Қоғам дамуындағы экономикалық теорияның орны мен рөлі

Қоғам дамуындағы экономикалық теорияның орны мен рөлі
Экономикалық теорияның қалыптасу мен даму кезеңдері
Экономикалық теория пәні мен қызметтері.
Экономикалық заңдар мен категориялар.
Экономикалық теорияның зерттеу әдістері.
        
        Қоғам дамуындағы экономикалық теорияның орны мен рөлі
Экономикалық теорияның ... мен даму ... ... ... мәселелері сонау көне замандағы ойшылдардың назарларында да болған. Мәселен, ... грек ... ... өз ... ... мәселелерімен айналысып, бірсыпыра елеулі пікірлер қалдырған. Мысалы, құл ... ... ... ... ... ... келіп осы ғылымның атын экономия деп атаған. Экономия грек тілінде - үй, ... - ... заң ... ... ... ... сөзбен айтқанда экономика бұл үй шаруашылығын басқару өнері дегенді білдіретін көне грек сөзі. Осыдан келіп экономика ... сөз ... ... ... - үй шаруашылығын, кәсіпорын, сала, аймақ, ел және ... жүзі ... ... ... Осы шаруашылықты зерттейтін ғылымдар жүйесі экономика деп аталады. Сондай-ақ, Аристотель өз заманындағы орын ... ... ... зерттеп, шаруашылықпен тауар өндірісі арасындағы айырмашылықты байқай білген, қоғам байлығын: тұтыну құндарының жиынтығы деп түсінген. Байлықтың ... ... ... көзі - ... - ... пен кәсіпшілік, ал байлықтың екінші түрі - ақша қоры - табиғаттан тыс ... деп ... ... бұл ... ... туып отырады, онда тікелей тұтынатын еш нәрсе жоқ, оның мөлшерін ештеңемен өлшеп отыруға болмайды дейді. Мұның өзі ол ... үшін озық ... еді. ... да ол өз ... ... болып тауардың тұтыну құны мен құны арасындағы айырмашылықты айыра білген. Әрине, Аристотель ... ... ... ... ... ғылым дамуының тапшылығы, жалпы алғанда қоғам дамуының төменгі сатыда болуы экономикалық құбылыстар мен заңдарды жете ... ... ... ... мүкіндік бермеді.
Экономикалық ой пікірлердің ғылыми тұжырымдалып қалыптасуы сауда, өнеркәсіп капиталының дами ... ... ... Бұл ... ... ... ХУІ-ХУІІ ғасырларды қамтыды. Ал Ресейде тауар-ақша қатынастары 1861 жылғы реформадан соң ... ... ... ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы ... ... ... ... халықаралық нарық бірте-бірте жанданған кезеңді қамтыды.
Экономиканың теориялық мәселелерін ең бірінші болып ... ... ... - мерканте-саудагер) зерттеп бастаған. Меркантилистер қоғамдық байлықтың негізі ақша- алтын деп білді. Яғни, пайда атауының бәрі ... ... ... ... деп ... ... олар заң ... ел ішінде ақша байлығын молайту, ақшаны шетелге шығаруға тыйым салу, шетелдерден келген саудагерлерді сатудан өндірген ақшаны ел ішіндегі жергілікті ... ... ... ... ... ... ... қатар меркантилистер бір елден тауарды арзан сатып алып, екінші елге ... ... сату ... ... ... капиталын шетелдерге шығарып отыруды, сауда-теңіз флотын дамытуды, отар елдермен жаңа жерлерді басып алуын жақтаған.
Қорыта айтқанда, сауда капиталы тұрғысынан меркантилистердің көзқарасы ... деп ... ... Себебі, сауда капиталы айырбас, айналыс процесін үздіксіз жүргізу арқылы экономиканы ... ... ... ... ... өз ... ... дамуын, адамдардың әл-ауқатын көтеретін күш емес. Оның ... ... ... ... тек қана құн ... ауысып тұрады, екінші сөзбен айтқанда тауар, оның құны бір қолдан екінші қолға ... ... жаңа ... жаңа құн ... ... меркантилистер теориясы ғылыми дәлелденбеген, ол халық шаруашылығын толық қамтитын ілім болған жоқ.
Меркантилистердің осы осалдығын физиократтар байқаған. ... ... Кенэ ) ... қоғам байлығының бірден бір көзі сауда емес өндіріс ... ... ... олар ... тек ауыл ... шектеді. Олардың пікірінше, қоғам байлығының бірден бір көзі ауыл шаруашылығы өнімдері деп есептеді. Бірақ та олардың ... тек қана ауыл ... ... халық шаруашылығының басқа салаларын өнімсіз деп есептеуі дұрыс болмады.
Осы ... ... ... ... ... экономияның көрнекті өкілдері У.Петти, А.Смит, Д.Рикардо өз еңбектерінде айқын көрсетті. Қоғам байлығы жалпы өндіріс салаларында қалыптасатындығын ... Ауыл ... ... ... түрлі салаларында материалдық игіліктерді өндіру, өңдеу процестерін жалғастыратын көлік, байланыс, халыққа қызмет ... ... да жаңа құн ... қоғамдық байлық молаяды деген қағида берік қалыптасты.
Классикалық саяси экономия жаңа дамып келе жатқан капиталистік ... ... ... ... ... ... қорғайтын экономикалық ой-пікірдің жаңа прогрессивті сатысы болды.
Классикалық саяси экономияның басты табысы еңбек құн теориясының негізін қалады. Сол ... ... ... ... ... үлес қосқан А.Смит болды. Еңбек құн теориясына негізделе отырып, А.Смит тауардың екі жақты сипатын (құнын және тұтыну ... ... ... күші ... ... ... ... отырып, жұмысшы өзінің құнынан артық құн өндіретіндігін, күрделі және жәй еңбектің арасындағы ... ... ... та ... ... теорияны дамытудағы елеулі қосқан үлесі нарықтың әрекет ету механизмін, мемлекеттің экономикадағы рөлін, бәсекенің әсерімен сұраныс пен ... ... ... ... ... ... нарықтың өздігінен реттелу механизмін жете зерттеуі болды. Бұл экономикалық реттігіштерді (бағалар, сұраныс, ұсыныс, бастысы- бәсеке) ол деп атады.
Экономикалық ғылымның әрі ... ... ... ... өтті. ХІХ ғасырдың екінші жартысының басында саяси ... ... ... ... ... Ол екі тармаққа марксизм және маржинализмге бөлініп кетті.
Марксизмнің негізін қалаушы К.Маркс (1818-1883) болды. ... ... ... . ... ... және ... еңбек құн теориясына негізделе отырып, құн теориясын, еңбектің екі жақтылығын, тауардың қайшылықтары туралы концепция жасады. Сондай-ақ, ... құн ... ... саяси экономия ілгері дамытып қосымша құн туралы ілімді жан-жақтаы талдады. К.Маркс еңбек құн теориясына ... ... құн ... - ... ... қанауы арқылы өз байлығын арттырудың тұрақты көзі екендігін көрсетті. Әйтсе де марксизм ілімнің кейбір теориялық қорытындылары практика жүзінде, ... ... ... ... тілі - ... ... айырмашылығы қанауға негізделген өндіріс әдісі ретінде капитализмнің ... ... бас ... ... қатынастарын зерттеуге бет бұрды.
Бұл бағыт ХІХ ғасырдың 70-жылдарында дүниеге келді. Оның өкілдері: Австрияда К.Менгер, ... ... ... Л.Вальрас. Маржиналистер экономика ғылымының мақсаты шектеулі ресурстарды бөлудің тиімді әдістері мен ... ... ... ... іздестіруде деп таныды.
Экономикалық теорияда неоклассикалық бағыттың пайда ... ... ... ... ... болады. Оның деген еңбегінде құн теориясы емес, баға теориясы қарастырылды. Бағаның құрылу механизмін Маршалл сұраныс және ұсыныс ара ... ... ... ... Оның ... теориясының негізін Австрия мектебінің өкілдері жасаған шекті пайдалылық теориясы болса, ал ... ... ... ... ... ... ілім және ... экономисі Кларктың шекті еңбек өнімділігі туралы теориясы ... ... ... ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы пайда болған Кейнсиан теориясын атауға болады. Бұл теорияның пайда болуына ... ... ... ұлы ... ... ж.ж.) еске түсіруге болады. Кейнс макроэкономиканы талдаумен экономикалық теорияның пәнін ... ... ... ... бойынша еркін бәсекеге негізделген нарық экономикасының барлық мүмкіндіктері сарқылды, ол енді өзін-өзі реттей алмайды, сол себептен экономика мемлекет тарапынан реттелуі ... ... ол ... ... ... ... ... жетілдіру жолдарын ұсынды. Кейнстің ойынша, мемлекет жұмысбастылықты реттеу арқылы капиталистік ... ... ... ... ... ... көпшіліктің қолы жеткізілген болса, онда іскер адамдар нарықтың кейбір қиын жағдайларынан шығуларына көмектеседі, ақшаның тұрақтылығын ... ету ... ... ... қиыншылықтарын жеңуге жағдай жасайды, жалпы мемлекет экономиканы реттеп отырады.
Экономикалық теория пәні мен қызметтері.
Экономикалық заңдар мен категориялар.
Экономистердің барлығынан ерте ... ... ... ... ... ... бір жалпы сипат байқалады. Олардың көздеген мақсаттары- қоғам байлығын өсу жолдарын зерттеу. Мәселен ... ... ... ... ... ретінде елдегі ақша капиталының (алтын, күміс) қорлануы және сыртқы саудамен байланысты ... мен ақша ... ... ... ... ... ... экономикалық теорияны байлық туралы ғылым ретінде және сол байлықты көбейту жолдарын қарастырды, ал марксизмнің классиктері әр ... ... ... арасындағы материалдық игіліктерді иемдену, айырбастау және бөлу туралы экономикалық ... ... ... ... қарастырған. Қазіргі кейбір теориялар нарықтық экономика жағдайында шектеулі ресурстарды тиімді ... ... ... ... ... ... Мысалы, экономикалық теорияның пәні ретінде адамдардың шексіз қажеттіліктерін барынша қанағаттандыру мақсатындағы игіліктерді ... ... ... іс-әрекеттерін қарастырады. Көріп отырғанымыздай қазіргі кезеңде экономикалық ... пәні ... әр ... ... ... Сонымен, жоғарыда аталған көзқарастарды ескере отырып, экономикалық теорияның пәніне мынадай анықтама беруге болады. Экономикалық теория ресурстардың ... ... ... қажеттіліктерін толық қамтамасыз ету үшін, олардың арасындағы өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну процестерінде пайда болатын ... ... ... ... ... ғылымдардың салалық (сауда, өнеркәсіп, ауыл шаруашылық) экономикасы, салааралық (экономикалық география, статистика), функционалды (қаржы, несие, маркетинг) ғылымдардың методологиялық негізі болып ... ... ... ... ... ... ... макроэкономика болып бөлінеді.
Экономикалық теория үш негізгі қызмет: танымдық, методологиялық және практикалық қызметтерді атқарады.
Экономикалық теорияның танымдық қызметі экономикалық процестер мен құбылыстарды ... және ... ... ... ... ... ... қызметі оның басқа экономикалық ғылымдар жүйесіндегі орнымен анықталады, яғни барлық экономикалық ғылымдардың зерттеу әдістерінің негіздерін құрайды. ... ... ... қызметі шаруашылықты тиімді жүргізу әдістері мен принциптерін дайындаумен байланысты.
Қоғам да табиғат сияқты ... ... ... ... Бұл ... ... сипатта болады. Мұның мәнісі - олар адамның еркі мен ... ... емес ... сөз. ... дамуының заңдарын әрбір елде мемлекеттің шығаратын заңдармен шатастырмау керек, мемлекеттің ... - бұл ... ... ... ... Қоғам дамуының заңдарын алатын болсақ, ондағы ұғым басқа. Бұл ... ... ... ... құрлысымен, ең алдымен, қоғамның экономикалық құрылысымен байланысты.
Экономикалық теорияның алдына қоятын мақсаты - экономикалық ... ашу, ... ... ету ... ... және практикалық қызметте пайдалану жолдарын анықтау. Сонымен, экономикалық заңдар дегеніміз не?
Экономикалық құбылыстардың арасындағы тұрақты және ... ... ... ... сол ... ішкі ... сипаттайтын қатынас экономикалық заңдар деп аталады.
Экономикалық теория ... ... ... ... ... мәнін біртіндеп ашады. Осы құбылыстарға талдау және синтез жасау процесінде логикалық ұғымдар қалыптасады. Қоғамның ... ... ... ... ... ... ұғымдар экономикалық категориялар деп аталады.
Экономикалық теорияның зерттеу әдістері.
Экономикалық теория басқа кез келген ғылым сияқты танымның әр түрлі ... мен ... ... ... барлығы шаруашылық өмірді зерттеу әдістерінен тұратын ғылыми методологияны құрайды.
Методология дегеніміз - ғылыми танудың ... ... ... ... ... ілім.
Экономикалық процестерді зерттеуде ең бірінші диалектикалық әдіс қолданылады. Бұл әдістің негізін ежелгі көне грек философтары ... және ... буын ... ... Бұл ... ... барлық экономикалық процестер бір-біріне тәуелді қайшылықты түрде дамиды және ұдайы қозғалыста болады. Ғылыми танудың нысаналары мен әдістері көп. Солардың ішінде ... ... ... ... - ... ... ... абстракция әдісі деп - зерттеліп отырған процестердің жеке, кездейсоқ, қысқа мерзімді, дара ... ... оның ... ... ... ... ... жақтарын ашуды айтамыз.
Талдау және синтез (талдауға қарама-қарсы логикалық процесті білдіретін ұғым), мұнда ... ... ... ... ... жеке ... ... содан кейін тектес бөліктерді зерттеп болған соң, оларды біртұтас құбылыс ретінде қарастырады.
Индукция және ... ... жеке ... ... ... ... ... қағидалар, принциптер шығарылады. Дедукцияда керісінше, жалпы қағидалар негізінде экономикалық процестердің, объектілердің кейбір жеке алынған ерекшеліктері сипатталады.
Тарихи және логикалық тану әдісі. ... әдіс - ... ... ... ... даму процесіндегі ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді. Логикалық тану ... ... ... мен ... ... барысында тарихи дамудың кездейсоқ факторларының ықпалы ескеріледі және экономикалық жүйенің жеке элементтерінің дәйекті ... ... мен ... және ішкі ... ... ... ... тпғы басқа әдістері бар. Олар мыналар: экономикалық-математикалық моделі, сан және сапа анализі және т.б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғам дамуындағы экономикалық теорияның орны мен рөлі116 бет
Экономика ілімдерінің тарихы249 бет
Экономикалық теорияның орны мен ролі, пәні және әдіс- тәсілдері7 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар 16 бет
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар.15 бет
Ақша реформасы: ұлттық экономиканың дамуындағы қажеттігі мен маңызы24 бет
Банктердің экономика дамуындағы рөлі28 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь