы оқушының ... ... ... ... бекіп,ізденуге, өз
жұмыстарының ойларын ортаға салуға дағдыланады да, сөз қорлары ... ... ... ... ... есте ... қажет
етеді,қызығушылығы оянып, ой-өрісі дамып, алған білімдерін ... ... ... ...... ... мен міндеті.
Сурет. 1 «Оқушының логикалық ойлау қабілетін арттыру субъект ретінде
дамуының алғы шарты»
Мысалы.Логикалық жаттығулар:
1. Айжан мен Маржанның әкелерінің аттарын ата. ... мен ...... ... ... ... ... қызынан үш жас кіші болса, ... ... аты ... ... қызы.)
2. Үш ағайынды.
Арман, Аян, Абзал ағайынды үшеуі әртүрлі ... ... ... ... Абзалдан кіші емес. Бұл үйдің үлкені ортаншысы,кішісі кім?
(Ең үлкені Аян,ең кішісі Арман, ... ... Қай ... балалары?
Әділет, Еркін, Ерлік үшеуі лагерьде кездесті. Бұлардың біреуі –
Қосқұдықтан, екіншісі -Үштөбеден, үшіншісі – Көктөбеден.
Әділет пен Қосқұдықтан келген Еркін екеуі бір ... ... ... де ... ... ... ... болса, қай бала қай ауылдан
келген?
(Еркін- Қосқұдықтан, Әділет- Көктөбеден, Ерлік -үштөбеден.)
Қызықты әзіл-есептер.
1. Түнгі сағат 10-да ... ... ... 24 ... кейін күннің жарқырап
тұруы мүмкін бе?
2. Дорбадағы 10 асықты 10 бала бір-бірлеп алды. ... бір асық ... Бұл ... таяқша арқылы 3 үшбұрышты және 2 шаршыны қалай құрастыруға болады?
Дидактикалық ойындар.
Математикалық телефон
Дидактикалық мақсаты: 20 көлеміндегі сандарды ... ... ... ... ... Ойыншық телефоны, картон қағаздан дайындалған
телефон тұтқасы.
Мазмұны: Бұл ... ... мен ... ... болып, екі оқушы дара,
немесе бір оқушымен класс ... ... ... өз ... ... ... екі бала бір-біріне математикалық
тапсырмалар беріп, жауабын ... ... ... балалар олардың
жауаптарының дұрыс не бұрыстығын тексеріп отырады,Бір бала сұрақ қояды, ал
екінші бала ... ... ... бере ... ... отырады да, ойынды басқа
бала жалғастырады.Осылайша тездете отырып, бүкіл кластың ... ... ... түрлендіріп, күрделендіріп жалғастырып ... ... ... бос тор ... сандарды таңдап қою керек.
Мұнда кез келген бағытта орналасқан үш санның қосындысы ... да бір ... ... сан ... керек.
15 саны.
| |1 |6 |
| |5 | |
|4 | | |
39 ... |1 |16 |
| |13 | ... | | ... шығармашылық жаттығулар оқушылардан тек қана математикадан
білім емес, күделікті өмірде кездесетін әртүрлі жағдайға байланысты білімді
талап ... ... ... ... ... ... қиялын дамытуға негізделген. Бұл - өте қиын, аса ... ... мол ... жұмыс. Ендеше логикалық ойлауды дамыта оқытуды негіздеу
үшін логикалық ойлау ұғымын терең түсіну керек. Біз бұл ұғым және ... ... ... ... ... оқу ... және ... зерттеу жұмыстарын қарап шығып, логикалық ойлауды
дамыту ұғымы ойлауды дамыту ұғымын қамтиды деген пікірге келдік. «Ойлау ... ... ... ... ... ... логикалық
ойлайды, бірақ өздерінің ойлауы логика заңдылықтары мен формалары арқылы
болып жатқанын білмейді» ... ... 2    ... ... ... ... есептер арқылы дамыту.
Математиканы оқытудың әрбір кезеңінде оқушылардың программалық
материалдары оқып үйренгендей ... ... де ... ... және ... сонымен бірге математиканы оқытудағы
қызығушылығын дамытуға да ... ... ... ... ... емес. Олардың ішінде математиканы сүйіп
оқитын, оған ынтасы зор да бар. ... ... ... ... орындау
жалықтырады. Сондықтан белгілі бір ережені меңгеретін жаттығуларды
орындағанда оларға ... ... ... емес ... ... кезеңдегі мектеп математикасында әлі шешімдері табылмаған
проблемалар аз ... ... бірі ... ... ... ... кітапқа, оқуға, білім алуға, деген құмарлықтарын арттыру.
       Осындай проблемаларды шешу ... ... ... ... есептерді шығару керек.
       Ұлы ғалым Д.И, Менделеев мұғалімдердің ғылымының ... ... ... ... ... ... ... ғана оқушыларына
терең де мағыналы білім бере алады» деген.
       Оқу еңбегінің ... ... жеке ... мен ... ... Бұл талаптар ой мен іс-әрекетінің негізгі өзегі болып келеді. Ол
үшін әр адам өз орнында ... ... ... ... ... ... қалай   өсіру  керектігін ойластырғаны жөн.
       Қоғамның, ой-санасының өсі, жаңа сапалық деңгейге шарықтау кезеңі,
еліміздің ... ... ... ... ... ... ... жастарынан өзіндык таланты мен табиғи қабіелтін жетілдіріп қана
қоймай, олардың жаңашыл болуын, ізденістерін ... ... ... ... ... логика, информатика пәндері басты мәнге ие.  ... ... ... ... ... ... ... ситуацияларға негізделген ғылыми көріністер байқалады. Әрбір таным
қанағаттанарлық сезімге бөлу үшін адамның ғылыммен ішкі ... ... ... ... болғаны жақсы. Тек осындай жағдайда ... ... ... түсінбей жаттап алу, ойды жүйесіз баяндау
әрекетті сирейді. Бұған қалыптасқан оқушылардың қиялы ... ... ... ... жеке ... қабілетін дамыту үшін олардың өзіндік күш-
қуаты мен ... ... ... ... ... көп ... ... берген абзал.
       Оқушылардың білімді меңгеру үрдісі негізінен мына компоненттерден
тұрады.
 1.Қабылдау.
 2.Түсіну.
 3.Есте сақтау.
 4.Қорыту және жүйелеу.
       ... ... ... туралы М. Жұмабаев былай деген: «Ойлауды
өркендету» жолдары. Ойлау-жанның өте бір қиын, терең ісі. Жас балаға ... ... ... ... ... ... өркендеткенде сақтықпен
басқыштап іс істеу керек.
       Өркендету жолдары мыналар:
   1. ... ... ... ашық ... көп болуына жағдай қылу
керек. Қанша дегенмен адам суреттер бойынша ... ... ... ... ... ... жалаңаш пікір айтудың қажеті жоқ, бала пікірді
суреттің өзінен шығарып алсын.
   2. Бала ... ... ... сандары бойынша топ -топқа бөлу
сияқты, мысалы: дыбыстарды, әріптерді бөлу ... ... ... ... ... баланы заттарды, көріністерді топ- ... ... ... ... көшуді естен шығармау керек.
   3. Бала көріністерінің, ойлардың аралығындағы байламды, олардың қайсысы
қайсысына себеп екені біліп үйренсін. Бұл ... ... ... заң
шығартқызып, үйрету сияқты істермен болады.
       «Жаңа буын» математика оқулықтарында «Жасыл ... ... ... ... Бұл ... ... математиканың бастауыш
буынның білім мазмұнындағы «Төртінші блок-мазмұндық логикалық есептер мен
тапсырмалардың жүйесі...» және ол «... ... ... ... қиялын,
есте сақтауын, логикалық ойлау элементтерін дамытуға ... ... ... ... ... ... ... ой
ұшқырлығын дамытады. Бұл оқушылардың түрлі мазмұнды ... ... ... құра ... қалыптастырады. Бір есептің бірнеше шешімдерін
табуға жетелейді. Әрбір сабақ қызықты ... ... ... ... жас ... қарай күрделене түсуі қажет.
       Оқулықтағы шығармашылық жаттығулар оқушылардан тек ... ... ... ... өмірде кездесетін әр түрлі жағдайға
байланысты білім талап етілетін тапсырмалар. ... ... ... ... ... дамытуға негізделген. Бұл -өте қиын, ... ... ... мол, ... ... 1. ... Ләззат, Назерке, Гүлнәрдің туған күндері-2-ші ақпан, 10-шы
қазан, 2-ші маусым, 28-ші ақпан. Ләззат пен ... бір айда ... ... пен Ләззаттың туған күндері бірдей сандар. Балалардың әрқайсысының
қай айда, қай күне туғанын анықта.
       Шешуі: Ләззат-2-ші ақпан, Салтанат-2-ші ... ... ... ... 2. ... 22-де ... ... тұрса, 24 сағаттан кейін күннің жарқырап
тұруы мүмкін бе?
   3. ... ... 2 және 3 ... ... 24 тиын жатыр. Теңгелер
саны- 10, 2 тиындық теңгелердің қанша болуы мүмкін?
   Шешуі: 2 х 6 = ... 3 х 4 = ... 4. ... 8 ... төрт ... 3 ... болатындай етіп
орналастыру керек. Шешуі:
  5. Ағаш кесушілер бөренені метрлік бөліктерге бөлу керек. Бөренені 1 ... 2 ... ... ... 5 ... ... 1 рет кесуге 2 минут уақыт
кетеді. 5 ... ... олар ... ... ... ... 8 минут.
 
                     2               4             6              8
 
   6. Әділет, Еркін, Ерлік үшеуі лагерьде кездесті. ... ... ... ... ... ... ... келген Еркін екеуі бір бөлмеге орналасты, бұлардың ... ... ... ... ... ... қай бала қай ауылдан келген?
Шешуі:
Әділет: Қ Ұ Қ
Еркін: Қ Ұ Қ
Ерлік: Қ Ұ Қ.
II. 3 ... ... ... ... арналған логикалық ойындар
Ойын балалардың ... ... ... ... ... ... зор ... атқарады.
Ойын баланың даму құралы, таным көзі, тәрбиелік дамытушылық мәнге ие ... ... жеке ... ретінде қалыптасуына ықпал етеді. Ойынның
тәрбиелік маңызын жоғары ... ... ... ... деп ... ... ... маңызы зор, ересек адам үшін еңбектің, жұмыстың,
қызметтің қандай ... ... нақ ... ... бар. Бала ... қандай
болса, өскен соң жұмыста да көп жағынан сондай болады». Сондықтан ... ... ең ... ... басталады.
Ойын – баланың қажетті әрекетінің бірі ойынды кіші жастағы балалардың
табиғаты керек етеді. ... ... оқуы ... ... ... оқушы білім алуға, оқуға қызықтыра отырып, тұлғалы ... ... ... ... ... қолданылатын ойын
түрлері оқушылардың математикалық ... ... ... ... ... ... шыңдай түсетіні белгілі. Математика сабағында
қазақтың ұлттық ... ... ... ... ... «Ақсүйек»
ойыны белгісіз санды табуға арналған ойын. Ойынға толық сынып ... ... ... ... ... тығылып жатыр. Кім дұрыс
шығарса, сол ... Кім ... көп ... сол ... ... ... материалына лайықталған ойын есептерін алып, тек ғана
оқушының орындай алатын іс - әрекетімен шектелу жеткіліксіз. Мұндай ... және ... ... мен ... және ... және ... тиімді бөліктері жан-жақты ойластырылуы керек. Ойын үрдісінде
балалардың білімі тереңдей түседі, осыған ... ... мен ... ... жаңа ... ... Ойын - ... өміртанымының алғашқы
қадамы деп білеміз. Оның басты ерекшелігі баланың ойлау қабілетін жетілдіру
болып табылады. Атау ұйқастарын санау ... ... сан ... ... ұйқас заттарды танып біледі. Санамақтар сан үйретеді, әрі дүние
танытады, әрі ... ... ... мен математикалық ойлау қабілетін
дамытады. Санамақтың түрлері өте көп. Ойында балалар әр нәрсеге ... ... және ... ... ... Ойын ... ол алға қойылған мақсатты
шұғыл және оңай жүзеге асырады. Ойын шарттарының өзі ... ... ... мен ... ... ... талап етеді. Егер бала
ойын талабына зейін қойғысы келмесе, ойын шарттарын есте ұстамаса, онда ... ... ... ... - ... ... іс - әрекетінің бір түрі. Ойын ... жеке ... ... ... Кіші мектеп жасындағы
балаларды көргендерін, байқағандарын, айналасынан естігендерін ойын кезінде
қолданалытанын байқау қиын ... Ойын ... ... ... ... балалар дүниені тани ... ... ... жұмсап,
сезініп білдіруге мүмкіндік алады, адамдармен араласуға үйренеді.
Бүгінгі күн талабы – баланың оқыл ойын ... ... ... ... ... қасиеттерін қалыптастыру, заман талабына сай ойы жүйрік
етіп тәрбиелеу.
Сондықтан да баланың танымын алғашқы күннен бастап дамтыудың, ... мен ... ... ... ... – ойын ... ... – баланың жетекші әрекеті. ... ойын тек қана ... ... ... ... балаға берілетін білім мен
тәрбиенің құнды негізі ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес ойын түрінде ұйымдастыра отырып, баланың
логикалық ойлау қабілеттін арттыруға жағдай жасау ... ... Бала ... айнала құбылыс сырын танып сезінеді, себеп-салдарлық байланысты
және тоәуелділікті анықтауға тырысады. ... өмір ... ... ... ... ... туындайды, осы сезім оны
талпыныстарға жетелейді. Ойын ... ... ... ... ... ... өзінше шешім жасау өз ойындағысын айту жағдайларына
мүмкіндік туғызылса ғана бала ... ... ... ... ерік-жігерлі,
дүние танымы кеңейген, ... тілі ... ... болашаққа
қызығушылығы оянған дара тұлға ретінде жан-жақты дами ... ... ... тек ... бір ... көлемін ғана емес, жалпы тәлім-тәрбиелік
іс-әрекеттерді игерумен бірге, ... ... есте ... ... және
т.б. қабілеттерінің; танымдық, іскерлік, шығармашылық қасиеттерінің дамуын
қамтиды. «Ойы саяздың, тілі саяз» деген ұлғатты сөз ... ... ... ... ... ... ... түрлері:
Зерттеу сабағы - іздендіру мақсатында
Саяхат сабақ - танымдық қабілетін дамыту
Семинар сабақ- оқушының білімін ... ...... ... ... ... , жұмбақ - оқушылар зейінін дамыту.
Сахналау сабақ - оқуылар шығармашылығын дамыту.
Ертегі сабақ - оқушылардың ойлау қабілетін дамыту.
Дәстүрлі емес сабақтың бір түрі – ойын ... бұл түрі - ... ... және ойлау қабілетін дамытады.
«Сөзжұмбақ» оқушылардың ой - өрісін, білім көкжиегін ... ... ... қаншалықты меңгергенін тексеруге өте қолайлы. Логикалық
тапсырмалар оқушының психологиялық және жас ерекшелігіне байланысты ... ... ... ... сөзжұмбақ оқушылардың ойларын
ұштайды. Жұмбақтарды шешу ойларын бір ... ... ... ойлау
қабілеттерін дамытып, өз пікірлерін дәлелдей алуға жетелейді.Жұмбақ шешу
шығармашылық үрдіс. Сөзжұмбақты шешу ... ... сызу ... ... ... ... ала ... сұрақтарымен қосып жазып
қойған дұрыс. Сөзжұмбақты кішкентай қалташалар арқылы ... да ... ... ... ... беті өзіңе қарай қаратып ... ... ... ... ... ... ... құрастырылған
сөзжұмбақты балалармен жеке жұмыс жасағанда да қолдануға ... ... ... ... ... ... атын тап. (...............)
Отыз екі ... боп ... ... ... ... асты ... сабағындағы шығармашылық қабілетін дамыту.
Логикалық есеп
... ... 3 зат тұр: ... доп, ... ... ... шетіне қоюға болады?
... ... төрт алма тұр. Бір ... алып ... ... ... ... үстінде неше алма болды?
• Қоянға, түлкіге, аюға үш ... ... ... ... - қызыл, сары,
көк. Қояндағы жалауша қызыл емес, түлкідегі қызыл да,көк те ... ... ... ... 2 ... түр. Әр ... ... бір-бір орындық
болуы үшін сол орындықтарды қалай қоюға болады?
Математикалық тест
4 + 3 9,10,7 10 - 3 ... + 3 9, 6, 4 9 - 2 5, ... ... ... ... ... мысықтың аяғы қанша?
3.Бес қойдың басы нешеу?
4.Үш адамның қолы ... не ... ... ... келе ме?
• Онда әріптерді түсіне қарай таңдап, құйрығына жазып ... ... ... ... ... алайық
Біреу,екеу, үшеу, төртеу,бесеу
Қолымда сонда саусағым ... ... бес ... қолымда бес саусақ
Қосып едім екеуін,
Болып шықты он саусақ.
Санамақтар
Тауық, жөнін тауып,
Он жұмыртқа басты,
Өэдерінше ... ... ... ... ... ... екі үйрек көріп ем,
Үшеуі ұшып кетті
Төртеуі суға түсіп кетті
Айтпауға сөз қалмады.
Қаншасы орнынан қозғалмады?
Үш алманы бақтағы
... алып ... Ең ... ... Ақ тиінге сыйлады.
... ... ... ... ... ... ... табу
Әріптердің құпиясы
• Кестенің ... ... ... ... ... О – ел
• Н – ... Д – ... Ж – ... А – ... Л – ... Б – ... Р – ... М – бүгінгі
• Қ – ... С – ... П – ... және ... ... оның ... ... процесі объект пен субъектінің өзара әрекеті ретінде жүзеге
асады.Ойлауды психологиялық ... ... ... ... танымдық
құпия мәнін және жемісті болуының себебін ашып көрсету, яғни ойлаудың мәнін
және жемісті болуының себебін ашып ... ... ... ... ... ... ойлау ерекшеліктерін дамытып отыруға баса мән береді.
Қазіргі психологияда ... ... әр ... ... ... ойлау
дегеніміз - әлеуметтік жағдаймен ұштасқан, ... ... ... ... сол ... болмыстың, дүниедегі нәрселердің жалпы және
жанама бейнеленуі. Бұл бейнелену адам ... ... және ... ... танылады. Ойлау – сыртқы дүниедегі болмыстың жалпы жанама
жолмен біздің санамыздағы ең биік сатыдағы бейнесі. ... ... ... мен ... ... ... ... болып, тікелей
сезім процесінің шеңберінен әлдеқайда асып түседі.
Ойлау – адам соның арқасында заттар мен шындық құбылыстарын олардың ... ... ... және ... ... сондай-ақ арасында
болатын әр түрлі байланыстарды ашатын психикалық процесс.
Ойлау – аса ... ... ... Оны ... ... ... ... ішінде логика мен психологияның орны ... ... жас ... адам ойының пайда болуы, дамуы, қалыптасуы
жолдарын, яғни жеке адамның ... ... ... ... – бүкіл адамзатқа ортақ ой әрекетінен ... ... ... адам ойының нақты нәтижесі болып табылатын ұғым,
пікір, дәлел, ой ... ... ... Ойлау ерекшеліктерін
таным мен ой процесінің ... ... ... ойлаудың білім мен тікелей
байланысты екендігін көрсетеді.
Ойлауды дамыту – оның ... мен ... ... болып табылады.
Психологияда ойлаудың үш түрі ... ... ... 2. ... 3.Сөздік – логикалық.
Ойлауды дамыту процесі төмендегілерді ... 1 / ... ... ... мен ... ... /практикалық іс-
әрекеттік,көрнекі-бейнелік, сөздік-логикалық/
• 2/ Ойлау ... ... және ... ... ... ... 3/ ... мәнді белгілерін ажырата білуін дамыту.
• 4/ Қоршаған орта ... мен ... ... мен ... табу.
• 5/ Өз пікірінің дұрыстығын дәлелдеу.
• 6/ Өз ойын ... ... ... және ... түрде
баяндау.
• 7/ ... ... мен ... бір ... ... ... 8/ ... дамуын көре білу, негізделген қорытынды жасау.
• 9/ Формальды ... ... ... ... негізделген ойлауға көшу процесін стимулдау.
• 10/ ... оқу және ... тыс ... формальды
және диалектикалық логика заңдары мен талаптарын қолдану дағдылары мен
біліктіліктерін жетілдіру
II.4. Математика сабақтарында ұлттық ... ... ... ... ... ... ... алған білімін
күнделікті өмірмен берік ұштастыра түсуге қолайлы мүмкіндік ... ... ... ойындардын қолданудың түрлі жолдары бар. Мысалы,
ойын сабақтың басында, не ... не ең ... ... ... ... ... ... жаңа сабаққа немесе сұралатын үй
тапсырмасына оқушыларды ... ... ... ... Егер ойын ... ... қолданылатын болса, онда мұғалім
мақсаты- ... ... ... ... шаршағанын ұмыттырып, ерік
жігерін дамыту.
       Ойын ... ... ... ... не сол ... алған білімді
жинақтау мақсатында пайдаланылады.
       Ұлттық ойындарды ... ... ... ... де ... Ол ... ойын элементтері сабақты түрлендіріп, мазмұнын байыта
түседі, оқушылардың бойындағы білуге деген талпыныс пен ... ... ... ... ... ... ... өмір тәжірбиелерін
толықтырады.
       Ұлттық ойынның бұл қасиеттерін халық ерте ... ... мәні ... ... түрлерін ойлап шығарған. Қазақ халқы халық ойындарына өте
бай және оның түрлері де алуан саналы ... ... ... бір ... ... мен ... ... негізделсе, енді бір тобы тез
ойлап, шешуді талап ететін ауызша есептер, сондай- ақ ... ... ... ... ... болып келеді. Біздің пікірімізше, бұл
ойындар күні бүгінге дейін өз маңызын жойған жоқ. ... ... ... ... ... ой- ... ... дүниені танып, білу
қабілеттерін кеңейте берері сөзсіз.
       Мектепке келмей ... ақ бала ... ұғым ... мағлұмат ала
бастайды. Бірақ оны саналы түсінбейді. Осы құбылысты сезген ... ... ... ... ... берудің алуан жолдарын ойлап тауып, олардың
ақылын ойы арқылы өте ... ... ... Сан ... есептер
арқылы, ауыз екі әңгіме арқылы немесе нақыл сөздер, мақал- мәтелдер арқылы
да жеткізген. Сан ұғымын ... ... сол ... ... ... ... бала зердесінде өшпес із қалдырып, санасын мықтап орын тебері сөзсіз.
«Аз», «Көп» деген ұғымдарды баланың зердесіне ... оңай ... ... Ал, оны ... ... ... ... түсіндіре бастасақ, ол
онша қиындық келтірілмейді. Халық ойындары арқылы сандарының жиынтық ... оңай ... ... ... бәрін қазақ халқының бір ғана ойынының
бойынан табуға болады десек, артық емес. Мысал ... он ... ... ... ойынын алайық. Өткен ғасырдың 30-40 жылдарында бұл ойын
баланы мектепке ... ... ... есептелетін. Бүгінде ол өзінің
маңызынан ... ... Бұл оның күні ... ... ... ... ... керсінше, ұмыт болғандығынан, елеусіз қалғандығынан.
      Бірінші сыныпта математика оқып үйрене бастағанда ... ... ... ... түсінігін жеңілдету үшін санамақ ойынын ... ... ... ... ... ... ... тіл
жаттықтыруға арналған «Қуыр-қуыр, қуырмаш» ойынын естеріне салып, ... жөн. ... ... ... ... ... кезде «сен тұр, сен шық»
ойынын ... ... ... сыныптың математика сабағында алғашқы ... ... ... шіркін балалық» кітабын «Он саусақ», «Санамақ»
өлендерін жаттатып, мазмұнын ... ... (ана ... ... ... ... ... логикалық ой ... ... ... ... ... ... соқ» ... ойнатқан жөн. Бұл
оқушыларды шапшаң ойлауға дағдыландырады. Алғашқы ондық көлемінде есептер
шығарып, амалдар ... ... ... ... көп ... ... үйретумен бірге оқушыларды өз бетімен есеп құрауға жаттықтырады.
       Оқушылардың белсенділігін арттыра түсу ... ... ... ... орынды. Сол тәсілдердің бірі- «жетім алма» жұмбақ өлеңі
арқылы есеп шығарту.
       Табақта бес алма,                              Бір алма ... ... екі ... Екі алма ... ... ... ... Болады жеті алма                            нешеуін алады?
       Бір алма апама                                 нешеуі қалады?
      
       № 1
Барлығы жеті алма. Оның төртеуіне беріледі. ... ... ... бұл ... ... санды табу тәсілімен шығару керектігі
түсіндіріліп, есепке өрнек құралады.
       
 
       Х+4= 7
       Х= 7-4
       Х= ... ... 3 ... ... ұшып бір топ ... Жетпей тұр ғой қосылмай.
       Суалып көлі болып саз.                     Оның және ширегі,
       Ескі ... ... ... ... ... Мұны ... ... қаз.                 Өзің жалғыз кезіккен,
     - Есенсіз бе, жүз қаз,                           Қосыларын сезіп пе
ем?!
       Деді ... бір ... ... ... ... бұрып бастаушы,               «Жүз» атауын сыйлайық,
           
 Жолыққан қаз – х
Тағы сонша қаз- х
оның жартысы –х / 2
Оның ширегі – х /4
Теңдеу ... ... 4х+ 2х+ х +4 = ... = ... = ... = ... 36 қаз.
       Бастауыш сынып оқушыларымен өтілетін математика сабақтарында ұлттық
ойындарды үнемі пайдалана ... ... ... есепке жаттығуын,
логикалық ой жүйелерін жетілдіре ... ... ... бар. ... халықтың байырғы ауызша есептерін, халық ойындарын ... ... ... ... ... соң ... ... жасымнан 2 есе артық болады, ата нешеде?
                   Жауабысы: ата тоқсанда.
 
   №5
     Үш бұзаулы сиыр, екі құлынды бие және 10 қой ... 720 сом ... ... құны ... ... 1 бұзау – 8 тұяқты.
 1-Сиырда- 8 тұяқ
 1-құлында- 4 тұяқ
1-биеде -4 тұяқ
1-қойда -8 тұяқ
                                                 3*8=24т,
                                                 3*8=24 т,
                                                 2*4=8 т,
                ... ... 10*8=80 ... ... 720/ 144 = ... Жаманбайдың немересі Бүркітбай – ол Итқара шөбересі Шашақтың баласы
болса, Жаманбай Итқараның кімі болғаны?
         Жауабы:
         Шақшақ - әкесі.
         ...... ...... ...... есептер балаларға ой салып, сабақты жақсы меңгеруге мүмкіншілік
жасайды.
       «Санамақ» ойыны ... ... оқып ... ... ... ... ... толық мүмкіншілік береді де, келесі ... ... Оны, ... ойына сақтау қабілеті төмен балалар үшін (
санның рет қатарынан жаңылғанда) қолданған жөн.
 
 
             
Мысалы:
                        Бір ... ... Екі ... ... Үш дегенім үскі
                        Төрт дегенім төсек
                        Бес дегенім бесік
                        Алты ... ... Жеті ... ... ... дегенім серке
                        Тоғыз дегенім торпақ
                        Он дегенім оймақ
                        Он бір дегенім қара жұмбақ
 
 
 
 
       Бұл ойынды ... ... ... оның ... ... болса, екіншіден ұйқастығы, ырғақты айтылуы, үшншіден білеу, үскі
т.б. сөздер жай мағынасыз айтыла салған сөз тіркесі емес, ... ... ... ... заттарды таңдап, іріктеліп алынған, сондықтан да
балалардың ұғымына жақын ... ... жаңа ... меңгермеген және өзінің біліміне ештеңе қоспаған
осынау күнді немесе сағатты бақытсыз сана»
                                                                         
Я. А. Каменский
 
Мектептің бастауыш сынып ... ... ... ... ... әдістемелік негіздемелеріне және
эксперименттік ... ... ... сүйене отырып төмендегідей
қорытындыға келдім:
1. Оқушылардың психологиялық жас ерекшеліктері мен ... ... ... мен ... талдау бастауыш сынып
оқушыларының логикалық ойлау қабілетін дамытудың мүмкіндіктерінің
мол екендігін көрсетті.
2. ... ... ... ... мен жаттығуларды қайта
өңдеп жаңа мазмұн беру арқылы оқушылардың логикалық ... ... ... ... ... ... оқу-
танымдық іс-әрекетті, оқытудың заңдылықтары мен ұстанымдарын
тиімді пайдалануға болатындығын көрсетті.
3. Логикалық тәсілдерді ... және ... үшін ... пәндік материалдарға айрықша өзгерістер енгізбей-ақ оларға
сәйкесінше әдістемелік өңдеулер жасау жеткілікті;
4. ... ... ... ... ... арналған
әдістемелік жүйе бойынша оқыту арқылы оқушылардың логикалық
ойлауын ... ... ... ... ... логикалық ойлау қабілеттерінің даму деңгейі ... ... ... білімдерінің де жоғары болуына алып келетіні
көрсетілді;
6. Бастауыш ... ... ... ... қабілетін дамытуға
бағытталған әдістемелік жүйенің тиімділігі педагогикалық
эксперимент арқылы ... ... ... тыс ... алатын, шұғыл шешімдер қабылдай
білетін, белсенді, шығармашылық адамдар қажет. Сондықтан да ... ... ... ... қоймай, балалардың жекелік қасиеттерін,
қабілеттерін дамытудың жолдарын қарастырған жөн.
Баланың ... ... ... ... құралдарын анықтау
психология мен педагогика ғылымдарында өте ертеден зерттеліп келеді.
Шығармашылық әлемді ... ... ... ойшылдардың назарында
болғандығын «шығармашылық теориясын» жасауға ... ... ... байқауға болады.
Көтеріп отырған мәселе туралы жазған ойлар, ... ... ... Бұл ... – ақ ұлы ... ... Әл – Фараби, Абайды ерекше толғандырған. Сондықтан еңбектерінде
адамның жеке басын, ... ... ... көтеріп отырған. Қабілеттер
жайлы жазылған ойларды, тұжырымдамаларды, еңбектерді талдай ... ... ... ... ... ол тек ... бір әлеуметтік
жағдайларда байқалып, әрі ... ... әр адам ... ... ... ... ... ерекшеленеді деген қорытындыға келемін.  
Ойымызды қорытындылай келе, баланың логикалық ... ... ... ... және оны ... тиімді жолдары, әдіс-тәсілдері
айқындалады, ол өз ... ... ... ... жұмысының жағдайын бір шама арттырды – деп ой түйіндеймін.
 
 
 
 
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Д. Рахымбек. ... ... ... ... ... РКБ, ... Б. ... Оқушылардың психикалық даму ерекшеліктері. Бастауыш
мектеп, №12, ... ... және ... ... логикалық ойлау қабілетін дамытудағы
орны //«Қазақстандағы және онымен шектес ... ... ... мен ... мәдени саясат: тәжірибе, мәселелер мен перспективалар»
атты халықаралық ғылыми-теориялық конференцияның ...... ... ... 2005. - Б. ... Жазба жұмыстары арқылы оқушыны ... ... ... ... ... ... ... мектебі» журналының
ғылыми қосымшасы – Алматы, 2006. - №1.- Б. ... ... ... оқушыларының логикалық ойлау қабілетін дамытудың
жолдары ... ... ... ... жетілдіру жолдаы» атты
республикалық ғылыми-теориялық ... ...... ... ... ... 2005.- Б. ... Математика сабағында оқушының логикалық ойлау қабілетін ... ... ... ... ... ... жинағы –
Шымкент. Шымкент әлеуметтік-педагогикалық университеті, 2006. - Б. ... ... ... ... операцияларының орындалу тәртібі //«ХХІ ғасырда білім мен
ғылымдарды ... ... және ... ... ... сапасын
арттырудың өзекті ... атты ... ... ...... ... ... Достығы
университеті, 2006. - Б.288-291. ... ... ... ... ... дамытуда абстракциялау тәсілінің алатын орны.
//Ұлт тағлымы. Халықаралық ғылыми-педагогикалық басылым – Алматы, 2007. ... - Б. 59-63. ... ... ... ... сынып оқушыларының логикалық ойлауын дамыту мен оқытудың
тығыз байланыстылығы //«Жас ... ... ... ... ... ... ... атты халықаралық ... ...... М.О.Әуезов атындағы Оңтүстік
Қазақстан мемлекеттік Университеті Оңтүстік Қазақстан ... ... ... 2007. - ... ... ... ... ойлауын дамытудағы ойлау операцияларының
алатын орны //Бастауыш мектеп Ғылыми ... ...... ... - Б. ... ... ... ойлауын дамыту //«Инновациялық технологияны
тиімді ... ... ... ... ... ... жетілдіру» атты
Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция еңбектері 2-том – ... ... ... 2007. - Б. ... Ойлауды дамытуда ой операцияларының алатын орны //Бастауыш ... ... ... – Алматы, 2008. - №4. -Б.8-10.
13. Ойлау қабілетті дамыту //Бастауыш білім. Республикалық ... ...... 2008, №5. - Б 6-8. ... ... ... ойлау қабілетін дамыту //Қазақстан мектебі. Республикалық
ғылыми-педагогикалық журнал. – ... 2008, №11. – Б. 53-55 ... ... ... ... дамытудың дидактикалық ерекшеліктері //Қазақстан
мектебі. Республикалық ғылыми-педагогикалық журнал. – Алматы, 2008, №10. ... ... ... ... ... сынып оқушыларының ойлау мәдениетін қалыптастыру //«Қазақ
мемлекеттілігі және ... ... ... ... ... ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. – Шымкент:
М.О.Әуезов Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік ... 2009. - Б. ... ... ...

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту әдістері66 бет
Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін арттыру5 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың логикалық ойлауының даму ерекшеліктері24 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3-сыныптарда оқушылардың тілін дамыту48 бет
5-сыныптың «Ежелгі дүние тарихы» оқулығымен оқушылардың жұмыс істеуі42 бет
«Зияты бұзылған 3-5 сынып оқушылардың жазбаша сөйлеу тілі бұзылыстарының сипаты»48 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Ойлау» фразеосемантикалық өрісіндегі тіларалық фразеологиялық баламалар типологиясы62 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь