Бейнелеу өнерінің саласы кескіндеме өнері туралы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе......................................................................................................3

1 Бейнелеу өнерінің саласы кескіндеме өнері туралы
1.1 Кескіндеме өнерінің шығу және даму тарихы, түрлері.............6
1.2 Кескіндеме өнерінен жазылған табиғат көріністері..................13
1.3 Майлы бояумен жұмыстар орындау, құрал-саймандар,
материалдар және жазу технологиясы........................................17
1.4 Кескіндмедегі түстер, колориттер және жұмыстың
орындалу барысы.........................................................................22

2 Мектептегі бейнелеу өнері оқыту әдістемесі
2.1 Бейнелеу өнерін мектепте оқятудың маңызы мен міндеті......30
2.2 Тақырыптық сурет салу сабақтарын жүргізу әдістемесі.........32
2.3 Сабақтан тыс кескіндемеден үйірме жұмыстарын
ұйымдастыру және сабақ жоспарын құру .............................34
2.4 Бейнелеу өнері сабағында затқа қарап сурет
салудың маңызы мен орны..........................................................36

Қорытынды..........................................................................................41
Пайдаланылған әдебиеттер..............................................................42
Кіріспе
Қазіргі таңда дүние жүзінде жүріп жатқан заманына өзгерістерінен келер ғасырдың өмір сипаттарын аңғармау тіптіде мүмкін емес. Өйткені жер бетіндгі сан – алуан халықтардың өз ара ой олғаныстары мен қол созған үміттері осыны байқатады. Адамзат қоғамы ізінен қай кездегісінен әлде қайда есейгендігін ерекше аңғартып отыр. Осынау таңғажайып тамаша өзгерістердің қозғаушы күшіне айналып отырған Отанымыздың келбеті бүкіл жер шарындағы күллі халықтардың алдына мерейі өсіп адамзат қауымының жаңаша ойлау жүйесінің қалыптастыруда елеулі үлес қосуда. Осының бірден – бір айғағындай бүкіл елімізді сан алуан халықтарды да өзінің өткен тарихы мен ұлттық мәдениеттерін шындық таразысынан өткізіп қана қоймай шын мәніндегі ұлтаралық теңдік әр республиканың егеменді дербестіктерін жаңа қалыптастыруға бет бұрып отыр.
Қазіргі кезде егеменді алған еліміз өздерінің өмір тіршіліктеріне үстемділік пен танылған құбылыстарды жойып жаңаша ойлаудың құдіреті мен ондаған жылдар бойы бұзылған ата-дәстүрлерімен халықтық педогикасын қалпына келтіруге бет бұрды.
Менің жұмысымның негізгі мақсаты, өсіп келе жатқан жас ұрпақтың бойына өнер шығармалары арқылы өз туған жеріне деген сүйіспеншілігін, өнерге деген қызығушылығын арттыру, патриоттық сезімін ояту, оқушылардың ой-өрісін дамыту, эстетикалық тәрбие беру болып табылады.
Әлем көркін бейнелеу жемісінде әр кезеңнің қайталанбас келбеті қашанда өз дәуірінің өзекті ағындарымен, негізгі даму бағдарларымен мейлінше тығыз байланыста ашылған. Ағарту дәуірі табиғатқа құштарлық қатынасын жаңа қырынан дамытып, қайтадан жасандырып дүние заңдылықтарына сай өмір сүретін «Жаратылыс адамы» теориясын қалыптастырды.
Қоғам өмірінің келесі, кезек оқиғаларымен сабақтас пейзаж өнерінің даму белсенділерін қарастырғанда, оларды қашанда жалпы азаматтық ортақ мәдениет өрісінде алатын орны тұрғысынан ғана саралап бағалай білген жөн. Бұл арада тек табиғатты рухани игерудің өзіндік ерекшелік үлгілерін ескере отыру керек - ақ.
Дипломдық жұмыстың нысаны Үйірме жұмыстарында кескіндеме өнерінің әдістемесін оқыту үрдісі.
Дипломдық жұмыстың пәнi: Үйірме жұмыстарында кескіндеме өнерінің әдістемесін оқыту
Дипломдық жұмыстың мiндеттерi:
 Үйірме жұмыстарында кескіндеме салу арқылы оқытудың мазмұны мен әдістемесін анықтап, теориялық тұрғыдан негіздеу;
Дипломдық жұмыстың идеясы: мектеп оқушыларына бейнелеу өнерiн оқытуды үйірме жұмыстарында кескіндеме өнерінің көркемдiк бiлiмiн ұлттық өнер негiзiнде жетiлдiру нәтижесінде жалпы адамзаттық өнер дәстүрлерін меңгерген, қазіргі заман талабына сай жеке тұлғаны қалыптастыруға ықпал етеді.

Дипломдық жұмыстың құрылымы: кiрiспеден, екі тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тiзiмiнен, қосымша және суреттерден тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әлмұхамбетов Б., Бакенов Ж. Сурет салу және бояумен жұмыс істеу әдістері. – А., 1987
2. Ералин К., Тастемиров К. Оқушылардың өнертану түсініктерін дамыту. Бейнелеу өнері мұғалімдеріне арналған көмекші құрал. Шымкент обл. ИУУ 1987ж.
3. Изобразительное искусство Казахстана. – Алматы: изд. АК Каз. ССР им. М.О. Ауезова, 1963, с. 15-20.
4. Ералин К. Кеңестік туралы түсінік. ІІ Қазақстан мектебі 1984ж.
5. Ералин К. Көркемдік білім мен эстетикалық тәрбие 1991ж.
6. В. С. Кузин, Э. И. Кубышкина. Учебники 1–4 классов;
7. Н. М. Сокольникова. Учебники 5–8 классов.
8. Сарықұлов Г. Қазақстан өнері. – Алматы: Өнер, 1981, 5-12 б.
9. Назарбаев. Қазақстан – 2030. Алматы: 1998.
10. Неменская Л. А. Искусство и ты. Ты изображаешь, украшаешь и строишь: Учебник по изобразительному искусству для 1 класса. – М.: Просвещение, 2004.
11. Коротеева Е. И. Искусство и ты. Учебник по изобразительному искусству для 2 класса. – М.: Просвещение, 2004.
12. Твоя мастерская: Рабочая тетрадь по изобразительному искусству для 2 класса / Под ред. Б. М. Неменского.
13. Искусство вокруг нас: Учебник по изобразительному искусству для 3 класса / Под. ред. Б. М. Неменского. – М.: Просвещение, 2004.
14. Неменская Л. А. Каждый народ – художник: Учебник по ИЗО для 4 класса. – М.: Просвещение, 2004.
15. Горяева Н. А., Островская О. В. Декоративно-прикладное искусство в жизни человека: Учебник по ИЗО для 5 класса.– М.: Просвещение, 2004.
16. Пластов. А. Страна живописи. – Художник, 1973, 1, 63, 64- беттер.
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
......................................3
1 Бейнелеу өнерінің саласы кескіндеме өнері туралы
1.1 Кескіндеме өнерінің шығу және даму тарихы, түрлері.............6
1.2 ... ... ... ... ... ... ... орындау, құрал-саймандар,
материалдар және ... ... ... ... және жұмыстың
орындалу
барысы..............................................................
...........22
2 Мектептегі бейнелеу өнері оқыту әдістемесі
2.1 ... ... ... ... ... мен ... ... сурет салу сабақтарын жүргізу әдістемесі.........32
2.3 Сабақтан тыс кескіндемеден үйірме жұмыстарын
ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ... қарап сурет
салудың маңызы мен
орны..........................................................36
Қорытынды..............................................................
............................41
Пайдаланылған
әдебиеттер..............................................................42
Кіріспе
Қазіргі таңда дүние жүзінде жүріп жатқан заманына өзгерістерінен келер
ғасырдың өмір ... ... ... ... ... ... жер ... – алуан халықтардың өз ара ой олғаныстары мен қол созған үміттері осыны
байқатады. Адамзат қоғамы ... қай ... әлде ... ... ... ... Осынау таңғажайып тамаша ... ... ... ... Отанымыздың келбеті бүкіл жер шарындағы күллі
халықтардың алдына мерейі өсіп ... ... ... ойлау жүйесінің
қалыптастыруда елеулі үлес қосуда. Осының бірден – бір айғағындай бүкіл
елімізді сан ... ... да ... ... ... мен ... шындық таразысынан өткізіп қана ... шын ... ... әр ... ... ... ... бет бұрып отыр.
Қазіргі кезде егеменді алған еліміз өздерінің өмір ... пен ... ... ... ... ойлаудың құдіреті мен
ондаған жылдар бойы бұзылған ата-дәстүрлерімен халықтық педогикасын қалпына
келтіруге бет бұрды.
Менің ... ... ... өсіп келе ... жас ұрпақтың бойына
өнер шығармалары арқылы өз туған жеріне деген ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың ой-өрісін
дамыту, эстетикалық тәрбие беру болып ... ... ... ... әр ... ... ... қашанда
өз дәуірінің өзекті ағындарымен, негізгі даму бағдарларымен мейлінше тығыз
байланыста ... ... ... ... ... қатынасын жаңа
қырынан дамытып, қайтадан жасандырып дүние заңдылықтарына сай өмір ... ... ... қалыптастырды.
Қоғам өмірінің келесі, кезек оқиғаларымен сабақтас пейзаж өнерінің даму
белсенділерін қарастырғанда, оларды қашанда жалпы азаматтық ортақ мәдениет
өрісінде алатын орны ... ғана ... ... білген жөн. Бұл арада
тек табиғатты рухани игерудің ... ... ... ... отыру
керек - ақ.
Дипломдық жұмыстың нысаны Үйірме жұмыстарында ... ... ... ... жұмыстың пәнi: Үйірме жұмыстарында кескіндеме өнерінің
әдістемесін оқыту
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... салу арқылы оқытудың мазмұны
мен әдістемесін ... ... ... ... ... идеясы: мектеп оқушыларына бейнелеу өнерiн оқытуды
үйірме жұмыстарында кескіндеме ... ... ... ұлттық өнер
негiзiнде жетiлдiру ... ... ... өнер ... ... ... ... сай жеке тұлғаны қалыптастыруға ... ... ... ... екі ... қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тiзiмiнен, қосымша және суреттерден тұрады.
1 Кескіндеме өнерінің шығу және даму тарихы
1. Кескіндеме өнерінің шығу және даму ... ... - өнер ... ... зор, өзіне еліктірліп әкететін,
сиқырлы аймақ. Ол ... ... таң ... біздің тарихтан бұрынғы
ата-бабаларымыздың ... ... ... Сан ... ... ... ... идеялары, олардың ұмтылыстары өзгеріп
отырды, бір стилдің орнын екінші ... ... бәрі бір ... ... ... өнерлердің арасында кескіндемеші суретшінің қырағы көзі
шалғанның ... ... ... бере алса ... Сан ... ... бойы ... үйреніп, дүниені қызғылықты ететіндердің ...... ... жаңа ... ... ... Оның бейнелеу құралдары
шексіз бай бола ... ... өте ... ... ... бай
үндестігі, жарық пен көлеңкенің батыл, күтпеген контрастары, бейнелеп
отырған нәрсені ... ойлы ... және ... логика,
қиялдың қызықты құбылмалығы – осының бәрі кескіндемеде өз міндеттерін шешу
үшін ... ... ... жылтылын, жібек маталардың асқан
әдемілігін нәзіктігін және ... ... ... көзге түсетіндей етіп
беру тіс қаққан кескіндемешіге қиындық келтіре ... Кең ... ... ... ... жан жадыратып жасыл жапырықтарын,
қаһарлыда асқақ аспанда, мөлдір-сұр тұманды және айлы түндердің ... ... ... көк ... сендерге қызықты, сан қырлы
кескіндеме өнері көрсетіп бере алады.
Ал ең ... бұл ... Бар ... ... ... ... батыл
да нәзік қимылмен кенеп бетіне қылқаламмен бояу ... – міне енді ... тірі адам көз ... ... оның жүзіндегі көзге малына
қоймайтын ой нышандары мен құмтарлықтарын таңғажайып қырағылықпен ... ... және бір ... сендерге оның жан дүниесін ашып берген...
Кескіндеменің ұлы мәні мынада: ол сансыз жүректерді бір ... бір ... ... ... ... мәжбүр етеді. Ол шапшаң, бірден ... оның тілі ... тіл. Оған ... ... ... Оның
алдында уақыттың өзі шегінеді.
Кескіндеме – бұл майлы бояулармен жасалған және багет рамаға
салынған, біз ... ... ... ғана ... Кескіндеме ұғымы
кең әрі мейлінше сан алуан техниканы ... ... ... сулы ... ... ... акварельмен салынған кескіндеме болады. Тіпті аздап
боялған суретке пастелъ ауысатын кескіндеме бар, жартылай ... ... ... ) ... бәрі ... яғни ... ... жасалатын кескіндеме.
Монументтік кескіндеме де болады. Оның үлгілерін біз ... ... ... ... ... ... әк ... бояулармен жаңа сылақ бетінде жиі жасалады (фреска). ... – ақ ... ... ... бар ... ... де бар.
Бейне түрлі материалдардың алуан түсті кесектерінен жасалады (мозайка).
Сондай-ақ «жарықтанатын» кескіндеме – шыныдан жасалған ... ... ... ... кескіндеме де болады (витраж).
Кескіндеме шеберлері әр заманда әр түрлі әдіс ... Ол ... ... ... ... бояудың пайдалануына тікелей байланысты. Мәселен,
қайта ... ... ... ... ... қай ... қалай жағылғаны,
қылқаламның кенеп бетіне қалай тигені байқалмайды. Ол үшін олар ... ... ... ... ... ... түссіз бояу жағатын болған.
Мұндай әдісті «лессировка» ... ... ... ізін ... ... ... Біреу
кенепке бояуды қылқаламның ұшын тиер-тигізбес қып жұқалап ... ... ... ... жағады да, өзіне керек реңді
бірте-бірте сатылап емес, ... ... ... әдіс ... ... түрі мен ... дәл ... көп септік жасайды.
М. Врубелъдің «Раушан гүл» натюморты акварелі мүлдем басқаша. Жалғыз
тал әсем гүл мөлдір стаканға малынып тұр, оның ... ... ...... тек осы ... ... ғана қызықтайды, қалғанның бәрі
оған маңызды емес. Бейне бір ... ... ... ... ... бір ... ... раушан гүлі суретшінің сұлулық жайындағы арманын
кейіптейді. Осылайша натюрморттарда автордың ... ... ... ... ... ... түрлі образдардан берілуі мүмкін.
Пейзаж (‘Pausade’ деген француз сөзінен шыққан) – ландшафта табиғатты
бейнелеу. Пейзаж дербес жанр ретінде ... ... және ... ... (VІІ-Хғ) Европадағыдан ертерек қалыптасқан. Европалық кескіндеме
ол ХVІІ ғасырда, алдымен Италияда пайда ... ... ... ... ... ... Орыс ... пейзаждың гүлденуі ХІХ ғасырдың соңына
тұспа-тұс келеді. (Левитан, К. ... Н. ... және ... ...... бір ... жай айнытпай бейнелей салу емес. Онда
суретшінің сезімдері мен ойларын берудің ... ... ... ... ... қарағанда табиғат өмірі мәңгілік сияқты болып көрінеді.
Бұлт торлаған ... ... ... ормандар мен таулар жүздеген,
мыңдаған жылдар бұрын қандай болса, сондай күйінде қалады. ... осы ... ... ... дәуір суретшілері түрліше көріп, ... ХVІІ ... ... ... ... теңіз
үнемі дерлік романтикалық сарынсыз болып ... Олар ... ... қызықтауға бейім емес. Олар үшін теңіз – сауда мен жұмыс орны,
тіршілік әрекетін іздестіретін кеңістік.
Теңіз көріністерін ... ... ... ... ... -
теңіз деген сөзінен шығарып маринистер деп атайды. Орыс маринистерінің ең
көрнектісі И.К. Айвазовский болды. Бұл өмір бақи ... ... ... ... ... ... ... жазирасын бейнелеп өтті.
Бір табиғи мотивтің өзі суретшінің қылқаламынан мүлде басқа толысуға,
басқаша түске ие бола ... ... ... ... көңіл
күйін береді.
Оның үстіне, «мәңгілік» табиғат тіршілігіне уақыт өтуімен бірге жаңа
әуендер енеді, табиғат адамның әсерімен ... ... ... ... ... ... вольтты электр желілерінің ... ... ... ... ... самолеттың будақтаған ізі –
осының бәрі бүгінгі күннің көрінісі. Мұны қазіргі ... ... ... ... ... және натюрморт әлбетте, тақырыптық картинаның құрамдас
бөліктері де болуы мүмкін. Бұл жерде олар көркем образды жасауда ... рол ... Бұл жанр ... ... ... ... 3 мың жылдан астам
уақыт бұрын жасалған скулъптуралық ... ... 2 мың ... Рим және ... фасан портреттері белгілі. Адамдар әрдайым
өз бейнесін ... ... ал ... ... ... болған адамның
жаны портретке көшеді деп есептеді.
Үлкен шебердің шабытты қолымен жазылған әрбір портрет ... ... ... ... ... бет- әлпетте ой-қайғы, күйініш,
қуаныш, күрделі және кейде қиын бүкіл өмір жолының көрінісі жатады.
Портреттің бірінші және ... ... – оның түп ... ... бұл ... ... қажетті, бірақ жеткіліксіз
шарт. Адамның ... ... арғы ... біз ... ой-
арманын, қуаныш-күйінішін, ішкі жан дүниесін тап басып, сезінуге тиіспіз.
Тек осылардың бәрі ғана ... ... ... ... ғана ... ... ... мүлдем бейтаныс болғанның өзінде бізді көз салуға ойға
шомуға және тебіренуге мәжбүр етеді.
Кез келген ... ... ... ... тек оның бет ... емес, ішкі жан дүниесін де жеткізуге ұмтылады. Совет суретшісі Н.М.
Нестеров, И. Павлов портретінде ... ... ... күш ... ... ... құштар ғалымның қайсар шабытын бейнелеуге тырысқан.
Мүсін мен сурет өнерінде адам дидарын бейнелеу ешқашан назардан ... жоқ. ... ... ... ... етек ... ... болған. Ескі
Рим мен Қайта өрлеу дәуірі – голланд Рембрандт Харменс Ван Рейн мен ... ... ... Ван Дейк пен ... ... де ... ... сынды
ұлы шеберлер өмір сүрген. (ХVІІ ғасыр)
Портреттер өзінің сипаты жағынын алуан ... ... Бір ... ... оны ... ... сәндікке көрсету үшін жазылады. Бұл
ХVІІІ ғасырда орыс өнерінде мейлінше кең тараған ... ... ... Д. ... В. Боровиковский атақты ақсүйектердің нәзікте әсем,
тамаша портреттерін жасады. Екінші ... ... ... ... көрсетеді. Бұл интимдік, психологиялық портеттер деп аталады.
Портреттік ... ... түрі ... ... ... ... ... «Түнгі күзет», И. Репиннің «Құдіретті топ композиторлары»
полотно картиналары).
ХІХ ғасырдың орыс ... тегі ... ... ел алдындағы еңбегі,
таланты арқылы даңқы шыққан ... ... ... Оларда
адамдардың сырт ажары емес, күрделі ішкі жан ... ... ... назар аударылған. И. Репин, В. Серовтар не тамаша ... ... өз ... ... ... ... бейне бір портрет – картина сияқты болып, өз ... ... ... ... пейзажды, алуан түрлі аксесуарларды
және тіпті, мысалы, К.Брюловтың «Салт алты ... ... ... ... ... ... және басқада сан түрлі картинадағыдай алыс
пыландағы басқа адамдардың бейнесін ... ... ... ... ... ... картина арасындағы өтпелі жағдайға ие болады.
Бірақ станоктық тақырыптық картина яғни ... емес ... тек ... дәуірінде ғана пайда болып, кең өріс
алды. Тақырыптық картина даму үстіндегі әрекетті көрсетеді: оған көз ... ... ... ... не ... және одан ... не ... ойша сараптай алады немесе И. Крамской айтқандай – бір ... үшін ... ... жоқ.
Тақырыптық картина болмысты мейлінше толық және ... ... оның ... ... әр ... ол тым ... және ... болуы, сан қилы техникалық құралдарымен жасалуы, аса әлемдік
оқиғалар туралы ... ... ... тұрмыстық көріністі бейнелеуі
мүмкін.
Натюрморт та, пейзаж да портреттер де ... ... ... ... ... бағыты жағынан тақырыптық картиналарды өткен заман
оқиғаларын баяндайтын тарихи картиналар, шайқастар мен ... ... ... ... сюжетті) картиналар және суретшілер өтіп бара
жатқан өмірдің күнделікті көріністерін кейіптейтін тұрмыстық картиналар деп
қабылдаған.
Орыс ... ... ... ХІХ ... ... ... ... Бұл гүлдену орыс қоғамындағы революциялық өрлеудің
тікелей нәтижесі болды. Көркем сурет академиясын бітірушілердің И. ... 14 ... ... ... ... ... тәртіпке
қарсы «бүлік» шығарып, диплом жұмысынан, ... ... ... бас ... Олар ... ... сурет көрмелерінің
серіктестігін» ұйымдастырды және отандық өнер ... ... ... ... ... өнері қоғамдық әуенділікке толы және айқын көрінген
публистикалық бағытқа ие болды. Олар ... ... және ... мифологиялық көріністерді бейнелеудің ... ... ... өмірін бейнелеуге ден қойды.
И. Крамской, В. Перов, Н. Ге, Н. Ярошенко, И. Репин, В. ... ... ... Третъяков галереясының негізгі ... ... ... ... ... ... бірі ... есептеледі. Тақырыптық картинада контраст қандай да
бір тәсілдерді салыстырудан және түстік дақтардың ... ғана ... ... ... және жеке-дара мінездемелерді салыстырудан да
көрінеді. И. Репиннің ... ... В. ... ... әйел
Морозова» сияқты атақты картиналарын еске ... ... ... тұру жағдайы, қимыл қозғалыстары бет- ... осы ... ... қала ... ... ... әр алуан десеңдерші!
Сендер кейіпкерлердің сипаттамасынан ұқсас екі ... таба ... ... түрлі, бәрі контрастқа құрылған!
Италъяндық қайта өрлеу дәуірінің ұлы шебері Леонардо да Винчи осыған
үйреткен болатын: ... ... ... ... екіншісімен
күшейтіп отыру үшін көршілес тура қарама-қарсылықтарды, олар неғұрлым жақын
болған сайын соғұрлым ... ... ... яғни сиықсызды көршілес
әсемдікпен, үлкенді кішімен, кәріні жаспен, күштіні әлсізбен ... жөн, және де мұны ... ... ... сан құбылтып отырған
жөн”.
В. Суриковтың жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... көз салып көріңдер - мынау ... ... ... жас бояр қыз, ... оның ту ... тағдырға мойын
сұнбаған монах қыздың қатал жүзі көз ... ... әйел ... ... ... езуіне үйірілген бала көрінеді.
Бұл контрастқа королистік контраста өзектес жатыр. Тобыр тым ... ... ақ қар және бояр әйел ... қара ... ... Ал мұның өзі дарманы сезінуді ... ... Осы ... салыстыру шексіз, бірақ, осыншалықты санқилы бола ... ...... ... ... образ. Қазіргі совет суретшілері бұрынғы
шеберлердің дәстүрін жалғастырып келеді, ... ... ... ... орын ... ... ... егемендік алып отырғанымызда суретшілеріміз еркін
тақырыпта ұлттық дәстүрде шығармашылық жұмыстарын өркениетті ... ... ... ... ... көріністері
Пейзаж негізінен табиғат көрінісіне арналаған бейнелеу өнерінің жеке
бір жанры. ... ... пен ... ... ... пен әуені,
кеңістікті бейнелеу – адамның табиғатқа қатынасы мен дүниетанымының, ой мен
сезімінің ... ... ... ... ... ... ... П.П.
Рубенстің (Фландрия) өміршендікке толы, Ремрандтың (Голландия) терең
драматизм ... ... ... ... ... ... (Франция) қаһармандық әуен мен ойлыққа құрылған картиналарымен
толықты. Кескіндемеші Дж. Констебл (Англия) және ... ... ... ... ... ... ... шынайлықпен бейнеленген
поэтикалық туындылар салды. Алдын ала салынып алған ... мен ... ... ... ... әрі көрікті етіп кескіндеген алғашқы
суретшілірдің бірі («Шөп арбасы» 1821, «дән ... 1828; ... ... ... ... ... сәттерін дәл тұта
білуімен ерекшелінеді.
Француз кескіндемешісі Коро ... ... ... ... әсерлі бейнеледі. Короның ауа мөлдірігін сәуленің жарқындығын
бейнелейтін полотноларының компоизициясы ширақ, ... ... ... ... ... әсері; бұл әсірсе оның тарихи пейзаждарында («Гомер
мен бақташылар» 1845, Сен-Лоно музейі/) ... ... ... ... мұнарағак бөлінді. («Дауыл екпіні», 1865-70,
Москва). Коро табиғаттың бір сәтті құбылмалы қалпын сол ... ... ... пейзаждың негізін салушылардың біріне айналды.
Дүние жүзінде пейзаждың өркендеуіне XIX-XX ғасырдағы ... И.К. ... ... И.И. ... Ф.А. ... Куинджи, И.И. Левитан, В.А. Серов, А.М. Васнецов т.б. ... ... озық ... ... ... ... «Хаос», «Неополитан қызы» атты суреттерінде
шексіз теңіз айдынын сидырып, оның дауылды ... ... ... мен ойнаған ай сәулесін, күннің кешкі өрт шапағын, ... ... ... ... ... ... 1950, Ленинград орыс музейі)
бейнелей білді: «Қара теңіз» шығармасында теңіз кеңістігін, су мен ... ... ... ... ... ... пейзажының негізін салушы Шишкин Иван Иванович орыс
пейзажы жайлы эстетикалық ой ... ... әрі орыс ... ... ... қалыптастырды. Оның орыс табиғатының сұлулығын
кеңдігін көрсететін «Қара бидай» (1878), «Көз ... ... ... ... таң» (1889), ... әйел ... орманы» (1891), «Ну
орман» (1898) атты кең тынысты картиналарының авторы орыстың ... Ф.А. ... ... «Нөсер алдында» деген картинада табиғаттың
жан толықтар әсем көрінісімен ... ... ... ... дәл
бейнеленді. Ялтада жүріп «Дымқыл шабындық» (1872), «Иесіз ... ... және ... ... ... ... (1873) ... салды.
Исаак Ильич Левитан 1880 ... ... ... ... ... тым тәшпішпен көрсетуден арылып, бірте-бірте ... ... аса ... ... ашып ... ... тұтас тұлғалауға («Күзгі күн» Сокольники 1879) ойысты, ал осы тұста
салынған этюдтер сериясында («Өткел. Саввин ... ... 1884) ... көз ... ... ... ... ұмтылады. Еділ бойының сұлу
табиғаты («Еділ бойындағы кеш», 1888) Левитанның басты тақырыбының ... ... ... ... пейзаждық шығармалар XIX ғасырдағы
қазақтың ұлы ғалымы Шоқан Уалихановтың салған ... ... ... Ум, ... ... ... ... Алатау мен Хан Тәңірінің
Мұзарт шындарын ... ... ... ... ... ... т.б.) ... дәлдікпен образдылық ұштасып
келеді. Атамекені Сырымбет қыстауының, одан торанғылға дейінгі ауылдардың
топографиялық пейзажы – ел ... ... ... мәдени мән зор
еңбектер «Ханшаның ескі ... ... ... ... ... ... ... жазылмыш суреттер», «Бақсы», «Үш әйел» атты суреттердің
авторы Шоқан тас ... ... көне ... ... ... ... сол жазулар шешуіне жағдай жасайды.
Қазақстанда пейзаж жанры Совет өкіметі орнағаннан кейін кең етек алды.
Қазақ суретшілері Ә. Қастеев, Қ. Телжанов, Ә. ... Қ. ... ... Н. ... А. Ғалымбаева, О. Таңсықбаев, М. Темірғалиев, ... т.б. ... дер ... ... ... ... «Қарағанды шахтасы» (1930-32) графикалық «Сарысу
даласы» (1939-40) сұлу бояумен салынған топтамалары мен ... таң ... ... ... (1971), ... (1974) атты
картиналарында социалистік дәуіріміздің кең тынысы, туған жер табиғаттың
сұлу ... ... және ... революция тақырып маңайы бейнеленген.
Қ.Т. Телжанов «Домбыра әуендері», «Атамекен» екеуіде 1958, ... ... 1964, «Қыз қуу» 1966 атты ... ... ... мен
монументті еңбектердің, кең тынысы, әрі қанық бояулы триптихтардың «Жол
басы», 1966-70, «Бозаралдық», 1972 портреттердің авторы.
О. ... ... ... (1951, ... ... ... таң» (1957
Москва), «Шарбақ құрылысында» атты пейзаждық Советтік Өзбекстанның әсем
табиғаты мен өлке тынысын шынайлықпен ... ... ... ... 500-ге жуық ... ... көріністерін жазған суретшілер атап айтқанда, олар: Орал
Тансықбаев «Қарақұм ГЭС-дегі таң» (1957, ... ... ... ... орыс ... И.И. ... «Қарағайлы ормандағы таң» (1889,
Третьяков галереяда): француз пейзажист Клод Лореннің орындаған ... ... ... көріністі салғандардың бірі И.И. Левитан. Ол Еділде болғаннан
кейін «Еділ бойындағы кеш» (1888) тақырыбында сурет салған. ... пен ... ... ... ... ... ... дәрежесінде көтерілді («Кеш ... Қара су», 1889). ... ... сол кездегі орын өнеріндегі жалпы стилистік
іздеулерімен тығыс байланысты («Жазғы кеш», 1900).
Ге ... ... ... шығармаларында жаңа Граковкада
драмалық, философиялық, этикалық проблемаларды бейнеледі ... ... ... Клод ... ... ... және постреалды
сюжеттері бар мотивтерге арналған суреттер салған, циклді ... ... ... ... бояумен жұмыстар орындау, құралдар-саймандар мен материалдар
және жазу технолоиясы.
Суретшілер пайдаланатын барлық бояулар – пигмент қоспаса яғни дұрысын
айтқанда бояғыш зат және ... бір ... ... ... ... жаңғақ немесе көкнар майы болып табылады. ... ... ... ... ұшып ... ... ұзақ уақыт кеппей қояды.
Майлы бояулар кескіндемеде тек XVI ғасырда ғана пайдалана бастады.
Олардың көптеген ... етіп те, ... ... түс ... ... ... мөлдір етіп лессировкалап те жағуға болады. Кепкен кезде
бұл бояулар өзінің түстік өң реңін өзгертпейді.
Аяқталып ... және ... ... ... ... ... ... арттыру үшін арнайы лак жағады, мұндай лак кепкен
кезде шыны сияқты мөлдір пленка ... Осы ... үшін ... ... акрил, пісте лактары шығарылады.
Майлы бояумен жұмыс істеу үшін ... №2, №12 ... ... ... қыл ... ... Маймен жұмыс істеген кезде бір
қылқаламды ғана амалдай тұруға ... ... ... бұл техникасында
қылқалымды, мысалы ... ... ... ... бір
мезгілде бірнеше қылқаламдарды – қызыл, жасыл және басқа өрнектер үшін жеке-
жеке пайдаланады. Ұсақ деталдарды салу үшін ... ... әрі ... болғаны дұрыс, бәрінеде жұмсақ қылышықты (күзен ... ... ... болады.
Қылшықты қылқаламдар серпінді және тығыс топтастырылған болуы олардың
жекеленген ... ... ... ... ... ... ... барлық аспаптарын, әсіресе қылқаламдарды ... ... ... олар өте тез ... ... ... ... бітіргеннен кейін суретші қылқаламды қағазбен, одан кейін жұмсақ
шүберекпен мұқият ... ... соң ... ... ... ... алынған қылқаламдарды жұмыс алдында тағы да ... ... ... ... өз жұмысын пайдаланатын политра жоғары сапалы понерден немесе
тақтадан жасалады, соңғысы жақсы.
Саусаққа арналған тесіктің ... ... ал ... болу үшін ... сол ... шетіне қарай өте жұқа болады. Политра бояулардан майды
сорып алмау үшін, оған ... ала ... ... ... кептіреді. Жұмыс
аяқтылысы мен әр ретте палитраны мастихинмен тап-таза етіп ... ... және ... ... ... жууға болмайды.
Майлы бояулармен жұмыс істеу үшін сондай-ақ мастихин мен ... ... ... де, ... да ... бояуларды алып
тастайтын ерекше формалы серпімді пышақ. Кейде оны ... ... ... ... ... жағымдылар жасайды. Масленка – бұралатын
қақпағы және палитраға бекітуге арналған ерекше қысқышы бар шағын ... ... ... ... ... ... Жорық жағдайында, табиғат аясында (немесе суретшілер айтпақшы,
фанерде) жұмыс істеу үшін этюдник деп аталатын ерекше жәшік ... шын ... ... ... ... барлық қажетті заттар: палитра,
бояулар, қылқаламдар, мастихин, қарындаш немесе көмір, еріткіш шүберектер,
кенеп ... ... сиып ... ... ... ... ... сурет салуға көптеген материал ... бола ... ... ... тығыз чертеж қағазға этюдтерді жиі салады. Майлы
кескіндемеге арналған материалдың ... ... көп ... ... ... ол ... ... жасалады (ең жақсысы – зығырдан
жасалған кенеп). Ол ағаш рамаға (кергішке) ... Оны ... ... ... ... қағу ... Кенепті керген кезде оның жіптері
кергіштің жақтарын қиғаш болмай, параллелъ ... оның ... ... жіптер (арқау) тік, ал ұзынына бойлай ... ... ... орналасуын қадағалау керек. Кенепті алдымен қысқа жақтардан, сосын
ұзын жақтардан, ... ... ... ... ... ... бекіткен жөн.
Майлы кескіндеме арналған кергіш өте ... ... және ... ... ... тиіс. Үлкен кергіштер айқастырылған табан
ағаштармен безендіріледі.
Кергіштің ағаштары таза сүргіленген бояуға, ал олардың ... ... ... тиіп ... үшін, ішке қарай біршама қиғаш тұруға тиіс.
Майлы бояумен кескіндеме ... ... ... немесе қағазды бір
жолы дайындау үшін оларды грунттау керек. Грунттелген ... ... ... ұстайды әрі одан майды «сорып алмайды» деуге болады, мұның
өзі оны берік әрі ұзақ ... ... ... ... ... ... ерекшелігі жартылай дымқыл,
жартылай кепкен бояу бетімен жұмысты онан әрі ... ... ... ... бетіне жазылған жаңа түскен күйінде дымқыл тұрған кезде салуға
болады, яки картинаны бірнеше ... ... оның ... ... ... ... ... салуды жалғастыруға болады.
Әрбір шебер өз ... ... өз ... талдайды. Екі
көрнекті совет суретшілері жанршы Б.Иогансон мен ...... салу ... ... ... ... үстіндегі өз жұмыс ... ... ... ... көмірмен, оның үстіне нобай емес, контурлық
сурет емес, жарық пен ... ... ... жасайды. Сурет біткен кезде,
кескіндеме үшін қажетті контурларды бәрі тушпен жүргізіліп шығады. Ал көмір
жұмсақ ... ... ... Содан соң кенеп кескіндемелік маймен
майланады да контурлық сурет бойымен ... ... ... ... ... бояусыз бояулармен бастапқы да жалпылама тез салып шығады.
Оның ...... ... жарық пен көлеңкелерді және түстік
қатынастарды белгілеу.
Кейде бастапқы боямалау бір бояумен мысалы, охрамен жасалады. Осылайша
бүкіл форма сомдалып шыққан ... ... ... екінші мәрте: енді көп бояулармен, бірақ тағы да
ақ бояуларсыз, лессировкаланып, яғни жіңішке мөлдір қабаттармен ... ... бояу ... ... ... ... ... кезде, кенеп
тағыда маймен сүртіледі. Б.Иогансон: «Маймен қандай жағдай болғанда да
палитра бетінде емес, ... ... ... ... - ... ... бір картина онан әрі сызбалауды талап етпейтіндей
аяқталған сияқты түрге ие ... ... ... оны ... бәлкім, талай рет
сызбалайтын болсандар, бірақ жұмыстың басынан-ақ аяқталған түр беруге,
жетілдіруге ұмтылу керек.
Боямалау ... ... ... ... үшін ... ... қоспасы алынады. Олардың ара қатынасы тәжірибеге арай
белгіленеді, алғашқы да ... етіп ... ... ... ... ... бояулардың күрделі
қоспаларды жасамаңдар – түс салыстырмалы түрде ... ... ... ... басында болған жол беруге болады. Жалпақ бояуларды
есептемегенде, үш ... көп ... жөн. ... оң – ... ... немесе оны ағарту қажет жерлерді өшіргішпен, бірде бояуды
толық кетіре, бірде олардың қабатын ... қана ... ... ... ... ... ең күңгірт жерлерден – меншікті және ... ... ... осы ... картинаның колористік құрылысы – кескіндеменің
бірлігі мен гармониясы мейлінше толық көрінеді. Көлеңкелер әрқашан ... ... ... ...... ... және т.б. түскен
көлеңкелермен, жартылай өнді жартылай өңдермен ашық өңді ашық ... ... ... ... ... кезде оны тағы да маймен сүртеді
де картинаны біржола жазуға кіріседі. Жұмыстың осынау бір ақырғы сатысының
міндеті – ... ... ... ... ауысуы нюанстарының беретін
ұсақ жағымдылардың көк түсті мозаикасына айналдыру ... ... ... ... ... ақ ... жекелеген жерлерге
күшті өң береді және оны көлеңкеге біртіндеп әкеле отырып, ... ... ... етіп ... ... ... мүмкіндігінше боямаларды (ақ
бояуларсыз кескіндеме) тиіспей қалдыруға тырысады. Полотно кепкен кезде,
оны сарымсақпен, ал одан ... ... ... және тағы бір рет ... жолы ақ ... ... ... салады. Жекелеген, ең ... таза ақ ... ... жетуге болады.
Пейзажист Я. Ромас композициялық шешімі жағынан күрделі ... ... ... ... ... Онда ... жарық пен көлеңкелік суретті
егжей-текжейлі салады. Ол, ... ... ... ... атты ... ... ... одан арғы жұмысы туралы міне былай деп ... ... жылы ...... мен олардың көлеңкелерімен бастаймын; содан соң
көк аспанды ... ... ... рет салу керек! Бұл, әрине, оны ... салу ... ... сөз ... жоқ, оны ... күн ... салуға да
болады, бірақ мейлі жүз рет салсаң да, өзін табиғатта байқаған қайталанбас
күйде ұстай алу және ... бере білу ... ... рет салу ... ... мен үшін ... картинаға арналған негізгі оң болып
табылады, сондықтан кескіндемелік ... ... ... ... өте ашық көк ... ... бетіне жартастың (өгіздің)
суретін саламын да оның жоғарғы жағынан тастардың, таулардың, негізгі ... ... түс – ... ... ал ... ... өз массасы түсінің
құбылуы мен тастың түсі: жақынырақ – ... ... ... - мұның
бәрі кейін болады, ең алдымен бүкіл жартасты негізгі, жалпы түсін ... ... алыс ... көк ... жамылып көрініп тұрған тауларды
мен аспаннан кейін сол мезетте-ақ салдым. Содан кейін мен ... ... және ... ... ... ... ... негізгі түстерін
жүргізіп шықтым: аспан - ... ... – жылы ... ... су – ... жартас – сұр – охра, алдыңғы қатардағы ...... бәрі ... ... ... ... Ал ... кейін боямалау
қабаты жақсылап кепкен кезде, мен ... өң ... ... ... оны ... лагымен жұқалап жаба отырып, түстің, өңдердің, жартылай
өңдердің, рефлекстердің құбылуын көбіне жұқалап жасай ... ... ... ... ... да, ... корпусты (жартылай
қалыңдатып) да бояу жағуға, әсіресе жарықтарды, ұмтыла отырып, жұмыстың осы
кезеңінде, тұтас ... да ... оның ... ... ... ... бай болуына қол жеткізген.
Картина үстінде жұмыс істей отырып, мен ... өзін ... оның ... осы ... өзім ... ... этюдтарға жиі
қарап отырамын. Бұл жағдайда ... мен үшін ... ... бөліктерінде
түстің түске қатынасына анықтауыма көмектесетін қажетті анықтама материал
болып табылады. Картина үстінде ... ... ... ... ... ... ... олар картинаның өзі де әйгілеп тұрған ... бір ... ... ... өте пайдалы.
1.4. Кескіндемедегі түстер, колоридтер және жұмыстың орындалу барысы
Кескіндемеге түс ... ... ... ол ... ... ие ... барлық күш – қуатымен өркен жаяды. Түс кескіндеменің жаны. Шынында да
реалистік кескіндеменің көркемдік ... ... ... ... ... бірлікте түс құрайды. Бірақ кескіндемедегі түс деп нені
түсінеміз? Бәлкім, бізге тәжірибеден белгілі заттардың болмағандығы болар?
Байқасақ, олай емес, ... ... ... ... ... ...
біздің қайсы бір заттар түралы білімдеріміз ... ... ... осы ... сәйкес суретті боямалау емес, түстік жағдайы оны ... біз ... ... көркем бере білу. Біз қиярдың ... ... - ... ал қардың - ақ екенін тәжірибеден білеміз. Біз
картинада оларды осындай бояулармен бояй аламыз ба? Бұл ... «ия» ... ... деп те ... ... болар еді. Жасыл қиярды кескіндемелік
шығармаларда іс жүзінде ... ... көк ... ... ... қызыл
дерлік (мысалы, батып бара жатқан күн сәулесінде) болып шығуы ... ... ... бір ғана ақ ... ... ақ қар сияқты әсер қалдырмай,
жай ақ қарда мыңдаған – қызылт, алтын түстес, көгілдір және ... ... ... ... ... әйел Морозова» атты картинасында қардың
суреті қалай ... ... ... ... ... ... заттардың «дәл өзіндей» түстерді көшірмесек, табиғаттық түстік
сан құбылмалылығын қалай нанымды ... ... ... ... дұрыс
табуға түстердің өзара қатынастарды шешеді. Заттың түсімен сәйкес келетін
бояуды таңдай алуға ... ... де ... ... Суретшіге қолына қылқалам
затқа жақын келіп алынған тұсті ол дәлме-дәл сәйкес ... үшін зат ... ... ... жоқ. Картинада, басқа түстердің қоршауында заттың
өзіне сәйкес келетін, дұрыс да дәлме-дәл түс ретінде наным қабылданатындай
түсті тауып, ... алу ... ... ... ... ... ... түстік өзара байланысын зерттейді. Ол қайсы бір заттардың бізге
белгілі табиғи түсіне онша ... ... ... ... болып
көрінетін бояларды пайдалануы мүмкін. Бірақ ол осы ... ... ... ... дақтар заттың өзіндегідей бір-бірінен ара ... етіп ... ... натурада бізге солай болып ... бәрі ... ... ... ... болу ғажап емес, бәрі бір
картина шынайы болып ... ... онда ... қатынастар дұрыс
сақталған.
Нақ осы түстік ... ... алу ... ... ... ... қабылдауымызға, әдемі «сабақтас» түстің пайда болуына
жарық, қашықтық «ауа қабаты» және түстік ... яғни ... ... ... тұруы шешуші ықпал жасайды. Мәселен, өте ... ... ... ... ашық тал ... жарық түскен жерлерде түстер
өзінің қанықтылығын жоғалтады – ағарып, ... ... ... ... ... ... өзінің қанықтылығана ие ... да ... ... алмасулармен реңдерді әлде қайда көбірек қабылдайды. Кейде
жаңа айналыса бастаған кескіндемешілер мұны ... ... ... ... жарықта тұрғанда ең ашық бояуларымен салады. Ал ... үшін қара ... ... ... ... ... ... Б.Иогансон, - көлеңкелермен жартылай көлеңкелерде (жартылай оң
түстерде)»...
Көлеңкелермен жартылай ...... ... және ... жүзіп шығатын кескіндеме «аквариум».
Жарықтан басқа, түстерді қабылдауға қашықтық, ауа ... әсер ... ... ауа ... ... ... ... Заттардың біз
қабылдайтын сәулелерімен – заттар ... ... ... ... Бәрін де тесіп өтіп, қоршап алғандай болатын күшті де ... де кіші ... ... ... ... ... ... ортаны, әлде бір жалпы түстік қатарды ... ... ... үйлесімдері бірыңғай, тұтас, жарасымды реттілікте және өмірлік
шынайлыққа ұмтылған кезде, оның ... ... ... кейпін кескіндемеде
колорит деп атайды.
Профессионал кескіндеменің басты белгілерінің бірі – жылы және суық
реңдердің бірлігі мен күресі. ... бір ... ... ... ... ... ... жарықтану мен ғана емес, сонымен бірге жылы немесе
суық түстік реңдермен де міндетті ... ... Егер ... ... онда ... ... ал егер суық ... керсінше, онда көлеңке жылы
реңді болады.
Бірақ осы жалпы түстік дақтарда оларға қарама-қарсы реңдер жылы да-
суық ... ... жылы ... ... ... береді. Әрбір жағылған бояу
көрші бояуға ұқсамайтын, оған контрасты бояуы ... және суық ... ... ... ... ... әуен
береді. Кескіндеменің міндеті – картинаның жақын және алыс ... ... ... ... ... пен ... ... дәрежесі, заттың көлемділігі, оның
нұсқасының анықтығы, түстік болуы бұл ... ... ... ... ... отырады. Мұның өзі бізді қоршаған ауаның өте мөлдір емес ... Оның ... ... ... және ... да өте ұсақ ... ... болады. Олар ауаны бұлдыр ортаға айналдырады. Осы бұлттар
орта өзі арқылы өтетін сәулелерге жер әсер ете ... ол ... ... қабылдауымызды анықтайды. Біздің қашықтай отырып заттар ... ... ... ғана ... ... ... дәрежесіне қарай
олардың қара қошқыл және бозғылт жерлерінің контрастылығы барған сайын
біртіндеп ... ... ... ... ... болады да
ақырында көкжиекте ... ... ... ... бір ... айналады. Түс болуы да өзгереді. Осы құбылыс ауа перспективасы деп
аталады. Әдетте ... ... ... ... ... (екінші) және
алыс (үшінші) план деп айту қабылданған. ... ... ... ... ... ... ... мен бояуы мейлінше контрасты болып
қабылданады. Екніші планда – мұның бәрі біршама жұмсарады, ал ... ... ... ... ... ... ... үш планға бөлу шартты түрде
алынған. Әрине, өте көп пландарға ажыратуға болады, ... ... бара ... парк ... ... кезекте ағаш – келесі план
болады, ол өзінің алдындағы және өзінен кейінгі ағаштардан өңі түсі ... ... ... беру ... (жарықтылық) және түстік
қатынастарға ... оның ... ... ... роль ... ... ... репродукциясын қарап, бұған көз ... бояу ... ... ... ауа ... ... ... кезде заттардың түсі де өзгереді, өйткені олардың
шағылысқан түстік ... ауа ... ... түрліше енеді, ол салқын
түстер – ... ... ... ... ... ... аспанның
көгілдір түсінде осымен түсіндіруге болады).
Ұзақ бақылаулар тәжірибесі алыста ... қара ... ... заттар
көгілдір сияқты болып көрінетінін, өйткені жарықты өте аз ... да ... ... көп ... ... әрдайым шашырап кететін
өңі салқын анықталатынын көрсетіп берді. Алайда ақшыл заттар – көп ... ... қар ... шаңы ... ... ... ... жылы
қызғылт сияқты болып көрінеді. Өйткені олардан шағылысқан ... ... ... ... ... тез ... салқын түстерін сақтап қалатын.
Атмосфераға шашырай тараған салқын ... бұл ... ... ... көп ... жасай алмайды.
Ауа ортасының әсерінен түстерді қабылдау салыстырмалы түрде алғанда
шағын қашықтықтың өзінен бастап ақ ... ... ... ... ... сары және ... ... сары түстер едәуір қызарып көрінеді,
ал 1 км-ге жуық қашықтықта қызғылт сары ... ... ... ... ... ... Жасыл және көгілдір түстер де осылайша жақындаса түседі.
Бұл жалпы заңдылықтар, ... ... ... ... ... осы
заңдылықтар, өте таза, мүлдем айшықты сақталған картиналардан әрдайым ... ... ... жұмсақ салынған картинаның ішінде бейне бір ... ... ... нақ осы алыс ... ... жарық түскен, ал
алдынғы план бейне бір төніп келген бұлт көленкесінде қалғандай ... ... ... ұшыраса береді. Мұндай мотив қаншалықты қиын
болғанымен, егер оған ... ... ... олда ... ... ... ... Нақ осындай «құйрыртқы» мотивті И.Левитан «Кешкі
ырғақ» атты картинасында ... ... ... ... еді. ... ... мен ... қан қабырғалары қызыл-қоңыр реңде өте
жеңіл салынса, ал алдыңғы план өте қою контрасты салынған. Бәрі де ... ... ауа, ... ерекше күш-қуатпен берілген.
Ауа перспективасы суретшіге полотно жазықтығында алысқа сүңгіп бара
жатқан көз жетпес ... ... ... ... зор ... ... жасайды. Осынау бір «ауаны» беру – ... ... ... ... орыс ... А.Саврасов: «Ауасыз пейзаж жоқ,
қанша қайынды немесе ... ... да, не ... ... да, егер ауаны
бере алмасаң – демек, пейзаж дегенің құр далбаса» деген болатын.
Таңданарлық сияқты ... айта ... ... ... ... ... салу жаңа бастаған суретші үшін – ... ... ... салуға қарағанда неғұрлым қиын міндет. Бірінші ерекшелік
күн мезгілі мен ауа райына байланысты ... ... ... ... ... бір мезгілдің өзінде белгілі бір заттың суретші оған қай ... ... ... ... ... батыстан қарағанына байланысты
біз тіпті басқаша қабылдаймыз. Сондықтан суреттемелерді күн мезгілін және
суретші ... ... ... оңтүстік және т.б.) жазып қоюға
әдеттенген жақсы болады.
Мұндай ... ... ... тән ... тез игеруге
жәрдемдеседі.
Кез келген пейзажды басты элементтері жер, аспан, су, ... ... ... ... сала білу үшін ең ... осы ... ... сала білуге үйрену керек. Әйтпесе пейзаждың суреті оңсыз
деклорациясының жиынтығына айналады – барлық ағаштар бірдей болып ... мен ... ... ... ... Таулар мен бұлт өзені тән
формаларын жоғалтады.
Пейзажда көз ұшына кетіп жатқан кеңестік сезілуге тиіс, ал ... ... ағаш ... тән ... ... тиіс. Бейне бір ағаштың жеке-дара
портретін – діңгегін, бұтақтарын ағаштардың ұшар ... ... ... ... ... беру керек.
Ағаш бұтақтар мен жапырақтардың кездейсоқ үйінділері емес, ... өте ... ... Егер ... мұны ... онда
суретті аяқтай отырып, ол бейнеленген ағаштың белгілі бір ... үшін ... ... бұтақтарды және жапырақ топтарының қайда тұрғанын
білмейтін болады. Жақсы суреттерде ... ... ... ... мен ... ... дәл ... тиіс. Мұның үстіне суретші силуэтті
ғана емес сонымен ғана ағаштың көлемін де беруге ұмтылады. ... ... дәл салу ... ... біз әрбір жапырақшаны бейнелеуді ... ... ... жапырақтарды бейнелеудің біздің алдымызға қандай ағаш
тұрғанын бірден түсінуге мүмкіндік беретін де графикалық шешім табу керек.
Жердің суретін салған кезде оны ... ... және ... ... бара жатқан жазықтық ретінде қабылдауын қадағалау керек. Оған
жазықтықтың картина төріне қарай кетуін ... ... ... ... ... ... ... яғни кіші
табиғи формалардың – тастардың, жер қыртыстары бөліктерінің, бұтақтардың
суретін салуға көмектеседі. Бірінші ... ... ... ... ... тауларда өзіне тән сыртқы тұрпаты бар жайдақ емес. ... ... ... ... ... ажырата алуға тиіс.
Пейзажда судың үлкен маңызы бар. Айнадай жылтыр судағы шағылыстарды
құру жөнінде «перспектива» тарауында айтылып кетті. Бұл ... ... ... ... ... желдің күшімен су бейне бір дөңес және майысқақ
айналардың ... ... ... ... ... ... бейнелер
бұзылып, үзіледі де, бар болғаны толқындардың өркештерінде және олардың
арасындағы жылғаларда ғана ... ... ... ... ... жолдары негізгі шағылыстарды үзік-үзік бере ... ... ... ... ... ... дерлік қабылданатын,
бақылаушыға таяу жерде бұл ... ... аз ... ... ... ... ал негізгі шағылысу мүлдем дерлік жоғалады.
Толқынның формасы қатаң заңдылықтарға бағынады, сондықтан оны, ағаштың
формасы секілді ... ... ... ... ... толқындардың
құрылымын мұқият ұғып алу керек. Мұнда олар алдынғы толқынның кейін ... ... ... ... ... ... бар шыр ... дөңгеленген
иірімге айналып, оның бір бөлігі желмен толқынның артқы бетінде жоғалады да
оны ... ... ... формасы мен табиғатын да ұғыну керек. ... ... ... олар ... дөңгелек бетіне параллелъ кеңістікте бейне
бір ілініп тұрғандай болады. Сондықтан ең үлкен бұлттар – жоғарғы ... ... ең ... ... ал енді кіші бұлттар ... ... ... бізден мейлінше алыс тұрған бұлттар). Пейзаждың суретін салған
кезде ең алдымен бейнеленетін көріністің ... ... алу ... ... жаңа бастаған суретші алғашқы кезде көрсеткіш тетікті- ортасынан тік
бұрышты тесік кесіп алынған картонды ... ... ... алады.
Көрсеткіш тесіктің екі квадраттан бір квадратқа дейін тесік пропорциясын
өзгертуге мүмкіндік беретін жылжымалы жапқышы ... ... ... ... ... ... ... шетін
мүмкіндігінше жоғарырақ жылжытуға ұмтылады. Көкжиек жоғары болған кезде
(суретші ... ... ... ... төменгі шетті мүмкіндігінше
төменірек алуға деген тілек пайда болады.
2 ... ... ... оқытудың маңызы мен міндеті
2.1 Бейнелеу өнері мектепте оқыту
Қай заманда болсын адамзатты өркениетте ... ... ... ... ... жол – ... ... келген. Қазақстан өз тәуелсіздігін алған
кезден бастап-ақ еліміздің ... ... мен ... ... ... да ... реформаларды бастан кешіріп келеді. Содан бергі аралықта
білім беру жүйесі жетіліп, біршама табысқа жетті десек те болады. ... ... ... беретін мектептерде бейнелеу өнерінің ролі ерекше. Оған
213 – оқу сағаты бөлінген. Олардың 98 сағаты ... ... ... ... ... сәнді сурет салуға және 55 сағаты тақырыптық сурет салуға, 21
сағаты бейнелеу өнерімен әңгіме сабағына арналған.
Бірінші ... ... ... ... түс ... (қызыл, жасыл,
көк, ақ, сары, қара, сұр т.б.), ... ... қадр ... (қарындаш, акварель, гаушь), акварельмен, гуашьпен жұмыс істеу
туралы білу керек. Мысалы: қызыл мен көк ... ... ... көк пен ... ... ... сумен бірге жаңа құрамдар алатынын (яғни, ақшыл
қызыл, ақшыл көк) білу ... ... ... ... ... оқушылары жыл
соңында партаға дұрыс отыруды, парақ, қағаз, қарындашты дұрыс ұстауды білуі
керек.
Ал, екінші ... ... ... ... ... және ... ... мән бере алуы және өз бетінше суреттерді өзгерте, көркейте
алу ... ... жай ... ... ... ... ... алуы,
қылқаламмен сурет сала алуы керек.
Ал, үшінші және төртінші сыныптарында ... ... түс, ... ... ... ... және ... бере алуы керек. Натураға қарап
құмыра, ... ... ... ... ... ... аз ... жұмсауға
дағдалануы керек.
Бейнелеу өнері ең алдымен балалардың эстетикасын қалыптастыруды.
Қызығушылықты арттыруды. Сана сезімді ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарды көздейді: оқушының көру,
сезіну, ... ... ... ... және ... ... жасай
алатындай үйретуге баулиды. Бейнелеу өнері негізінен ұлттық өнерге деген
оқушының көркемдік ... ... және ... тәрбие береді.
1. Әрбір оқушының көркем білім, тәрбие алуына жағдай жасау;
2. ... ... ... ... ... ... Оқушының жалпы өнерге қызығушылығын қалыптастырып бейнелі ойлау
қабілетін арттыру;
4. Оқушыны ұлттық ... ... өнер ... ... ... ... пен ... арттыру.
Оқушыларда бейнелеу өнері этетикалық білім мен тәрбие беруді көздейді.
Бұл мақсатта жету үшін ... ... ... ... ... өнер ... таныстырып, халықтың ой-қиялынан
туындайтын адамның көңіл-күй сезіміне әсер ететін әлеуметтік
бар ... ... ... қоршаған орта мен табиғатты түрлі формаларды танып
қабылдау қабілетін ... ... ... қолдаңбалы өнерге деген сүйспеншілігін
арттыру. Бүкіл әлемдік өнерге деген құрметтеушілік сезімін
тәрбиелеу.
Мектепке дейінгі ... ... ... ... жеке басының жан-жақты
дамуына айналадағы дүниені таныуна алған әсерін сурет салуда таныуна, алған
әсеріне сурет салуда мүсіндеуде ... білу ... ... Егер де ... ... зеректілікпен ұйымдастырса, ол
балаларға өнеріне ... ... ... ... жөн. Ол ... ... пен ... деген сүйіспешіліктігін арттырады, жақсыға
сүйсіне білуге, жаманға жек көре қарауға өнердің алуан ... ... ... ... ... тану ... ... рухани жан дүниесін
байытып, қиялын өрістетеді, ... ... ... ... түсініктерді
жетілдіріп әсем табиғатымен өз халқының әдет-ғұрпымен ұлттық өнерін сүйіп
кең түрде ... жол ... ... ... тақырыптық сурет салу сабағының
әдістемесі
«Тақырыптық сурет салу» сабағы ... ... ... ... ... ... ... сызба сызу, көңілін аударған заттарды
салуды өз ... ... ... ... жағдайда тақырыптық
суретке қолданылатын ... ... ... ... ... Тақырыптық сурет салуда балаларды бейненің
пропорциясы туралы, салу ... ... ... ... ... жарықтың, түстер туралы алған білімдері толықтыра ... ... ... ... өзінің жұмыс істеуіне, ашық беруіне,
композицияның шынайылығына көңіл ... ... ... ... салу қиялды,
шығармашылықты қажет етеді. Сонымен қатар тақырыптық сурет салудың өзі
балалардың ... ... ... әсер ... сурет салудағы балаларға керекті методикалық әдістер
мыналар болып табылады.
1. ... ... ... ... ... тақтада
көрсету. Мұнда сюжеттің жеке-жеке компонеттері көрсетіледі.
2. Магнит немесе тапсырмалар арқылы әртүрлі сюжеттерді тақтаға іліп қою.
3. Жеке ... ... ... ... ... жасау және
салыстыру.
4. Салынған зат ... ... ... ... ... салыстыру,
мысалы: ағаш бұтақтары, құс ұясын, күрек, шәйнек және т.б.
5. Жұмыс эскизінің ... ... ... ... оны оқушылар көшіріп алмауы керек. Өз ойымен салсын.
- Сынып оқушылары бейнелеу ... ... ... ... ... және ... туралы алғашқы
білімдерін алады, және де, перспектива, сәйкестік, көлеңке, жарық
контрастылығымен, ең бастысы ой ... ... оқып ... ... ... ... ... мазмұны: ертегілер бақылау және
көрнекілік түрде ... ... ... және ... да ... ... ... туралы тақырыпқа суреттік бағдарлама
жасау. Сәйкестік, конструкциялық құрылыс, бейнеленетін заттардың
түстері т.б. келтіруге болады.
Берілетін жаттығулар мынадай ... ... ... ... тақырыптағы сурет, «Қаладағы күз», «Ауылдағы күз», «Саяхаттағы
балалар», «Таудан сырғанау», ... ... ... ... ... ... ... «Гаражда», «Аэродромда», «Балық
аулағанда» т.б.
б) әдеби шығармаларды суреттеу: «Сұлтан патша туралы ертегілер», қазақ
ертегілеріне батырлық «Ертөстік», «Алпамыс», ... ... ... - ... «Жел - ... «Алдар көсе» аңыз әңгімелер т.б., сонымен бірге
Пушкин ертегілерінен үзінді, Крылов ... ... ... ... «Піл мен ... «Кеш ... күз» ... үзінді, «Серая
шейка» әңгімесінен үзінді, «Қыстың басталуы» т.б.
2.3 Сабақтан тыс кескіндемеден үйірме жұмыстарын
ұйымдастыру және ... ... ... ... тыс ... тәрбие жұмыстары сабақтан тыс
немесе сыныптан тыс жұмыс деп аталады. Бұл жұмыс мұғалім ... ... ... тәрбие жұмысын толықтыра және тереңдете отырып, ең ... ... мен ... ... ... қызығушылығы мен ынтасын
оятудың құрамы ретінде қызмет атқарады. Сабақтан тыс жұмыс кезінде оқушылар
керекті және пайдалы бұйымдар жасап ... ... ... ... эстетикалық тәрбиесі артады.
Тәбие жұмысы бірнеше бағыттар бойынша жүргізіледі. Оқушылардың оқудан
бос уақыттан барлық сынптан тыс ... ... ... жетекшілері
мектептің атамекен ұйымының басшылығымен өткізіледі. Жұмыс бөліміндегі
тәрбие жұмыстарын жоспары алдын-ала жасалуы тиіс. ... ... ... ... жұмыстарының барыншаикөпшілігіне қарамастан жүзеге
асырылатын формаларын бөліп көсетуге болады: ... ... ... ... ... ... ... атақты адамдарымен кездесулер.
Сыныптан тыс жұмыстардың барлығы оқушылардың жаңа ... ... ... және ... ... ... ... ой-өһрісін
кеңейтуге өз үлестерін қосатыны анық.
Оқушылардың бос уақытын дұрыс ұйымдастыруға көмектесу ... ... ... өткізілетін жұмыстар айырмасы - бұл тәрбие
жұмысы мектептен тыс ... деп ... Ол ... тыс ... ... ... оқушылардың бос уақытын ұйымдастыруға , ... ... және ... әр ... ... көп ... білуде құштарлығын
оятуға көмектеседі.
Оқушылардың бос уақытын тиімді пайдалану үшін үйірме ... әр ... ... кең ... ... ... ... арттыпрып қана қоймай, қимылдарын жаттықтырады, ғылым ... ... ... ... еңбекті сүйуге үйретеді.
Үйірме жұмысының міндеті жалпы және арнайы ... ... ... ... ... ... ... дамуына ықпал жасау,
оқушыларды өздігінен жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Оқушылардың сыныптан тыс уақыттағы жұмыстары оқу мен ... ... ... Оқушылардың жеке қызығушылығын ескере отырып, мазмұнын және
формасын таңдап ... ... ... тыс жұмысында жан-жақты қамтуы.
3. Әр түрлі сыныптан тыс жұмыстардағы ... ... ... өз ... ... ... ... және инициативасын
көтеру.
4. Сыныптан тыс жұмыстардың қоғамға пайдалы жақтарын қарастыру.
5. Барлық сыныптан тыс ... ... оқу ... бағынуы.
Сабақтан тыс үйірме жұмысындағы жетекшілер тақырып ... ... көп ... ... ... ала отырып сонымен бірге жетекші
олардың шығармашылық іс-әрекетін бағыттап отыруы керек, оларға ... ... ... қажет. Үйірме жұмысының бағдарламасы 72 -144 ... ... ... мектеп жағыдайында аптасына 1- рет және
мектептен тыс мекемелерде аптасына 2-рет ... Ал ... ... 2-ші ... 3-ші ... үйірмеде аптасына 4-сағаттық сабақ
өткізуге болады. Үйірме жұмыстарын жүргізуде әр топта 10 – 12 ... ... ... ... ... ... мейлінше басқа топ ашқан тиімді.
Сабақтан тыс уақыттағы жұмыстарында ... ... ... ... ... бөлу қажет. Оқушылар шығармашылығына көрм
елер ұйымдастыру, сонымен қатар жоғары ... ... ... ... ... баулу қажет. Ол үшін олар бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... ... бойынша
тапсырмалар орындаулары қажет.
2.4 Кескіндеме ... ... ... ... 5-6 сынып оқушыларынан, 12-15 оқушылардан тұрады. Қабілеті бар
деген ... ... ... ... ... ... ... оқу
мерзімі – 2 жыл, аптасына 2 сағаттан. Әр оқу жлын екі семестрге бөліп, ... ... ... ... ... ... деген жұмыстарды көрмеге
таңдап аламын. Мен жасаған 2 жылдық кескіндеме ... ... 1-ші ... |Тақырып аттары ... ... |
| | ... | |
| | | | | |
|1 ... ұғымы |2 | ... ... |
| ... ... | | | |
|2 ... ... ... ... |8 ... таблицалар |
| |– бір түс | | | |
|3 ... ... Түс ... |2 | | |
|4 |Жай ... формасы мен бояуы | |10 |Кітаптағы |
| ... ... ... | | ... этюдтер|
|5 |Акварельмен тез жасалатын ... | |4 | |
| |мен ... ... ... | | | |
| ... | |2 | |
|6 ... ... ... | |4 | |
| ... | | | |
|7 |Оқу ... ... ... | |8 | |
| ... ... ... ... | | | |
|8 ... ... ... композициясымен| | ... |
| ... | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| |1 ... ... ... | |8 | ... 34 ... ... |Екі-үш заттың жылы түспен бірілген | |4 |Суық және жылы ... |
| ... | | ... |
|2 ... ... ... ... | |4 ... ... |
| | | | ... |
|3 |Жай ... ... ... | |10 ... ... |
| |(құмыра, бидон т.б.) | | ... ... |
|4 ... ... ... ... |8 ... |
| | | | ... |
|5 ... пен ... ... ... | | |
|6 ... ... | |4 ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| |2 ... ... ... | |4 ... ... |
| | | | ... ... 34 сағат
Нұсқаға қарап сурет салу сабағы бейнелеу өнерінің ... ... ... Бұл ... ... ... оқушыларды бейнеленетін
заттардың нұсқасына қарап бейнелеуге үйрету ... ... ... ... ... дұрыс қабылдауға үйрету, олармен таныстыру
барысында заттың қасиеттерін сараптауға үйрету міндеті қойылады.
Мұғалім бұл сабақтарда ... ... ... формасына өлшемдер
қатынасына, жарық пен көлеңкеге құбылысына, көз деңгейінен жоғары немесе
төмен ... ... ... ... ... Мысалы, оқушы жалаудың
суретін салу алдында ... оған ... ... ... ... өлшемнің көлденеңінен бағытта кіші өлшемнің тігінен бағытты
орналасқандығына, түстерінің ... көк ... және ... ... ... ... ою-өрнектер көріністеріне оқушылардың назары аударылады.
Мұғалімнің мұндай жүйелі түрдегі ... ... ... ... арқылы алынған әсері, талдау, сараптау қабілеттері артып ... ... ... салу ... ... зат туралы мәліметтері толыға
түседі. ... салу ... бала ... мұқият қарап, оның құрылымындағы
ерекшеліктерін табуға талпынады. Бастауыш сыныптағы зат формасын тану екі
бағытта жүргізіледі бірі – көру ... ... ... ... ... ... және
ұстап білу арқылы жүзеге асады.
Нұсқаға қарап сурет салу сабақтарында мұғалім зат формасы туралы дұрыс
түсініктер бере отырып, ... пен ... ... ... ... ... мәліметтер негізінде оқушылардың ойлау қабілеттерінің дамуына
ықпал етеді.
Сурет салушыға зат формасының ... ... оның ... ... ... Зат ... үлкен және кіші бөліктерден тұрады. Кейбір
заттар симметриялық, ал кейбір заттар ... емес ... ... ... мен жан ... ... және әр түрлі өсімдіктердің заттардың формаларының ерекшеліктері
сабақта ... ... ... ... мен ... ... ... оқушылардың ойлау қабілеттерін арттырады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... әсер ... ... мұғалім оқушы алдында қандай міндет қойсада, оны шешу
ойлау белсенділігін арттыруды қажет етеді. Оқулық суретті салу ... ... білу ... ... ... білу жай ... көру емес ол ... толық емес, жеке дара түсініктерден бастап, зат туралы елестетудің
болуын ... ... ... қарап отырып, сурет салу барысында нұсқаны
мұқият қарайды, оның ерекше ... зат ... ... ... ... зат ... түсініктер, ойлау мен ой ... ... ... ... ғана салатын нұсқаны көруге, ... ... ... салу ... ... маңызды орын алады. Мысалы, кубтың
перспективалық көрінісінде оның ені мен ... ... ... ... бірақ шын мәніндегі өлшемдері әртүрлі. Сол сияқты балаларға
жапырақтың ... ... ... бала, оның формасының сипатын ... ал егер олар сол ... ... ... ... ... шырша
жапырақтарымен салыстырып көретін болса онда, салатын жапырақтын формасының
сипатын анықтауға мүмкіндік туады. Мұнан шығатын ... ... ... ... ... ... ... қатынасын, формасын, құрылымын
салыстырудың орны ерекше. Сонымен қатар ... ... ... ... белсенді зейінін тәрбилеуде ешбір оқу пәні нұсқаға қарап
сурет салу ... ... ие бола ... қарап сурет салу оқушылардын кеңестік туралы ойлауы мен қиялын
дамытады. Перспектива құбылыстарының қарапайым ... ... ... ... ... ... Үш ... көлемді затты
жазықтық бетінде бейнелеу, оқушының ... ... ... қажет
екендігін көрсетеді. Барлық графикалық ой, ... ... ... ... Сондықтан сурет салушы заттың конструкциялық
құрылымын, ... ... ... ... сипатын, заттың
кеңістіктегі қалпын елестете білу ... ... ... ... қабілеттерін дамыту, нұсқаға қарап
сурет салу, есте сақтаудың дамуына ықпал етеді. Адам ... ... ролі үшан ... Нұсқаға қарап сурет салу тек қана образдық есте
сақтаумен шектеліп қалмай, сол сияқты қозғалыс, ... және ... ... дамуына ықпал етеді.
Оқушының зат туралы айқын елестетуінің негізінде қиял қабілеті дамиды.
Нұсқаға қарап сурет салу кезінде абстракциялық ойы дамиды. Зат ... ... ... ... ... ... емес, ол сурет
салу барысында үнемі зат құрылымына талдау жасап отырудын қажет етеді.
Қорытынды
Өнер үлгілері эстетикалық ғажайып ... ... ... ... де
сұлулық түзуге, дүниені еркін, әдемілік заңдары бойынша түрлендіруге
тәрбиелейді. Сұлулық заттың, ... ... түр – түсі ... ... ғана, оны жете тануға бел ... ... ... ... сезімталдық, сыршылдық кәнігі қасиетімен үндесіп, бауырласып
барып бірте – бірте ашыла береді. Әр ... ... ... ... ... да ... ... әсемімен жан – жақты ... бір ... ...... ... ... жылғы Қазақстан әлі де барынша кемелдене алмайды. Ол әлі әлемдегі
ең бай, ең білімді, ең ... ел бола ... ... ол ... ... өткен көне дамудың келесі кезіңіне нық қадаммен аяқ басқан ... ... осы ... ... барысынды мен үлгі ретінде өзіміздің
Қазақстан суретшілерінің көптеген ... ... ... ... ... ... жұмыстарына қарап содан үлгі алып отырдым.
Жұмысты орындау кезінде менің шығармашылық шыңдарының ... ... ... жазған кезде көптеген қиыншылықтарға кездестім.
Сонда да көптеген ізденістердің ... ... ... ... жеттім
деп ойлаймын. Әсіресе таудың түстерін табуға оңайға соқпады.
Жайлаудағы көктем мезгілін әдейі таңдап алдым. ... ... ... өте сұлу болып келеді.
Қорыта айтқанда мен өз жұмысымды ойдағыдай жазып бітірдім. Болашақта осы
мамандықты жалғастырамын ... ... Осы ... ... ... ... әдістемелік көмекші құрал ретінде пайдалануға болады
деп сенеміз. Педагогикалық жоғары оқу орындары ... де ... ... қолдана алады. Еңбектің қайсы бір саласы болмасын,
өнердің қайсы түрі ... өз ... сай ... үйренуді, жан-жақты
меңгеруді, тиянақты оқытуды талап етеді. Осы аталған мәселелердің ... ... күні ... ... ... ... ... түзіліп, мектептен тыс мекемелерде, үйірме ... асып ... ... ... ... ... ... қоғамымыздың
бәсекеге сай мүшесі, құрылысшысы етіп дайындау ... ... ... аса ... ... ... ... азаматы
жоғары білім алуға тиісті екендігі Президент жолдауынан (ақпан, 2005 ж.)
орын ... ... ... ... - келешек ұрпақтың білім ... ... ... өнерді меңгеруге, ... ... ... мән ... ... ... Әлмұхамбетов Б., Бакенов Ж. Сурет салу және ... ... ... – А., ... Ералин К., Тастемиров К. Оқушылардың өнертану ... ... ... мұғалімдеріне арналған көмекші құрал. Шымкент обл. ИУУ
1987ж.
3. Изобразительное искусство Казахстана. – ... изд. АК Каз. ССР ... ... 1963, с. 15-20.
4. Ералин К. Кеңестік туралы түсінік. ІІ Қазақстан мектебі 1984ж.
5. Ералин К. Көркемдік білім мен эстетикалық ... ... В. С. ... Э. И. Кубышкина. Учебники 1–4 классов;
7. Н. М. Сокольникова. Учебники 5–8 классов.
8. Сарықұлов Г. Қазақстан өнері. – ... ... 1981, 5-12 ... ... ... – 2030. ... 1998.
10. Неменская Л. А. Искусство и ты. Ты изображаешь, украшаешь и строишь:
Учебник по ... ... для 1 ... – М.: Просвещение,
2004.
11. Коротеева Е. И. Искусство и ты. Учебник по ... ... 2 ... – М.: ... 2004.
12. Твоя мастерская: Рабочая тетрадь по изобразительному искусству для 2
класса / Под ред. Б. М. ... ... ... нас: ... по ... ... для ... / Под. ред. Б. М. Неменского. – М.: ... ... ... Л. А. ... ...... Учебник по ИЗО для 4 класса.
– М.: ... ... ... Н. А., ... О. В. Декоративно-прикладное искусство ... ... ... по ИЗО для 5 ... М.: ... ... Пластов. А. Страна живописи. – Художник, 1973, 1, 63, 64- ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері сабағында көне мұраларды оқыту арқылы оқушылардың рухани білімін дамыту46 бет
Бейнелеу өнері сабақтарында және сабақтан тыс үйірме жұмыстарында кескіндеме оқыту әдістемесі40 бет
Бейнелеу өнерін оқытудың негізі45 бет
Кескіндеме өнерін сабақтан тыс үйірме жұмыстарында қолдану37 бет
Көркем сурет өнер түрі20 бет
СӘНДІК КЕСКІНДЕМЕДЕГІ ҰЛТТЫҚ НАТЮРМОРТ38 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
«ҚР Білім саласындағы лицензиялар беру мәселелері»13 бет
А. Байтұрсынов және қазіргі қазақ тілі фонетика саласындағы жаңа бағыттар52 бет
Абай және аударма өнеріндегі рухани үрдіс 13 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь