Бөкей хандығы

Жоспар:
Қазақтардың Жайықтың оң жақ бетіне өтуінің негізгі себептері
Бөкей сұлтан бастаған қазақтардың 1801 жылы Жайықтың оң жақ бетіне жаппай өтуі
Жәңгірдің билік басына келуі
Жәңгір ханның мәдени-ағарту саласындағы қызметі
Жәңгір ханның қайтыс болуы
Бөкей хандығының Қазақстан тарихындағы алатын орны.
        
        Жоспар:
1 Қазақтардың Жайықтың оң жақ бетіне өтуінің негізгі ... ... ... ... ... 1801 жылы ... оң жақ бетіне жаппай өтуі
3 Жәңгірдің билік басына келуі
4 Аймақтағы әлеуметтік-экономикалық, саяси даму барысындағы ... ... ... ... ... ... Жәңгір ханның қайтыс болуы
7 Бөкей хандығының Қазақстан тарихындағы ... ... ... ... ... ... - 1801 жылы Еділ мен ... аралығына Кіші жүз қазақтарының бір бөлігі көшіп барды. 1812 жылы онда Бөкей хандығы құрылды. Ол 1845 жылға ... өмір ... ... оң жақ ... ... ... себептері:
XVIII -- XIX ғасырлардың аралығында Кіші жүз қазақтарының бір бөлігі Жайықтың оң жағалауына өз беттерінше жаппай көше ... ... ... ... ... бар еді.
Біріншіден, шекара шебіне таяу аймақтарда отырған қазақтар мал жайылымынан қатты тамшылық көрді. Патша ... ... жер ... ... ... ... ... өзі орыс отаршылдығына қарсы жаңадан көтерілістер тудыра бастады. Қазақтардың Қытайға қарай көшіп кету ықтималдығы пайда болды.
Екіншіден, қазақтар ... ... ата ... ... баруға тырысты. Ал ол қоныстар Ресеймен шекаралық шептің ішкі жағында қалып қойған болатын. 1771 жылы Еділ ... ... ... тобы ... ... ... кейін Еділ мен Жайық аралығында босап қалған жерлер болды.
Үшіншіден, ... ... ... ... күшпен басып-жаншылған соң оған қатысушыларға сұлтандар мен ... ... ... ... көрсетіліп, қуғын-сүргін жиілеп кетті.
Төртіншіден, Пугачев пен Датұлы бастаған көтерілістер аяусыз басып-жаншылғаннан кейін патша ... ... ... ... ... ... ... бойынша біртұтас Кіші жүзді әлсіретуге тырысып бақты, Әбілқайыр ханның ұрпақтары болып табылатын бірнеше топтың арасында тақ ... ... ... ... негізгі үміткерлердің бірі Бөкей сұлтан болатын. Бірақ 1797 жылы қартайған Айшуақ сұлтан Кіші жүздің ханы болып шыға ... ... ... ... қарым-қатынас шиеленice түсті. Мұндай жағдайдан шығудың бірден-бір жолы Жайықтың оң жақ бетіне көшіп бару ғана еді.
Бөкей сұлтан бастаған қазақтардың 1801 жылы ... оң жақ ... ... ... жылы ... ... ... императорының атына хат жазып, өзінің қол астыңдағы қазақтардың бір бөлігінің Жайықтың оң жақ бетіне көшіп баруына ... ... ... ... ... 1801 жылғы 11 наурызда Ресей монархы I Павелдің ... ... ... ... мен оның қол астындағы қазақтардың Жайықтың оң жақ бетіне көшуіне рұқсат етілді.
Бөкейдің өзіне Ресей императорының суреті бар алтын ... ... ... барған қазақтардың қоныстанған аумағы 70 мың шаршы шақырым шамасында болды. Бөкей сұлтанның қол ... ... ... бұл аймақ Ішкі Орда деп аталды. Ішкі Орда батысында Астрахан, ... мен ... ... және Орынбор губернияларымен шектесті, оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында Каспий теңізі мен Жайық шекара шебіне барып тірелді.
Әкімшілік тұрғысынан алғанда Ішкі Орда ... ... ... ... болды. Бірақ оның орналасқан аумағы Астрахан губерниясына қарайтын. 1801 жылы ... оң ... 5 ... жуық ... көшіп барды. Олардың басым көпшілігі таяуда ғана ... ... ... ... еді және ... қоғамының ең кедей бөлігі болып табылатын. Сырым Датұлы қазақтардың Жайықтың оң жағалауына қоныс аударуына қатты қолдау ... ... ... ... ата ... көшу ... ықпалды үгіт жүргізді. Жайықтың оң жағына көшіп барғандардың 15 мыңға ... ... оның ... ... ... ... оң ... көшіп барушылардың саны бірте-бірте арта түсті.
Мәселен, 1897 жылғы Ресей империясының Жалпыға бірдей алғашқы халық санағының көрсеткен нәтижесі бойынша, Ішкі ... 207 мың ... ... Кейінірек қазақтардың Ресеймен шекаралық шептің ішкі жағына өтуіне тыйым салынды. Сонымен қатар қазақтардың кең-байтақ қазақ ... ... ... де ... ... Далалық қазақтардың да Ішкі Ордаға өтуіне шек қойылды.
1812 жылы Бөкей сұлтанға хан лауазымы ... ... ... жаңа ... ... ... жерде Бөкей хандығы (Ішкі Орда) деген атқа ие болды. Патша үкіметі ... одан ... ... ... ... ... жасамақ ниетте еді. Бұл ретте хандықтың жаңа билеушісі Жәңгірге ... үміт ... ... ... ... келуі
Бөкей хандығының негізін қалаған Бөкей хан 1815 жылғы 12 мамырда қайтыс ... Ол ... көзі ... хан атағын өз ұрпақтарының мұрагерлікпен иелену құқығын белгілеп, бекітіп қойған еді. Оның өсиеті ... хан тағы оның ұлы ... ... ... ... ол әлі ... 14 ... еді. Сондықтан ол ер жетіп, кәмелеттік жасқа толғанша хандықты Шығатай сұлтан билеп тұрды.
Жас мұрагерді тәрбиелеуді патша шенеуніктері өз қолдарына алды. ... ер ... ... ... ... ... губернаторы Андреевскийдің үйінде тұрды, сол кездегі үлгілі саналатын білім мен ... ... Ол хан ... ... ... ... ... толық әзірліктен өткен билеуші болып та үлгерген еді. Жәңгір қазақ тілімен қатар орыс, араб және ... ... ... Ол ... ... жиі ... тұратын. Жәңгірдің университетте болған сапарларының бірінен кейін ондағы ... ... ... ... жазды. Жәңгір Қазан үниверситетінің кітапханасына араб, парсы және түркі ... ... ... 6 ... ... тапсырды.
Жәңгір 1824 жылы Орал қаласында хан болып жарияланды және ... 20 жыл бойы ... 1827 жылы ол ... ... -- Хан ордасының негізін қалады. Хан ордасы Нарын ... ... ... ... ... ... ... осы жерден жүргізілді. Ханның үлгісі бойынша және оның тікелей нұсқауымен Хан ... ... мен ... ... да үй сала бастады.
Жәңгір хан билік басында болған уақыт қазақтардың бүрынғы дәстүрлі тұрмысына елеулі өзгеріс ... хан ... ... ... ... ықпалы артқан, тауар-ақша қатынастары айналымға енгізілген маңызды кезең болды.
Жәңгір ханның мәдени-ағарту саласындағы қызметі
Хан өзінің қол астындағы халықтың ... ашу, ... ... мен ... ... саласында қыруар көп жұмыстар атқарды. 1835 жылы Жәңгір ханның тікелей нұсқауы бойынша мұсылман мешіті ашылды. Хан қазақ ... ... ... ... Олар ... және рухани ұстаз міндеттерін қоса атқарды. Хан Аллаға ... ... ... ... өзі бас ... ... Ресейдің зерттеуші ғалымы А. Алекторовтың айтуына қарағанда, >
1841 жылы Жәңгірдің өз ... ... ... ... мектеп ашылды. Жәңгір хан ондағы шәкірттердің тізімі мен ... ... ... ... үш рет өзі ... ... ... Ол мектептің бүкіл шығынын өз қаржысының есебінен өтеген. Жәңгір хан қазақ балаларының Ресейдің оқу орындарында оқуын жақтап қана ... жоқ, ... ... ... ... Мәскеуде, Астраханда, Саратовта, Қазанда және Орынборда оқытуға жеке өзі көп күш-жігер жұмсаған. Мәселен, өзінің қол астындағы халықтың балаларын оқыту үшін ... ... ... ... 10 орын ... қол жеткізген. Бөкей Ордасына барып оқығандардың бірқатары кейінірек көрнекті ... ... ... ... ... ... даңққа бөленді.
Жәңгір хан барлық жерде іс қағаздарын жургізу тәртібін енгізді, жеке өзінің мурағат қызметін ... ... ... ... хан ... ... қарсы егу практикасын енгізді. Оның күш-жігер жұмсауы арқасында Ішкі Ордада аурухана және ... ... ... ... ... ... Ішкі ... топонимикалық және географиялық картасын жасатты. Жәңгір хан аң аулауды өте ... ... Ол ... палатасын ашу жөнінде де бастама көтерді. Бірақ оны жасау ұзақ жылдарға созылды. Онда сирек кездесетін қару-жарақ түрлері, соның ішінде орыс ... ... ... мен ... ... ... мылтықтары мен қылыштары да болды. Палатада қымбат бағалы, әшекейлі ер-тұрмандар, ат әбзелдері, жүгендер, сауыттар, дулығалар, қалқандар сақталды.
Қару-жарақ ... ... хан өзі бас ... ... ... ... ... Хан ордасы жанындағы мектептің оқушыларынан өзі емтихан қабылдап та жүрді. Бөкей хандығының билеушісі көшпелі қазақтардың отырықшылық өмір ... ... ... көтермелеп отырды, шөп шабуды үйретті. Ол мал тұқымын асылдандыру ісіне де ... ... ... ... ауыл ... ... көптеп жеткізуге нұсқау берді. Жәңгір ағаш отырғызу ісіне көп көңіл бөлді. Оның тікелей нұсқауы бойынша 50 мың гектар ... ағаш ... ... ... ... ... ... айыпты адамға 25 рет дүре соғылған. Сөйтіп бір кездегі құм басқан шөл дала гүлденген алқапқа айналды.
Жәңгір ханның прогресшіл мемлекет қайраткер ... ... ... елеусіз қалмады. Ол Бөкей хандығын басқару ісіндегі жетістіктері үшін 1-дәрежелі Қасиетті Анна ... ... ... хан 42 ... ... ... ие болды, ал 43 жасында Қазан университеті Ғылыми кеңесінің құрметті мүшесі болып сайланды.
Жәңгір ханның қайтыс ... хан 1845 жылы ... ... Оның ... екі ... алты ұлы, үш қызы ... Жәңгірдің төрт ұлы Ресей императорының ақшалай жәрдемін алып тұрды. Олардың бәрі де Императорлық паж корпусында арнаулы курстарда ... сол ... ең ... ... алып ... қайтыс болғаннан кейін Еділ мен Жайық арасына хан ... ... ... ... Ішкі ... ... ... басқару жүйесіне енгізу саясатын жүргізе бастады. 1846 жылы Ішкі ... ... үшін Әділ ... ... ұлы) ... ... тағайындалған Уақытша Кеңес құрылды. Оның құрамына сұлтандар тобынан екі өкіл және ... ... ... бip ... ... ... Уақытша кеңесті басқару үшін Ресей шенеунігі тағайындалды. Сөйтіп патша үкіметі бұл аймақтағы отаршылдық әкімшіліктің жағдайын нығайта түсті. 1872 жылы Ішкі Орда ... ... ... ... хандығының Қазақстан тарихындағы алатын орны
Ішкі Орданың немесе Бөкей хандығының құрылуы қазақ халқының тарихында ... зор рөл ... Кіші жүз ... бір бөлігінің күш-жігер жұмсауымен қазақтар Жайық өзенінің оң жақ бетіндегі бдерінің бұрынғы атамекеніне қайта қоныс аударып, бекініп алуының, кейінірек дәстүрлі ... ... бір ... ... ... ... сәті ... Жәңгір хан Ішкі Ордада хан билігін сақтап қалды, сол арқылы Қазақ мемлекеттілігінің 1845 жылға дейін өмір ... ... ... ... ... ... және ... қызметінің арқасында Еділ мен Жайық арасындағы қазақтар өздерінің әлеуметтік-экономикалық және мәдени-ағарту салаларында ... ... кол ... алды. Сонымен қатар жер мәселесінің асқынуы И. Тайманұлы мен М. Өтемісұлы бастаған халық-азаттық ... алып ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөкей Ордасы 4 бет
Бөкей ордасы және Жәңгір хан80 бет
Бөкей ордасының құрылуы9 бет
Жәңгір хан6 бет
Жәңгірханның ішкі және сыртқы саясаты31 бет
Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтеиісұлы бастаған көтеріліс7 бет
Махамбет Өтемісұлы15 бет
Сағырбайұлы Құрманғазы8 бет
ХІХ ғасырдың і жартысындағы Ресей өкіметінің отаршылдық саясатына байланысты Қазақстанның экономикалық жағдайының өзгеруі29 бет
Хіх ғасырдың і жартысындағы экономикалық саяси дамуы27 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь