Қысқаша иммануил кант өміріне шолу

ЖОСПАР:

Кіріспе ............................................................................. 2

Қысқаша Иммануил Кант өміріне шолу .................... 3
Канттың философиядағы таным мәселесі .................. 6

Қорытынды ................................................................... 10

Қолданылған әдебиеттер ............................................. 11
КІРІСПЕ

Классикалық неміс философиясы ойлау, таным, рух, табиғат, тарих проблемаларын терең зерттеді; жалпы даму заңдарын ашып, диалектиканы даму жөніндегі жан-жақты және дәйекті ілімге айналдырды; философиялық методтар мен категориялар жүйесін, таным, ойлау, рух жөніндегі ілімдерді құрды. Сөйтіп, Кант, Гегель және басқалары философияны ғылым, логика, методология, гносеология, диалектика ретінде дамытты. Ғылым дәрежесіне жеткен философиянын мүмкіндіктерін ашып берді.
Классикалық неміс философиясы жалпы алғанда – идеалистік философия және мұнда идеализмнің екі түрі де дамып жетілген. ( V бъективтік идеализм ретінде Кант пен Фихтенің, ал объективтік идеализм ретінде Шеллинг пен Гегель ілімдерін қарастыруға болады. Сонымен, классикалық неміс философиясы - классикалық идеалистік философия.
Классикалық неміс философиясының елеулі жетістігі диалектиканы теория, метод және философиялық көзқарас ретінде жан-жақты дамытқаны. Бұрын айтканымыздай, диалектикасыз философия шынайы, өткір, сыншыл, пәрменді ғылым бола алмайды. Немістер диалектаканы теориялық тұрғыда негіздеп қоймай, таным процесінде шебер қолдана білді, жүзеге асырды. Диалектиканы дамыта отырып, Кант, Фихте, Гегель метафизикалық ойлау тәсілінін тайыздығын, сыңаржактылығын ашып, бұл көзкарасқа катты сокқы берді.
Неміс философтары философия меи ғылым үшін маңызы өте зор таным мен ойлаудың белсенділігі идеясын ұсынып, іс жүзінде оны негіздеп берді.
Таным мәселесіне айтарлықтай өз әсерін тигізген ол классикалық неміс философиясының өкілі Иммануил Кант. Кант философияда таным теориясында шынында да өзі айтқандай «Коперниктік төңкеріс» жасады.Одан кейін философияда таным туралы көзқарыс мүлде өзгерді. Материалистер таным процесін сыртқы дүниенің заттардың адам
Қолданылған әдебиеттер:


Философия тарихына шолу автор: Т. Х. Рысқалиев
Қысқаша философия тарихы автор: Ә. Нысанбаев, Т. Әбжанов
Тарихи философиялық таным автор: А. Қасабеков
Философия тарихы Ж. Алтай, А. Қасабеков, К. Мұхамбетәлі
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
............................................................................
. 2
Қысқаша Иммануил Кант өміріне шолу .................... 3
Канттың философиядағы таным ... ... ... ... ... ............................................. 11
КІРІСПЕ
Классикалық неміс философиясы ойлау, таным, рух, табиғат, тарих
проблемаларын терең ... ... даму ... ... ... ... ... және дәйекті ілімге айналдырды; философиялық ... ... ... ... ... рух ... ілімдерді құрды.
Сөйтіп, Кант, Гегель және басқалары философияны ғылым, логика, методология,
гносеология, ... ... ... ... ... ... ... ашып берді.
Классикалық неміс философиясы жалпы алғанда – идеалистік философия және
мұнда ... екі түрі де ... ... ( V ... ... Кант пен ... ал объективтік идеализм ретінде Шеллинг ... ... ... ... Сонымен, классикалық неміс философиясы
- классикалық идеалистік философия.
Классикалық неміс философиясының елеулі жетістігі диалектиканы теория,
метод және философиялық ... ... ... дамытқаны. Бұрын
айтканымыздай, диалектикасыз философия шынайы, өткір, сыншыл, ... бола ... ... диалектаканы теориялық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... асырды. Диалектиканы
дамыта отырып, Кант, Фихте, Гегель метафизикалық ... ... ... ... бұл ... ... сокқы берді.
Неміс философтары философия меи ғылым үшін маңызы өте зор таным ... ... ... ... іс жүзінде оны негіздеп берді.
Таным мәселесіне айтарлықтай өз әсерін тигізген ол классикалық ... ... ... Кант. Кант философияда таным теориясында
шынында да өзі ... ... ... жасады.Одан кейін
философияда таным ... ... ... өзгерді. Материалистер таным
процесін сыртқы дүниенің заттардың адам ... жай ... ... Кант ... таным теориясын сынай отырып, танымның,
ойлаудың, субъиектің белсенділігін баса көрсетеді.
Иммануил Кант (1724-1804)
Қарапайым ... ... ... ... ... ... шідер
жасайтын шаруа болған. Канттың гимназияға, кейін Кенигсберг ... ... ... ... ... пастор қол ұшын берген. Университетте Кант
философия мен қатар жаратылыстану ғылымдарын ... ... ... және меднцинаны) тиянақты оқып, меңгереді.
Белгілі грузин, кеңес философы М.К. Мамардашвилидің ... біз ... ... ... ... оның өзі, оның ... - ... аларлық.
Бір қызық жәйт - Канттың өмірінде, дейді Мамардашвили, назар аударарлық
ешқандай оқиғалар ... ... ... Өмір бойы бір ...
Кенигсбергте тұрған. Шығыс Пруссия ... ... ... ... оны ... онымен сөйлесуге атақты адамдар оған ... ... ... т.б.), ал өзі ... ешкімге бармаған. Сөйткен адам,
оқымысты кейін университетте өне бойы географиядан ... ... ... деген үш томдық еңбек жазған. Еш жерде ... адам ... ... ... ... жан - жануарлар жөнінде, әр түрлі
халықтар, елдер, ... ... әдет - ... ... ... ... келтірмейтіндей мағлұматтар береді?! Ғажап емес пе?
Канттың не нәрсені болса да ... ... сол ... сол ... ... ... көз ... келтіре алатын, сол жерді, сол елді, сол нәрсені
сонда тұрған адамдардай суреттей алатын ойлау қабілеті болған. Кант ... ... ... кеп ... ... ... ... Тектен тек емес
екен. Канттың априорлық (латынша аргіогі-бұрынғыдан) ... ... ... ілімі бар: адам санасында тәжірибеден тыс ... ... өмір бойы ... бала - ... ... ... бала ... жөнінде аса құнды пікірлерге толы «Педагогика» деген ... ... ... ... ... ... бала ... көп ауырған. Тума
- туысқандары, көршілері «бұл бала көп ... ... ... ойда ... Кант творчестволық табысқа толы ұзақ ғұмыр кешкен; ержеткен соң еш ... ... Бұл ... ол ... табандылығымен, еңбекқорлығымен, езін-
өзі шынықтырып, жетілдіруімен, қатаң тәртіппен ... ... ... бойы бір мезгілде жатып, бір мезгілде тұрып, бір мезгілде ... ... ... Қала ... ... ... ұкыптылығын,
дәлдігін ескеріп, ол серуенге шыққанда, ... ... ... ... түзей бастайтын болған. Кант жөнінде біз: «ол өзін өзі жасады»
деп айта ... ... ... оның ... ... атап көрсетеді.
Күн сайын (Кант демалыс, мереке күндерін білмеген) 10-12 ... ... оку және ... ... Кант үшін ... әдет ... ... бір пәнді (ғылымды), мысалы, математиканы қоя ... ... ... философиямен, физикамен т.т. мен айналысады екен.
Кант - жан-жақты ғұлама. Ол университетте жыл сайын 5-6 ... ... ... ... ... ... ... жазған. Өзінін ерен
еңбекқорлығының, дарындылығының арқасында қарапайым отбасында ... Кант әлем ... ... ғалым, ұстаз болды, үш академияның толық
мүшесі болды.
Әдебиетте Кант шығармашылығын екі кезеңге ... ... ... 1770 ... - сыни кезеңге дейінгі (докритический) және ... сыни ... ... ... ... кезеңде Кант өз
еңбектерінде ...... ... ... және объективтік
дүние жөнінде материалистік тұжырымдар жасайды. Оның ... ... ... ... ... ... мен одан дүниені калай құру
керек ... ... ... қоршаған дүние, Канттың пікірінше,
адамға тәуелсіз өз ... ... ... ... өмір ... Бұл, ... материалистік түсінік.
Кант өзінің аспан әлемінің механикалық заңдарға сай ... ... ... ... ... ... ... жалпы табиғи тарихы және
теориясы» (1755) деген еңбегінде жария ... ... ... ... ... ... ... түрде пайда болған, бір кезде олар жоқ ... Күн де ... ... ... түбі сөнеді; табиғат құбылыстарына
тарихи тұрғыдан қарау керек деген диалектикалық тұжырым жасайды. 1754 жылы
Кант бір ... «Жер ... ... картая ма?» - деген мәселе
көтереді. Кант жаратылыстану саласындағы ... ... ... ... түңғыш соқкы берді. Ағылшын философы А.Н. Уайтхед
Кант жөнінде: егерде Кант барлық күш-жігерін философияға ... ... ... ... ұлы ... ... еді - деп ... (Қара: Уайтхед А.
Избранные работы по философии. М.:Прогресс, 1990, с. 199)
Кант бірақ ғылымда жаратылыстану ... ... ... ... тағы бір ғылым саласы философия ... ... ... бар: «өмір бойы мені екі нәрсе таңдандырумен ... ... ... мен бойымдағы моральдық заң» (Кант И. Соч. в 6-т. ... 1965 ч. 1. ... ... ... Канттың шығармашылық өмірінің екінші -«сыни» кезеңі
басталады. Кант философиясын әдебиетте сыни ... деп ... ... ... ... ... болмаса өз заманындағы философтарды,
философиялық ... ... ... ... Кант теориялық және
практикалык зердені, таным теориясын, адам санасында орын алып келе ... ... де ... ... болады деген оптимистік көзқарасты
талдап, сын елегінен өткізеді. Осы екінші кезеңде Кант ... ... ... ... сыни ... жазады: «Таза зердеге сын» (1781),
«Практикалық зердеге сын» (1788) және ... ... сын» ... ... ғана ... философия саласында да іргелі жаңалықтар ашты, өзі
айтқандай, «коперниктік төңкеріс» жасады. Бұлай деп ... оның ... ... философиядағы таным мәселесі
Кант таным мәселелерін жаңаша қойды және жаңаша шешті. Ең алдымен ... ... ... шекарасын анықтады: бұл-субъект пен объектің ... ... ... ... ... және ... ... Кантқа дейінгі таным
теориясында әңгіме болмады: таным процесінде қайдағы бір абстракты ... бір ... ... қалай болса солай тануға тырысады. Кантқа
дейін тіпті философияда субъект жоғалып ... ... ... Кант және оның ізбасары И.Г. Фихте болды. Адам мен сыртқы дүниенің
қарым-қатынасында бұрынғы түсінік бойынша, ... ... ... ... атқарады деп есептелді. Адам санасы, адам ... ... ... қабылдаушы ғана. Сыртқы дүниенің (Кант ілімінде «объектің»)
әсерімен адам ол ... ... ала ... ... ... ... ... әсер еткенше адам санасында ешқандай ... ... ... Кант осы ... ... ... Оның ойынша. объект
субъектіге тәуелді: ... ... ... ... ... Субъект болмаса объект жоқ.
Таным процесі,- деп атап көрсетеді неміс философы, жай пайымдау, бейнелеу
емес, белсенді әрекет. Сананың, ... ... ... ... ... ... ... Канттаң бастау алады. Адам кез келген
объектіні тани бермейді, өзіне қажет, өзін қызықтырған ... ... Кант ... ... рет ... жөнінде мәселе қойып,
практиканы адамның іс - әрекетімен байланыстырып, танымның негізі ... ... ... ... процесін жай бейнелеу деп тану жеткіліксіз екендігін ескерткенде
Кант мына жәйтты естерімізге салып ... ... ... ... объектіні
сырттан жай бақылап қоймайды, оның ішкі құрылымын, байланыстарын ашады,
объектіні өзгертеді.
Кант ... ... және ... ... деген ұғымдарды жаңаша
қарастырды. Таным субъекті - өзімен өзі өмір сүретін, дара ... ... ... Ол - басқа адамдармен әр алуан ... ... ... ... ... ... өкілі; таным субъекті — бүкіл
қоғам. Субъект бүкіл адамзат игілігіне — ... ... ... арқа сүйеді. Таным процесінде, ғылымда, философияда қоғам алға
тартқан мәселелер қойылып, шешімін ... ... ... де Кант ... бұл - ... объективтік реалдылық емес, онымен ... ... ... ... Объективтік дүние - шексіз. Таным объекті сол ... бір ... ... ... ... ... ... мәселе: «дүние таныла ма?» деген мәселе - абстракты ... Ол ... ... ... ... ... деген тұжырым -
абстракты. Дәұрысында - «дүние ... ма?» - ... ... - ... - деп ... беру орынды. Әрине, Кант-ғалым дүниенің
танылатынына күмән келтірмейді, бірақ дүние ... ... ол ... ... ... ... кезінде де, одан кейінде де Кантты
«агностик» деп айыптау ... ... ... ... Кант ... ... тарихи тұрғыдан карауды талап етеді. Формальды тұрғыдан
«дүние танылмайды» ... ... ... ... ... ... ... процесінін күрделілігін, дүниенің шексіздігін, ал субъект пен
объектің тарихи, нақты кұбылыстар екендігін түсінуден туған.
Кант объективтік реалдылық ... ... ... мен ... бір ... ... айналған нақты дүниені (құбылыстарды) ажыратады. Алғашқысын
«өзіндік зат» деп атайды; ол ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа енген жоқпыз. Сондықтан ол дүние танылмайды. ... - бұл ... ... ... ... біз ... ... дүние.
Объект, сөз жоқ, ерте ме, кеш пе танылады. «Өзіндік зат» та, дейді ... ... ... ... ... ... ... айналады.
Болашақта қойылатын осындай сұрақтарға жауап ретінде Кант ... ... ... ... өзгеріп, күрделеніп отырады, жаңа объектер пайда
болады, бірақ қай ... де әлі ... ... айналмаған, сондықтан
танылмаған «өзіндік заттар» болады.
Кант философияда тұңғыш рет таным ерекшелігі жөніндегі мәселені қойды.
Нақты ... ... ... ... ... ... «таным дегеніміз не?»,
«таным қалай жүзеге асады?», «танитын кім және танылатын не?», «танымның
шегі бар ма?» ... ... ... шешіп алу керек. Таным процесімен
барлық ғылымдар айналысады, бірақ ... ... шешу ... ғана ... ... Өйткені, философияны таным нәтижесі ғана
қызықтырмайды, сол ... яғни ... ... ... ... апаратын
жол да қызықтырады. Философияның гносеологиялық тұжырымдары басқа ғылымдар
үшін методологиялық нұсқау ... ... ... ... ... нақты таным процесінен тыс, оған дейін таным жайын, ... алуы ... ... бұл ... ... Гегель келеке кылады: «Кант
бұл арада суға түспей тұрып, суда жүзуді ... ... ... ... - ... Гегель сөзінің де жаны бар: суда жүзуді үйрену үшін ... ... ... рет ... шығу ... Сол ... ... мәні,
мүмкіндігі таным процесінде ғана анықталады. Оған дейін оны қалай білесің?
Сонымен бірге Канттың ойында да терең ... ... ... ... бар, ... ... объект арқылы да, субъект арқылы да тиянақты
біліп алу мүмкін емес. Адамға ... ол ... де ... ... ... ал
бұл мүмкін емес. Кантқа дейінгі ... ... ... ... ... бейнесі деп танып, таным жайын сыртқы ... ... ... ... ... ... ... шықпады. Субъективтік
идеалистер, керісінше, таным процесін субъектің іс-әрекеті деп, ал субъекті
«Менге», ойлауға, санаға ... ... ... ... ... ... Бұдан да нәтиже шықпады. Таным күрделі кұбылыс болып шықты.
Кант ілімінде осы кезге дейін мәнін жоймаған ... ... ... Мына
бір идеяға назар аударып көрейік: адам ... неге ... да ... ... ... өзіне де, басқаға да, қоғамға да ... ... ... ... ... Кант И. Соч. в 6 т. ... с. 209-270) ... адами идея! Өкінішке орай, бұл идея әлі де еш елде, еш жерде
жүзеге аса қойған жоқ. ... ... адам өзін де, ... да ... ... келеді және басқаға да, қоғамға да өзін ... ... ... ... ... ... кеністігінде соңғы кезге дейін Кантты дұрыс түсініп, орынды
бағалау деген болған жоқ. Кеңес ... ... ... ... ... ... қарыздар. Ол жөнінде сөз бола ... бір ... еді: Кант - ... Кант - ... ... - дуалист т.т.; Кант танымның өрісін тарылтып жіберді; тұтас дүниені
танылатын ... және ... ... ... тастады; мән мен құбылыстың
арасына ... шек ... Кант ... ... ... пен объектің әр
алуан қарым-қатынасынан, тәжірибеден туғанын көре тұра, априоризмге ... ... ... тыс, ... бұрын пайда болатын білім бар
деген пікірге келді; материализм мен ... ... ... ... Кант ... субъективтік идеализмді жақтайды
деген сияқты ... ... ... ... ... ... ... қайшылықты сипаты терең ашылған. Осының
салдарынан таным да қайшылыққа, антиномияларға кездесіп отырады. ... ... ме, әлде ... бе? Бұл ... бір мағынада - шекті не шексіз
деп - жауап бере алмайсың; шекті де, шексіз де деп ... ... ... Адам ... да ... ... жете ... Сонымен қатар дүние
шегі бар, шекарасы бар ... ... ... айтқанда, дүниенің
шексіздігі шекті заттардың болуымен байланысты. Бірінсіз бірі болмайды,
қарама-қарсылықтар ... және ... ... бірі керек етіп тұрады.
Қорытынды
Өмірінің соңғы кезінде Кант ... ... ... етіп, «Мәңгі бейбіт
өмірге» деген кішігірім трактат жазып қалдырды. Оны оқи ... тап ... - XXI - ... басында жазылған ба деп қаласың. Дүниедегі ең ... Кант үшін - адам ... Адам ... сақтау үшін халықтар арасында
бейбітшілік орнау керек. Өздерінің әлеуметтік құрылымының, ... ... ... ... қарамастан халықтар өзара
келісіп, тату – тәтті өмір сүруі ... ... ең ... ... - жер
бетіндегі өмірді сақтау. Осы мақсатта Кант ... ... әр ... әр адамның құқықтарын мойындайтын халықаралық ... ... ... ... ... (Қара: Кант Соч. Т.6., М., 1966, с. 260-289)
Ешкімнің де ар-ұжданы, сенімі, еркіндігі, қалауы аяққа басылмауы керек.
Көптеген ... ... Кант - ... XVIII- ... ... ... оның бұл ... жүзеге аса қойған жоқ. Бірақ осыған қарап, оның ойы құр
сандырақ деуге бола ма?
Біз Кант іліміндегі өміршен, ... ... ... ... ... шықтық деп айта алмаймыз. Біз солардың кейбір үлгілеріне ғана
тоқталып өттік. ... ... өзі ... ... ... адамдарға ой
салар деген үміттеміз.
XX- ғасырдың басында Батыста философтар арасында «Кейін, Кантқа карай!»
деген ... өріс ... ... ... ... ағым пайда болды.
Олардың түсінігінде Кант ілімі ескірген жоқ, керісінше, ... ... ... ... етіп ... ... ... оралу XXI - ғасырдың
басында да орынды. Өйткені Кант-болашақтың ғұламасы.
Кант жөнінде көрнекті неміс ... және ... ... ... аяқтағымыз келеді: «Канттың даңқы жөнінде әңгіме болғанда үш нәрсе
күмән туғызбайды... Ол қиратқан нәрсе қайтадан ... ... ол ... ... ... ең ... - дейді Гумбольдт, - ... ... ... ... ... ... тең келмейді».
Қолданылған әдебиеттер:
Философия тарихына шолу автор: Т. Х. Рысқалиев
Қысқаша философия тарихы автор: Ә. Нысанбаев, Т. Әбжанов
Тарихи ... ... ... А. ... ... Ж. ... А. Қасабеков, К. Мұхамбетәлі

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иммануил Кант6 бет
Неміс классикалық философиясының өкілі — И.Кант7 бет
«Құлсары» 110/35/10 кВ қосалқы станциясын қайта құру73 бет
Адам өмірі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Заңымен қорғау объектілері ретінде18 бет
Аминқышқылдары12 бет
Талдамалы публицистикалық жанр29 бет
Тоқ көзі5 бет
Қазіргі әлемдік үрдісті реттеу және жаңа әлемдік саясат27 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«КАСПИЙМҰНАЙҚҰРЫЛЫС» АҚ – НЫҢ ҚЫСҚАША ТАРИХЫ22 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь