Қазақстандағы жекешелендірудің негізгі түрлері, әдістері, қорытындысы және қайшылықтары

Кіріспе........................................................................................3

Негізгі бөлім
1 Жекешелендіру теориясы
1.1 Жекешелендіру териясы: анықтамалар мен көзқарастар...............5
1.2 Жекешелендірудегі жеке меншікті қалыптастырудың рөлі.................7
1.3 Дүние жүзі елдеріндегі жекешелендіру.......................9

2 Қазақстандағы жекешелендіру: заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері, нәтижелері
2.1 Қазақстандағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері мен модельдері.............................12
2.2 Жекешелендірудің нәтижесі: жетістіктері мен кемшіліктері.........21
2.3 Қазіргі кезеңдегі жекешелендірудің ерекшеліктері және мәселелері............23

Қорытынды...............................................................................26
Әдебиеттер тізімі......................................................................27
Қосымша...................................................................................28
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті
«Экономикалық теория» ... ... ... ... ... түрлері, әдістері,
қорытындысы және қайшылықтары.
Астана 2008 жыл
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................3
Негізгі бөлім
1 Жекешелендіру теориясы
1.1 Жекешелендіру териясы: анықтамалар мен
көзқарастар..........................................................
............5
1.2 ... жеке ... ... ... жүзі ... жекешелендіру.......................9
2 Қазақстандағы жекешелендіру: заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері,
нәтижелері
2.1 Қазақстандағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік ... мен ... ... нәтижесі: жетістіктері мен
кемшіліктері.........................................................
...........21
2.3 Қазіргі кезеңдегі жекешелендірудің ерекшеліктері және
мәселелері...........................................................
............23
Қорытынды...................................................................
............26
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
27
Қосымша.....................................................................
..............28
Кіріспе
Қазақстан Республикасы 1991 жылы КСРО ... ... ... ... ... ... ... елге айналған соң, бұрынғы
КСРО елдеріндегі ... ... ... ... ... өту
мақсатын көздеді. Ол үшін ең алдымен, барлық тауарлар мен қызметтердің
бағасын либерализациялау мен мемлекеттің ... ... ... ... ... еркін баға мен жеке меншіксіз дамуы мүмкін емес.
Нарықтық экономикада маңызды орын ... ... оған ... ... ...... және заңды тұлғалардың
мемлекеттік меншік объектілерін немесе мемлекеттік ... ... ... алу. ... ... ... – жекшелендірілген
кәсіпорындарда экономикалық өсуі арқасында ұлттық экономиканың тиімділігін
арттыру. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
модернизация мен дамуының алғашқы сатысында. Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев 2007 жылы 28 ... ... ... ... ... ... ... халқына жолдауында айтып өтті: «Үлкен жауапкершілікпен
айтуға болады: еліміз ауыспалы кезеңіді сәтті аяқтап, ... ... ... нық ... ... ... бұл оңай бастама емес, оны жүзеге асыру
үшін экономикада біртұтас жүйені ... жаңа ... ... ... ... бола ... ... техника мен
технологияға, тауарлар мен қызметтерге, мекемелерді басқарудың формалары
мен ... бұру ... Және ... ... маңызды роль
атқаратын «Жеке меншік институты және ... ... ... Айта кетсек, «Жеке меншік институты мен контрактілік қатынастарды
жан-жақты нығайтып, жекешелендіру жүмысын ... және ... ... ... институты мен контрактілік қатынастарға құрмет сезімін
тәрбиелеу. Ол бір ... ... ... мен бостандықтарының
кепілдіктері үшін негіз қалау. Мемлекет пен жеке ... ... ... анықтайтын контрактілік қатынастарды жетілдіруге қажетті
тиісті шаралар қолдануға тиіс»[2, 2б].
Яғни, ... ... - ... ... ... сыртқы экономикалық қызмете ... ... ... және ... елге ... мен ... қажетті мөлшерін әкелуді қамтамасыз ету.
Курстық жұмыстың мақсаты: Жекешелендіру теориясының ... ашу, ... ... ... реттейтін заңнамалық
актілерге түсінік беру, ... ... ... ... ... мен ... атап ... мақсаттарды ескере отырып, ... ... ... шешу көзделді :
▪ Жекешелендіру теориясының ... ... мен ... ... ... толық ашу;
▪ Дүние жүзі елдеріндегі жүргізіліп отырған ... ... ... Республикасындағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік
негіздерін талдау;
▪ Қазақстандағы жүргізіліп отырған жекешелендірудің ... ... ... ... ... ... Республикасындағы жекешелендіру
бағдарламасына тоқталу.
1 Жекешелендіру теориясы
1. Жекешелендіру ... ... мен ... ... бұдан бұрынғы көп жылдық тәжірибесі жұмысшыларды
теория жүзінде ... тиіс ... ... ... ... алу іс ... кері ... берді. Өйткені, өндірісшілердің
өндіріс құралдарынан оқшау ... ... ... ... ... ... ... шектеп отырды. Және әрбір азамат
солардың қауымдасқан иесі болып табылатынын ... ... ... ... ... Сондықтан, жұмысшының еңбек ету ... ... ... ... зардаптарға, соның ішінде: ресурстардың ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкестенбеуіне, арамтамақтыққа, ... ... ... ... келеңсіз жағдайлармен күресу үшін,
мемлекеттік меншікті бөлу мен ... ... ... ... - мемлекеттік
меншікті жекешелендіру.
Жекешелендіру – мемлекет иелігінен ... ... ... ... ... ... алу – ... қарағанда ауқымды ұғым.
Мемлекет иелігінен алу процесі шаруашылық жүргізуші субъектілердің
экономикалық дербестігінің күшеюіне және олардың коммерциялық ... ... ... қазіргі мемлекеттік басқару жүйесінде кәсіпорынның
немесе ұйымның орны мен рөлі ... ... ... құбылыс болып
табылады.
«Жекешелендіру» ұғымына келер болсақ, ол ... ... ... ... ... үйлер және басқа мүліктер ақылы
немесе басқадай жолмен азаматтардың және ... ... ... ... процесс.
Мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... жекешелендіру процесінде мемлекетік меншік қатынастарының
субъектісі ... ... ... оның ... ... ... ал мемлекет иелігінен алу кезінде олай болмауы мүмкін. Бұл
сапалы айырмашылықтың зор ... бар, ... ... ... ... олай ... ... Бұл айырмашылықтың зор маңызы бар, ... ... алу ... ... өтеді және кері қалпына
келеді. ... ... ... ... ... ... – азаматтардың және заңды тұлғалардың
мемлекеттiк меншiк объектiлерiн немесе мемлекеттiк акционерлi қоғамдардың
акцияларын сатып алу.
«Жекешелендiру» терминi ... ... ... ... әртүрлi
берiлген. Мысалы: Румынияда жекешелендiру деп кәсiпорын ... ... ... ... ... ... ... жекшелендiру
мемлекеттiң кәсiпорын капиталының 50% төмен денгейiне дейiнгi қатысуды
қысқарту ал басқа кейбiр елдерде ... ... және т.б.) ... ... ... көпшiлiк бөлiгiн сақтап қалса да, жекешелендiру деп
танылады.[3]
Экономиканың нарықтық түрленуі жағдайында ... ... ... ... ... ... түсiнiктерi
әртүрлі көзқарастар туғызды. Мысалы, «Дәстүрлiк», бұл ... ... және жеке ... ... екi антогонистiк түрi ретiнде
қарастырылады. Әсiресе, бұл көзқарас кеңестер ... ... өте көп ... Оның ... жеке еңбекпен құрылған ұсақ жеке
меншiктiң өзi қоғамдық антоганистiк деп саналды. Сондықтан ... ... ... ... көрсетiледi.
Екiншi көзқарас – «еңбектiк». Бiрiншi орынға, «еңбектiк» және ... жеке ... ... ... ... қабiлеттiлiк» түсiнiгi
өзiне қоғамдық меншiктен басқа да жеке еңбектiк және ұжымдық, ... ... ... ... ... ... және
«дәстүрлiк» көзқарастар бiр–бiрiне жақын, ... бұл ... ... ... болуы және болмауы болып табылады.
Бұл екеуiнен үшiншi көзқарастың едәуiр айырмашылығы бар. Оны ... ... ... деп ... ... Ол ... түрi ... қатысы жоқ жеке және дербес меншiгiнiң сәйкестiлiгiн қыспаққа
алады.
Төртiншi көзқарасты «батыстық» деп атайды: оған ... ... ... - жеке ... ... ... ... жекешелендiру де
мемлекет иелiгiнен алу сияқты түсiндiрiледi, яғни өндiрiс құралдарының
мемлекеттiк сектордың ... ... ... ... ... мәнi - оның ... арқылы
ашылады. Бұл аспектi жекешелендiру реформаның мақсаты емес, оның құралы.
Жекешелендiру өндiрiстiң монорамасыздандыруына мүмкiндiк бередi. ... ... ... бөлу жекшелендiруiді бiлдiрмейдi. Соңғысы меншiк
құрылымдағы ... ... баға ... және ... ... ... мемлекеттiк емес мүлiкке берiлуi, сатушылардың нарықтық
таңдау механизiмен сәйкес келмейдi.
Мемлекеттiк және муниципалды кәсiпорындардың банкроттары жекшелендiрудiң
жаңа ... ... ... Ақшалай жекшелендiру кезеңiнде банкротқа түскен
кәсiпорындардың кредиторлары табысталуы ... ... бiр ... ... Арендалық кәсiпорындардың еңбектiк
ұжымдары мүдделерiнiң спецификасы: солардың базасында құралған акционерлiк
қоғамның жабық сипатымен және ... ... ... ... ұжымдарда келесi мәселелер шешiмi көп айтыс – тартыс туғызады:
мүлiк құны мен құрамының дәл анықталуы, арендалық ... құн ... ... ... үлесiн шығару, өсiм мүлiгiнiң үлесi үшiн ... ... ... ... ... және ... ... акционерлiк
қоғамда арендалық кәсiпорындардың жеке үлесi жалақымен және жұмыскердiң
жұмысының қиындығына ... ... ... жеке ... қалыптастырудың рөлі
Мемлекет иелiгiнен алу – мемлекет ... ... ... және ... ... тiкелей шаруашылық жүргiзетiн
субъектiлерге табыстауы арқылы түрлендiрiлуi. ... ... ... ... ... 2 жолы бар, яғни ... ... өзiн-өзi басқару арқылы немесе жекешелендiру арқылы.
Кәсiпорынның өзiн-өзi басқару ...... жеке ... бiр жақтан, топтық меншiктiң сипаттарын екiншi жағынан қамтамасыз
етуге мүмкiндiк бередi. Ол ...... ... ... тотальдi мемлекеттiк бақылаудан шығу ... және ... ... ... күшейту ретiнде пайда болды. Өзiн - өзi
басқару үлгiсi Югославия мен Польшада ең көп ... ... ... ... басқа да социалистiк елдерде қолданылды. ... ... ... жұмыстың қатысу жүйесi ).
Жекешелендiру арқылы мемлекет иелігінен алу - өтпелi экономикада бiр
жағынан мемлекет иелiгiнен алудың басыңқы ... ... ... ... ... ... бөлудiң әртүрлi азаматтарға меншiктi тараудың
формасы болып табылады.
Жекешендiру деп – ... жеке ... ... ... ... тұлғаларға сатылған немесе өтеусiз берiлген мемлекет мүлiгiн айтады.
Бұл процесс жеке меншiкті ... Ол ... ... ... жеке ... және ... ... емес мүлiкке
негiзделген заңды тұлғаларға берумен сипатталады. Жекешелендiру нәтижесiнде
мемлекет иелiк ету, пайдалану және мемлекеттiк ... ... ... ... айырылады.
Жеке меншікті қалыптастырудың бірнеше формалары бар. Мысалы, Әлемдiк банк
бұрынғы социалистiк ... ... ... ... ... ... ... арқылы, кепiлхат схемасы бойынша бұқаралық,
менеджменттiң немесе жұмыскерлердiң бақылау пакеттi өтеп ... ... ... акционерлеу арқылы жекешелендіру. Ең маңыздысы кіші
жекешелендіру арқылы жеке ... ... ... ... ... ... – бұл мемлекеттiң бөлшектi сауда
кәсiпорындарының (азық – түлiк, ... ... ... ресторандар,
тұрмыстық сферасының кәсiпорындары) жеке иелiкке өтуi. Бұл кәсiпорындар
тиiмдi нарықтық экономикаға өтудегi ең ... ... ... ... ... ... өнiмге сұраныс қалыптастырады.
Кепiлхат беру арқылы бұқаралық ...... ... ... арасында салыстырмалы тез ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр аз
ақша санына берiлетiнiне қарамастан, кепiлхат схемалары ... ... аз ... болып табылады. Кепiлхаттық \купондық\ схема
Чехия, Словения, Ресей, Албания, Монголия, ... ... ... ... ... ... тiкелей сату әдiсiмен
жекешелендiрудiң өз артықшылықтары бар. Олар – бюджетке түсудiң ... ... ... ... ... ақша алу. ... тек қана ... қызықты, пайдалы кәсiпорын болуы мүмкiн.
Сондықтан берiлген әдiспен, өкiнiшке орай ... ... ... көпшiлiгi жекешелендiрiле алмады. Инвесторлар саны ... ... ... Аукциондар мен конкурстар жекешелендiрiлген
активтердiң максималды табыс деңгейiндегi нарықтық бағасының ... ... ... инвесторларына сату – жеке меншікті қалыптастырудың
ерекше түрі . Барлық ... ... бар ... ... ... келген инвестиция түсiмiне ставка қойылды. Күтiм ... және ... ... ... ... ... менеджiментiне енумен,
компанияның нарықтық құнының өсуiмен байланыстырылады. Тiкелей сауда ... ... ... Полшада қолданылды, яғни ... жеке ... ... үшiн барлық жағдайлар қалыптасқан елдерде
болды.
Тiкелей сауда әдiсiмен ... ... ... тез ... ... ... ... ұлттық, шетел немесе аралас капиталмен
қайтадан құралған жеке меншiк кәсiпорындарының өсуiне жағдай жасайды.
Табыстау немесе ... ... ... мемлекеттiк
активтердi жеңiлдiк саудада сату бұрынғы социалистiк елдердiң қатарында кең
тарады. Бұл әдiс әсiресе, Ресейде кең ... ол ... ... ... ... және ... ... кампаниялардын ¾ ... ... ... осы ... алынған активтердiң құндылығы салалар мен
компаниялар бойынша бiр ... емес ... пен ... аса ... ... кәсiпорын шығыны мен қарыздарын куәландырылмайтын
меншiктiң құқығына дейiн болады.
Келесi әдiс – ... ... ... жеке меншікті қалыптастыру,
яғни тәркiлеу нәтижесiнде заңсыз түрде мүлiктен айырылғандардың жеке меншiк
құқығының қалпына келуi. Қайта ... ... ... яғни ... ... ... натуралды түрiнде қайтарылуы
және өтемақы, яғни тәркiленген мүлiк құнының ақшалай немесе арнайы ... ... ... ... осы екi ... бұрынғы
Чехословакияда, Венгрияда, Болгарияда, Словенияда, Хорватияда, Эстонияда
жүргiзiлген.
Компания қызметiнiң нәтижиелілігi мен тиiмдiлiгi ... ... ... ... Бұл жерде компанияның тиiмдi функцияларын
қамтамасыз ететiн формаларды және ... ... ... ... ... ... Бұл ... жекешелендiрудiң басты себебi
болып табылады.
Әлемдiк практикада кәсiпорындардың үш негізгі тобы ... ... ... ... ... мемлекеттiк кәсiпорындар
(яғни, коммерциялық кәсiпорындар)
-Жеке меншiк құқығы негiзiнде қызмет атқаратын мемлекеттiк кәсiпорындар
(яғни, коммерциялық орындар ... ... ... жеке ... ... қызмет атқаратын
кәсiпорындар.
Жеке заңды тұлғалардың пайда болуының екi ... ... бар. ... ... құру ... және жұмыс атқаратын кәсiпорындарды жекешендiрiлу
арқылы.
Жекешендiрудiң ... ... ... жеке ... ... өтуi немесе мемлекеттік
меншiктiң жеке меншiкке ауысуы.
-Мемлекет кәсiпорындарына ... ... ету ... ... кәсiпорындарын толық жеке тұлғаларға сату.
-Активтер бөлiгiн сату.
Кәсiпорындарды жекешелендiру көмегiмен шешiлетiн мәселелер: ... өсуi, ... ... ... ... ... iшкi және сыртқы берешектердiң жойылуы, капитал нарығының кеңеюi,
тұрғындардың инвестицияға деген сұранысының өсуi, ... ... ... ... ... ... ... саяси
мақсаттағы ұсақ жеке меншiк иелерiнiң кең әлеуметтiк баға құруы. Сонымен
қатар жекшелендiру кiрiсi арқасында, ... ... ... ... ... экономикалық белсендiлiкке жол ашады.[3]
1.3 Дүние жүзі елдеріндегі жекешелендіру
Жекешелендіру бүкіл дүниежүзілік практикаға, соның ішіндегі Батыстағы
дамыған елдердің ... ... ... тән. ... ... ол дүние
жүзіндегі елуден астам мемлекетте белгілі бір нысанда, белгілі бір ... ... ... байланысты түрлі елдерде жүзеге асырылып жатқан
жекешелендірудің мақсаттары мен ... ... ... туып ... ... ... мен дамушы елдердегі жекешелендірудің негізгі мақсаты
екі ... ... ... және ... аз ... кәсіпорындарға субсидиялар мен
дотациялар берілуі себепті пайда болған бюджет тапшылығын қысқарту,
яғни мемлекеттік бюджет ауыртпалығын қысқарту;
2. ... ... ... өсуі ... ұлттық
экономиканың тиімділігін арттыру. Яғни, қаржы ауыртпалығын азайту.
Мемлекеттік ... ... ... олардың көбінесе нарық
жағдайында тұтынушыға емес, ал ... ... ... ... ... оларды негізінен қаржыландырып отырған тұтынушылар емес, мемлекет.
Яғни, салық төлеушілер есебінен қаржыландыруда. Оларың ... ... ... ... өз ... тұтынушының сатып алатын-алмайтынына
байланысты емес.
Осының бәрі мемлекеттік кәсіпорындар өзі үшін жұмыс істейтін ... ... Жеке ... ... тән ... ... ... қатысы жоқ. Мемлекет мұндай жағдайда қаражат және басқадай
өз ... ... ... ... ... ... ... ондай
көптеген кәсіпорындарды қанағаттандыруға мемлекеттің шамасы ... ... ... ... ... ... ... ауыртпалығын өз мойнынан алып тастауға көмектеседі. Ал мүлікті өз
қарамағына алғандар оның тиімді ... ... ... ... ... ... жекешелендіру бағдарламасының негізінде екі
принцип алынған болатын. ... ... ... ... ... мен сатуда және қызмет көрсетуде жеке меншік секторымен бәсекеге
түспеуі тиіс. Екінші принцип, ... ... ... ... өндірумен шектейді, оларға, атап айтқанда ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке ақша қаражатының екі түрлі әдіспен түсіреді:
акцияларды сатудың өзі тез ... ... және ... ... алынады.
Латын Америкасы елдерінде мемлекеттік кәсіпорындардың көпшілігі
шығынмен жұмыс істейді. Өйткені, бюджетте үнемі ... бөлу мен ... ... ... олар ... өнім мен ... бағасын төмендету мемлекеттік бюджеттер сәйкессіздігінің ... ... ... ... көп ... себеп болды. Мемлекеттік
кәсіпорындардың шығыны 80-жылдары ... ... 7%-ке, ал ... ... ... ... ... 80%-ға жуық шығыны
мемлекеттік сектордағы шығынды кәсіпорындарды қаржыландыруға байланысты
болды және ... ... ... ... де солардың үлесіне келіп отыр.
Мәселен, Аргентинада 90-жылдардың бас ... ... 13 ... ... қарызы елдің бүкіл сыртқы қарызының төрттен ... ... ... ... ... жүргізудің
негізгі міндеті - мемлекет кірісінің өсімі және билік басындағы партияның
қызметін ... ... ... ... он ... ... 35 ... стерлинг алды. 1979 жылы банкроттық шегінде
болған үкімет ондай ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті. Г.Коль үкіметі бірнеше жылдың
ішінде Швейцариядағы «Мон ... ... ... түрлі ұсақ
объектілерді сатудан 10 млрд.марка қаржы түсірді.[5]
Францияда Ж.Ширак үкіметі 1986 жылы ... кең ... ... Парламент 1986 жылғы жазда жазда қабылдаған заңда
жеке ... ... ... 5 жыл ... 65 банк, бәсекелік
салалардағы сақтандыру компаниялары мен ... ... ... ... ... ... асыру 1986 жылғы қазанда басталды.
Жекешелендірудің бастапқы және ... ...... ... ... ... 1987 жылдың күзінде қол жетті. Мемлекеттік
бюджетке ... ... ... ... оның басым көпшілігі
мемлекеттік қарызды өтеуге жұмсалды.
Германияның шығыс және батыс бөліктерін ... ... ... бұрынғы ГДР-ді жаңғыртуға ... ... ... ... 1300 ... 1995 жылы 1900 ... ... ұлғайтты.
Міне осындай жағдайларда ... сол ... ... ... Осы оң ... соң, ... ... «Люфтганза»
компаниясының акцияларының 51%-н сатуды және ... ... ... деп ... ... «Дойче Текстомды» сатуды көздеген.
Сонымен, мемлекеттік бюджет тапшылығын азайту міндеті ... ... ... ... ... Бұл міндет мемлекеттік
меншікті жекешелендіру арқыры шешімін тапты. Бірақ ... ... ... ... социалистік елдерде жекешелендірудің негізгі
мақсаты бола ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік мүлік жөніндегі комитетінің төрағасының орынбасары
Д.Васильев Ресей Федерациясының жекешелендіру бағдарламасын сипаттай келе,
мынадай ережені атап ... ... ... алу ... ... тартуымыз қажет, өйткені, күтіліп отырған түсім сомасы 92 млрд.рубльден
72 млрд.рубльге дейін төмендеді».[6]
Сөйтіп, мемлекеттік ... ... ... мақсаты
мемлекеттің бюджет ауыртпалығын жеңілдету болуы ешбір мүмкін болмады. Және
оның екінші бір ...... ... ... арқасында ұлттық экономиканың тиімділігін арттыру болды. Дамыған
және дамушы елдерде де ... ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігінің артуына оң ықпал етіп
отырды. Мәселен, жеке ... ... ... ... ... ... күрт арттырды. Атап айтсақ, елде байланыс қызметі
жекешелендірілгеннен кейін ... ... құны ... және ... арта
түсті.
Сонымен, мемлекеттік меншікті жекешелендіру ... ... Жеке ... ... ... ... ... өндірістік
шығындардың азайтылуына себеп болады, сонымен қатар экономиканы тұтынушының
қажеттеріне бағдарлайды. Ал, бұл өзі тарапынан, ... мен ... ... ... жекешелендіру: заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері,
нәтижелері
2.1 Қазақстандағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік негіздері,
кезеңдері мен модельдері
Қазақстан Республикасында 1991 жылы ... ... ... мемлекет
иелігінен алу мен жекешелендіру процесі басталды.
Елдегі дербес ... ... ... ... құлдыраған
тауар рыногы жағдайындағы кәсіпорындар ... ... ... ... ... байланыстың құру салдарына әкелген жүйелі
дағдарыспен тұспа-тұс келді. Сол уақыттағы экономикалық ... ... ... өз ... тоқтатуы, төлемдердің төленбеуі,
дүкендердің босауы, инфляцияның басталуына ... ... ... ... ең тиімді жолы - мемлекет иелігінен алу ... ... деп ... меншік реформасын өткізу үшін ұйымдық негізі – 1990 жылдың
20 желтоқсанында уәкілетті мемлекеттік ...... ... ... ... ССР ... ... құрылуы болды, ... ... ... жөніндегі Қазақ ССР Мемлекеттік комитетінің
мәселелері» ... ... ССР ... 1991 жылы 22 сәуірдегі
Жарлығымен ... ... ... және ... ал ... ... мемлекеттік мүлік жөніндегі аумақтық органдар ұйымдастырылды.
Кейіннен республикадағы экономиканы қалыптастырудың ... ... ... ... иелігінен алу мен жекешелендірудің мемлекеттік
бағдарламасын іске ... ... ... орта ... мен ... міндеттемелеріне байланысты мемлекеттік басқару
органдарының жүйесіндегі құрылымдық өзгерістер кезінде Мемлекеттік мүлікті
басқару жөніндегі ... ... ... ұйымдастырылды. 1995 жылы
сәуірде оның базасында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік мүлікті
жекешелендіру ... ... ... ... 1997 ... ... кезеңде мемлекеттік басқару органы ... ... ... ... және оны ... ... екі
Мемлекеттік комитет жұмыс істеп тұрды. 1997 ... ... ... ... ... мемлекеттік комитет пен Мемлекеттік мүлікті
жекешелендіру жөніндегі мемлекеттік комитет Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... қайта ұйымдастырылды. Аталған құрылым қазірде жұмыс істеп келеді.
[7]
1991 жылдан ... ... ... ... ... ... және оны жекешелендіру процестеріндегі ... және ... ... ... ... ... ... және нормавтивтік-
әдістемелік актілермен біршама ретке келтірілгендігі туралы қорытынды
жасауға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... жеке меншік
институтын, нарықтық экономика негіздерін құру мен ... ... ... ... тиімділігін одан әрі арттыруға ықпал ететін
базалық реформаларды жүргізуде өз өкілеттіктерін қамтамасыз ... ... ... билік тармағы ретінде жүйелі жұмыс нәтижесі болып табылады.
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... иелігінен алу мен
жекешелендіру процесін заңды қамтамасыз етуде бірінші негіз 1991 жылы 22
маусымда қабылданған ... ... алу мен ... ... ... Заңы ... атап ... жөн, ол республикадағы
мемлекеттік ... ... ... ... ... ережесі мен
процедурасын анықтады. Осы Заңды іске ... ... ... ... қаулысымен бірінші бағдарлама – 1991-1992 жылдарға арналған
Қазақ ... ... ... ... ... алу мен ... (1991 ... 13 қйркүйектегі № 444) әзірленді және бекітілді.
Келесі кезеңде 1993 жылы наурызда қабылданған «1993-1995 жылдарға
арналған ... ... ... ... алу ... ұлттық бағдарламасы» қабылданды.
1996 жылы ақпанда бекітілген 1996-1998 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасында мемлекеттік меншікті жекешелендіру мен ... ... ... жекешелендірудің жаңа, үшінші кезеңінің бастауы
болған, Жекешелендіру процесінің қолданыстағы заңды базасын ... ... ... заң күші бар ... ... ... туралы» Жарлығы қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... іске асыруға өту болды.
1999-2000 жылдарға арналған жекешелендіру және мемлекеттік мүлікті
басқару тиімділігін арттыру бағдарламасы ... ... ... ... ... кезеңін білдірді.
2000 жылдан бастап республикамызда жүргізіліп отырған ... ... ... ... ... және ... ... орын алғанда реформаларды одан әрі тереңдету қажет болды, оның
ішінде мемлекеттік меншік ... ... Бұл ... ... ... және ... қамтамасыз етуді талап етті.
2000 жылдан бастап ... ... ... ... ... мүлікті басқару және жекешелендіру тұжырымдамасы, 2003-2005
жылдарға арналған мемлекеттік мүлікті ... ... ... салалық бағдарламасы бірінші рет әзірленді және бекітілді,
«Мемлекеттік мүлік мәселелері жөніндегі ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы», «Экономиканың
стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншіктің ... ... ... ... ... қабылданды. Бұл ретте Мониторинг
туралы заң республикадағы жекешелендірудің барлық жылдарында бірінші рет
қабылданғандығын атап өткен жөн, ол ... ... бар ... ... ... жүзеге асыру процесінде туындайтын
қоғамдық қатынастарды ретке келтіреді, сондай-ақ оны ... ... ... анықтайды. Заң елдің экономикалық даму процестерін ретке келтіру
мен болжауда мемлекет ... ... ... ... экономикасын басқаруда
тиімді шешімдер қабылдау үшін объективті ақпаратпен мемлекеттік басқару
органдарын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... басқару және жекешелендіру мәселелері жөніндегі
бағдарламалық, заң актілерін қабылдау осы процестерді реттейтін заңнамалық
нормативтік құжаттардың ... ... ... ... жүргізілді.
Жоғарыда айтылғандар Қазақстан Республикасында мемлекеттік мүлікті басқару
мен оны жекешелендіру мәселелері ең басынан бастап ... ... ... ... даму ... ескере отырып
республика дамуының стратегиялық ... ... ... негізді,
кешенді концептуалды, бағдарламалық, заңдық, нормативтік-әдістемелік
қамтамасыз етуі бар ... сену үшін ... ... ... меншікті қалыптастыру мен жекешелендіру
кезеңдері мен модельдері
Бірінші кезең.
«Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру» Заңын іске асыру үшін 1991-
1992 ... ... ... ... ... алу ... ... бағдарламасы әзірленді. Бірінші кезеңде
жекешелендіру бастамашылық сипатқа ие болды. ... ... ... кәсіпорын ұжымының өтінішінен кейін ғана ... ... Өте ... кәсіпорынды мемлекет иелігінен алу мен
жекешелендіру түрін таңдау ... ... ... Кәсіпорынды мемлекет
иелігінен алу мен жекешелендіру аукциондарда, конкурстарда, ... ... ... өндірістік және әлеуметтік
инфрақұрылымды акционерлеу және еңбек ... ... беру ... да ... кезеңде «шағын жекешелендіру» де жүргізілді және ол кейіннен өз
дамуын басқа кезеңдерде тапты. 4771 объект жекешелендірілді, оның ... ... ... ... 472 ... ... Одан әрі ... шаруашылығы кәсіпорындарын жекешелендіру ... ... ... Мемлекеттік меншікті сату жөніндегі аукциондар өткізілді:
бірінші аукцион Орал ... 1991 жылы 4 ... орын ... ... ... ... аспаздық, кафе, тұрмыстық қызметтер салоны
сияқты үй-жайларын жалға беру ... ... ... және ... үшін ... ... болмауына
байланысты жекешелендіруге төлем құралдары – жекешелендіру купондары
енгізілді. ... үйді ... ... тез ... мен ... сатып алудың
қарапайым механизмі аз уақыт ішінде тұрғын үй рыногын ... ... ... ... ... шарттар ретінде халық мобильділігін
қамтамасыз етті. Бұдан әрі тұрғын үйлерді сатып алудан басқан ... ... ... және ауыл ... ... ... кезінде қолданылды. Осы кезеңнің төңкерісті ... ... ... және олардың жеке меншікке қатынасы, ... өту ... ... ... болды. Бірақ,
бастамашылық жекешелендірудің қарқыны мен ... ... одан ... болғанды қалады. Барлық ұжымдар меншік иесіне айналғысы ... жаңа ... ... ... талап етті, ал
ұжымдарда қаражат болмады. Қазақстандағы жекешелендірудің осы ... ... орын ... ұжымдық бастамаға бағытпен әзірленген меншікті қайта
құрудың құралдарының мүмкіндігін шектеуді көрсетті.
 Екінші ... ... ... ... ... алу ... ... жылдарға арналған ұлттық бағдарламасы» 1993 жылы
наурызда қабылданды. Бұл бағдарлама мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... ел экономикасындағы маңыздылығына,
саласына, қызметкерлердің санына, негізгі қорлардың құнына ... ... ... және ірі ... ... ... ... өзгерістер
енгізілді, оларға сәйкес ұжымдық меншік жүйесі жойылды, жалдау туралы заң
және кәсіпорындарды ... ... алу өз ... ... ... мынадай моделдер бойынша жүргізу қарастырылды:
- шағын жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 200-ге дейін болатын сауда,
тұрмыстық қызмет көрсету ... және ... ... мен ... ... ... жаппай жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 200-ден 5000-ға дейін
болатын кәсіпорындар);
- жеке жобалар бойынша жекешелендіру (жұмыс ... саны ... ... ... ... ... жекешелендіру - тауарлар мен қызметтердің тұтыну нарығын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... немесе конкурстар нысанында жүзеге асырылды.
Жүргізілер алдында сауда және автокөлік бірлестіктері ... ... ... құру ... сегменттерге бөлінді. Аукционға немесе конкурсқа
жекешелендірілетін объекті ... ... ... ... серіктестігі қатысқан жағдайда, оларға сату ... ... ... ... Бұл ... бойынша 6037 объект жекешелендірілді
және жекешелендірудің өзіндік ... ... ... сатып алушы
сатып алған мемлекеттік мүлік үшін төленетін соманың 50 %-н ... ал ... ... бірінші кезеңіндегідей тұрғын үйді
сатып алуға пайдаланылған тұрғын үй купондарымен төлей алды. Сонымен қатар,
Жинақ банкінің бөлімшелері арқылы ... ... ... үй ... ... ... енгізілді.
Кәсіпорындарды акционерлеу – жаппай жекешелендіру мен жеке ... ... ... ала ... ... ... жылдар кезеңінде
2 мыңға жуық кәсіпорын ... ... ... қайта құрылды. Еңбек
ұжымдарына жарғылық капиталдың мөлшерінің 10 %-н ... ... ... алу ... ... ... қоғамдардың мемлекеттік
пакеттері бірінші жағдайда – холдингтерге берілді, екіншісі – ... ... ...... ... ... жекешелендіру. Бұл модель үрдісінде бұрын-соңды болмаған
инвестициялық жекешелендіру қорлары құрылды. Дүниежүзілік банк ... ... ... ... ... ... ... беру
мезханизмі жаппай жекешелендіру жүргізу кезінде қолданылды. Қорларды жеке
және мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... еркін
түрде таңдау және инвестициялық жекешелендіру купондарын өз қалаулары
бойынша инвестициялық жекешелендіру ... ... ... ... ... ... азаматтардың тапсырмалары бойынша купондардың
белгілі бір ... олар ... ... ... ... ... 11
миллионнан астам адам қатысты, бұл ... ... 67%-ы. ... ... 1707 ... ... 172,53 ... дана
акциясы сауда-саттыққа шығарылды. [8]
Жеке жобалар бойынша ... - ... ... ... сәйкес жүргізілді және мынадай әдістермен жүзеге асырылды:
-белгілі бір инвесторға келісілген шарттар негізінде сату;
-аукциондар немесе ... ... ... келісім-шартын жасасу.
Агроөнеркәсіптік кешенді жекешелендіру -агроөнеркәсіп ... ... алу және ... ... ауыл ... және совхоздарды фермерлік және шаруа ... ... ... ... ... мен ... ... құру жолымен жүзеге асырылды. Ашық және жабық
типтегі ... ... ... ... ... конкурстарда немесе
аукциондарда сатылды. Ауыл шаруашылық кәсіпорындары мүліктерінің құны ... ... ... үй ... купондарымен төленді. Алғашқы кезеңдерде
1490 мемлекеттік ауыл шаруашылығы кәсіпорны, яғни агроөнеркәсіптік кешеннің
мемлекеттік ... ... ... 70,2% ... Және 13
холдингтік типтегі мемлекеттік акционерлік компания қайта құрылды. [9]
Үшінші кезең
1996 ... ... ... жылдарға арналған Қазақстан
Республикасында мемлекеттік меншікті ... мен ... ... ... оның ... ... - жекешелендіру процесін
аяқтау ... ел ... жеке ... секторға қол жеткізу және басым
болуын бекіту болып табылды. Бұл мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... асырылды.
Бағдарламаны іске асыру кезінде тек жекешелендірудің нарықтық, ... ... ... ... ... ... мен ... кезеңде мемлекеттік меншіктің кез келген жекешелендірілуі тек ақша
қаражатына ғана жүзеге ... - ... мен ... құрылымдаудың секторлық
бағдарламаларына көшу болды. Олар қол жеткізген нәтижелер мен ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі бекітті және мұнай-газ кәсіпорындары мен
көлік-коммуникациялық кешендерді, өнеркәсіп, денсаулық ... ... ... және ... кешендерін жекешелендіру процесін жандандыруды
көздеді. Көрсетілген салалардың әрқайсысы бойынша Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ескере
және білікті кеңесшілерді тарта отырып жеке ... ... ... ... объектісі бойынша арнайы бағдарлама әзірленді.
Үкімет назарын ірі кәсіпорындарды жекешелендіру мен ... ... ... ... оған бәсекелес тендерлерді жүргізу,
сай келетін стратегиялық инвесторларды анықтау және ... ... ... қол жеткізілді.
Осындай кәсіпорындар арасында Павлодар алюминий зауыты, «Қазхром»
кәсіпорны, магистралды газ құбырлары, мұнай өңдеу ... ... ... ... берілген 66 кәсіпорынның 26 кәсіпорны
кейіннен басқарушы ... ... ... ... ... объектілерін
жекешелендіруге бастамашылық жасады. Мысалы, 1997 жылы мұнай-газ саласында
«Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ акцияларының 60 % ... және ... ... 60 % ... ... ... алу-сату шартына қол
қойылды. Ашық ... ... ... ... ... ... 4 миллиард АҚШ долларынан инвестициялау
міндеттемесін алған «Централ Азия Петролеум» ... ... ... ... мұнай-газ компаниясы болды.
1998 жылдың аяғына дейін 2615 ... ... мен ... ... ол ... ... қоғамдар мен
шаруашылық серіктестіктердің жалпы санының 51,8% -н құрады. ... ... ... 2905 ... жекешелендірілді. 1997 жылы секторлық
бағдарламаны іске асыру шеңберінде әлеуметтік саланың 1946 объектісі, оның
ішінде жекешелендіруге жататын 67,7% ... ... ... 57,7% ... 49,8% - ... 66,7% - ... және ... объектісі сатылды.
Жеке жобалар бойынша 93 кәсіпорын жекешелендірілді, ол шамамен барлық
өндірістік күштердің 80%-н құрады және ... ... ... кестедегідей түрде көрінеді.٭
Кесте 1. Жеке жобалар бойынша жекешелендірілген кәсіпорындар
|Экономика салалары |Жеке жобалар бойынша сатылғаны |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |23 |5 ... |19 |17 ... ... |41 |29 ... ... | | ... ... |10 |5 ... ... | | ... ... ... министрлігнің 2008 жылғы қаңтар айында берген есебі. |
 
Соның 56 кәсіпорыны шетел инвесторларына ... ... ... бар елімізге АҚШ, Англия, Корея, Швейцария, Бельгия, Гибралтар,
Индонезия, Канада, Германия, КНР, ... ... ... болу фактісінің болуына ... ірі ... ... ... процесін қайтымсыз етті.
Жекешелендіру процесінде шетел капиталының ... ... ... ... тәжірибесін пайдалану, алдыңғы қатарлы технологияларды
игеру тікелей шетел ... ... ... ... дұрыстығын
растады.
Ірі кәсіпорындарды сенімгерлік басқаруға беру және ... ... ... бойынша сату жеке және мемдекеттік капиталы бар Қазақстанның жаңа
өнеркәсіптік компанияларын құрды. Бұл компаниялар жүз ... ... ... ... ... және ... ел ... нығайтуға
мүмкіндік берді [8]
 Төртінші кезең
Төртінші кезең - 1999 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі аралық. Бұл
кезеңде мемлекеттік ... ... және ... ету ... ... ... ... өкілеттіктерді бөлу жөніндегі жаңа
көзқарастармен сипатталады. Осы кезеңнің басты сәті мемлекеттік меншікті
республикалық және ... ... бөлу ... ... ... басқаруды нығайтудың, аймақтардың қаржылық және ... ... ... ... ... болып облыстардың, Астана және
Алматы қалаларының әкімдеріне коммуналдық ... ... ... ... және ... ... ... беру болды.
1999 жылы коммуналдық меншікке 953 акционерлік қоғамдағы және
шаруашылық ... ... ... ... мен қатысу
үлестері берілді.
2000 жылы Мемлекеттік мүлікті басқару және жекешелендіру тұжырымдамасы
мақұлданды, оны іске асыру мақсатында ... ... және ... ... мемлекеттік мүлікті басқарудың және ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған бағдарламасы қабылданды.
Экономиканың стратегиялық салаларында мемлекеттік бақылауды күшейту
үшін 2003 жылы ... ... ... бар салаларындағы
меншіктің мемлекеттік мониторингі туралы» ... ... ... дамудың 2015 жылға дейінгі стратегиясын іске
асыру ... ... Даму ... АҚ, «Қазақстанның Инвестициялық
қоры» АҚ, «Ұлттық ... қор» АҚ, ... ... және
инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы»
АҚ сияқты даму институттары құрылды.
«Самрұқ» мемлекеттік активтерді ... ... ... ... ... ... әрі – ... холдинг) құрылды,
оған «Қазақтелеком», «Электр желілерін басқару жөніндегі ... ... ... жолы», «Қазпочта», «ҚазМұнайГаз» акционерлік
қоғамдарының және басқа да 14 акционерлік қоғам акцияларының ... ... ... ... ... ... тауарды дамыту
мен шығару үшін инвестициялық «тұтқа» және қосымша құрал ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында «Қазына»
орнықты даму қоры акционерлік қоғамы құрылды. «Қазына» акционерлік қоғамына
«Қазақстанның Даму ... ... ... қор», «Қазақстанның
Инвестициялық қоры», «Шағын кәсіпкерлікті дамыту ... ... және ... ... ... мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы», «Маркетингтік-талдамалық зерттеулер орталығы»
акционерлік қоғамдары акцияларының мемлекеттік ... мен ... ... ... ЖШС ... ... берілді.
«Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2006 жылғы 11 желтоқсандағы №
220 Жарлығын iске асыру жөнiндегi iс-шаралар туралы» ... 2006 ... ... № 1247 қаулысына сәйкес Қаржы министрлігінің мемлекеттік
мүлік және ... ... ... ... ... ... ...  «ҚазАгроҚаржы», «Ауыл шаруашылығын
қаржылық қолдау қоры», «Мал өнiмдерi корпорациясы», ... ... ... ... ... беру ... ... ... акцияларының мемлекеттік
пакеттерін «ҚазАгро» ... ... ... ... ... ... ... жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін барлығы мемлекеттік меншіктің
39 мыңнан астам объектісін ... ... ... ... қоғамдардың 3710 акцияларының мемлекттік пакеті және 36 ... ... ... ... ... ... құрылысы аяқталмаған
объектілер және өзге де объектілер. Осы жылдарда жекешелендіруден түскен
кіріс 347 млрд. ... ... оның ... 68 ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорына аударылды.[8]
Кесте 2. 1996-2006 жылдар кезеңінде мемлекеттік меншікті
жекешелендіру нәтижелері келтірілген.
 
| ... ... ... ... ... |кешендерді, |қоғамдардың |бойынша |түскен кірістер |
| ... ... ... теңге) |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... және ... | | |
| ... де ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... |  |  |165 |
|2 | | | | ... |153 |  |1 |783 989 ... |2645 |  |1 |1 459 266 ... |3239 |385 |6 |7 233 421 ... |3526 |889 |27 |31 214 565 ... |5641 |1315 |48 |54 511 449 ... |2716 |513 |11 |66 701 804 ... |2462 |162 |0  |34 815 880 ... |1766 |93 |0  |22 048 029 ... |2059 |146 |0  |16 583 078 ... |1756 |67 |0  |19 340 183 ... |2041 |65 |0  |60 127 949 ... |2036 |58 |0  |8 600 547 ... |1223 |16 |0 |10 795 695 ... |653 |1 |0 |13 154 813 ... ... Қазақстан Респбликсы Қаржы Министрлігінің 2008 жлғы қаңтар |
|айындағы берген есебі. ... ... ... ... мен ... ... бағдарламасын жүргізуде көптеген жетістіктерге
қол жеткіздік, сонымен қатар бұл бағдарламаның асығыс ... ... ... ... мен ... жол ... Қазақстан орталықтанған-жоспарлы экономикадан нарықтық
экономикаға көшу ... ең ... ... ... ... ... да материалдық емес активтерді мемлекеттің өтеусіз және
өтеммен беру арқылы республика халқына ұлттық мүлікті ... ... ... ... болатын. Елімізде мемлекеттік мүлікті
жекешелендіру нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда көптеген жетістіктерге
қол жеткізік. Және қазіргі таңда еліміздің ... ... ... мен дамуының алғашқы сатысында орын алып
отырғаны анық. Сондықтан, ... ... ел ... ... ... басуға маңызды роль атқарды.
Атап кететін болсам, ең ... ... ... ... ... ... ... тиімсіз орталықтанған-жоспарлы экономикадан нарықтық
экономикаға өттік. Бұл – ... ... ... ... ... ... ... қарай жедел жылжуымыз және оның ... ... ... ... нығайтуға бастау іспеттес ... ... мен ... озық ... стандарттардың
сапалық деңгейіне шығуына, және экономикамыздың жекелеген секторлары мен
өндірістерінің нақтылы бәсекелестік ... ... ала ... даму ... мен сыртқы рыноктардағы сұранысты қалыптастыру үшін
зор ықпал етті.[2,2б.]
Сонымен ... ... ... ... ... ... қор ... өз септігін тигізді десек те болады. Өйткені, оның дамуы халықты
өз салымдарын ... ... ... инвестициялауға тартпайынша мүмкін
емес екені мәлім. Ал, жекешелендіру процесі инвестицияға жол ашты. Шетелдік
компаниялар өзімен ... ... ... инвестициялар, басқарудың озық
тәжірибесін әкелді. Нәтижесінде біздің кәсіпорындар өз дамуының ... ие ... Жаңа ... ... ... жұмыскерлер тұрақты жалақы
ала бастады. [5]
Осыған байланысты, бүгінгі таңда әлемдік шаруашылық жүйесінде нақтылы
қазақстандық “тауашаларды” іздестіру мен игеру, шетелдік ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларды жан-
жақты және жауаптылықпен қолдау, соның ішінде, ... ... ... ... ... ... міндеттері қойылуда. Әрі
әлемдік рыноктарда біздің ... ... және ... жаңа ... құру мен ... алу үшін жеке меншік бизнес
пен мемлекеттің күш-жігерін топтастыру мәселесі қай ... ... ... болып отыр.[2, 2б]
Келесі жетістігіміз, жекешелендіру – ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге өте
маңызды орын алды.
Жаңа экономикалық жағдай мен ... ... ... ... даму мен жаһандық экономикадағы өзіміздің жаңа рөлімізге
сәйкес осы заманғы инфрақұрылымды ... жол ... ... статистика бойынша, 2000 жылды 1990 жылмен салыстыратын болсақ,
ел экономикасының жағдайы біршама жақсарды. Елдің Жалпы Ішкі ...... ... ... ... және ... ... инвестиция
көлемі де артты. Осыдан ... ... пен АҚШ ... ... ел екенін мойындады.
Мына графиктен объектілерді жекешелендіруден мемлекеттік бюджетке
түскен қаржының өскенін байқаймыз:
1-сурет . ... ... ... ... ... өсу ... ... жекешелендіру бағдарламасының жүргізілуінің сапалылығын
бағалағанда ... ... да ... Бұл ... ... процесін өте тез қарқынмен жүргізу себеп болды.
Мысалы, жаппай ... ...... ... ... ... жалпы халықты жұмылдыру болғанымен іске асқан ... ... ... ... орнына Инвестициялық Жекешелендіру
Қорынан дивиденд алу құқығы ғана берілді. ... ИЖҚ мен ... ... ... ... ... немесе болмады да. Өйткені, ИЖҚ-ң
өзіне тиісті ... ... ... ... басқаруда
маңызы болмады. Осыған байланысты, ИЖҚ тиімсіз боды. ... ... ... ... жай ... ... олардан дивиденд
те ала алмады. [6]
Әсіресе, жекешелендірудің алғашқы кезеңінде көптеген қиыншылықтар
кездесті: шенеуніктер ... ... ... пен ... басты дәнекері
болды; ұлттық қазынаның көп ... ... ал ... біздің рынокқа ізгі
ниетпен келмеген шетел капиталдарының қалтасына түсті.
Жекешелендіруден ... ... ... ... де себебі бар
шығар, өйткені бұл процесте мемлекет емес, өкімет басындағы шенеуніктердің
белгілі бір тобы көп ұтыс ... ... ... ... ... орын
алды. Сонымен қоса, жекешелендіруге қатысушылардың бәрін бірдей қамтамасыз
ететін ортақ ереженің ... ... да ... ... ... ... белгіленіп отырса, жоғарыдағыларға ... ... ... ... бір ... - көптеген кәсіпорындар шетелдік ... ... ... ... ... ... бақылап
отырған жоқ. Шетелдік компаниялар ресурстарды бей-берекет ... ... ... аса көп ... аудармады.
Осы қателікті алдын алу үшін, мемлекеттік меншікті ... ... ... ... және ... ... ... бақылауды
күшейту, тым болмаса бұқаралық баспасөз құралдарында олардың жыл сайынғы
есеп беруін ... Әрі ... ... ... ... шетелдік
компанияларды қатаң бақылауға алу керек.[2,2б.]
Жекешелендіру - «қазақстандық үлгіде» интенсивтендірілген өндіріске
қызығушылық танытқан, өндіріс ... ... жаңа ... ... ... меншік иелері пайда болған жоқ. Оның ... ... ... болды.
Ал,шынайы жекешелендіру – бұл орта тапты қалыптастыра отырып, тұрақты
экономикалық өркендеуді қамтамасыз ету. ... ... ... тек ... саяси жүйесін демократиялағанда ғана
орындалады. [6]
2.3 Қазіргі кезеңдегі жекешелендірудің ерекшеліктері және мәселелері
Қазіргі ... ... ... ... ... ... басқарудың  2006-2008 жылдарға арналған бағдарламасы қабылданды.
Сонымен қатар, қазіргі таңда жекешелендірумен ... - ... ... ... ... өз қарамағына алу ... ... ... ... ... мен ... бағаларының
жоғарғы қарқынмен өсуіне, өндіруші компаниялар өздерін барынша ... ... ... ... ... ... ... шетел
инвесторларының келуін шектеп ... ... 1960 жылы ... ... ... ресурстарын өндіру 85% құраса, қазіргі
таңда 16% құрап отыр. ... ... ... мұнай-газ ресурстарын
өндіруді өз қарамағына алып отыр. Мұндай ұлттандыру ...... ... қолға алып отыр. Қазіргі таңда Қазақстан да осы ... ... ... ел ... ... ... ... атқаратыны белгілі.
Қазақстанда биылғы жылдан ... ... ... ... байланысты мемлекет сол объектілерді өз қарамағына
алуды бастайды. Мұны президент өзінің ... ... ... атап
көрсетті, яғни:
Мұнай-газ саласындағы басты бағыт – мемлекеттің халықаралық мұнай және
энергетика рыногтарына ықпалды және ... ... ... ... Ал, бұл үшін біз ... ... ... маңызды
буындарына мемлкеттің ықпалын дәйектілікпен күшейтеміз. Біз қазірдің ... ... ... кен ... ... көмір разрезін, т.б.игеруде
қазақстандық үлесті ұлғайттық.
«Самрұқ» ... мен ... ... кәсіпкерлік корпорациялар тау-
кен металлургия саласын тиімді дамыту мен оның бәсекеге қабілеттілігін
арттыру жөнінде ... ... ... ... Бұл үшін ... тау-кен
металлургия компаниялары акцияларының мемлекеттік пакеттерін бір жағына
шығарып, оларды ... ... ... ... сирек кездесетін
металдарды қоса алғанда, қара және түсті металдардың барланған кен орындары
қойнауын пайдалану құқықтарын өз ... ... ... ... ... ... үкіметке ауыр тиетіні де
белгілі. Өйткені, 1996-2006 жылдар аралығында мемлекетік ... 39 ... жеке ... сатылды, соның ішінде 3,7 мың АҚ-ң ... ... және 36 мың ... ... жылжамайтын
мүліктік объектілер, т.с.с. Сонымен қоса, ... ... тек таза ... қарызсыз және шығынсыз берді. Осы
уақытқа дейін жекешелендіруден түскен ... 350 ... ... ... бұл ... ... өзіндік құнымен еш салыстыруға да
тұрмайды.
Осыған байланысты энергетикалық ресурстардан ... ... ... ... қолынан келмеді.Өйткені, бұлар өзінің құнынан бірнеше
пайызға сатып алынды, ал ... ... ... Үкімет энергетика
жүйесін не басқара алмады, не игере алмады. ... ... ... ... уәде ... ... бірге өздерінің инвестициялық
міндеттерін де орындаған жоқ. ... да ... ... ... ... өте көп қаржы қорымен ерекшеленеді және құрал-жабдықтарын жөндеу мен
қайта сатып алу де үшін ... ... ... ... етеді.
Биылғы жылғы президенттің жолдауында айтып өткендей, Салық Кодексіне
өзгертулер енгізілуі де осы себептерге ... ... ... ... пайдалану» туралы және «Қоршаған ортаны қорғау» туралы ... ... ... ... түзеп, оларға аса көп көңіл бөлуді
тапсырды. Олардың ішінде әрбір жаңа проектке мемлекеттің ... ... ... ... мен екі ... ... ... пайдалану
лецензиясын сатылмауы айтылды.
Қазақстан Үкіметінің энергетикалық активтерін қайтарудың ... 1997 ... уран ... ... және оны бір ... ... яғни – ҰАК «Қазатомпром» АҚ.
2008 жылдың ... ... ... өз ... ... оның 1996 ... бергі атқарылған іс-әрекеттеріне тексеру
жүргізді. Тексеру барысында қоршаған ортаны қорғауға кішкене ... да ... ... ... ... ... 72,2 млн.АҚШ долларына
шығынға ұшыратқандығы, сөйте тұра мұнайды сыртқа оффшорлық ... ... ... өзіне құйып, Үкіметті шығынға батырып ... ... ... ... бар ... 1,5 ... долларына сатып алған кен орнын мемлекетке кері қайтару үшін 4 млрд.
АҚШ долларын сұрап отыр.
Мұнай-газ ... ... ... ... активтер «ҚазМұнайГаз»
Ұлттық Компаниясының қарамағында. Бұл ұлттық компания отандық ... 15% ... ... ... ... ұлттандыру басталды. Оған себеп,
компанияның антимонополиялық заң бұзғандығы. Яғни, Үкімет заң ... ... 198 ... ... ... салды. Ал бұл сомма қазақстандық
экономикада инвестиция көлеміне тең ... оны ... жол ... Және оны ... холдингінің қарамағына акциясын
берілуі іске асып отыр.
Елімізде 2006 жылдан бері ... ... ... ... ... ... Оның қарамағында «Қазақтелеком»АҚ, «Қазпочта»
АҚ, «КЕГОК» АҚ, ... ҰК, ... ... Жолы» ҰК акцияларының
мемлекеттік пакеттері бар.
Сондықтан елімізде жекешелендіру ... ... ... ... ... ... - жекешелендірудегі зиянды іс-әрекеттердің орын алуына
байланысты күресу үшін жасалған реформа болды. ... ... ... отырған келеңсіз жағдайларға байланысты құлдыраудан сақтап қалуының ең
тиімді жолы болды. Бүгінгі ... ... ... ... алатын мемлекеттік холдингтердің, даму ... ... ... ішкі ... ... ... етуге
арналды. [14]
Қорытынды
Жоғарыдағы аталған мәліметтер мен деректерді сараптай келе ... ... ... ... жұмыстың алғашқы тарауы «Жекшелендіру
териясы» деп аталған болатын. Және бұл ... ... ... ... ... ... ... теориясына анықтамалар мен көзқарастар берілді.
• Жеке меншікті ... ... рөлі ... ... ... жүзі елдеріндегі орындалуына сипаттама
жасалды.
.Бұл тарауда жекешелендіру процесіне түрткі болған ... ... ... тиімсіз пайдаланылуына, тауар өндіру мен қызмет
көрсетудің монополияландырылуына, ... ... ... ... алыпсаталлыққа әкеліп соқты. Осындай келеңсіз
жағдайлармен күресу үшін, мемлекеттік меншікті бөлу мен ... ... ... - ... ... ... екеніне толығырақ
түсінік берілі.
Келесі тарау «Қазақстандағы ... ... ... ... деп ... Бұл ... ... отырған заңдық-нормативтік негіздері анықталды, және осы заңдық-
нормативтік актілерге сай жүргізілген ... ... ... ... ... ... алу мен жекешелендірудің 4 ... ... ... ... ... иелігінен алу мен жекешелендіру
болса, төртінші кезеңі мемлекеттік меншікті басқаруды жетілдіру болатын.
Бұл төрт кезеңге жеке ... ... ... өттім.
Сонымен қатар, жекешелендірудің экономикалық және әлеуметтік
жетістіктері мен бірқатар қателіктеріне де ... ... - ... ... ... экономикасы әлеуметтік-
экономикалық модернизация мен ... ... ... орын ... ... ... жекешелендіру процесі ел ... ... ... ... ... роль атқарды.
Курстық жұмыста биылғы жылдан бастап қолға алынып отырған ... ... яғни ... объектілердің тиімсіз көрсеткіштеріне
байланысты мемлекеттің сол объектілерді өз ... алу ... ... ... ... зор, ... сол істі
қадағалап жүргізу ел болашағы үшін, мемлекетіміздің ... ... ... қосар еді.
Әдебиеттер тізімі:
1. Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан халқының әл-
ауқатын арттыру – ... ... ... ... мен Қала
газеті.2008ж.8 ақпан, №5 2б.
2. Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... ... – Жаңа
Қазақстан // Мысль.-2005.-№1 2б.
3. ... ... ... ... ... ... рыночной системы хозяйства. Сб.:Международный
Евразийский форум (ғыл.конф.) - // А.П. ...... ... ун-т, 2003. ... ... в экономической системе России / В.Н.Черковца, В.М.
Кулькова.ред. – М.: 1998. б. 200-202, ... ... XXI ... қандай экономикамен кіреміз – Алматы: Қазақстан,
1997ж.
6. ... ... ... и ... ... ред.:Институт науч.информ.по общественным наукам РАН-
М:Наука, 2006 ж.
7. Есентугелов А. Экономика независимого Казахстана – Алматы: ... ... ... ... ... Алматы аумақтық
мемлекеттік мүлік және жекешелендіру ... ... ... ... А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы –
Алматы: Экономика, 2003ж- ... ... ... ... ... ... ред. – ... 2001ж.
11. Л.М.Музаппарова, Ф.Т.Келімбетов. Приватизация государственного
сектора экономики:Опыт ... ... ... ... ... ... Экономикалық теория.
Оқу құралы. – Астана: 2002 -464б.
13. ... ... ... ... – 2004ж., ... ... ... қожайыны кім?//Ел газеті.
2008ж., №16
15. А.Мұхамеджанова. Жасырын ойын жүріп жатыр...//Айқын газеті. 2008ж.,
№65
Қосымша
Кесте 3. 2008 ... 1 ... ... бойынша республикалық мемлекеттік
кәсіпорындардың саны туралы ақпарат
|Республикалық ... ... ... ... |ескертпе |
|мемлекеттік ... ... | ... ... | | ... | | | |
| | |РМК |ЕМК | ... |137 |199 |116 | ... ... ... және ... мемлекеттік мүлік және жекешелендіру|
|комитеттері жүзеге асырған ... ... ... ... ... |
|туралы ақпарат ... ... | ... |республикалық |
|р | ... |ЕМК, |ЕМК, ... ... ... | |лық ... |РМҚК |актілерінің саны, ... |
| | ... ... ... |теңгеріміндегі |
| | ... |ып | ... ... |
| | |ік |К ... ... ... |
| | ... |н | ... беру |
| | ... ... ... ... жасалған |
| | ... ... | ... саны |
| | |ң ... |жалға| | |
| | ... | |
| | ... |н | | |
| | |ен ... | |
| | ... ... | |
| | ... | | |
| | ... ... | |
| | |ен ... |сияны| | |
| | ... ... |ң | | |
| | |у ... ... | |
| | ... | | |
| | ... |қатыс| | |
| | ... |ін ... | | |
| | ... ... ... | |
| | | ... |ы | | |
| | | | | ... | |
| | | | | |тер | | |
| | | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | |қ ... |
| | | | | | ... |ық |алы| |
| | | | | | ... |мен|қ | |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | ... |шік| |
| | | | | | |нен | |ке | |
| | | | | | ... | | |
| | | | | | |не | | | |
| ... 4. ... ... тыс ... сату ... ақпарат
|р/р№ |Облыс |Жылыжмайытын ... сату |
| | ... ... |
| | ... ... |қойылды |қойылу |сатылды |сатылу % |
| | ... | |% | | |
| | ... ... | | | | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | | |
|1 ... |86 |57 |74 |86,0 |55 |74,3 |
|2 ... |43 |17 |43 |100,0 |39 |90,7 |
|3 ... |114 |70 |102 |89,5 |86 |84,3 |
|4 ... |57 |17 |57 |100,0 |52 |91,2 |
|5 ... |29 |97 |100,0 |92 |94,8 |
| ... | | | | | | |
|6 ... |38 |19 |38 |100,0 |32 |84,2 |
|7 ... |18 |30 |90,9 |24 |80,0 |
| ... | | | | | | |
|8 ... |64 |20 |64 |100,0 |62 |96,9 |
|9 ... |67 |46 |47 |70,1 |38 |80,9 ... ... |36 |22 |36 |100,0 |36 |100,0 ... |Манғыстау |31 |21 |31 |100,0 |31 |100,0 ... ... |39 |28 |39 |100,0 |37 |94,9 ... ... |23 |106 |100,0 |70 |66,0 |
| ... | | | | | | ... ... |38 |64 |98,5 |55 |85,9 |
| ... | | | | | | ... ... |104 |48 |104 |100,0 |77 |74,0 |
| ... | | | | | | ... |Астана |189 |101 |168 |88,9 |144 |85,7 |
| ... | | | | | | ... ... |13 |- |13 |100,0 |13 |100,0 |
| ... | | | | | | ... ... |- |- |- |- |- |- |
| ... | | | | | | ... ... |1182 |  |1113 |94,2 |943 |84,7 ... көзі: Қазақстан Респбликсы Қаржы Министрлігінің 2008 жлғы қаңтар |
|айындағы берген есебі |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы жекешелендірудің негізгі түрлері, әдістері, қорытындысы және қайшылықтары22 бет
Мемлекеттің экономикалық саясаты және оның белгілері28 бет
Алымдар29 бет
Айып қорытындысын түзу66 бет
Бизнес жоспар құрылымы мен көрсеткіштерін талдау32 бет
Мектепішілік бақылау жүйесі25 бет
Қылмыстық процесті жургізуші органның сарапшы қорытындысын бағалауы14 бет
Жекешелендірудің кезеңдері мен түрлері9 бет
Жекешелендірудің мәні, түрлері және қазақстандағы жекешелендіру үлгісі24 бет
ОРАЛ, ТОРҒАЙ ОБЛЫСТАРЫНА ҚОНЫСТАНДЫРУДЫҢ ҚОРЫТЫНДЫСЫ69 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь