Генетика және селекция негіздері. [ 10 бет ]

Жоспар:
1. Тұқым қуалаушылық.
2. Өзгргіштік.
3. Сұрыптау.
        
        Генетика және селекция негіздері.
Жоспар:
1. Тұқым қуалаушылық.
2. Өзгргіштік.
3. Сұрыптау.
Генетика – ... ... ... және ... ... ... ... – ағзалардың ұрпақтан ұрпаққа өздерінің белгілерін
(құрылысы, даму, қызметінің ерекшеліктерін) беру ... ... ... жаңа ... ... ... ... Тұқым қуалаушылықпен
өзгергіштік тірі ағзалардың бір-біріне қарама-қарсы, сонымен қатар ... ... ... ... ... қуалаушылық
Негізгі ұғымдар
Ген- тұқым қуалаушылықтың материалдық және функционалдық бірлігі. Ген
(генетикалық тұрғыдан) –ағзаның бір ... ... ... ... ... ... ... белгілі бөлігінде орналасып,
бір белгінің қалыптасуына әсер ететін жұп гендерді ... деп ... ... хромосомалардың бірінде гүлдің күлтесінің түсін
белгілейтін генде ақ күлтені ... ген, ал ... ... ... ген ... ... Күлтенің түсін қалыптастыратын гендер-
ақ және қызыл күлте, бір-біріне аллельді ... ...... ... мен тұқым қуалаушылық ақпараттары бірдей
жұп хромосомалар. Гомологиялық хромосомалар тек диплоидті жасушаларда ғана
кездеседі. Олар ... ... ... ... ... болмайды.
Ағзалар гомозиготты және гейтерозиготты болып келеді. Гомозигота деп
аллельді гендердің екеуі де доминантты (АА) не ... де ... ... ... айтады. Гетерозиготалы организмнің аллельді гендері екі
түрлі (Аа).
Фенотип деп ағзаның ішкі және сыртқы ... ... ... ... түсі мен пішіні, гүлінің реңі, сабағының ұзындығы ... ... және ... ... ... ... ... ағзаның гендерінің толық жиынтығы. Генотип фентипті анықтайды.
Доминатты (басым). Гибридтерде бірінші ... ... ... ... Оларды үлкен әріптермен белгілейді. Мысалы, А, В, С ... ... ген ... да (АА), ... да (Аа) бірден
көрінеді. Ал гетерозиготаларда фенотипте көрінбей ... ... ... деп ... ... кіші әрәптермен белгілейді.
Мысалы, а,в,с және т.с.с. Фенотипте генотип гомозигота күйінде (аа) ... ... ... қолданылатын ең негізгі әдіс будандастыру. Гибритизация
әдісінде бір немесе бірнеше белгі ... ... екі ... ... ... ... ... санына
қарай будандастырудың түрлері:
Монигибридті будандастыруда шағылыстырылған ата-ана ... ... ... ... ... екі белгі бойынша ажратылатын даралар шағылыстырылады.
Полигибридті будандастыруда ... ... ... ... ажраты-
латын даралар шағылыстырылады.
Будандастыруды және оның нәтижелерін сызба нұсқа түрінде жазу үшін
төменгі ... ...... Parental - ата-ана)
Ғ – ұрпақ (лат.filia-ұрпақ)
Ғ¹- бірінші ұрпақ, яғни олар Р-ның ұрпағы.
Ғ²- реті бойынша ... ... яғни олар ... ұрпақтары.
- аналық жынысы
- аталық жынысы
Х –шағылыстыру белгіс
: - ұрпақтардың фенотиптері немесе генотиптері ... ... ... әдіс алғаш рет австрялық ғалым Г.Мендель тарапынан
қолданылды (1865). Ол ... ... ... асбұршақ
өсімдігін қолданды. Мендель бір-бірінен бір, екі және одан да көп белгілер
бойынша ... таза ... ... ... ол ... екінші және т.с.с. реттік ұрпақ ... ... ... жол мен ... ... ... тұқым қуалаушылық заңдары ашылды.
1) Гибридті бірінші ... ... заңы ... бірінші
заңы)
Г.Мендель тұқымы сары асбұршақ өсімдігіне тұқымы жасыл асбұршақпен
будандастырды. Екеуі де таза ... яғни ... ... бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы-Мендельдің бірінші ... ... ... ... ... ... ... бірдей болады.
Бұл бірден фенотипте көрінген белгіні Мендель доминатты, ал көрінбей
қалған белгіні рецессивті ... деп ... ... ... ... ... ақ гүл ... алынған тозаңдар күлгін гүл аналығына
тасмалданады.
3) тозаңданған гүлден жетілген ... ... ... ... ... ... ... барлығы күлгін гүлдер.
2) Белгілердің ажырау заңы (Мендельдің екінші заңы)
Г.Мендель зеріттеулерін жалғастырып, гибридтер болып ... ... ... (Ғ1) өзара будандастырды. Алынған Ғ2 ұрпақта Ғ¹ - де
көрінбеген белгі ... ... ... Және Ғ2 ... ... ... ... арасында белгілі матиматикалық арақатнас байқалған.
Алынған Ғ2 ұрпақтың ¾- і сары ... ... ¼-і ... тұқымды
(рецессивті) еді. Яғни фенотип бойынша ... ... ... ... ... заңы ... екінші заңы) бойынша: гибрид болып
табылатын бірінші реттік ... ... ... ... Ғ2-де фенотиптерінің арасында 3:1 арақатнасы бойынша ажырау
байқалады, рецесивті даралар ... ... ... ¼-ін ... ... ... дараларды будандастырғанда пайда болған
ұрпақтың бір бөлігінің доминантты, ал бір бөлігінің рецессивті белгіні
көрсетуі.
Моногибридті ... ... ... ажырау арақатнасы 3:1
(толымды доминаттылық қатнаста) немесе 1:2:1 ... ... ... ... ... фенотип бойынша ажырау-
9:3:3:1 немесе (3+1)2, ал полигибритті будандастырудағы арақатнасты (3+1)n
формуласымен есептеуге болады.
Толымсыз ... ... ... ... аралық сипаты.
Доминантты ген рецессивті генге қарсы басымдылығын әрқашан көрсете
алмайды. Мұндай жағдай толымсыз ... деп ... ... ... ... ... аралық белгісін
көрсетеді. Мысалы, намазшамгүлдің реңінің ... ... ... ... ... ... заңдылығы
Г.Мендель дигибридті будандастыру жүргізіліп екі белгі бойынша ... ... ... тегістігі бойынша ажратылатын асбұршақ өсімдіктерін
будандастырды. Сары тегіс тұқымды асбұршақ пен жасыл кедір-бұршақ тұқымды
асбұршақ шағылыстырылды. ... де таза ... яғни ... еді.
Кейін олардың ұрпағын өзара шағылыстырды. Бұл зеріттеулердің нәтижесінде ол
заңдылық тапты: ұрпақтарда әр ... ... жеке ... ... ... (3:1), яғни ... белгіден
тәуелсіз ажырайды.
Ұрпақтың
9/16-ы сары тегіс тұқымды
3/16-і сары ... ... ... ... ... жасыл кедір-бұдыр тұқымды
Екі белгіні бірге қарастырғанда фенотиптік арақатнасы 9:3:3:1.
Екі белгіні бөлек қарастырғанда түс бойынша ұрпақтың 12/16-і ... ... яғни ... моногибридті будандастырудағыдай 3:1.
тұқымның бетінің тегістігі бойынша 12/16 –і тегіс, ал 4/16-і ... ... ... будандастырудағыдай 3:1.
Мендельдің үшінші заңы немесе белгілердің тәуелсіз ажрауы заңдылығы
бойынша ажырау кезінде әр белгі басқа ... ... ... ... ... ... ... мейоз
кезінде гомологиялық хромосомаларының жасушуның екі қарама-қарсы ... ... ... ... Мендельдің үшінші заңы тек басқа хромосома-
ларда орналасқан ... ғана ... ... Бұл заң бір ... ... тіркелген гендерге байланысты емес.
Тіркес тұқымқуалау
Генетика ғылымы дами келе ... ... ... ... ... келе бермейтіні анықталды. Мысалы, белгілердің
тәуелсәз ажырау ... тек ... жұп ... ... ... ... ғ-дың 20-шы жылдарының басында Т.Х.Морган және оның шәкірттері
тіркес тұқым қуалауды зеріттеді. Зеріттеу ... ... ... ... ... өйткені оның тіршілік уақыты қысқа болғандықтан бір
жылдың ішінде ... ... ... алуға болады және кариотипте не бары 4
жұп, яғни 8 хромосома бар.
Морган заңы бойынша: бір хромосомада орналасқан гендер ... ... ... ... ... гендер тіркескен гендер деп ... ... ... ... тобы ... ... құрайды.
Бірақ кроссинговер немесе хромосомалардың айқасуы деп аталатын үрдістің
нәтижесінде гендердің тіркесуі бұзылуы мүмкін. Кроссинговер-гомологтық I-
де өзара ... ... ... ... ... сапа
жағынан жаңа хромосомалар пайда болады, яғни генетикалық ... ... ... ... алыс ... раларында кроссинговер
соғұрлым жиі болып тұрады. Яғни, кроссинговер ... ... тура ... ... ... ... ... кезек пен орналасқанын және олардың бір-бірінен арақашықтығын
есептеу ... ... ... ... ... ... да ... ұқсас болып келетін хромосомалар аутосомдар деп
аталады. Ал аталық және ... ... екі ... болып келетін және ағзаның
жынысын белгілейтін хромосомаларды жыныс хромосомалары деп аталады.
Адам жасушасында барлығы 46 хромосома немесе 23 жұп ... бар: ... ... ... және 1 жұп жыныс хромосомалары. ... Х және У ... ... ... ... екі ... (ХХ), ал ... дараларда бірХ және бірУ хромосома (ХУ) болады.
Ағзаның жынысының хромосома бойынша анықталуының 5 типі бар:
1.ХХ, ХУ- сүтқоректілерге (соның ... ... да), ... ... ... ... ... бөлігіне және кейбір балықтарға тән. Яғни ... ... ... ... хромосомалары бойынша гомогаметалы, ал
аталық даралар гетерогаметалы.
2. ZW, ZZ – ... ... ... ... және ... кейбір бунақденелерге тән. Бұл ағзаларда
керісінше аналықтары гетерогаметалы аталықтары гомогаметалы.
3. ХХ, Х0-(О ... ... ... ... ... ... тән. ... гомогаметалы, аталықтарының жыныс гаметасының
біреуі мүлде жоқ.
4. гаплоидті тип (2n, n) араларда және ... ... ... ... ... (n) ... жасушасынан дамиды
(партеногенез), аналық даралар ... ... (2n) ... дамиды.
5. ХО, ХХ-кейбір бунақденелерде кездеседі.
Жыныс хромосомаларында Х- және У- ... ... ... жыныспен бірге тұқым қуалау деп ... ... ... ... ... ... ... жоқ гендер
болуы мүмкін.
Жыныс хромосомасы ХУ типіне жататын ағзалардың Х –хромосомасындағы
көптеген гендердің аллельді жұбы У- ... ... Сол ... ... ... жұбының екіншісі Х- хромосомасында болмауы мүмкін.
Мұндай ағзалар гемизиготалы деп аталады. ... ... ... ... ген бірден фенотипте көрінеді. Мысалы, гемофиля (қанның ұйымауы)
ауруының гені (бұл ... ... ген ... Х- хромосомада
орналасқан болуы мүмкін. Бұл жағдайда аталық дара ауру болады, өйткені оның
У- хромосомасында бұл ... ... ... ұйыуы доминантты белгі)
аллелі жоқ.
Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясы
Томас Морган және оның ... ... ... ... зеріттеу
бағытында жүргізген тәжрибелерінің нәтижесін қорытындылай келіп тұқым
қуалаушылықтың хромосомалық ... ... ... ... ... қуалауда негізгі ролді хромосомалар атқарады;
➢ Гендер хромосомалар бойымен белгілі кезекпен ... ... Әр ... ... ... ... орында (локуста) орналасады;
аллельді гендер гомологтық хромосомалар бірдей локустарда орналасады;
➢ Бір ... ... ... ... ... ... Гомологтық хромосомалардың арасында гендер мен алмасуы (кроссиговер)
болуы мүмкін;
➢ Кроссиговер жиілігі гендердің арақашықтығына тура ... ... ... ... Будандастыру (гибритизация) әдісі бойынша бір немесе бірнеше белгі
бойынша айырмашылығы бар екі ... ... ... ... ұрпақ гибридтер деп аталады.
2. Генеологиялық әдіс. Бұл әдіс ... ... ... ... мен қасиеттердің немесе аурулардың тұқым қуалауын оның шежірелік
қатысын құрып, туыстарының арасында ... және ... ... ... берілгенін зеріттеу жатады. мұндай әдіспен ұрпаққа ... ... ... ... болады.
3. Егіздерді салыстыру әдісі. Бұл әдісті бір жұмыртқалы егіздердің ... ... ... бірдей болғандықтан әр түрлі
белгілердің қалыптасуна сыртқы ортаның әсерін зеріттелінеді.
4. Цитогенетикалық әдіс. Бұл ... ... яғни ... ... және ... зеріттелінеді. Адамда пайда болған хромосомдық
және геномдық мутацияларды байқауға мүмкіндік туғызады. Мұндай өзгерістер
түрлі ... ... ... ... ... ... ... диагностикалық мақсатта қолданады.
5. Биохимиялық әдіс. Адамда болатын зат алмасудың бұзылуы түрлі ... ... ... ... Бұл әдіспен гендік мутацияны
анықтауға болады. Биохимиялық әдістің практикалық та ... ... ... ... ... ... ... баланың ата-анасын дәл анықтап табуға
болады.
6. Популяциялық әдіс. Бұл ... ... және ... ... ... ... әдіс арқылы популяция генофондында
түрлі аурулардың қаншасы гетерозиготалық және гомозиготалық ... ... ... ... ... деп ағзаларда жаңа белгілердің пайда болуы үрдісін айтамыз.
Фенотиптің өзгеруінің себебі сыртқы ортаның ... ... ... ... затта болған өзгерітер болуы мүмкін. Осыған байланысты
тұқым қуаламайтын (модификациялық) өзгергіштік және ... ... ... ажратады.
Модификациялық өзгергіштік
Модификациялық өзгергіштік:
➢ Тек фенотипке әсер етеді, генотиппен байланысы жоқ
➢ Тұқым қуаламайды
➢ Ағзаның сыртқы ортаға бейімделуі үшін ... ... ... негізінде белгінің өзі емес, белгінің
қалыптасуы шегінің тұқым қуалауы жатыр. Сыртқы ортаның ... ... әр ... ... қалыптасады. Белгінің өзгергіштік шегі ... деп ... ... ... үшін ... ... ... қажет.
Бұл үшін вариация қатарын құрып, белгінің орташа көрсеткіші анықталады.
Белгі орташа дәреже қалыптасқан даралардың саны ең көп ... ... ... ... ... ... оны таситын даралар саны да
аз болады.
Тұқым қуалайтын өзгергіштік
Тұқым қуалайтын өзгергіштік:
➢ Генотипке әсер етеді
➢ Тұқым қуалайды
Мұндай генотиптік ... ... тірі ... ... ... болып табылады. Тұқым қуалайтын ... ... ... ... және ... ... өзгергіштік. Жынысты көбею нәтижесінде генотиптері сан
алун организмдер түзіледі. Организм генотиптерінің әр түрлі болуы ... ... ... ... ... ... ... себебі:
а) бірінші мейоздық бөліну кезінде гамологтық хромосомалардың ... ... ... ... ... ... гаметамен ұрықтанғанда белгілі тәртіппен
емес, кездейсоқ ұрықтанады.
б) кроссинговер (хромосома бөліктерінің өзара ауысуы) кезінде гендердің
рекомбинациясы (екі ... ... ... ... ... (ген) бұл ... өзгермейді, тек өзара жаңа
үйлесімдер пайда ... ол ... жаңа ... ... ... ... ... өзгергіштік мутацияның нәтижесінде пайда болады.
Мутация дегеніміз ағзаның генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың
гендерінің өзгеруі. Бұл кездейсоқ пайда ... ... ... ... ... ... мутациялар гендік,хромосомдық және геном-
дық деп бөлінеді.
1. Геномдық мутация хромосомалар санының өзгеруіне байланысты болатын
өзгергіштік. ... ... ... ... ... ... ... гаплоидты жиынтыққа еселеніп көбеюі
(3n- триплоидия, 4n – тетраплоидия және ... ... ... ... ... ... кезінде хромосомалардың саны екі есе азайған
гаметалардың түзілуі; сомалық ... ... ... ... ... екі еселеніп,бірақ жасушаның бөлінбеуі.
Полиполидия өсімдіктерде жиі, жануарларда аз ... ... ... ... жиынтыққа еселеніп артуы
емес, белгілі хромосомалар санының артуын немесе кемуін ... (2n ... 2 n -1,2,3 және ... (2n+1) ... – Даун ... Мұндай ауру адамда 21-жұп
хромосомадан үш, яғни тағы бір хромосома артық болады. Оларда ... ... ... 47 ... болады, сондықтан адамда ақыл кемістігі, дене
мүшелерінде түрлі кемістіктер байқалады. Клайнфельтера синдромымен ауыратын
адамда бір ... ... ... ... ... ... ... құрамы өзгеріске ұшырайды. Ондай
өзгерістер бір хромосоманың ішінде немесе хромосомааралық болып келеді. Бір
хромосома ішінде болатын мутацияға мыналар ... ... ...... бір ... ... ... хромосоманың үлкен бөлігінің жетіспеушілігі ағза үшін өте қауіпті.
➢ Инверсия –хромосома бөлігінің 180°-қа бұрылуына ... ... ... ... ... ... бір ... екі еселенуі;
➢ Транслокация- хромосомалық өзгерістерге жатады. хромосоманың ... емес ... ... ... ... ... ... бұған хромосомалар арасында көпірлердің пайда болуын да жатқызуға
болады.
3. Гендік мутация. Мутацияның мұндай түрі жекелеген ... ... жиі ... ... мутация ДНҚ молекуласындағы ... ... ... ... болады. Мысалы, ДНҚ құрамындағы
қатар тұрған екі нуклеотидтің орын алмастыруы ... бір ... ... ... мутацияны селекцияда, өсімдіктердің жаңа сорттарын, жануарлардың
тұқымдарын және ... жаңа ... алу үшін ... материял
ретінде пайдаланылады.
Мутогендік факторлар
Мутация барлық тірі организмдерге тән қасиет. Ол пайдалы да, зиянды да
болуы мүмкін. ... ... ... мен ... үшін ... ... ... ораганизмде қалыптасқан үйлесімділік бұзылады. ... орта ... ... пайда болады, оларды ... ... ... ... және ... ... ... мутациялар ДНҚ-ның
репликация, репарация, рекомбинация сияқты үрдістерде ... ... ... ... ... ... сыртқы мутагендердің әсерінен
пайда болады. Олардың үш түрі кездеседі: физикалық, химиялық және биология-
лық мутагендер.
Физикалық ... ... ... ... сәулелер,
лазер сәулелер, гамма сәулелер,жоғары немесе төмен температура және ... ... ... ... ... ... ... қосылыстар жатады. өте жоғары концентрациядағы кейбір гербицидтер
мен пестицидтер де мутация тудыра алады.
Биологиялық мутогендерге ... ... ... ... ... ... басым бөлігі өте зиян, яғни ... ... және ... ... ... ... ... жаңа іріктемелері мен
жануарлардың тұқымдарын және ... ... ... алу. ... ... негізі болып генетика табылады.
Селекцияның негізгі әдістері
Селекцияның негізгі әдістеріне ... ... ... ... және ... ... жатады.
Сұрыптау. Сұрыптау табиғи және қолдан сұрыптау болып ... ... ... мақсатқа сай және ... ... ... белгілі
мақсатсыз ең жақсы дараларды көбеюге қалдырып, ... ... ... ... ... және тұқымдарды дамытуын ... ... ... мен ... ... бір ... бірнеше белгілерін
барынша дамытуға мақсатқа сай сұрыптау деп ... ... ... ... мен ... ағзалардың қоршаған орта ... ... ... ... да әсері бар.
Сұрыптау жаппай және жеке болып ... ... ... ... ... материялдардан сұрыптаушыға пайдалы, тиімді ... ... ... ... алу. Жеке ... адамның назарын аударатын
белгілері бар және олардан ... ... ... ... ... ... негізделген.
Будандастыру (гибритизация). Сұрыптау әдістерімен жаңа генотиптер
түзілмейді. Жаңа ... ... ... ... үшін
гибритизация жүргізіледі. Гибритизацияны түріші және түраралық деп бөледі.
Түріші гибритизациясы кезінде бір түрге жататын дараларды будандастыра-
ды. ... ... және туыс емес ... ... жүргізуге
болады.
Туыс ағзаларды будандастыру инбридинг деп ... ... ... ... ... ... болады.
Туыс емес ағзаларды будандастыру аутбридинг деп аталады. Аутбридингтің
нәтижесінде ... ... ... ... Бірінші ұрпақ
гибридтердің ата-енелік ... ... ... қабілетінің
жоғары болып, түсімділігінің артуы гетерозис деп ... ... ... ... ... ... гетерозиготалы күйге көшеді. Бірақ
екінші ұрпақта гетерозис қабілеті ... ... ... ... будандастыру) кезінде басқа түрге жататын
даралар будандастырылады. Мұндай будандар көп жағдайда тұқым бермейді,
өйткені олардың ... ... ... ... соншалықты
оларда мейоз үрдісі бұзылған.
Полиплоидия деп хромосом санының толық жиынтығының еселеніп ... ... ... үш ... ... мүмкін: бөлінбейтін
жасушадағы хромосома санының екі еселенуі, ... ... ... ... ... ... ... мейоз барысында хромосомалар
саны екі есеге азаймаған ... ... ... орта ... ... ... болу жиілігі салыс-
тырмалы түрде аз болады. Сондықтан селекцияда жасанды мутагенез ... ... ... дегеніміз тәжрибеде ағзада мутацияны тудыру үшін
мутагендік фактормен өңделуі.
Биотехнология және оның негізгі бағыттары. ... ... ... ... ... адам өз ... өндірісте пайдалану.
Биотехнология сұрыптауда жаңа мүмкіндіктер береді. Оның басты ... ... ... және ... ... ... ... микроағзалардың ақуыз, ферменттер,
органикалық қышқылдар, дәрілік препараттар алу ... ... ... ... ... түзілетін лизин амин
қышқылы, сірке қышқылы, ... ... сүт ... ... алынады.
Жасушалық инженерия арқылы жасушаларды ағзадан тыс, арнайы жасанды
ортада өсіріп, ұлпа ... ... ... ... ... ағзаны
өсіріп шығару мүмкін емес, бірақ өсімдік жасушуларынан болады. Жасушалық
инженерияның ... ... ... ... ... ... ... гибритизациясын жасауға болады. Сомалық жасушалардың ... ... ... ... ... өсімдік іріктемелерін алу
мүмкін.
Гендік инженерия ... ... ... жолмен өзгертілуі. Бұл
әдіспен бір ағзаның геномына басқа түрге жататын ағзаның гендерін ... Осы ... ішек ... ... ... адам генін
енгізіп, инсулин гормоны алынады.
Өсімдіктер, жануарлар және микроорганизмдер ... ... үшін ... ... ... ... бөлу өте ... Осы алаңда орыс генетигі Н.И.Вавиловтың (1887-
1943) ашқан екі жаңалығы өте маңызды болды.
1) Тұқым қуалайтын өзгергіштегі ... ... ... ... ... тұрғыдан жақын (шығу тегі бір) түрлер және туыстардың
тұқым ... ... ... ... ... туыстар бір-біріне
неғұр-лым жақын болса белшілерінің өзгергіштігід ... ... ... ... ... өсімдіктерге байланысты тұжырымдады, кейін жануарлар
мен микроағзалар үшін де дәлелденді.
2) ... ... шығу ... ... ... ... сіңірді. Ол дүние жүзі бойынша экспедициялар ұйымдастырып, ... ... ... мен ... ... ... ... Н.И.Вавилов мәдени өсімдіктердің барлық географиялық аймақтарға
бірдей ... және әр ... ... шығу ... ... ... ... орталықтан (Тропиктік Үндістан, Үндіқытай, Оңт.
Қытай, Оңт.-Шығ. Азия аралдары) күріш, қант ... ... ... ... Азия ... ... және ... Қытай, Жапония, Корея)
күріш, тары, соя отаны.
3. Оңтүстік – Батыс Азия орталығы (Кіші Азия, Орта Азия, ... ... ... ... бидай, қарабидай, бұршақтұқымдастар және жүзім-
нің отаны.
4. Жерорта теңізі орталығы ... ... ... мен мал ... дақылдарының орталығы.
6. Орталық Америка ... ... ... мақта, темекі,
үрмебұршақ, какао, бірқатар асқабақ тұқымдастарының отаны.
7. Анд (Оңтүстік Америка) орталығы картоп, ... ... ... ... қызан, анасан отаны.
Өсімдік селексиясында жаппай сұрыптау, инбридинг, аутбридинг, әріден
будандастыру, полиплоидия кеңінен қолданылады.
Жануарларды сұрыптау
Жануарларды сұрыптауда жеке ... ... ... ... ... ... будандастыру кеңінен пайдаланылады.
Жеке будандастыру жануарлардың жынысты көбеюімен байланысты қолданады,
өйткені жануарлардан бірден бірнеше ... алу ... ... ... ... ... гомозиготалы күйге көшіру
үшін қолданылады, сөйтіп құнды белгілерді генотипте ... ... ... ... ... ... ... де әкеліп,
жануар-лардың сыртқы ортаның жағымсыз жағдайларына ... ... ... ... ... тиімсіз фенотиптерді
депрессия деп атайды.
Жануарларды әріден будандастырудың ... ... ... пайда болады. Мұндай будандар тұқым бермегенімен шаруашылыққа
маңызы зор. Мысалы, қашыр –бие мен есектің буданы, ана ... де ... ... ... ұзақ өмір ... ... ұрпақ бермейді.
Микроорганизмдерді сұрыптау
Микроорганизмдерге прокариоттардан бактериялар, көкжасыл балдырлар, ал
эукариоттардан саңырауқұлақтар, ... ... ... ... ... жасанды мутагенез және оның артынша
генетиклық тұрғыдан бірдей ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады.
Микроорганизмдердің көмегімен амин қышқылдары, ақуыздар, ферменттер,
спирт, полисохариттер, антибиотиктер, дәрумендер, ... ... ... ... қалдықтарын ыдырататын бактерия штамдары
шығарылып, қошаған ортаны ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


Пәндер

2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0693