Мемлекет құқық және мемлекеттік құқықтық құбылыстар туралы негізгі ұғымдар [ 15 бет ]

Жоспар

1. «Құқық негіздері» оқу курсының жүйесі 3
2. Мемлекет туралы негізгі түсініктер 3
3. Құқық және мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың негізгі түсінігі 15
Әдебиеттер: 19
        
        Жоспар
1. «Құқық негіздері» оқу курсының жүйесі 3
2. ... ... ... ... 3
3. ... және мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың негізгі түсінігі 15
Әдебиеттер: 19
«Құқық негіздері» оқу курсының жүйесі
Құқық негіздері пәні заң ... ... ... ... ... орын ... Қазақстан Республикасы мемлекеттілігінің
қалыптасуы, елде экономикалық реформалардың жүзеге асуы және ... өту ... ... мән-маңызы айрықша. Әсіресе, тауар-ақша
(мүліктік) және басқару қатынастарын құқықтық реттеуде заңдар мен басқа
да нормативтік ... ... ... ... да бұл пән ... ... оның жаңа қырлары мен ерекшеліктерін және басқа да
заңдардың ... ... ... ... мен ... ... ... өмірінің құқықтық негіздерін үйретеді.
Қазақстан Республикасы құқық жүйесіндегі пәндердің ең ... онда ... және ... ... ... құқық,
Азаматтық құқық, Әкімшілік құқық, Еңбек құқығы, Қылмыстық құқық, ... ... ... және ... ... ... ... білімді
мамандар даярлауда қажетті теориялық түсініктер беріледі.
Аталған пән төмендегі мәселелерді қарастырады:
— мемлекет пен ... ... және ... ... ... ... мен ... мемлекеттің Конституциялық құрылысын, мемлекеттік биліктің бөліну
теориясы мен ... ... ... ... құқық нысандары мен салаларының
ерекшеліктерін;
— мемлекеттік қызмет принциптері мен ... ... ... әкімшілік жауаптылық мазмұнын;
— азаматтық құқықтың жалпы ережелерін, жеке және заңды тұлғалар ... ... ... ... мәселелерін;
— қылмыс ұғымы мен санаттары, себептері және қылмыстық ... ... ... ... қорғау мәселелерін;
— неке және отбасы құқығының негізгі қағидаларын;
— мемлекетіміздің қаржылық ... ... ... экологиялық және жер құқығының басты ерекшеліктерін.
Мемлекет туралы негізгі түсініктер
Мемлекеттің ұғымы және оның белгілері, мәні. Мемлекет адамзат дамуының
белгілі бір кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... Қоғамдық ұйымның алғашқы түрі рулық қауым. Ру дегеніміз
адамдардың тарихи қалыптасқан ... ... ... ... қауымда ру мүшелерін ұйымға олардың туыстық қандастығы, бірлесіп
істеген еңбегі және мүліктің ... ... ... ... қауым әдетте
екі сатыдан өтеді. Алғашқы әйелдер үстемдік етіп тұрған аналық ... ... әйел ... жағынан болса, кейінгі аталық дәуірде билік отбасының
иесіне айналған ерлерге ауысады. Рулық қауымдағы биліктің түбегейлі өзгеруі
егіншілік пен мал ... ... ... даму және ... ... көбірек өндіріп, жетілдіре түсуімен тығыз байланысты болды.
Осындай өзгерістердің нәтижесінде ерлер қоғамдық өндірісте маңызды орнынға
ие ... ру ... ... ... айналды. Міне, содан ... ... ... ... ер адам ру ... болып саналды.
Рулық қауымда қауымдық билік жүзеге асырылды. Ру өміріне байланысты
мәселелердің ... ... ... ... ... ... отырған. Ру
басшысына жасы ... ... ... Ру ... ... ... оны кез-келген уақытта ауыстырып отырған. Ру ағасына ру әдет-
ғұрыптарын, дәстүрін білетін, рудың ... ... және ... ... адам ... ... ... бірігіп тайпа құрады. Тайпаны басқару
үшін ру ағаларынан кеңес ... Ру ... ... ... ... жалпы жиналысында шешіліп, ел шешімінің жүзеге асырылуын ру
басшысы қадағалады.
Сонымен, рулық қоғам ... мал ... ... дамуына байланысты ыдырап, қоғам мүшелерінің жікке бөлінуіне
алып келді. Әрбір отбасының өзіндік шаруашылығы ... мал, ... жеке ... айнала бастады. Рулық қауым ішінде ... ... ... Ру ... ... ру мүшелері қатарынан бөлініп
шығып, басқарушы ... ... ... ... ... қауымның әскери
демократиясы қалыптасып, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... айрықша мүдделері болғандықтан олар басқа ... яғни ... ... ... отырып, мәселелерді бірге шешуге
бармайды. Сол ... ... мен ... ... ... ... ... биліктің орнына саяси билік, жаңа саяси құрылым пайда бола
бастады.
Алғашқы қауымдық қоғамның экономикасы мен ...... ... қоғамдық еңбек, қоғамдық меншік, қоғамдық бөліс, қоғамдық
өмір сүру. Қоғамның құрылысы: туысқандық ру, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, құрылымдық,
басқарушылық салаларындағы объективтік даму процестері ... ... ... ... ... Бұл ... даму процестің күрделі
сатысы әлеуметтік революциялық төңкеріс-б.з.д. 10—15 ... ... ... ... ... пен ... ... ажарланған тастан
жасалған қарулар өмірге келді, адамның тәжірибесі өсіп, молайды. Қоғамдық
еңбек төрт күрделі тарауға ... мал ... жер ... ... ... ... Бұның бәрі еңбектің өнімділігін арттырды, қоғамның
шығысынан кірісін асырды. Қоғамдық байлық қалыптаса бастады, ... ... ... ... ... ... өзгерістер әлеуметтік
қайшылықтарды өмірге әкелді. 5—4 ... сол ... ... ... үшін ... пен ... пайда болды. Мемлекет пен құқықтың
туынды тарихы — қоғамның антагонистік ... ... ... болып
табылады.
Мемлекеттің рулық қауымнан айырмашылығын мынадай белгілері арқылы
ажыратамыз:
1. Мемлекеттік егемендік.
2. Мемлекеттің халқы ... ... ... ... әкімшілік билік жүргізетін органы болады.
Басқару ісімен шұғылданатын адамдар қызмет етеді.
4. Мемлекет заңдар шығарып, солардың ... ... ... ... жүйесінің қалыптасуы.
Мемлекет пен құқықтың шығу себептері:
— жинау экономикасынан өндіру экономикасына көшу;
— мал шаруашылығынан егіншіліктің бөлінуі;
... ірі ... ... ... ... ... пен ... өмірге келуінің, қалыптасуының негізгі объективті
заңдылықтары:
— еңбек өнімділігінің өсуі;
— артық ... ... ... жеке ... ... ... таптардың пайда болуы.
Мемлекет дегеніміз — жария өкіметтің пайда болуымен іс-әрекетінің
нәтижесі ретінде қалыптасатын, қоғам өмірін ... ... және ... салаларына басшылық ететін, қажетті жағдайларда өкіметтің күш-
қуатына сүйенетін ... ... ... ... ... органдары мен мекемелерінің ерекше жүйесінің болуы.
2. Қоғамдық қатынас ережелерін белгілейтін ... ... ... ... да ... айырмашылық белгілері:
— мемлекет қоғамдық көлемде бірден-бір билік жүргізетін ұйым;
— мемлекет қоғамдағы заңдылықты, тәртіпті ... ... ... ... ... ... ... үстемдігі.
Шығыс елдерінде (Иран, Индия, Қытай, Араб елдерінде) мемлекеттің
қалыптасуы басым түрде қоғамдық ... ... ... ... ... ... қоғам ыдырау кезеңінде күрделі құбылыстар болды. Мысалы,
ірі су ... ... ... ... т.б. Міне осы ... жақсы жүргізу үшін қоғамдық мемлекеттік меншік қалыптасты. Сол
меншіктің ... ... ру, ... ... ... ... Король-императорлар жердегі құдай дәрежесінде болды. Бұл елдердің
экономикасы, әлеуметтік жағдайы, демократия өте ... ... ... ... меншіктің басында — абсолюттік монарх ... ...... ... ... уәзір министрлердің қолында, одан төменгі
билік — чиновниктердің қолында болды. Осы сатылық биліктер — бәрі бірігіп,
қалың ... ... ... ... ... ... мемлекеттер кейінгі ғасырларда Шығыс Еуропа,
Африка, Оңтүстік Америка елдерінде де қалыптасты. Сонымен, Азия ... ... ... ірі ирригациялық жүйелерді жасау;
— оны іске асыру үшін ... ... ... түрде топтастыру,
біріктіру;
— барлық жұмысты бір орталықтан басқару.
Азия типті мемлекеттер өте бәсең дамып, XIX—XX ... ... ... ... келді. (Қытай, Иран).
Европалық елдерде — мемлекет жеке меншіктің ... ... ... ... ... ... ... мен Римде алғашқы қоғамның ыдырауы кезінде ... ... мен ... ... өз ... ... өз ... мемлекеттік аппарат орнатты. Бұл ... ... ... саяси бірлестік болып қалыптасты.
Мемлекеттің пайда болуы туралы теориялар.
Теологиялық теория — ... пен ... ... ... ... жаратылды
деп түсіндіреді. Бұл теорияны ғылыми түрде уағыздаған Фома ... ... т.б. ... ... — мемлекет адамдардың отбасы
тәжірибесінен қалыптасқан азаматтардың ... ... ... ... іске ... үшін біріккен одақ деп түсіндіреді. Бұл ... және ... ... ... болды. (Оны жақтаушылар Фильмер,
Михайловский т.б.)
Органикалық теория — бұл пікірді Платон көне дәуірде уағыздаған.(б.з
IV—III ғ.) ... ... ... түрде XIX ғасырда қалыптасты. Өкілдері:
Блюнчли, Спенсер, Вормс, Прейс т.б. Бұл ... — адам ... ... даму ... ... ... ... мемлекетті құрады.
Мемлекеттің үкіметі-адамның басы миы сияқты қоғамды басқарады.
Қанаушы тап қоғамның экономикасын дамытады. Ол ... ... ... ... — XIX ғ. ... пікір. өкілдері: Л. Гумплович, К.
Каутский т.б. ... ... ... ... ... ... ... тайпаларды күштеп, зорлық жасап өзіне бағындырып, бақылауды
жақсарту үшін мемлекет құрады — деп ... ...... пен ... ... болуын экономикалық
тұрғыдан түсіндіреді, себептері: қоғамдық ... ... ... жеке ... ... болуы, қоғамның қарама-қарсы екі ... ... ... ... ... пен ... ... өзгеріп отыруы қоғамдық мүдде-мақсатты қорғауы.
Мемлекеттің нысандары, ... ... ... сыртқы
нысаны мен ішкі мазмұнының диалектикалық бірлігі байқалады. Мемлекеттің
нысаны қоғамның экономикалық, ... ... ... ... мемлекеттер тек қана республика немесе шектелген монархия
түрінде өмір сүреді. Ал шығыс мемлекеттерде ... ... ... ... ... ... оның нысанынан бөлінбейді, олар бір-бірімен
тығыз байланыста дамиды.
Тәуелсіз Қазақстанда екі ... ... 1993 ... ... ... 1995 ... ... қабылданды.
Бұл соңғы Конституция мемлекеттің сыртқы нысанын өзгертіп, Қазақстанда
Президенттік республиканың саяси жүйесі құрды.
Мемлекеттің тарихи даму ... оның ... ... ... ... (географиялық, климат, тарихи факторлар жатады).
Мемлекеттің құрылыс нысанына экономикалық және саяси ... ... ... ... ... ... ... рулық қоғамның
қалдықтары көп уақытқа дейін сақталып келді. Кейін алғашқы ... ... ол ... жойылады да, мемлекеттің нысаны қатты өзгереді.
Мысалы, Үндістанның мемлекет ... ... ... ... ... әділетті болуы, жеке меншікті бұзбау, брахмандарды сыйлайтын және
олардың айтқан ақылдарын тыңдауы міндетті ... Бұл ... ... ... ... ... ... халық жиналысының,
соттың, рулық қауымның рөлдері көпке дейін сақталып келді. Саяси жағдай,
қоғамдық қатынас ... ... ... ... ... ... бір
адамның қолында болады. Мысалы, Наполеон, Рузвельт, Гитлер. Ал, ... ... ... ... ... ... уақытта демократиялық әдістер
жақсы қолданатыны мәлім (Греция, Рим, Швейцария).
Мемлекеттің құрылымына ... ... ... тарихи әдет-ғұрыптары
немесе ерекше тарихи жағдайлары да ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерге жатады, сондықтан
олардың мемлекеттік құрылымдары — федерация. Ал, Жапония, ... ... ... ... ... біреулері тұтас мемлекет, екіншілері, мысалы,
Германия — федерация.
Қазақстан жерінде көне дәуірден ... арғы ...... бергі
атасы — қыпшақтар өмір сүрген. XV ғасырда қазақ ... ... ... мемлекеті болған. Қазақстанның көп ұлтты республикаға ... ... ... Сондықтан Қазақстан республикасын қазіргі Конституциясы
біртұтас, бөлінбейтін мемлекет ретінде жариялады.
Мемлекеттің нысанына ... ... ... ... және ... ... адамдардың қызметі, жүргізген саясаты,
сондай-ақ мемлекеттің дамуына діни факторлар да әсерін тигізеді.
Теория бойынша мемлекеттің нысаны үшке ... ... ... ... нысаны және саяси режим.
Қазіргі Ресейде мемлекеттің екінші ...... ... ... ... үшін Шешен Республикасымен ... ... ... Бұл ... ... ... ... негізгі
принциптерін сақтау үшін істелген саясат. Бұл мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... кезде мемлекет нысанының саяси режимі бірінші
орынға шығады. Бейбітшілік кезде экономикалық дамуы ... ... ... ... ... ... ... белгілейді.
Мемлекеттің басқару нысанына оның жоғарғы, орталық және ... ... ... ... ... ... халық оларды сайлауына қандай түрде қатысады деген ... ... ... ... арасында басқару түрі маңызды элемент
болып саналады.
Басқару нысаны монархия және республика болып екіге бөлінеді.
Монархия — ... ... бір ... қолында болады және бұл ... ... ... ... және ... ... ... Шексіз монархия — монархтың ... ... ... ... ... бәрі өз қолында. (Мысалы, Шығыс деспотиясы, Египет,
Вавилон, Қытай, Жапония), Рим империясы жатады. Қазіргі жаңа ... ... өте ... кездеседі (Бруней, Оман).
Ал шектелген монархияда монарх билігі басқа бір органмен ... ... ... бұл түрі Шығыс мемлекеттерінде кездеседі. Мысалы,
Үндістан. Жаңа кезеңдерде шектелген монархия конституциялық ... ... Оның екі түрі бар: ... және парламенттік. ... ... ... екі топтың күші тең, ... ... ... оның ... ... бұрынғы корольдер
биліктерінің жартысынан айырылды, оған ... заң ... ... ... ... ... 1791 ж. ... бойынша король заң
шығару билігін жоғалтты, ол ... ... ... ... ... оның
қолында қалған билігі әлі күшті еді: ол әскерді өзі басқарды, ... ... ... ... ... сот ... министрлерді
және атқару билікті өзіне бағындырды, шығарған заңдарға тыйым салған және
парламентті таратуға құқығы ... ... ... ... ... ... буржуазияның мүдделерін қорғады, ал король феодалдардың.
Бірақ ... ... ... ... ... жеңіске жеткізді де,
дуалистік монархия парламенттік ... ... ... ... Англияда құрылды. Даңқты революциядан
кейін Құқық туралы Билль ... (1689 ж.) ... ... ... ... ... пайда болды.
Қазір Еуропа мемлекетінің көпшілігі осыған жатады: Белгия, Норвегия,
Швеция, Дания. Бұл ... ... ... ... Ол
парламенттің келісімінсіз көп мәселелерді шеше алмайды. Парламенттің
төменгі ... көп орын ... ... ... өзінің өкіметін құрады. Сол
партияның басшысы Премьер-Министр болып тағайындалады. Премьер-Министр
кабинетін өзі ... ... оған тек ... ... ... ... ... Парламенттің алдында жауапты. Егер мемлекетте
жоғарғы және ... ... бәрі ... белгілі мерзімге құрылатын
болса, осындай мемлекеттік басқару нысаны Республика деп ... ... ... ... ... Бұл ... екі түрі
кездеседі: Президенттік және Парламенттік ... ... ... тікелей халық сайлайды және президент мемлекет
басшысы бола отырып ... ... ... Республикада
мемлекет билігінің жоғарғы органдар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерде
Президенттік және Парламенттік республикалар белгілері аралас ... ... ... ... деп ... Мысалы, Ресей
Федерациясы.
Мемлекет құрылымы. Әр мемлекеттің аумағы оның ішкі ... ... ... ... Сол аумақтық ... ... ... ... ... ... құрылымы — мемлекет нысанының екінші элементі. Бұл ... ... ... ... олардың
ерекшеліктерін бейнелейді. Мемлекеттер бұл элемент ... ... және ... ... ... ... ... мемлекеттер тек қана әкімшілік жергілікті аудандарға бөлінеді.
Мысалы, Қазақстанда әкімшілік-аумақтық құрылысы 14 ... ... ... тағайындаған әкімдер басқарады.
Федерация — күрделі мемлекет, ол федерацияның ... ... екі ... одан да көп ... бірлестігі. Федерацияның
екі түрі бар: ұлттық құрама және ... ... ... бұрынғы
КСРО, Югославия, Үндістан екіншісіне АҚШ, Австрия, ФРГ, Швейцария жатады.
Конфедерация — белгілі ... жету үшін ... ... ... ... ... ... белгілі бір лайықты түрде
жасалған ... ... ... оның ... өз ... ... құқылы, конфедерацияға кірген елдердің егемендіктері
өздерінде сақталады, келісім-шарт актілерінде көрсетілген мәселелер бойынша
ғана ... ... ... ... ... тұрған органдарының
билік өкілеттіктері болмайды, одақтық өкімет ... ... ... ... бар. ... ТМД конфедерация белгілері
бар құрылым.
Саяси режим дегеніміз — мемлекеттік өкімет билігін жүзеге ... ... ... ... ... және ... ... екіге бөлінеді: шын және либералдық. Антидемократиялық
режим үшке бөлінеді: тоталитарлық, авторитарлық және фашистік.
Демократиялық ... ... әр ... ... ... Конституция шеңберінен шықпай, еркін бостандықта ... ... ... Мемлекет органдарының сайланбалы жолмен
құрылуы. Қоғамда демократиялық құқықтар мен бостандықтар орын ... ... ... ... ... ... ие ... билік сипатында қоғамда жаппай қуғын-сүргін,
заңсыздықтар орын алып, демократиялық ... мен ... ... ... ... тыйым салынады, мемлекетте бір ғана
идеология ... ... ... ... ... ... ... түрі мемлекетте нақты билеушінің шексіз
билігімен көрінеді. Тоталитарлық жүйеде бір ғана саяси партия мемлекетте өз
билігін ... ... жүйе ... ... ... ... мемлекет тарапынан қамтамасыз етіледі.
Сонымен, мемлекеттің нысанын анықтау үшін біз үш элементке қорытынды
бердік: мемлекетті ... ... ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы — президенттік ... ... ... — заң ... ... пен ... ... тұрған мүдде-
мақсаттарды, мiндеттердi орындау қызметiнiң негiзгi бағыттарын және оның
әдiс-тәсiлдерiн анықтап, іске ... ... ... ... ... ...... аппарат пен органдар. Алдымен
функцияны орындау үшін тиiстi мемлекеттік орган құрылады.
Бірнеше органдар функцияның мазмұнына ... ... ... ... ... ... ... алдында тұрған мүдде-
мақсаттардың мазмұнын, оның орындалу бағыттарын толық ... ... ... ...... әлеуметтік басқарудағы
мемлекеттің атқаратын жұмыстарының негiзгi бағыттары мен әдiстерi.
Мемлекеттің функциялары iшкi және сыртқы деп екі ... ... ... iшкi ... ... ...... экономикалық дамуының негiзгi
стратегиялық ... ... ... орындалу жолдары, тәсiлдерiн
көрсету. Экономиканың дамуын реттеудің төрт тәсiлi бар: 1. Салық саясаты
арқылы ... ... ... ... ... 2. ... ... саласына жеңiлдiк берiп, дамыту; 3. Ғылым мен техниканы дамытып,
экономиканы көтеру; 4. Мемлекеттік өндiрiстi дамыту.
2. Әлеуметтік ...... ... ... бiрi ... ... ... қамтамасыз етiп, жақсы ... ... ... ... екі ... бөлiнедi: бiрiншi бағыты —
адамдардың ... ... ... ... ... науқас
адамдарға, көп балалы жанұяға, студенттерге мемлекеттік көлемде жан-жақты
көмек жасап, олардың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жақсартуға, мәдениетті дамытуға, халықтың
жақсы тұрып, демалуына қамқорлық жасап, мемлекеттік ... ... ... ... ... Қаржы реттеу функциясы — қоғамдағы барлық азаматтардың, ұйымдардың,
мемлекеттік бюджеттің шығысы мен кiрiсiн реттеп, басқарып отыру
4. ... ... ...... ... рухани сана-
сезiмi, бiлiмi, әдебиет, өнер, музыка, тәрбие т.б. мемлекеттің тұрақты
бақылауында болып, оны ... ... ... отырады.
5. Экологиялық функция;
6. Құқықтық тәртiптi және қоғамдағы тәртiптi қорғау функциясы;
7. Ғылыми-техникалық прогресті дамыту функциясы.
Мемлекеттің сыртқы функциялары:
1.Ұлттық ... ... ету ... өзін-өзі қорғау;
2. Басқа елдермен ынтымақтастықты дамыту;
3. Әлемдік ... ... ... ... қатысу;
4. Халықаралық қатынастарда мемлекеттің мүддесiн қорғау, сақтап қалу;
Мемлекеттік аппарат — қоғамды басқару үшін ... ... ... ... ... ... ... қоғамды басқаратын және тек қана қызметпен
шұғылданатын адамдардан тұрады; ... ... ... және ... ... мемлекет органдардың қызметі ұйымдастырушылық, материалдық
және әкiмшiлiк кепiлдiктерi мен ... ... ... ... мүдделері мен құқықтарын қорғау үшін құрылады.
Мемлекеттік аппараттың ерекше iшкi құрылысы бар: олардың арасындағы
қатынастар бір ... ... Бұл ... ... ... ... сана-сезім құрады.
Осы жүйеде әрбір органның өзiнiң орны, ... ... ... ... көрсетiледi.
Дамудың әрбір кезінде мемлекеттік органдардың орындайтын қызмет бабы
және істері өзгеріп отырады. Шығыс ... ... ... ... ...... ... орнаған. Парламенттік республикада
негiзгi функциялар парламенттің қолында болады.
Мемлекеттік аппараттың объективтік бағыттары байқалады: бюрократизация,
диффиренцация, профессионализiмнiң өсуі.
Мемлекеттің әрбір типіне ... ... ... нышандары сәйкес
келеді. Мемлекеттік қызмет — конституциялық негізде баянды ... ... ... мен оның ... ... ... да мемлекеттік міндеттер мен қызметтерді атқаруды жүзеге
асыратын кәсiптiк қызметі.
Билік бөліну принциптері. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... белгіленген негiзгi принциптердің
бiреуi Ғана емес, ең күрделiсi.
Республикадағы мемлекеттік билік бір тұтас, өйткені бiрденбiр ... ... және ... ... ... Бұл ... ... сәйкес заң шығарушы, атқарушы және сот жүйесіне бөлiнедi ... бір бiрiн ... ...... ... ... ... бар және соны
орындау үшін құзыреті бар ... ... бір ... Мемлекеттік
аппараттың құрылуы мен қызметі, негiзгi өкiлеттiлiгi Конституцияда және
конституциялық актілерде ... ... ... ... өз ... ... ұйымдық және зорлау күшімен қорғайды. Мемлекеттік
аппарат мемлекеттің атынан функцияларын ... әр ... ... ... ... анық ... Басқа мемлекеттік органдарымен
қалай қатынасатыны, iшкi құрылысы, құзiретi белгіленген. ... ... ... оның ... ... Бұл мемлекеттік билiктi
былай түсінуге болады: олар ... ... ... ... ... ... шығарады немесе құқықтық нормалардың
орындалуын ... ал ... ... жазаға тартуға құқығы бар.
Мемлекеттік заңдарға сәйкес ... ... мен ... ... ... ... ... өкiлеттiктi жүзеге асыратын қызметтер
атқарады. Мемлекеттік қызметкерлердің ... ... ... ... ... және ... ... анықталады. Мысалы,
прокуратура органдары, сот жүйесі, ІІМ, ҰҚК ... ... ... Бұл ... бiр-бiрiмен байланысты. Бәрі бірге, жалпы құқық
қорғау жүйесіне жатады.
Мемлекеттік аппарат ... ... ... ҚР
Конституциясы мен заңдарын, ... мен ... ... ... мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету; ... ... пен ... ... қарауға, олар жөнінде
қажетті шаралар қолдануға; өздеріне берілген құқықтар ... ... ... ... ... ... ... және еңбек
тәртiбiн сақтауға; өздерінен жоғары басшылардың бұйрықтары мен ... ... мен ... ... өз ... шегінде
мәселелерді қарауға және солар бойынша шешімдер қабылдауға, ... ... ... ... үшін ... ақпарат пен
материалдарды алуға құқықтары бар.
Мемлекеттік орган анықтамасы мен түсiнiгi
Мемлекеттік органдар ... ... ... олар ... сәйкес жүйе-жүйеге, сала-салаға жiктеледi. Мемлекеттік орган
өкiлеттiлiгiнiң шеңберіне қарай үш ... ... ... билік органдары: Парламент, Президент және Маслихаттар;
2. Мемлекеттік атқару ... ... ... ... ... ... әкімдер. Мемлекеттік органдарының құрылу
тәртiбi мен ... ... ... ... үш топқа бөлiнедi:
— өкiлдi органдар;
— атқару органдар;
— сот немесе құқық қорғау органдары.
Республика Президенті мемлекеттік аппаратта ерекше орын ... ол ... ... де жатпайды. Ол мемлекет билiгiнiң барлық тармағының
келiсiп ... ... және ... ... халық алдындағы
жауапкершiлiгiн қамтамасыз етеді. Президент — мемлекеттің ... iшкi және ... ... негiзгi бағыттарын айқындайтын, ел
iшiнде және халықаралық ... ... ... ... ... ... тұлға. Президент халық пен мемлекеттің билік ... ... адам және ... құқықтары мен
бостандықтарының ... әрі ... ... ... ... ... халық сайлайды. Парламент
— заң шығару функциясын жүзеге асыратын Республиканың ең ... ... ... тұрақты негізде жұмыс iстейтiн екі палатадан: Сенат және
Мәжiлiстен тұрады.
Сенат облыстардан, республикалық маңызы бар қаладан және ... ... ... ... ... ... ... бiрлескен
отырысында сайланатын депутаттардан тұрады. ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы 2007 жылғы 21
мамырдағы Заңы негізінде 15 депутатты Президент тағайындайды. ...... ... 30 ... ... ... депутат болып сайланады.
Мәжілістің тоқсан сегіз депутатын сайлау жалпыға бірдей, тең және ... ... ... жасырын дауыс беру арқылы жүзеге асырылады.
Мәжілістің тоғыз депутатын Қазақстан халқы ... ... ... ... ... Парламенттің жұмыс істеп тұрған сайланымы
өкілеттігінің ... ... ... екі ай ... өткізіледі. Бұл
палатаға сайланған депутаттар 25 жасқа толуы керек.
Парламент — негiзгi заң ... ... ... ... ... ... және ... отырыстары түрінде өткiзiледi.
Парламенттің үйлестiрушi органдары — ... ... ... — тұрақты
комитеттері, бірлескен комиссиялары болып табылады. Президент мемлекеттің
жоғарғы қызметкерлерiн тағайындағанда парламент келiсiмiн ... ... ... ... және бiтiм ... ... ... референдум
тағайындау туралы бастама көтереді, конституциялық заңдылық ... ... ... ... ... iшкi ... шешеді және басқа да
Конституция жүктеген өзге де өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
Атқару билік. Атқару билік ... ... ... ... ... ... ұйымдық тұрғыдан Президент
қамтитын атқарушы билік тармағына жатады.
Парламенттің қатысуымен Президент басқарады әрі ... оның ... ... ... орган. Кабинет мүшелері бүкіл халық сайлаған
Президент алдында дербес жауап береді.
Үкiметтiң нақты егемендiлiгi ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының үкiметi — атқарушы
билiктi жүзеге асыратын, атқарушы органдардың ... ... ... қызметіне басшылық ететін мемлекеттік орган.
Орталық салалық атқару билік ... ... ... және ... ... ... Олар ... басқару салаларындағы iстiң жайы үшін жауап береді. Олар өзiнiң
құзыреті бойынша бұйрық және инструкция қабылдайды. үкімет ... ... ... және Республика Президентінің алдында жауапты.
Премьер-министр, оның орынбасарлары және ... ... ... ... кiредi.
Министрлік тиiстi мемлекеттік басқару саласына басшылықты, ... ... iшкi ... ... ... ... Республика
орталық атқарушы органы болып табылады.
Мемлекеттік комитет тиiстi ... ... ... ... ... және осы мақсатта заңдарға салааралық үйлестiрудi
жүзеге асыратын Республика ... бас ... ... ... ... ... ... өзге де республикалық мемлекеттік басқару
органы.
Үкiмет құрамында орталық атқарушы орган болып табылады.
Министрлiктiң, мемлекеттік комитеттің жанындағы департамент, ... ... ... ... ... ... де мемлекеттік басқару органы болады. Ол ... ... ... ... арнайы атқарушы және ... ... ... ... не ... ... ... басшылықты жүзеге асырады.
Жергiлiктi мемлекеттік басқару органдары Бұлар мемлекеттің тиiстi
аумағындағы iстiң ... ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасындағы бiрiңғай мемлекеттік билiктiң
түрі.
Олардың функциялары:
✓ халықтың жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... меншiктi, бюджеттің құрылуын,
бекiтiлуiн және орындалуын басқару;
✓ жергiлiктi салықтар мен жинал ымдарды белгілеу;
✓ жасалған ... ... және ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету;
✓ халықтың әлеуметтік мәдени, коммуналдық-тұрмыстық және өзге де
қызмет қажетін өтеу.
Жергiлiктi мемлекеттік басқару органдар жергiлiктi ... ... ... олар тиiстi әкiмшiлiк аумақтық бөлiнiстегi халықтың
еркін бiлдiредi және жалпы мемлекеттік мүдделерді ескере ... ... ... ... ... ... органдарын басқаратын
әкімдер, бұларға Қазақстан Республикасының атқарушы ... ... ... ... ... мүдделер мен қажет тiлiктердi ... ... ... жалпы мемлекеттік саясатын жүргiзудi ... ... ... ... ... шешімдер, ал
әкімдер шешімдер мен өкімдер қабылдайды.
Қазақстан Республикасының егемендiгi мен ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Мемлекеттік және қоғамдық қауiпсiздiк
пен құқық тәртiбiн қорғау iшкi iстер, ұлттық қауiпсiздiк ... ... ... ... Олардың мәртебесі және қызметі ... ... ... ... атқару және сот билiктерiнiң
органдарына бөлiнедi. Екiншiден, мемлекеттік органдар төменгі және ... ... ... ... ... ... орталық және
жергiлiктi органдарға бөлiнедi.
Мемлекетті талдау оның механизм ... ... әр ... ... ... құрылымын мемлекеттік басқару жүйесінде табуға мүмкiндiк
береді.
Мемлекет механизмнің бiрiншi элементі болып мемлекеттік орган ... ...... аппараттың өкімет билiгiне өкiлеттiгi
бар құрылымдық бөлшегі. Мемлекеттік органның өкімет билiгiн iске ... ... күші ... ... ... және мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың негізгі түсінігі
Құқық дегеніміз — адам мен қоғамның жаратылысымен байланысты, ... ... ... ... ... ... қатынастарды
реттейтін, мемлекеттің күшімен қамтамасыз етілетін жалпыға ... ... ... ... норматив тілігі, жүйелігі, формалды анықтылығы;
мемлекеттің күшіне сүйенуі; ... ... ... ... ... ... ... — адамның іс-әрекетіне, мінезіне, тәртібіне,
нормативтік актілердің жасайтын ықпалы мен ... Сол ... ... уақытында орындалуын қамтамасыз ету.
Құқықтың реттеу функциясы — нормативтік актілер арқылы қоғамдық
қатынастардың байланысын, ... ... ... ... ... ... екі әдіс-тәсілмен орындалады: біріншісі — ... ... ... ... ... көрсету; екіншісі — нормативтік
актіде субъектілерге толық бостандық беру, дұрыс орындалу бағытын ... ... ...... ... ... әсерін күшейту, жаман қатынастарға тыйым салу. Бұл функцияның әдіс-
тәсілдері:
— қоғамдағы қатынастардың дұрыс орындалуын бақылау;
— құқықты нормада ... ... ... ... ... ... көрсету;
— жасаған қателіктері үшін субъектілерді жауапқа тарту;
Құқықтың мәнін білдіруде оған негіз ... ... мен ... ... болып табылады. Ол идеялар әділет пен бостандықтың сара
жолын ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан
тұрақтылығымен ерекшеленеді. Құқық жасалу барысында мына принциптер негізге
алынуы тиіс.
• Демократиялық;
• Ұлтаралық келісім;
• Заңдылық;
• Адамгершілік;
... заң ... ... ... өмір сүре алмайды, ол дегеніміз адамдардың ... ... ... ... ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады, ал нормалар, өз кезегінде,
техникалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... — бұл ... қатынастарды реттеуде қолданылатын жүріс-тұрыс
ережелері. Оларға құқық, діни, әдет-ғұрып, ... және ... ... ... — бұл құқықтың өзінің ... оның ... ... ... ... құрылымы оның белгілі ... ... ... ... ... құрылым екендігін
білдіреді.
Құқық жүйесінің негізгі сипаттары:
• оның алғашқы элементі болып құқық ... ... олар ... ... ... ірі ... институттарды, салаларды
құрайды;
• оның элементтері бір-біріне қайшы ... ... ... ... ие, бұл ... жүйесінің тұтастығын қамтамасыз етеді;
• ол әлеуметтік-экономикалық, саяси, ұлттық, ... ... ... ... ... ол ... ... ие, себебі объективтік сипаттағы қатынастарға
тәуелді және адамдардың субъективтік қалауы бойынша қалыптасуы мүмкін емес.
Құқық саласы — бұл ... бір ... ... ... реттейтін заң
нормаларының жиынтығы.
Құқық саласының белгілері:
— әрбір саланың өз пәні болады;
— әрбір саланың өз ... ... ... ... ... құқық субъектілерінің құқықтық жағдайын реттейтін, құқықтар мен
міндеттерді жүзеге асыру тәсілдерін және құқықтық ... ... ... ... ... ... ... заңды режимі
болады.
Құқық салаларының түрлері:
1) Негізгі салалар: бұлар басты құқықтық ... ... ... ... ... ... ең басында Конституциялық құқық, одан
кейінгі ... ...... ... ... және оларға
сәйкес іс-жүргізушілік салалар, азаматтық іс ... ... ... және ... іс-жүргізушілік құқықтары орналасқан.
2) Арнайы салалар: ... ... ... ... ... ... — еңбек құқығы, жер ... ... ... ... ... ... ... Кешенді салалар: бұларға негізгі және арнайы салалардың ... ... тән — ... ... ... ... ... сауда құқығы, прокурорлық қадағалау, теңіз құқығы.
Құқық институты — бұл қоғамдық қатынастардың белгілі бір түрін ... заң ... ... ... еңбек құқығында — еңбек
тәртібі институты, ... ... ... құқықта — өкілдік
институты, әкімшілік ...... ... ... ... — бюджеттік құқық институты т.б.
Белгілі бір нормалар жиынтығының нақты бір ... ... ... ... ... үш ... табылады: 1) құқықтық
нормалардың заңды теңдігі; 2) қоғамдық ... ... ... құқықтық институтты құраушы нормалардың заңдар мен басқа да нормативтік-
құқықтық актілердің тарауларында, бөлімдерінде және басқа да ... ... ...... ... ... ... іс-әрекетінің нәтижесі
ретінде қалыптасатын, қоғам өмірін ұйымдастырудың нысаны және оның негізгі
салаларына басшылық ететін, ... ... ... күш-қуатына
сүйенетін басқару жүйесі.
Саяси режим — мемлекеттік өкімет билігін жүзеге асыру әдістерінің
жиынтығы.
Мемлекеттің функциясы — ... ... ... ... ... ... ... мен әдiстерi.
Мемлекеттік аппарат — қоғамды басқару үшін арнаулы құрылған мемлекет
органдарының біртұтас жүйесі. Оның нышандары: ... ... ... тек қана қызметпен шұғылданатын адамдардан тұрады.
Мемлекеттік орган — мемлекеттік аппараттың өкімет билігіне өкілеттігі
бар құрылымдық бөлшегі. Мемлекеттік ... ... ... іске ... ... күші ... ... етіледі.
Құқық — адам мен қоғамның жаратылысымен байланысты, ... ... ... ... ... ... қатынастарды
реттейтін, мемлекеттің күшімен қамтамасыз етілетін жалпыға бірдей тәртіп
ережелерінің ... ...... ... мінезіне, тәртібіне,
нормативтік актілердің жасайтын ықпалы мен ... Сол ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Құқық жүйесі — бұл құқықтың өзінің ... оның ... ... ... — бұл ... бір ... ... түрін реттейтін заң
нормаларының жиынтығы.
Құқық институты — бұл қоғамдық қатынастардың белгілі бір түрін (тобын)
реттейтін заң нормаларының ... ... ... құқығында — еңбек
тәртібі институты, жалақы институты, азаматтық құқықта — ... ... ...... қызмет институты, қаржы
құқығында бюджеттік құқық институты т.б.
Нормативтік құқықтық акт — ... ... не ... ... ... лауазымды адамы қабылдаған, ... ... ... қолданылуын өзгертетін, тоқтататын немесе тоқтата
тұратын белгіленген нысандағы жазбаша ресми құжат.
Заңдар — белгіленген ... ... ... ... ... (құқықтық норма) — нормативтік құқықтық ... көп ... ... ... және ... реттелген
ахуал шеңберінде барлық тұлғаларға қолданылатын жалпыға ... ... ...... ... ... Қазақстан Республикасы
Конституциясында көзделген түбегейлі принциптер мен нормаларды белгiлейтiн,
Қазақстан Республикасының Парламенті, Қазақстан Республикасының Президенті
қабылдайтын ... ... ...... ... қатынастарды реттейтiн құқықтық нормалар
бiрiктiрiлiп, жүйеге келтiрiлген заң.
Әдебиеттер:
1. Ағдарбеков Т. А. ... және ... ... ... - Алматы:
«HAS» баспа компаниясы, 2003.
2. Ағдарбеков Т. Құқық және мемлекет ... ... ... ... ... Т. ... және құқық теориясының проблемалары. Оқу
құралы.— Алматы, 2006.
4. ... Е. ... және ... ... Алматы, 2001.
5. Дулатбеков Н., Амандықова С., ... А., ... және ... ... ... ... З., Ашитов Б. ҚР Құқық негіздері.— Алматы, 2003.
7. Табанов С. ... ... ... ... - ... ... ... С. Д. Құқық негіздері.— Алматы, 2004.
9. Жоламан Қ., Мұхтарова А., ... А. ... және ... ... 1999.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге


Пәндер

2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.1515