Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен перспективалары [ 33 бет ]

Кіріспе………………………………………………………………….3

I. Лизингтің теориялық негіздері………………………………………4
1.1. Лизингтің мәні мен анықтамалары…………………………..4
1.2. Лизингтің қағидалары мен жіктелуінің белгілері…………..9
1.3. Лизинг операцияларының құрылымы……………………….16

II. Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен перспективалары……………….21
2.1. Қазақстан Республикасына лизингті еңгізу тәжірибесі, проблемалары мен ерекшеліктері……21
2.2 Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуының қазіргі күйіне талдау…25
2.3 Қазақстан Республикасындағы агролизингтің дамуы…….28

III. Қазақстан Республикасындағы лизингті жетілдірудің жолдары мен проблемалары 31

Корытынды…………………………………………………………34
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi……………………………………36
        
        Жоспар:
Кіріспе………………………………………………………………….3
I. Лизингтің теориялық негіздері………………………………………4
1. Лизингтің мәні мен анықтамалары…………………………..4
2. Лизингтің қағидалары мен жіктелуінің белгілері…………..9
3. Лизинг операцияларының құрылымы……………………….16
II. Қазақстан ... ... ... даму күйі ... ... ... лизингті еңгізу тәжірибесі ,
проблемалары мен ерекшеліктері……………………………21
2. Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуының қазіргі күйіне
талдау…………………………………………………25
3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... жетілдірудің жолдары мен
проблемалары………………………………………………………31
Корытынды…………………………………………………………34
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi……………………………………36
Кiрiспе.
Қазақстанның нарықтық экономика қатынастары жолына түсуі экономикадағы
көптеген ... мен ... әкеп ... ... қатар,
нарықтық қатынастар экономикалық қайта құрулардың басталуының негізі ... да, ... ... осы ... әр ел, ... ... ... тигізер әсері айтарлықтай.
Курстық жұмыстың осы тақырыбын таңдаған себебім – қазіргі кезде ... ... ... ... бастап осы күнге дейінгі даму
жолын, қарқынын ... ... Ал, бұл ... даму жолы ... ... ... және де ол әлі де болса даму үстінде.
Қазақстандағы лизинг ... ... ... алған кезден-ақ
қаланды. Дегенмен, экономиканың маңызды саласы ретінде қалыптасуы Қазақстн
Республикасының ... ... ... заңның қабылдануынан басталды.
Бірақ, банктердің лизингтік операцияларын жүргізуі 1989 жылдары-ақ жүзеге
асырылып отырды.
Осы он бес ... ... ... экономиканың ажырамас механизміне
айналды, өйткені лизинг ауыл ... ... ... ... дамуынының қарқының арттырады. Ал, ол өз кезегінде бүкіл Қазақстан
экономикасының жағдайының жақсаруына алып ... ... ... ... ... ... экономиканың
жағдайын көтереді.
Қазіргі кезде Қазақстанның ауыл шаруашылық ... ... ... ... кәсіпорын мен ұйымдар үшін лизинг арқылы алынған ауыл
шаруашылық техника, құрал-жабдықтарды алу ... ... ... ... яғни өте ... ... келеді.
Менің ойымша, Қазақстандағы лизингтік бизнесті мемлекет тарапынан
қолдау өте пайдалы ... алып ... ... ... ... мен ... тек осы мүмкіндік арқылы аяқтарына ... ... ... ... қатар, қазіргі уақытта
лизингтік компаниялардың талаптары лизинг алушылар үшін өте ... ... ... ... мәселелер басылым беттерінде тоқсаныншы
жылдардың ортасына қарай шыға ... ... ... ... ... саны ... ... мамандардың лизингке берген анықтамалары мен ол ... сан ... ... да, ... ... ... ... де
сан алуан болып келеді.
1. Лизингтің теориялық ... ... мәні мен ... бір елде жал индустриясы өзіндік ерекше әдіспен ... ... ... болу ... бастап ұлттық экономиканың
дамыған саласы ... ... ... тән ортақ заңдылықтар бар.
Жал мәмілелері ежелгі тарихқа ие. Қазіргі кездегі дәлелдемелерге
қарағанда бұл ... 4000 ... ... Шумер ежелгі мемлекетте жалды
пайдаланудың дәлелдемелері бар. ... ... ... ... ... деп жазады: «Ежелгі шумерлік Ур ... ... ... ауыл ... ... жерді, су көздерін және
жануарларды жалға беру туралы мәліметтер бар»
Басқа ежелгі өркениеттер, соның ішінде гректер мен ... ... үй ... және ... ... ... жақсы, кейде
жалғыз әдісі деп есептеген.
Аристотель ... IY ... ... ... қарастырған болатын.
Оның айтуы бойынша, «байлық ... ... ... ...... финикийліктер тәжірибесінде өзен кемелерінің жалы көрініс табады.
1284 жылы Уэльс қаулысымен қозғалатын мүлік ... ... ... 1571 жылы Англияда жал келісімдерін жасауға рұқсат беретін кесім
қабылданды. XYIII ғасырдың бас кезінде ... ... рет жеке ... ... ... ... та лизинг қатынастарындағы шынайы нағыз жарылыс АҚШ-да XX
ғасырдың 50 жылдарында ... ... ... ... ... ... бастады, олар: технологиялық құрал-жабдықтар, машиналар, станоктар,
механизмдер, кемелер, самолеттер және т.б. Бұл ... ... ... алды да, бұл ... ... ... мақсатында мемлекеттік
бағдарлама құрды.
«Лизинг» термині ағылшын сөзінің “to lease” етістігінен шыққан, яғни
«жалға алу» дегенді ... ... та ... ... ... ... және бұл жаңа несие құралының ... ... ... ... ... мәні мен шығуы туралы көптеген тұжырымдамалар мен пікірлер
пайда бола бастады. Қазіргі кезде ... ... ... ... жүзден асады.
Қызметтің әр түрлі салалардағы мамандар (заңгерлер, ... ... банк ... сыртқы экономикалық қызмет
сала қызметкерлері) лизингті инвестициялық және ... ... ... ... ... ... ... нысаны, машина-техникалық
өнімдерді жеткізу нысаны, жал нысаны, ұзақ мерзімді жал, негізгі ... беру ... ... ... ... нысаны, ұзақ
пайдаланатын тауарларды экспорттауға несие беру нысаны, сыртқы экономикалық
қызмет нысаны (сыртқы ... ... ... ... Е. Кабатова[1] лизингке қатысты шетел құқықтық ... ... ... бес ... ... ... Лизинг келісімін ерекше белгілері бар жал келісімі ретінде
қарастыратын ... ... ... ... ... ... сату-сатып алу
ретінде;
3. Лизингте тапсырма институтының белгілері бар деп ... ... ... ... пайдасына жасалатын келісім ретінде
қарастыратын тұжырымдама;
5. Лизингті узуфрукт (заттық құқық – ... ... ... мен
алған жемістерін кейін иемденушінің (узуфруктуариймен) ... ... ... ... ... ... ... және т.б. өндіріс сипатқа ие құрал-жабдықтардың жалы ... ... жалы ... ... Бірақ бұл көзқарас лизингтің тар
анықтамалар қатарына жатады.
Лизинг бірқатар жалдан ерекшеленеді. Лизинг ... ... ... ұзақ мерзімді пайдалануға алмайды. Оның мойнына кәдімгі ... ... ... ... ... мүліктің кездейсоқ өлімі
кезіндегі шығындарды қайтару, оны сақтандыру мен ... ... де ... ... ... ... иесі ... лизинг беруші қала береді.
Өлім немесе объектті пайдалану ... оны ... ... ... ... лизинг алушы лизинг берушіге пайдаланғаны
үшін ай ... ... ... ақы ... оның ... ... ... объектісінде ақау байқалса, онда ... ... ... босатылады да, барлық наразылық жеткізушіге білдіріледі.
Бұндай көзқарас толығымен ... ... ... ... ... ... алушының сұрауы мен мүддесі үшін алады, яғни ...... ... белгілі бір жалгер үшін арнайы оның сұрауы бойынша
өндірушіден мүлікті сатып алады, осыдан, ...... ... ал жал – осы ... ... ... табылады.Сонымен қатар,
міндеттердің былайша бөлінісі лизинг алушының тарапынан объектке дұрыс
қарауына кепілдік болады.
Сонымен ... ... ... алу ... Егер жал екі жақты болса, яғни
жалгер мен ... ... ... ... ... көп жағдайларда үш
жақты немесе көп жақты сипатқа ие ... Бұны ... ... көруге
болады.
Жал келісімі
Сурет 1. Жал келісімінің сызбасы
Сатып алу-сату ... 2. ... ... ... келген лизинг операциясының негізі болып қаржылық, яғни несие
операциясы болады. ... иесі ... ... ... ... белгілі бір қаржылық қызмет көрсетеді:ол мүлікті ... ... яғни ... алады да, бұл соманы лизинг алушының мерзімді
салымдары есебінен ... ... – ол ... және ... қаражат есебінен лизинг
объектісін меншікке алып, оны лизинг алушыға лизинг келісіміндегі ... ... ... мәмілесінің қатысушысы. Лизинг беруші бір уақытта
басқа лизинг мәмілесінің қатысушысы бола ... ... – ол ... ... шарттарға сәйкес лизинг
объектісін кәсіпкерлік мақсаттарға алатын лизинг мәмілесінің ... ... ... азаматтық құқықтар мен міндеттерді жоюға,
өзгертуге немесе ... ... ... ... ... іс-
әрекеттер жиыны.
Лизингтік қызмет – ол лизинг келісімінің шарттарын орындау жөніндегі
лизинг ... ... ... ... бұл несие, яғни лизинг берушінің мүлікті
лизинг алушыға ... ... беру ... Бұл жерде несие
қатынастарының субъектілері болып қарыз ... ...... ... ал
қарыз алушы ролінде – лизинг алушы шығады. Ссуданың объектілері ... ... ... ... және ... да ... ... саналады. Көбісі бірақ, лизингті несие нысаны немесе
инвестициялау ... ... ... ... бұл ... ... түрде банк мекемелері айналысады.
1988 жылы Оттава қаласында қабылданған халықаралық қаржылық лизинг
туралы Конвенцияда да ... ... ... ... ... лизингтік компания (лизинг беруші) пайдаланушының сұрауы ... ... оған ... ... бұл ... ... ... өндірістік құрал-жабдықтарды беретін қатынастардың үшжақты кешені
ретінде қарастырылады. Келісімінің ... ... соң ... ... ... ... ала ... қатар, лизингті несиенің ерекше нысаны ретінде де қарастыруға
болады, өйткені қымбат ... ... ... беру ... ... ... болуына әкеп соқтырады. Бұл міндеттерді өтеу
мерзім ұзарту негізінде жал төлемдерін төлеу барысында жүргізіледі.
Лизинг ... ... ... және құқықтық нысаны
бойынша, «лизинг» ұғымының кең ... оның ... ... ... ... байланысты пайда болатын мүліктік қатынастардың
кешені ретінде айқындайды. Бұл ... ... жал ... ... ... алу және ... ... біріктіреді. Лизингке осы келісімдердің
күрделі қосылысы мен осы келісімдерге ... ... ... ... өзара енуі тән. Бұны төмендегі лизингтік мәміле сызбасынан
көруге болады.
4
7 1 ... 6 9 9 ... 3. ... ... типтік сызбасы
Суреттегі:
1 – лизинг беруші мен лизинг алушы арасындағы лизинг келісімі;
2 – лизингтік компания мен ... ... ... ... ... - лизинг берушінің банкпен несие келісіміне отыру
4 – жеткізуші-кәсіпорынның ... ... ... ... – лизинг берушінің жеткізуші-кәсіпорынға техника құнын төлеу
6 – сақтандыру компаниясының лизинг берушімен сақтандыру келісіміне
отыру
7 – ... ... ... ... лизингтік төлемдерді мерзімді төлеп
отыруы
8 – лизинг берушінің несиені пайдаланғаны үшін банк ... ...... берушіге жергілікті бюджетке салықтық төлемдерді төлеу мен
оған ... ... мен ... ... ... ... ескере отырып, лизингке қорытынды
анықтама беруге тырысамын.
Лизинг - бұл ... алу, жал және ... ... ... ... ... кешені. Лизинг беруші өзінің және ... ... ... ... және ұзақ пайдаланылатын тұтыну
тауарларды алады және оны белгілі ақыға лизинг алушыға ... ... ... бір ... аса мерзімге беру кезінде пайда болатын
қатынастар.
1.2. ... ... мен ... ... ... ... нарығы лизинг түрлерінің ... ... ... және осы ... реттейтін
заңды нормалардың көп түрлілігімен сипатталады.
Әлемдік тәжірибе лизингтік ... көп ... ... ... бір бірінен нақты шекарамен шектелмеген, бір түрдің белгілері екінші
келісім-шартта кездесуі мүмкін. Және де ... ... ... ... ғана ... өзінде оның жаңа типін ала алмыз. Сондықтан да осы
уақытқа дейін нақты жіктелу ... яғни осы ... ... ... түрлерінің толық тізбесі жасалмаған.
Сонымен, көптеген жіктеулерді талдай, мәні мен ... ... ... ... жіктеме белгілерін айқындауға болады:
1. мәміле қатысушыларының (субъект) саны мен ... ... ... ... ... ... ... мен сомасы;
5. қарыз және қосымша құралдарды тарту дәрежесі;
6. мүліктің өтемділік дәрежесі;
7. амортизацияны есептеу әдістері мен шарттары;
8. қызмет ... ... ... өткізіліп жатқан нарық секторы;
10. салықтық және өзге де жеңілдіктерге қатысы;
11. лизингтік төлемдердің сипаты;
12. лизингтік мәміледе опционның ... ... ... жыл ... ... бұзу шарттары мен
мүмкіндігі;
14. мүлікті бухгалтерлік есеп әдісі.
Лизингтік мәміледе тараптар санына қарай лизингті ... ... ... лизинг деп бөлуге болады. Классикалық лизинг ... ... ... ... ... ... ... Кейбір экономистер бұл үшбұрышты кейде «жеткізуші-жалға беруші-
жалгер». Бірқатар жағдайларда ... ... ... ... отырып, ол қатынастардың ерекшелігін анықтау үшін «тура мен ... ... мен ... ... ... ... Е. ... А.
Куликов тура лизингке - екіжақты, жанама лизнгке - ... және ... ... ал И. Ключников, В. Торкановский тура лизинг қатарына
үшжақты, жанама лизингке қаржыландыратын ... ... ... ... ... мен ... ... қатысушылар құрамындағы заңды мен
жеке тұлғалар түріне байланысты:
1. мемлекеттік органдар мен кәсіпорындар;
2. жергілікті органдар;
Сурет 4. Е. Чекмарева ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік (коммерциялық) фирмалар;
4. коммерциялық емес ұйымдар;
5. халық (азаматтар).
Олардың лизинг мәмілесіндегі функцияларына ... ... ... шығу ... ... сатушысы;
2. лизинг беруші;
3. лизинг алушы;
4. несиегер;
5. гарант және т.б.
Машиналар мен құрал-жабдықтарды шығарушы-кәсіпорындар немесе сауда
фирмалары мен ... ... ... ... ... ... (жеткізуші) бола алады.
Ал, лизинг беруші меншік нысанына байланыссыз лизингтік қызметпен
айналысатын кез келген ... ... бола ... Мүлікті лизингке беретін
иесіне байланысты мемлекеттік лизинг және жеке (коммерциялық) ... ... ... ... ... төрт негізгі типін айқындауға болады:
1. тәуелсіз лизингтік компаниялар;
2. банктермен байланысты фирмалар және банктердің өздері;
3. құрал-жабдықтарды шығарушы-фирмалардың лизингтік ... ... үшін ... ... ... бар өзге де лизинг
берушілер, мысалы, ... ... ... ... компаниялар және т.б.
Лизинг алушы кез келген меншік нысанындағы өндірістік және ... ... емес ... мен ... ... ... ... қандай заңды немесе жеке тұлға екеніне және ... ... ... ... ... кәсіпкерлік (өндірістік,
инвестициялық) лизинг және тұтынушылық лизинг болып бөлінеді. ... ... ... ... ... лизнг халық пен
коммерциялық емес ұйымдармен, яғни жеке және ... ... ... ... заң ... ... ішінде Қазақстан
Республикасының да заң актілерінде лизинг тек қана кәсіпкерлік қызметпен
байланысты. Ал индустриалды ... ... ұзақ ... ... тауарларын лизингке беру кең дамыған.
Қазақстан Республикасының «Қаржылық лизинг туралы» заңында ... ... ... ... құрал-жабдықтар, инвентарь,
транспорт құралдары, жер учаскелері және басқа да пайдаланылмайтын заттар
лизинг объектісі бола алады. Ал ... ... мен ... ... лизинг
объектісі бола алмайды».
Лизинг объектісі ретінде кез келген көп және ұзақ пайдаланылатын
тауар, соның ... ... күші де ... ... ... ... ... лизинг объектілері инвестициялық тауарлар мен ұзақ
уақыт пайдаланылатын тұтыну тауарлары ... ... Өз ... ... ды екі ... ... ... ажыратуға болады:
• физикалық капитал элементтері ... және ... ... капиталының элементтері (қаржы активтері – ақша, ... ... ... инвестициялық тауарлар нарығын келесі нарықтарға жіктеуге болады:
• қозғалмайтын мүлік нарығы (ғимараттар, құрылыстар және т.б.);
... ... ... ... ... құралдары
және т.б.);
• мүлік құқы мен интеллектуалды ... ... ... ... ... инновация нарығы (ғылыми-техникалық өнім). Тауар нысанындағы
инвестициялар капиталдың материалды-заттық ... ... ... 5. ... ... ... (субъект) саны мен
құрамына байланысты лизингтің түрлері.
Лизинг операциясының маңызды сипаттамасы – мәміле мерзімі.
Мәміле ұзақтығына байланысты ... ... ... қысқа мерзімді (1 жылдан 3 жылға дейін);
2. орта мерзімді (3 жылдан 10 жылға ... ұзақ ... (10 ... 20 жылға дейін).
Келісімшартта мәміле мерзімін көрсету әдісі бойынша лизинг ... ... ... ... шекті мерзімді көрсетумен (амортизациялық кезеңге %-пен).
Шекті мерзім минималды мерзім ретінде немесе құрал-жабдықтар мен
машиналар ... ... не ... шек ... ... ... ... мен сомасына қарай лизингтік мәмілердің түрлері келесідей:
1. кіші ауқымды;
2. орта ауқымды;
3. ірі ауқымды.
Лизинг берушінің қосымша құралдарды ... ... ... ... ... ... және ... тартусыз лизнг. Ал, лизинг берушінің
пайдаланған өзіндік және қарыз құралдарының арақатынасына қарай лизинг:
1. тек өзіндік құралдарды ... ... және ... ... ... тек қарыз құралдарын (мысалы, шетел несиелері).
Қазіргі кезде лизинг компанияларының ресурстарының 75% -ін банктік
несие алып ... Ал ... өз ... ... ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар жасайды.
Сөйтіп, тәжірибе көрсеткендей, лизинг компаниялар қызметінің көлемі мен
тиімділігі банк құралдарына қол жетерлікке тікелей байланысты. ... ... ... ... да шегі ... ... банк ... лизинг компанияларының рентабельділігін төмендетеді, өйткені бұл
рентабельділік ... ... ... мен ... өтеу ... ... арасындағы қатынасқа тәуелді болып келеді.
Мүліктің өтелімділік дәрежесіне байланысты лизинг түрлері:
1. толық ... бар ... бұл ... бір ... ... ... ... жалға алынған мүлкі үшін құнның
толық төленуі орын алады;
2. толық емес ... бар ... яғни бір ... барысында лизинг берушіге жалға алынған мүлкі үшін құнның
бір бөлігі төленуі.
Амортизация талаптарына байланысты ... ... ... ... және ... ... ... толық төленуі;
2. амортизациясы толық емес лизинг, яғни сәйкесінше ... ... ... ... аталған классификация белгілеріне сәйкес (мүліктің өтелімділік
дәрежесіне және амортизация талаптарына байланысты), ал олар бір-бірімен
ажырамайтын, келесідей лизинг түрлерін ... ... ... лизинг (finance leasing) - толық өтелімділігі бар және
амортизациясы толық лизинг (full-payout lease) болып табылады.
Бұл лизингтің түрі ... шарт ... ... ... ... мүліктің
толық құнын қайтарып алған және лизинг операциясынан пайда ... ... ... ... ... кезінде құрал-жабдықтардың уақытша пайдалануға
берілетін мерзімі оның толық амортизациясымен сәйкес келеді;
2. Жедел лизинг (operative leasing non) кезінде келісім шарт ... ... ... ... мерзімінен қысқа болып
келеді. Ал жедел лизингтің объектісі – ол ... тозу ... ... ... келеді.
Жедел лизинг кезінде мүліктің құнын бөліктеп төлеу орын ... ... lease), яғни ... ... осы келісім шарт барысында жабдық құнының
тек бөлігін ғана өтейді, сондықтан ол осы ... ... рет әр ... ... ... ... ... мәжбүр болады.
Жедел лизинг кезінде лизинг берушінің лизинг объектісінің оған деген
сұраныстың болмауы кезінде ... ... өтеу ... ... ... түрлі мүлік түрлері бойынша қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпты лизинг;
2. жылдамдатылған амортизациясы бар лизинг;
3. арнаулы және еркін ... бар ... ... мүлікке қызмет көрсету көлеміне қарай ... таза ... яғни ... беруші өз мойнына берілетін мүлік
жөніндегі барлық қызметті ... ... ... ... ... ... бар ... бұл кезде лизинг берушіге
мүлікке қызмет ... ... ... ... толық емесмқызметтер жиыны бар лизинг, бұл кезде лизинг берушіге
тек кейбір функциялар жүктелген.
Соңғы жағдайда ... ... ... ... қызметтер лизинг
беруші, лизинг алушы, өндіруші және ... да ... ... ұйымдары арасында бөлінеді.
Лизинг операциялары жүргізілетін нарық секторына ... ... ... Ішкі ... онда лизинг мәмілесінің барлық қатысушылары бір
мемлекеттен болады,
2. Сыртқы (халықаралық) лизинг, яғни бір немесе ... ... ... ... ... жағдайда.
Сыртқы лизинг, өз кезегінде, экпорттық, импортық және транзиттік лизинг
болып бөлінеді. Экспорттық лизинг кезінде шет ел ... ... ...... ... ал транзиттік лизинг кезінде мүлікті өндіруші
(жеткізуші), лизинг алушы мен ... ... әр ... орналасады.
Салықтық және басқа да ... ... ... ... ... ... және ... жеңілдіктері бар лизинг;
2. Кедендік жеңілдіктері бар лизинг;
3. Салық және басқа да жеңілдіктері жоқ лизинг.
Лизинг төлемдерінің сипаты ... ... ... ... Ақша төлемі бар лизинг, яғни барлық төлемдер ақшалай нысанда
жүргізіледі;
2. өтем төлемдері бар ... бұл ... ... осы ... ... ... жеткізу нысанда немесе кездеспе
қызмет көрсету нысанда жүргізу орын алады;
3. аралас төлемі бар ... яғни ... ... ... кейбір элементтері біріктірілетін лизинг.
Лизинг мәмілесінде опционның бар ... ... ... ... жіктеледі:
1. опционсыз;
2. опционды.
Базистік жыл барысында келісім шартты бұзу мүмкіндігіне қарай лизинг
түрлері:
1. келісімді бұзу құқысыз;
2. ... бұзу құқы ... ... бұзу құқы бар лизинг өз кезегінде былай ажыратылады:
1. кез келген уақытта;
2. белгілі талаптарды сақтау кезінде;
3. келісімде ... ... ... ... ... ... отырып, яғни ұлттық нарық пен
мемлекеттің ішкі ... ... ... ... ... ... ... ағылшын;
3. француз;
4. жапондық;
5. ресейлік.
Бірақ та Қазақстанда лизингтің қарқынды дамуына байланысты ... да ... ... ... операцияларының құрылымы
Соңғы уақытта көптеген авторлар лизинг операцияларының негізгі түрлері
ретінде жедел және ... ... ... Ал ... ... болса,
мысалы В. Перов лизинг операцияларының бірнеше түрлерін көрсетеді.Олар:
1. қаржылық, капиталды немесе тура лизинг (finance, capital lease);
2. жедел ... ... ... ... ... ... ... лизинг (sale and back arrangements).
Ал басқа авторлар лизинг операцияларының негізгі ... ... ... ... ... тура) лизинг;
2. жедел (сервисті) лизинг;
3. қайтармалы лизинг;
4. левериджлизинг.
Қай авторларды, отандық немесе шетел аторлары болса да, алып қарасақ ... және ... ... ... ... лизинг (operating lease) - бұл жал ... ... ... тек ... ғана амортизацияланатын қысқа және орта мерзімді мәміле.
Жедел ... ... ... ... ... ... көрсетілмейді.
Мұндай мәмілер бойынша лизинг беруші көп жағдайларда меншікке салық төлеу,
сақтандыру, техникалық қызмет көрсету мәселелерін өзіне алады.
Жедел ... ... ... ... ... ... өзінің барлық щығынын тек бір лизинг алушы есебінен
өтеуден бас тартады;
2. лизинг келісімшарты 2-5 жылға жасалады, яғни ол ... ... ... аз және де ... ... оны кез ... ... мүмкін;
3. объектінің жоғалу немесе бұзылу тәуекелі негізінен лизинг берушінің
мойнында;
4. лизинг төлемдерінің мөлшірлемесі қаржы лизингке қарағанда ... ... ең ... машиналар мен жабдықтар түрі лизинг объектісі болады.
Жедел лизинг бойынша лизинг компаниясы жабдықты, жалгерді білмей тұрып,
ертерек алады. ... да ... ... ... ... ... білу керек. Бұл компаниялар жалға берілетін мүлікті
өздері сақтандырады және оның техникалық жабдықталуы мен жөндеу ... ... ... ... ... ... ... лизинг
алушының құқықтары:
1. пайдалы талаптарды келісімшарт мерзімін ұзарту;
2. жабдықты лизинг берушіге ... 6. ... ... ... жіктелуі.
3. құны келісілген жағдайда лизинг берушіден жабдықты сатып алуға.
Лизинг алушы жедел лизингтің көмегімен мүлікті иемденумен, ... ... ... ... ... ... ... жоғарлауымен байланысты тәуекелдерді төмендетуге
ынталанады.
Лизинг алушы жедел лизингті келесі ... ... ... лаынған жабдықты пайдаланудан алатын болжаулы табыстар оның
бастапқы құнын да ... ... ұзақ емес ... ... ... (мерзімдік жұмыстар, бір рет
пайдалануға);
3. жабдыққа арнайы техникалық қызмет көрсету керек болса;
4. мәміле ... ... ... ... ... шығады.
Қаржылық лизинг (finance lease) – жалгер жабдықты толық мерзім бойы
немесе ... ... ... көп ... ... Жалгердің
мойнында техникалық жабдықтау, салық төлеу мен ... ... ... ... ... ... ... үшішні тараптың қатысуы (өндіруші немесе жеткізуші);
2. жалдың негізгі мерзімі барысында ... бұза ... ... ... ұзақ ... ... ... ету меорзіміне
жақын);
4. қаржы лизинг кезіндегі мәміле объектісінің жоғарғы құны.
Келісім біткеннен кейін лизинг алушы:
1. қалдық құны бойынша мәміле объектісін ... ала ... жаңа ... жеңілдік құны бойынша отыра алады;
3. лизинг компаниясына объектті қайтара алады.
Қаржылық және ... ... ... операцияларының негізгі типтер
болғандықтан оларды келесі сызба қарастырайық.
Сызба 7. ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... және орта ... ... орта және ұзақ ... |
|Жалдың бірінші мерзімінде жабдықтың |Бірінші мерзімде жабдық құнының ... ... ... ... ... көп ... |
|аяқталғаннан кейін жабдықты кайта ... ... бере ... | ... ... ... ... |Келісімі лизинг берушінің тех. |
|беруші жөндеу, техн.жабдықтауда және|Жабдықтау және т.б. ... ... ... ... ... ... |
| ... ... кез ... ... ... ... ... уақыт ішінде |
|болады. ... ... ... олардың |Банктер мен олардың еншілес лизинг ... ... ... ... ... ... ... компанияларымен | ... | ... ... ... жұмсалымдардыұзақ мерзімді |
| ... ... ... практикада лизингтің келесі түрлері жиі кездеседі.
Капиталды лизинг (Capital lease) – сатып алу-сату ... ... тән ... Бұл мәмілелерде жалгер балансында негізгі қор
категориясында ... ... ... (Direct ... Lease) – ... ... өндіруші
немесе сауда фирмасы болмайтын қарыз құралдарын тартуынсыз лизинг мәмілесі.
Левериджлизинг (Leveraged Lease) – ... ... ... ... ... ... Ол мына ... сай келу керек:
• мәміле қатысушыларының саны кем дегенде үш – лизинг беруші, жалгер,
ұзақ ... ... ... ... құнының қомақты бөлігін қаржыландырады;
• қарызгердің ... ... ... және ... ... ... ... ету құқы бар.
Топтық (акционерлік) лизинг. ... ... ... берілетін жабдықты
иелену үшін тартылған құралдарды пайдаланатын қаржы лизингінің түрі ... ... ... бағасында тартылған құралдардың үлесі 60-80%. Бұл
жерде лизинг беруші ролін қатысушылар (акционерлер) атқарады. Бұл ... ... ... ... оның ... самолеттер, темір жол
жабдықтары және т.б., жалға бергенде қолданылады.
«Сату» типтес лизинг (Sales-Type Lease). Лизинг ... ... ... ... сауда компаниясы атқаратын капиталды немесе тура қаржы
лизингке ұқсас лизинг мәмілесі.
Шартты сату-лизинг (Sales Aid Lease). ... ... ... ... ұсынылатын лизинг нысаны.
«Вендор лизинг» немесе «сатушы лизингі» ірі, ... , ... ... ірі ... ... ... кең таралған.
Сублизинг (Sub-Lease) – Жабдық меншіктенушісі оны лизинг компаниясына
сатып, сонымен бірге жабдықты одан ... ... Бұл ... ... ... алушы болып табылады. Объект ... ... ... ... ... ... ... бұл лизингтің түрін
көбінесе пайдаланып, өз қаржы жағдайын жақсарта ... ... ... ... ... фирмалармен қатынастарда кең тараған
мәміле түрі. Өнеркәсіптік фирмалар мен сауда ... ... ... ... ... құны ... және негізінен 1 жылдан 4
жыл мерзімге есептелінетін лизинг түрі. Бұл - ... ... ... ... ең ... және ... ... Германияда бұл
лизингтің түрін қайталама (Second Hand-Leasing) лизинг деп ... ... ... лизингі кеңінен таралған.
Одан басқа халықаралық практикада лизингтің мына ... ... ... ... лизингі;
2. бас лизинг;
3. жаңарылатын (револьверлік, ротациялық) лизинг;
4. толық төлемі бар ... ... ... таза (нетто) лизинг (Net Lease);
6. толық қызмет жиынтығы бар лизингі (Full-service Lease);
7. ылғал (мокрый) ... (Wet ... ... лизинг (Dry Lease);
9. салық жеңілдіктерімен байланысты лизинг (Tax lease);
10. Самурай лизинг (Samurai Lease);
11. ... ... (Shogun ... жергілікті лизинг(Municipal Lease);
13. Халықаралық лизинг;
14. Жанама шетелдік лизинг.
2. Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен
перспективалары
2.1. ... ... ... ... ... ... мен ... елдерінде, соның ішінде Ресей мен Қазақстанда ішкі нарықта лизингтік
құрылымдардың қалыптасуы 1989 жылдан ... Осы жылы ... ... ... операцияларды еңгізе бастады.
Республикадағы алғашқы лизингтік кәсіпорындар акционерлік ... ... ... мен ... ... ... 1989 жылы ... «КРАМДС-Банк», «КРАМДС-снаб» және
«Казлегснабсбыт» базасы болған «КРАМДС-лизинг» акционерлік ... ... жылы ... КСР-ң Госнаб бұйрығымен ... и ... 5 ... мақсатты жалға беру мен лизингті дамыту ... ... ... бұл жүйенің материалдық ресурстар Министрлігіне,
одан соң «Казконтракт» корпорациясына қайта ұйымдастырылуы ... ... ... асуы ... ... жоғалды.
Казақ КСР-ң Госснаб жүйесіндегі лизингтік фирмалардың бірі 1990 жылдың 7
ақпанынан бастап жұмыс істеген техникалық ... ... ... кәсіпорны. Оның құрылтайшылары – «Казмашкомплект» көтерме-
делдалдық фирма мен Қазақ КСР ... ... ... ... банк ... ... ... оның жарғылық қоры 2
млн. рубль, оның ішінде «Казмашкомплект» - 49%, Инвестснаббанк - 51%.
1990 ... ... ... жылдығы бойынша Қазақ КСР-ң Госснаб бойынша
лизингтік мәмілелердің көлемі 3,5 млн.рубль ... оның ... ... ... мәмілелер « Казтехлизинг» үлесіне, ал қалғаны – ... 10 ... ... ... 1990 жыл бойынша
«Казтехлизинг» кәсіпорны 18 лизингтік келісімшартты жасасты.
1991 ... 5 ... ... ... ... ... ... кеңесінің атқару комитетінің шешімі бойынша құрылтайшысы Қазақ
КСР-ң Госснаб-ң Инвестснаббанкі ... ... ... ... ал 1991 ... 19 ... Мәскеу аудандық халық депуттарының
кеңесінің ... ... ... ... ... ... ... «Алма-Атакомплект» болған «Алма-Ататехлизинг». Ол Алматылық
облыстық жүк және ... ... ... ... кәсіпорынға компьютерлер мен оргтехниканы, «Агрореммаш»
ғылыми-өндірістік бірлестікке токарлық станоктарды, ... ... ... ... ... жабдықты лизинг бойынша
берді. Бұл ... ... ... ... ... 1992 жылы бойынша
3731 млн.рубль болды[4].
1992 жылдың ортасында Қазақстанда ... ... ... 120 ... банк және 20 лизингтік компания қызмет етті.
Олардың ішінде «КРАМДС-лизинг», «Алма-Ата ... ... ... ... ... ... фирма «Туранлизинг»,
СП «Казтехлизинг» және т.б.
Қазақстанда лизингтің дамуы төрт арна арқылы ... ... ... жалға беру жөніндегі жұмыс істеп отырған
«Казконтракт» корпарациясының аймақтық көтерме-делдалдық фирмалар
мен компаниялар құрамындағы ... мен ... ... ... ... ... жаңа ... жатқан арнаулы лизингтік компаниялары;
4. республика территориясында шетел лизинг компанияларының ... ... ... даму ... үш ... ... I кезең (1989-1992) – ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар құрыла бастады.
2. II кезең (1992-1994) – ішкі ... ... ... туу
нәтижесінде лизингтік бизнесті басу кезеңі.
3. III кезең (1995-1997) - Даму ... ... ... ... қол ... ... жатқан лизинг компанияларының, әсіресе алғашқы ... банк ... ... ... 75 %) ... ... сыртқы көзіне байланысты болады. Бұл жерде мына
мәселелер алда тұр: ... ... ... нысаны қазіргі уақытта
коммерциялық банктердің қысқа мерзімді несиелері, ал ... ... ұзақ ... ... ие.
Орта және ұзақ мерзімді сипатқа ие кез келген банк операциялары (қаржы
лизингінің операциялары оған ... ... ... ... ... үшін ... ... болып келеді. Сондықтан
коммерциялық банктер мүлікті 3-6 ... ... ... лизингке берді.
1992 жылдан бастап Қазақстанда халықаралық – экспорттық және ... ... ... дами ... ... ... автомобиль және ауыл
шаруашылық техникасы лизингі. 1994 жылы 2000 жылға дейін мерзімге ... үш Ил-86, бір Ту-154 және төрт Як-42 ... еді. Осы жылы ... ... ... ... ... алды.
Сонымен қатар, Қазақстанда ауыо шаруашылық техникасы лизингі даму
үстінде. Мысалы, ... «John Deere» ... мен ... ... «Claus ... ... 5 жылға комбайндар жеткізу жөнінде ... ... ... ... Жапонияның екі сауда
үйлерімен– «Nissan Corporation» және «Nisscho Iwai»- ... ... ... ... кепілдіксіз толық сенімдікке лизингке беріледі.
Шығыс кәсіпкерлерінің мынадай қызметі біздің ... ... ... ... 10 ... ... ... қатысуымен құрылған «Азия-
лизинг» ұлттық лизинг компаниясының құрылуы туралы қаулы ... ... ... ... ... ... ... болады:
«Азия-лизинг» акционерлік қоғамының жарғылық қорына ... мен ... ... ... аты |Салым құны |Салым нысаны |Алатын акция|
| | ... ... |
|1 |ҚР ... |25,0 ... |250 |
| | | ... жабдық | |
| | | ... т.б. ... |
| | | | | |
|2 ... |15,0 | |150 |
| ... | | | |
| ... оның ... |10,0 ... | |
| | |5,0 ... ... | |
|3 |АҚ ... |1,0 ... ... |10 |
|4 |АҚ ... |1,0 ... ... |10 |
|5 |ЖШС ... |1,0 ... ... |10 |
|6 |ЖШС « ... |1,0 ... ... |10 |
|7 |ЖШС ... |7,0 ... ... |70 |
|8 |АБ ... |40,0 |Ақша құралдар |400 |
|9 |ЖШС ... |1,0 ... құқы |10 |
| | | ... | |
| | | ... | ... |АҚ «Постовалов и К» |7,0 ... ... |70 ... ... |1,0 ... ... |10 |
| ... |100,0 | |1000 ... ... ... қоры 100 ... ... және әрқайсысы
100000 тенге тұратын 1000 ... ... ... функциялары :
• республиканың экономикалық кажеттіліктеріне сәйкес машина-
техникалық импортты камтамасыз ... ... ... ... ... тарту құралы ретінде
халықаралық лизингті пайдалану.
1995жылдың сәуір айында Министрлер Кабинеті Қазақстан Республикасының
Мемлекеттік комитеті жанында ... ... ... ... ... құру туралы қаулы береді. Оның негізгі қызметтеріне Қазақстан
Республикасындағы лизингтің даму ... мен ... ... туралы заң және нормативтік актілерді жасауға қатысу және т.б.
жатады.
Бірақ, өкінішке орай, лизинг Департаменті мемлекеттік ... ... ... ... ... келтіру нәтижесінде жойлған болатын.
Қазақстанға лизингті еңгізу жөніндегі ... ... ... ... 20 ... «1996-1997 жылдары
мемлекеттің агроөнеркәсіптік кешен мен ауылды мемлекеттік қолдау ... ... ... жарлығы болған еді.
2. Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуының қазіргі күйіне
талдау
2003 жылы өткен Қазақстан финансистерінің III Конгресінде өткен ... ... ... ... ... лизинг берушілермен тығыз
қарым-қатынасы жөнінде айтылды, соның ... ... ... ... салықтық заңнамада реттелмеген мәселелердің бар болуын
атап көрсетті. ... ... ... ... лизинг мәміле шегінде лизинг объектісі импортына
қосылған құн ... салу ... ... ... еместердің табыстарына салық салу мәселесі.
Халықаралық лизинг ... ... ... ... ЕврАзЭБ
(ЕврАзЭС) қызметі шегінде берілген: 2002 жылы ЕврАзЭБ-ң атқарушы комитеті
№156 шешім ... яғни бұл ... ... ... ... ... ... халықаралық лизинг дамуы туралы заңнаманы жетілдіру мен
жаңарту жөніндегі шараларды іске асыру көзделді.[6]
Мемлекеттің экономикалық өсуі көп ... ... ... болуымен және дамуымен анықталады. Негізгі өндірістік қорлар
(машиналар, ... ... және өзге де ... ... ... факторы болып табылады. Соңғы жылдары республикада физикалық және
моральді тозудың (кәсіпорындардаңы негізгі өндірістік ... ... ... ... ... негізгі өндірістік қорлардың ... ... ... ... ... негізгі өндірістік
қорларды жаңарту қажеттілігі туындайды, бірақ өзіндік қаржы ресурстарының
жетіспеушілігі оған жол ... ... ... ... қайта құру мен толықтыруды
инвестициялау көзі ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджет құралдары табылады. Негізгі өндірістік қорларды
жаңарту кезінде республиканың екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... және ... ... ... нақты секторын
несиелендіруге емес, көбінесе сауда саласындағы жоғары табысты делдалдық
операцияларды несиелендіруге ынталанады. Сонымен ... ... ... ... ... ... келеді. Қазіргі жағдайдағы бюджеттік дефициттің
болуы нәтижесінде республикалық және жергілікті бюджеттен ... ... ... ... өндірістік қорларды толықтыру мәселесін шешу үшін ... ...... ең ... ... лизингті, қолдану болып
табылады.
Қазақстан ұшін лизингтік ... ... мен даму ... ... ... яғни республика кәсіпорындарын
техникалық қамтамасыз ете ... ... ... ... ... негізгі қорларға инвестициялаудың тиімді әдісі
болып табылады. Бірақ республикадағы ... ... ... ... ... ... нормативтік базаның ролі
өте зор.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... жұмыстар өткізілуде. Атап айтқанда, ... көзі ... ... ... ... ... 2000 жылдың шілде
айында қабылданған «қаржылық лизинг туралы» Қазақстан Республикасының Заңы,
осы заңға өзгерістер мен толықтыруларды ... ... 2003 ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, кеден баждарынан
босатылу жөніндегі толықтырулар еңгізілген «кеден ісі туралы» ... ... ... мен ... ... өзге де ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Соңғы аталған заң бойынша
кейін лизинг алушыға өтетін үш ... ... ... ... ... ... салық салынатын табыстарынан салық салудан босатылады
және т.б.
Сөйтіп, Қазақстан Республикасындағы лизингтік ... ... даму ... ... ... лизингтік бизнесті ынталандыру
жөніндегі саясат жүргізуде, атап айтқанда, преференциялар мен жеңлдіктер
беру арқылы. ... 2001 ... ... ... лизингтің дамуына 1
млн.тенге көлемінде сома ... ... және бұл ... жыл ... ... тұрғысынан лизинг келесі фукцияларды атқара алады:
1. Лизинг – негізгі қорларға салулардың нысаны, алол өз ... ... ақша ... ... ... сатып алу
қабілеттігінің құлауы кезінде залалдардан қорғауға әкеледі;
2. Лизинг - өндірістің материалдқ-техникалық қамсыздандырудың тиімді
әдісі және ... ... ... ... ... ... етеді, өйткені лизнгтік операциялар банктерге материалдық
өндірісі мен ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Қаржылық лизинг тікелей сатып алудан арзан емес болып келеді. Бірақ қаржы
ресурстарының қажетті көлемі жоқ кәсіпорындар үшін ... ... ... мен ... ең ... ... болып табылады. Өйткені ол кезде лизинг
берушіге лизингтік төлемдерді кезең бойынша төлем отырады.
2004 жылы ... ... мен ... ... ... ... алудың
артықшылықтарын мына сызбадан көруге болады.
Жабдықты және техниканы лизинг арқылы үш жылға алу ... ... ... ... |Банк несиесі |өз қаражат ... ... ... алу, USD ... алу, USD |
|1. жабдықтың таза |200.000 |200.000 |200.000 ... | | | ... ҚҚС ... |0 |32.000 |32.000 ... ... ... |(20%бойынша) |0 |0 ... |40.000 | | ... ... мен ... ... ... ... | | | ... ... ... ... |0 – бұзылу, ... ... 9.598 ... |тәуекелі бар |
| ... ... | ... Несие үшін |Жылдық 18% ... 18% |0 ... ... ... ... |ставкасы бойынша | ... мен ... |64.380 | ... | | | ... | | | ... | | | ... Негізгі қарызды|160.000 |200.000 |0 ... ... | | | ... ... ... |308.302 |232.000 ... | | | ... да ... ... ... ... шығару |әсері үлкен емес |Айналымнан шығару |
|капиталына әсері |– 40мың USD. (НҚ | ... USD. (АК |
| ... емес ... | ... ... ... | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... | | ... |
|2. ... беру ... ... ... ... |НҚ-ды толықтыру |
|қажеттілігі | ... +% ... ... ... ... | ... ... ... ... |
| | ... ... ... кепіл +% |
2.3. Қазақстан Республикасындағы агролизингтің дамуы
Ауыл шаруашылық өндірістің техникамен қамтамасыз ... ... ... ... тоқтатып тұрған негізгі фактор болып табылады. 1994
жылдан 1999 жылға дейін ауыл шаруашылық жаңа ... ... деп те ... ... ... үш жыл ішінде 2126 тракторлар мен
3788 комбайндар ... ... қоса ... ... ... әсер ... жоқ. Мұндай жағдайларда өндірушілерді қажетті
техникамен қамтамасыз етудің ... ... бірі – ... лизинг.
Казақстандық ауыл шаруашылық қызметкерлер өмірлеріне лизинг бес жыл ... ... ... кәсіпорындарға өзінің негізгі қорларын алу ... ... ... ... ... ... және жедел шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді. «Қаржылық
лизинг ... ... ... байланысты коммерциялық ... жаңа ... ... ретінде қарастыра бастады, сонымен қатар өз
еншілес лизинг компанияларды құру үстінде.
Агролизингтік нарықты ... ... ... ... ... ... болады. Олар:
• Мемлекеттік АҚ «КазАгроФинанс»;
• Жеке ЖШС ... ... ... ... 1999 ... 28 ... ... болатын.
Қазақстан Республикасының аграрлық сектордағылизингтік қатынастардың
дамуындағы ауыл ... ... ... ... ... ... мақсаты – ауыл шаруашылық техника лизингі арқылы ауыл
шаруашылық тауар өндірушілердің қаржы құралдарына қол жетуін қамтамасыз ... ауыл ... ... ... ... ... ... компанияның 430
лизинг алушылары мен 600-ге жуық жаболары бар, ... 11 ... мен ... ... ... ... ... 2742 бірлік ауыл шаруашылық техника лизингке берілді.
Қазіргі кезде «КазАгроФинанс» Үкіметтің рұқсатымен бірнеше ірі лизингтік
жобаларды ... ... ... ... тауарлы несие ретінде келесі орналастыру үшін
6,8 млрд.тг сомасына 630 астық жинайтын «Джон-Дир» комбайндары
лизингке берілді;
2. 720 ... ... ... ... үшін ... ... тракторлары, АҚ «Украгромашинвес» пен ... ... ... 1,2 ... АҚ ... тракторлары алынды.
«Лизинг негізіндегі ауыл шаруашылық техникамен қамтамасыз ету» бюджеттік
бағдарламаны жүзеге асыру шегінде 2001-2002 жылдары 2,1 млрд.тг-ден асатын
мөлшерде ... ... ... ... 10,5 ... тең
активке, 6,6 млрд.тг-ге тең лизингтік портфель ие. Қоғамның қызмет ету
мерзімі бойынша ... ... ауыл ... ... ... 10 ... талаптары шаруашылықтар үшін өте қолайлы:
• лизинг мерзімі - 5-9 ... ... ... ... ... ... ... % ставкасы – 5-7%;
• аванстық төлем – техника құнынан 10%;
• техниканың міндетті жылдық сақтандырылуы.
2001 ... ... ... ... ... ... бастамасымен
(мүшелері ірі астық компаниялары ... ... ... жеке ... ЖШС ... ... ... құрылды және сәйкесінше ... ... ... ... ... табылады. Өз қызметін астық өндірісі
саласында жүзеге асыруда. Компаниның лизингтік жобаларында ... ... Даму ... астық компаниялары, Ақмола, Қостанай және
Солтүстік Қазақстан облыстарының 93 ... ... ... техниканы ала отырып, «Астық лизингтік компания» оны
шаруашылықтарға 3-8 жыл ... 15-17% ... ... ... ... ... төлемдерді ақшалай да, астықпен де бере алады. Бұл төлемдер
жылына бір рет ... ... ... ... 2001 ... бастап
«Астық лизингтік компания» 5,4 млрд.тг сомаға 1044 ... ... мен ... ... ... пен ... ... компания» қызметтерін салыстырып
көрейік. Төменде 2000-2002 жылдары ... ... ... ... әр ... үлесі берілген.
барлығы республикада - 3788
Барлығы республикада – 2126
«Астық лизингтік компания» ... ... ... үш астықты
аймақтарда: Ақмола, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарында. ... өз ... ... 11 ... ... және ауыл
шаруашылық өндірістің әр салаларын қамтиды.
Лизингтің дамуына кері әсерін кейбір қазақстандық жеке ... ... ... болмауынан арзан қаржы ресурстарының жетіспеуі
тигізеді.
«КазАгроФинанс» және «Астық лизингтік компания» лизинг мәселелері бойынша
заңнаманың жетілу инициаторлары болып табылады.
Агролизингтің белсеңді дамуы ... ... ... ауыл
шаруашылық өндірісі дамуының, оның бәсекелестік қабілеттілігінің арттуының
факторы болып табылады.
Қазақстандық агроөнеркәсіптік ... жаңа ... – АҚ ... ... ... ... – Краснояр комбайн зауыты, Назар машина
жасау зауыты, «Алтайдизель» зауыты мен қазақстандық Қостанай дизель зауыты.
Ал компанияның ... ... ... ... банк ... ... ТМД ... «Агромашхолдинг» комбайндар нарығының ... ... 70%-ін және ауыл ... ... үшін ... ... 65%-ін алып жатыр.
3. Қазақстан Республикасындағы лизингті жетілдірудің жолдары мен
проблемалары
Қазiргi уақытта Қазақстанда лизингтi ұйымдастырудың ... ... ... асып ... ... яғни ... ... бюджет қаражаттары
есебiнен жүзеге асырылатын лизинг.
2.Коммуналды лизинг немесе жергiлiктi бюджет ... ... ... толығымен заем қаражаты және өз ... және ... ... ... асырылатын лизинг.
4.Аралас лизинг немесе мемлекеттiң және коммерциялы ... ... ... ... ... және жергiлiктi органдар - Үкiмет,
министрлiктер және ведомстволар, облыс және аудан ... ... ... не болмаса лизингтiк келiсiмдердiң белгiлi бiр бөлiгiн қаржыландыру
үшiн бюджет қаражаттарын салып отырады.
Соңғы жылдары Қазақстанда лизингтiк ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстанда 11 лизингтiк
компаниялар тiркелiптi. Олардың екеуi ауылшаруашылық көлiктерiн және ... ... ... ... ... жылы ... 1995 ... қарағанда мемлекеттiк меншiктен
жалға берудiң көлемi 45 пайызға өсiптi[8], әрине, бұл ... ... яғни ... ақша ... алу мақсатында тұрып
қалған құрал- жабдықтар мен ... ... ... ... ... екені сөзсiз. Мұнымен қатар, сондай-ақ, жеке меншіктен ... ... 11 ... ... белгілі болып отыр.
Міне, осылайша Қазақстан аумағында лизинг өзiнiң бастауын ... ... ... ... ... ... Қазақстан өзiнiң алғашқы
әдістемелерін алып келеді.
1993 жылы 15 қарашада Қазақстанның ... ...... бұл ең ... қаржы-несие шеңберінде реформалардың тездеп
жүзеге асырылуына әсер етті. Осы уақыттан бастап қайта құрылудың ... ... оның ...... пен ... Банктің өзінің дербес
саясатын жүргізудегі ... ... ... ... ... ... ... инфляциялық сатыдан инвестициялық сатыдан көшумен сипатталатын жаңа
кезеңге аяқ ... ... Осы ... аяқ ... ... алдымен инвестициялар
үшін, соның ішінде шетелдік инвестицияларға жағдай жасау және ... ... ... Осы ... ... ... шараларды
жүзеге асырмай реформаларды және қаржылық ... одан ... ... ұзақ ... ... ... әсер етуі ... инвестициялық кезеңінің дамуы лизингтік бизнестің кең
тарауына ... жол ... ... ... ... ... ... жалпы экономиканы, объективтік және субъективтік мәселелері мен
факторлары әсер ... ... ... отыр. Бұл факторлардың кейбіреулері
лизингтің дамуына кері әсерін тигізгенмен, ... ... ... ... ... ... ... жасалынған сараптама бұған
дәлел және ол бойынша 1992 – 1994 ... ... ... қолайсыз кезең
болса, 1995 – 1997 жылдарда мемлекеттік және ... ... ... ... ... көруге болады.
Бірақ та лизингтің тез дамуына, әсіресе, коммерциалық лизингке, осы
кезеңде бірқатар шешілмеген мәселелер әсер етті және әсер етіп ... ... ... ... ... атап ... болады: көлік
құралдарына және құрал-жабдықтарға бағаның пропорционалды және бірқалыпты
өспеуі, көлiк пен ... ... ... ... үшін ... ... қаржы көздерін, инвестицияларды іздеу мен тарту, ... ... мен ... алу және ... ... ... табу, лизингтік бизнесті дамыту және реттеуді нормативтік құқықтық
базасының әліде болса ... , ... ... ... ... ... ... жүйесіздігі және жеткілікті түрде
қызмет етпеуі.
Қазақстанда лизингтің дамуы біздің ... ... үш ... ... ... ... және моральді ескірген
негізігі қорларды тез және түгелімен жаңарту;
2.Инфляция деңгейінің және экономиканың басын аймақтарына ... ... ... және ... ... ... төмендеуіне байланысты
инвестициялық белсенділікті көтеру;
3.Экономикамызда шағын және орта бизнестің даму ... мен ... ... ... ... азақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
өзінің «1997 ... ішкі және ... ... ... ... мен ... ... жолдауында атап көрсеткендей: «Ұзақ уақыт бойы жаңартуға
және жөндеуге жiберілмеген негізгі ... ... ... ... кейбір секторларында оларды тіпті қауіпті жағдайда және бұл
мәселені шешу алдағы қысқа мерзім ішінде ... ... ... ... бір мысал, тіпті әуе жолдарында да авиациялық
техникалардың ... ... ... ... отырғаны белгілі болып отыр.
1998 жылға дейін Республикамыздың авиатехникалық паркілерінің 75 пайызы
істен ... ... 2002 жылы ... ... ТУ-154, ТУ-134, ЯК-40
және АН-24 толығымен өз қызметін атқарып бітеді ... ... ... өз ... таппаса экономикамызға үлкен әсер ететіні сөзсіз.
Лизингтің дамуына әсер ететін мәселелердің бірі елдегі инвестициялық
ахуалды ... ... оған ... «Тікелей инвестицияларды
мемлекеттік қолдау туралың Заң мен ... ... ... ... ... ... қабылдануда. Тікелей инвестицияларды ... ... ... ... ... заңдық кепілдіктерімен,
артықшылықтар мен жеңілдіктер жүйесін белгілеуден, инвесторлар алдында
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... болуымен қамтамасыз етіледі. Тікелей инвестицияларды мемлекеттік
қолдаудың мақсаты болып экономиканың басым ... ... ... және ... ... ... дамытуды қамтамасыз ету үшін қолайлы
инвестициялық жағдай жасау табылады.
Еліміздің шаруашылық кешендерінің ... ... ... – лизингтік қызметтің дамуының маңызды алғышарттарының
бірі. Оны жүзеге асыру ... ... ақша ... ... ... банктердің қоры, шетел инвестициялары) және дамып келе
жатқан шағын және орта бизнеске арқа сүйеуі ... ... ... ... ... ... ... Италияда лизингке алынытын ... ... 40 – 50 ... ... ... екен. Сондықтан да,
лизингтік бизнестің дамуы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... өндірісті
техникамен кайта жабдықтаудың күшті құралы ретінде болуы керек ... ... ... ... ... ... ... табылады және ол
"Инвестициялық ... ... және ... ... ... ... туралы" ҚР ... ... ... ... сол ... жүзеге асырылуда. ... ... ... ... ... тән мүмкіндіктерінің
арқасында техниканы қайта қаруландыруға қажетті өнеркәсіп кәсіпорындарын
құруға және экономика құрылымын қайта құруға септігін ... ... ... ... кәсіпорындарға инвестицияларды
жұмылдырудың жалғыз ғана тәсілі болып табылады.
Осыған байланысты ... ... оқу ... оқу ... ... пәні пайда болды. ... ... ... ... Сонымен қатар лизинг өндірістің дамуына ықпал
жасайды.
Лизинг ... ... ... ... алу, сату ... бірқатар
айырмашылықтары бар. Бұл лизинг алушыларды лизинг бизнесіне ... ... ... ... ... мүлікті жоғалту қаупі лизинг берушінің мойнында болады;
- қызмет көрсету мен жөндеу жұмыстарын лизинг беруші жүзеге асырады;
- ... ... ... ... және ең ... ... шығарылған
жабдықтармен пайдалануға болады;
- лизинг төлемдерін мүлікті пайдалана бастағаннан кейін де ... ... ... ... ... қарастырылған шарт аяқталған соң лизинг
алушының символикалық бағамен мүлікті меншігіне сатып алу лизинг ... ... ... ... ... ... ... алатындар үшін де
тиімді. Мысалы лизинг төлемдерін өтемақы негізінде де ... ... ... сыра ... үшін алынған лизинг жабдығының құнын, осы жабдықта
өндірілген сыра ... ... ... лизинг процестері өте күрделі. Оның дамуын талқылау
үшін әр ... ... ... ... ... ... ... жаңа күрделі ... ... ... ... ... ... ... шетелден алу арқылы ... ... ... ... ... ... істеудің тәсілдерін жетік білетін мамандар дайындауды талап етеді.
Лизингтің ... ... ... ... - оның ... ... ... болуына байланысты:
- Лизинг көмегімен кепілге берілетін мүлкі жоқ, ұсақ кәсіпорындарды
несиелеуге болады. Бұл былай: лизингтік ... ... ... ... объектісі лизингке берушінің меншігінде қалады да, лизинг алушы
банкротқа ұшыраған жағдайда несиелік тәуекел ... ... ;
- ... 100 %-ға ... ... ... яғни кәсіпорынға қысқа
мерзім ішінде өзінің меншікті капиталын жұмсамай-ақ, жаңа құрал-жабдықты
пайдалана ... ... өнім ... және ... ... ... Кәсіпорынға мүлікті ссудаға сатып алғаннан, лизинг бойынша алған
қолайлы, себебі, бұл жерде ол ... ... ... Құрал-жабдықтың лизинг берушінің ... ... ... ... ... ... ғана ... мүлікке
салынатын салықты жалға беруші өзі төлейді. Сөйтіп, ... ... ... ... ;
- ... ... ... қарағанда, несиенің
мақсатты пайдалануына ... да ... ... келе лизингке біздің республикамызда технологиялық жаңа
жолдарды ашуға және халықаралық сауда қатынастары ... ... ... экономикалық қызметтің құралы ретінде баға бергім келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
Нормативтiк актiлер
1. Қазақстан ... ... 1995 жыл, 30 ... ... «Қаржы лизингi туралы» Заңы 5 шiлде 2000ж
3.Қазақстан Республикасының «Жеке кәсiпкерлiк туралы» Заңы 9 ... ж.// ... ... 13 ... 1997 ... ... Айманова Л. Оралбаева Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы
/ Аль-Пари 2001г. №4
2. Смагулов. «Лизинг». Алматы, ... ... ... К.А. ... в ... ... и ... Алматы. 2002.
4. Сагадиев К.А. Лизинг в Казахстане / К.А.Сагадиев, А.С. Смагулов, А.И.
Мырзахметов. - ... ... 2000. - 202 ... Аубекеров С. Лизинг как объект гражданского права Республики ... С. ... С. ... // ... -2001. - № 5. -с. 40-42. ... ... Правовое регулирование договора лизинга в Казахстане / Н.
Кулешова // ... и ... -2002. № 10-11. -с. ... ... Ю.А. Договор финансовой аренды (лизинг) / Ю.А. Танайлова //
Предприниматель и право. -2003. - № 21. ... ... Е.В. ... ... ... ... / Е.В.Кабатова. -
М.: ИНФРА-М, 2005. - 204 С. - ... ... ... ... Е. ... понятие, правовое регулирование, международная
унификация. М.: Наука, 1991.
[2] Қазақстан Республикасының «Қаржылық ... ... ... ... 2003.
[3] Сагадиев К. А., Смагулов А.С., Мырзахметов А.И. Лизинг в Казахстане:
теория и практика. А.:Учебно-консалтинговый центр ... 2000. ... ... К.А., Смагулов А.С., Мырзахметов А.Н.: Лизинг в ... и ... А, 2000. ... ... ... 1994, 20 апреля.
[6] Специальный выпуск журнала «Рынок ценных бумаг Казахстана»/ апрель
2003. С.-36.
[7] Мир финансов. БТА Лизинг. Почему ... стал ... С.- ... Қаржы -қаражат.1999. №12
[9] Казахстанская правда, 1996. 8 қазан
[10] Казахстанская правда, 1994, 8 ... №33. ... ... ... Р. ... ... лизинга в Казахстане: реальность
и перспективы /Р. Абдраим. АльПари. –2000. №5. 25-28 бет.
-----------------------
Өндіруші- ... ... ... (жалгер)
Лизингтік фирма (лизинг беруші)
Сақтандыру компаниясы
Мемлекеттік жергілікті мекемелер
Қаржыландыратын ... ... ... ... кәсіпорын
ЛИЗИНГ
Салық, аморт.шегерімдерге қатысы бойынша
Нарық секторы бойынша
Мәміле қатысушыларының құрамы бойынша
Мүлік типі бойынша
өтелімділік дрежесі бойынша
Амортизация талабы бойынша
Қызмет ... ... ... толық емес
Толық өтелімділігімен
Қозғалмайтын мүлік лизингі
Қозғалмайтын мүлік лизингі
жанама
Көп жақты
Үш жақты
тура
Толық амортизациямен
Амортизациясы толық емес
таза
Қызметтің ... ... ... емес ... ... ... ... лизинг
«пакеттегі» лизинг
Қызмет көрсетумен лизинг
қаржылық
Жаңа құрал-жабдық лизингі
Пайдаланылған құрал лизингі
Таза лизинг
Шектелген қызмет жиыны бар лизинг
Толық лизинг
Ішкі лизинг
Халықаралық лизинг
Тура ... ... ... лизинг
экспорттық
импорттық
транзиттік
ЛИЗИНГ
Екіжақты лизинг
Үшжақты лизинг
Көпжақты лизинг
Тура лизинг
Қайтармалы лизинг
«сату» типтес лизинг
Капиталды лизинг
Тура қаржылық лизинг
Таза лизинг
Вендор-лизинг
Жанаратын, ротациялық лизинг
Бас лизинг
сублизинг
Топтық (акционерлік) лизинг
Бөлек ... ... ... ... ... ... сатылған комбайндар үлесі
2000-2002 жылдары сатылған тракторлар үлесі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мейрамхана бизнесінің ҚР-ғы даму мәселелері мен перспективалары12 бет
«КАЗАГРОФИНАНС» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫ ЛИЗИНГІН ТАЛДАУ57 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Дене шынықтыру және спорт саласындағы проблеманың қазiргі жәй-күйiн талдау10 бет
Жарақат, зақымдану және күйік кезіндегі алғашқы медициналық көмек5 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІНІҢ ТИІМДІЛІГІ89 бет
Күйіс қайтаратын малдың қарындарының аурулары19 бет
Күйіс қайыратын малдың қарындарының аурулары22 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі лизинг операциялары49 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь