Бұқаралық ақпарат құралдары - қоғамдағы төртінші билік

Жоспар

Кiрiспе

1. Бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамдық сананы қалыптастырудағы орны
2. Қазақстанда бұқаралық ақпарат құралдарының қазіргі кезеңдегі даму үрдiстерi
3. БАҚ қоғамдық пікірді қалыптастырудағы орны
4. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы ақпараттық дербестік

Қортынды

Әдебиеттер
Кiрiспе

Қандай бiр қоғам саяси жүйе болсын оның дамуында жалпы ақпараттық қызметтiң, бұқаралық ақпарат құралдарының атқаратын қызметi өте зор. Өйткенi қоғамның қалыпты саяси әлеуметтiк өмiрiн күнделiктi ақпарат тарату қызметiнсiз көзге елестету қиын. Әр түрлі ақпараттар күнбе-күн бұқаралық ақпарат құралдары арқылы таратылады.
Бұқаралық ақпарат құралдары дегенiмiз- түрлi хабар-ошарды көпшiлiкке арнайы техникалық құралдар арқылы ашық, әрi жария түрде жеткiзу үшiн құрылған мекемелер. Бұқаралық ақпарат құралдарына: баспасөз, радио, теледидар, кино, видио, үн-таспа және көпшiлiкке арналған анықтамалар жатса, соңғы кезде олардың қатарына ғылым және техникалық соңғы жаңалықтары - спутниктик байланыс, кабельдi теледидар және түрлi компьютерлiк интернет байланыс жүйелерi қосылып отыр.
Жалпы алғанда бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамға қажеттiлiгi олардың тiкелей атқаратын қызметтеріне тікелей байланысты. БАҚ- ның ақпараттық қызметі, яғни қоғам мен оның мүшелерiне күнделiктi ақпараттар таратуы. БАҚ-ның ақпараттық қызметі адамдарға түрлi әлеуметтік процестер және оқиғалар тұрғысында ой түйiндеуiне ықпал етедi, олар жөнiнде әр түрлi ақпараттар ағыны iшiнде бағдар алуына жәрдемдеседi.
Өздерi қабылдаған ақпарат негiзiнде адамдарда қоғамның саяси, экономикалық, мәдени-әлеуметтiк, рухани өмiрi, билiк тармақтарының қызметi т.б жөнiнде белгiлi-бiр пiкiрi қалыптасады.
Екiншiден, қоғамның дамуы, түрлi iшкi және сыртқы мiндеттер мен саяси-экономикалық процестердi мақсатты түрде реттеп, шешiп отыруы, қоғам мүшелерiнен басқа да қоғамдық институттармен ара қатынасы т.б
Әдебиеттер:


1. Назарбаев Н. Ә. Қазақстан 2030 Ел президентiнiң Қазақстан халықына жолдауы. Алматы, 1997 жыл.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан егемен мемлекет ретiнде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. Алматы: Дәуiр, 1992 ж. 56 б.
3. Қисымов С. Журналистиканың функциялары мен принциптерiне жаңаша көзқарас. ҚазМУ хабаршысы: Жур. Сер. 1999
4. Кекiлбаев А. Без согласия нет создания. Каз. Правда, февраль 1998
5. Жамкенұлы С. Бiзде бұқаралық ақпарат құралдар қанша ?
Егемендi Қазақстан. 14 тамыз
6. Пугачев В.П., Соловьев А.И. Введение в политологию.
М: Аспект, Пресс.1996
7. Козыбаев С.К. Масс- медиа как индикатор свободы общества Вестник КазГУ, сер. Жур.
8. Сарсенбаев А .С. Становление демократической системы средств массовой информации. Автореферат канд. дис. Алматы.
9. Амандосов Т Совет журналистикасының теориясы мен практикасы Алматы 1978 ж
10. Ворошилов В.В. Журналистика СПб-1999 г
11. Федотова Л М Массовая информация : стратегия производства и тактики потребления М1996 г
12. Омашев Н., Бегімтаева Р. Қазіргі шетел журналистикасы
Алматы -2000
        
        Бұқаралық ақпарат
құралдары - қоғамдағы төртінші билік
Жоспар
Кiрiспе
1. Бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамдық сананы қалыптастырудағы орны
2. ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі даму
үрдiстерi
БАҚ қоғамдық пікірді қалыптастырудағы ... ... ... ... ақпараттық дербестік
Қортынды
Әдебиеттер
Кiрiспе
Қандай бiр қоғам саяси жүйе болсын оның дамуында жалпы ақпараттық
қызметтiң, бұқаралық ... ... ... ... өте ... қоғамның қалыпты саяси әлеуметтiк өмiрiн күнделiктi ақпарат тарату
қызметiнсiз ... ... ... Әр ... ақпараттар күнбе-күн бұқаралық
ақпарат құралдары арқылы таратылады.
Бұқаралық ақпарат құралдары дегенiмiз- түрлi ... ... ... құралдар арқылы ашық, әрi ... ... ... ... мекемелер. Бұқаралық ақпарат құралдарына: баспасөз, радио,
теледидар, кино, ... ... және ... ... ... ... кезде олардың қатарына ғылым және техникалық соңғы жаңалықтары
- спутниктик байланыс, кабельдi теледидар және түрлi ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамға қажеттiлiгi
олардың тiкелей атқаратын қызметтеріне ... ... БАҚ- ... ... яғни ... мен оның мүшелерiне күнделiктi ақпараттар
таратуы. БАҚ-ның ақпараттық қызметі адамдарға түрлi әлеуметтік процестер
және ... ... ой ... ... ... олар жөнiнде әр түрлi
ақпараттар ағыны iшiнде бағдар алуына жәрдемдеседi.
Өздерi қабылдаған ақпарат негiзiнде адамдарда ... ... ... рухани өмiрi, билiк тармақтарының қызметi
т.б ... ... ... ... ... ... түрлi iшкi және сыртқы мiндеттер мен саяси-
экономикалық процестердi ... ... ... ... ... ... басқа да қоғамдық институттармен ара қатынасы т.б күнделiктi
ақпарат алмасуынсыз, яғни ... ... ... ... ... қызметтерден барып адамдардың қоғамдағы әлеуметтiк шындыққа табиғи
бейiмделуiн қамтамассыз ететiн олардың танымдық қызметі туындайды.
БАҚ-ның ... пен оның ... ... ... реттеп,
қадағалап отыру қызметінің маңызы бүгiнде тiптен арта ... Бұл ... ... ... тән ... Олардың қадағалаушылық
бақылау қызметi өздерi туғызатын қоғамдық пiкiрге арқа ... ... ... ... ... ... әкiмшiлiк экономикалық шара
қолдану құқығына ие болмаса да, олар болған оқиғаға оған ... ... ... ... емес ... та баға ... мүмкіндіктері бар.
Қоғамдық сананың өзгерiп, өсуi қоғам мүшелерiнiң ... ... мол, әрi ... ... алу ... ... байланысты,
қоғамдық сана өз кезегiнде қоғамдық пiкiр негiзiнде ... ... де БАҚ ... пайда болып одан әрi дами алатындығын ескерсек, ... ... ... ... ... тiптi ... Яғни ... пiкiр билiк тармақтарының белгiлi бiр шешiмiнiң
терiстiгiне БАҚ арқылы көз жеткiзсе, ол ... ... үшiн ... ... ... ... ... ықпал ете алады. БАҚ-ның «төртiншi билiк»
аталуы оның осындай саяси әлеуметтiк қызметтерінің маңыздылығынан туындаса
керек.
ҚСРО кезеңiнде БАҚ-ры жоғары аталған ... ... ... алмады.
Өйткенi ескi саяси жүйе баспасөз, сөз бостандығына , пiкiрлер плюрализiмi
мен қоғамдық ... ... ... ... бұзуға мүлде қарсы
болды және бұл саясатты жүргiзу үшiн мемлекет өзiнiң барлық мүмкiндiктерiн
пайдаланғаны ... Ол ... ... ... мен ... ақпарат
құралдары турасында сөз қозғаудың өзi мүмкiн емес едi. Аудандық, қалалық
деңгейдегi БАҚ-нан бастап республикалық, одақ ... ... ның ... және ... ... ... ретiнде
қызмет еттi. Ал олардың барлығының үстiнен партиялық бақылау жасаушы СОКП-
ның билiгi, тоталитарлық ... жүйе ... ... ... еттi, сөйтiп қоғамның дамуынан бастап барлық iшкi ... ... сан ... ... мен ... тек таптық
идеологиялық тұрғыдан бағаланып халыққа үнемi бiр жақты, көп ... ... ... ... ... әсiреидиологияландырылған қоғамдық сана мен таным
көзқарастар жиынтығы қалыптасты. Аталмыш қоғамдық пiкiрдiң ... ... орын ... бiз қәзiргi тәуелсiз мемлекеттер өмiрiндегi
ескi көзқарастар өзгеруiнен байқалады.
Сондықтан бұрынғы саяси жүйенiң ... ... ... ... қате бағыттарын ескерер болсақ, өтпелi қоғамды бастан өткерiп
отырған жас тәуелсiз мемлекеттер “төртiншi билiктiң” қоғамдық ... ... ... ... ... ... рөлi қоғамнық қабiлеттiк
өмiршең жағдайын қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... ... түсiну, жаңаша қабылдап
бағалау ... ендi ... ... ... ... анық көрiнуде.
Жалпы ақпарат қызметтiк ... ... ... ... айрықша бiр түрi ретiнде ақпарат ... оны ... ... ... ... ... ие. БАҚ-ның жоғарыда
аталып өткен түрлi саяси-әлеуметтiк қызметтері ... ... ... ... ... бар ... адам санасы мен
саяси мәдениетiне тiкелей байланысты қоғам өмiрiндегi ... ... ... ... ... ... сол көпшiлiкке тiкелей
саяси, психологиялық танымдар тұрғыдан ықпал ететiн ақпарат құралдары ... ... ... қоғамдық сананы
қалыптастырудағы орны
БАҚ- ры азаматтардың жекелеген ... ... ... ... әсер етiп қана ... ... ... жалпы
саясатқа көзқарасын қалыптастырады халықтың белгiлi бiр мәселе ... ... ... керенаулығы БАҚ-ның әлгi мәселенi ақпарат
кеңiстiгiнде ... қай ... ... байланысты.
Қоғамдағы соңғы жылдары болып жатқан саяси-экономикалық өзгерiстерге
байланысты БАҚ -ның ... мәнi, ... ... ... ... жаңа ... қалыптасқаннын ескеру қажет.
Пiкiрлер мен ойлардың сан алуандығы мақсат, талап, пiкiр қайшылығы, саяси
және әлеуметтiк әр ... ... ... ... ... ... артып
отыр. Қоғам мүшелерiнiң рухани сұранысына таңдау мүмкiндiгi туды.
Яғни шын ... ... ... ... мен негiздерiнiң
обьективтi алғышарттары толық қалыптасты деуге болады. Мәселен, Мәскеу
университетiнiң профессоры ... ... ... бiрнеше
мекемелер жүйесiнен құралатын ... ... ... институттың
қалыпты жұмыс жасауын қамтамасыз ететiн кешендi қызмет жүйесi.
Бүгiнгi жаңаша даму жолына түскен Қазақстан ... мен ... ... ... өткеруде. Демократиялық жаңғарулар тереңдетiлiп
қоғамды жалпы ... ... ... ... ... өтпелi кезеңде БАҚ-нық қоғамдық санаға әсерi
,саяси әлеуметтiк күйi айқын байқалып отыр.
Егемен елде ... ... ... ... ... ... ... отырып, қоғамның басқа салаларымен бiрге ақпарат қызметi де ... ... әр ... ... ... заң және экономикалық статусы
және саяси- әлеуметтiк көзқарасы бағыт арқылы жiктелуде.
Ақпарат қоғам дамуының ... әр ... ... ... ... тағылымы
мен болашақты бағамдау мүмкiндiктерi жөнiнде ежелден ойланып келедi.
Жас ... ... ... ... ... ... өркениеттiң
жетiстiктерiн материалдық және рухани игiлiк ретiнде сақтау ... ... ... өз мемлекетiнiң iшкi мәдениетiн шешуде өмiр салтын , әдет ғұрпын
дамыта отырып адамзаттық өзара түсiнiсуiнiң ... бола ... ... естен шығармауы тиiс.
Қазақстанда бұқаралық ақпарат құралдарының қазіргі
кезеңдегі даму үрдiстерi
Мемлекеттiк тәуелсiздiк жаңа экономикалық саясатпен құқықтық ... ... ... ... ... де ... өзгерiстер ала
келдi. Ол мiндеттердi жүзеге асыру қоғамның өмiрiн ... ... ... ... ... соң ... аспақ. Егемендiк алған Қазақстан
үшiн мемлекттiктi бiрегейлендiрумен байланысты ... ... ... ... ... құруды мақсат еткен ... ең ... ... ... басты саяси идеологиялық қаруы ... ... ... ... ... ... цензурадан бас тартты.
Сөйтiп азаматтардаң әлеуметтiк саяси ақпараттардың кез- келгенiн еркiн
таңдап қабылдау мүмкiндiгi туды.
Демократиялық, құқықтық, азаматтық қоғам ... ... ... мен ... ... ... елестету мүмкiн емес.
Тәуелсiздiктiң алғашқы жылдарынан ақ бұған дейiн тегiс ... ... ... ... бiрте-бiрте либералдандырылып кооперативтiк,
комерциялық жекеменшiк ... шыға ... ... ... газет
журналдар мен радио станциялар, телеканалдар ашылды.
Қоғамдық ... ... ... ... алып ... ... елдерiнен көптеген тиым салынған әдебиеттермен кинофильмдер т.б.
Қазақстан рыногына ... ... ... ... ... ... ... бөлiнiп кеткен рухани
құндылықтарына әр түрлi әсер еттi.
Мемлекеттiк және мемлекеттiк емес ақпарат құралдарының қаражатпен және
қажеттi ... ... ... ету ... ... айырмашылық жоқ. Мемлекеттiк ақпарат құралдарының бұл салада
көрсеткiштерi жоғары ... ... ... ... ... де ... да жоғалтпай, экономикалық қаражат қиындығынан шыға бiлген
меншiктiң әр түрiндегi ... ... ... ... ... ... басым түсiп отыр.
Бұл үрдiс республикалық ақпарат кеңiстiгiнде сөз ... ... жаңа ... ... ала ... ... Қазақстанда бұқаралық ақпарат құралдарына мемлекет
монополиясы жойылып отыр.
Алайда ақпарат тарату, тасымалдау, ... ... ... ... ... ... ... салалары бойынша ресми билiктiң
ықпал ету мүмкiндiгi сақталып отыр.
Тәуелсiз Қазақстанның демократиялық ақпарат ... ... ... қоғам басынан өткерiп отырған мұндай сапалық жаңа
өзгерiстердi түптеп келгенде сол ... ... ... ... анық.
Бұл жолда қаншама кемшiлiктер түсiнiспеушiлiктер кездесерi сөзсiз.
Өйткенi ... ... ... ... үзақ ... ... Бұқаралық ақпарат құралдарының экономикалық, саяси, әлеуметтiк
жағынан жiктелуi ... ... пiкiр ... ... қоғам
мүшелерiне әсер ету деңгейлерiнiң әр ... ... . ... ... ... ... моделiн таңдауда қоғамды еркiн және құқықтық
демократиялық үлгiде трансформация жолдары мен әдiстерiн iздеу обьективтi
шынайы ақпараттардың маңызы ... жаңа ... ... және ... ... саяси- экономикалық,
мәдени-әлеуметтiк, құқықтық ... ... ... ғылыми
iзденiстердi қажет етедi.
Қоғамның саяси әлеуметтiк өмiрiнде жүрiп жатқан ... оның ... ... де тән. Сөз ... , ... баспасөз бостандығы, пiкiрлер плюрализмi тәуелсiз жеке меншiк
ақпарат құралдарының пайда болуы ... ... ... ... нәтижелерi.
70-жылдан аса уақыт бiр идеологияның шеңберiнде ... ... ... ... ... ... ... бар мағанасынан
айырылуға мәжбүр болды. Қазақстан халықтары ... жаңа ... ... ... ... ... ... енгiзу мiндетi тұр.
Бұл құндылықтарды ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... күрделi өзгерiстердi талап етер
жаңалықтарымен сабақтастыра қарастырған абзал.
Адамның күнделiктi өмiрiнiң жаңғыруы, жаңа прогрессивтi ... ... ... ... ... ... Ал ... мәдениетiн
қалыптастырушы өзгертушi негiзгi субьект адам, түрлi халықтар ... ... ... ... ... құбылыс және оның негiзгi
өзектерi бағыттары салалары әлеуметтiк субьектiнiң жетiлу ... ... ... кеңiстiгiнiң пiкiрлер плюрализмi мен әр ... ... ... ... ... ... пiкiр туғызып
қоғамдық сананы ... қана ... ... ... де ... етедi.
Адамдар сапырылысқан сан алуан пiкiрлер төңiрегiнде ... ... ... Бұл жеке ... ... басқа мүшелерiнен
пiкiр алмаса келiп бұқараның көзқарасына ұласады. Одан әрi ... ... ... пiкiр қалыптасады
Әлемдiк тәжиiрбеге сүйенсек БАҚ белгiлi-бiр адамдар немесе ұйымдардың,
органдардың ... ... ... ... ... белгiлi.Жекелеген
адамдардың меншiгiндегiнi болмаса коммерциялық ақпарат құралдарында бұл
мiндеттi әлгi меншiк ... ... ... ... құралдарында онымен
арнайы мемлекет органдары айналысады. Ал ... ... ... ... бұл ... егер ... ... мемлекеттiк заңдар
сақтап отырса, жұртшылық саяси ұйымдар мен бiрлестiктер ... ... ... БАҚ ... ... және заңдылықты
сақтауын жалпы қадағалап отыратын арнайы органдар бар. ... ... ... ... ... ... жұмыс iстейдi. Ол меншiк түрiне
қарамастан елдегi барлық телерадиостанцияларының ... ... ... сонымен бiрге эфирге шығуға рұқсат ететiн мемлекеттiк рұқсат беру
құқына ие.
Қазақстанда әзiрге ... ... ... ... ... ... қызметi негiзiнен мемлекеттiк Конституциясы және Баспасөз ... ... ... жарғылық бағдарламалық құжаттарына сүйенiп
жүргiзiлуде.
Әрине бұл айтылғандардан бөлек ... ... ... ... үлкен
рөль атқаратын фактор ақпарат құралдары өкiлдерiнiң түрлi басылымдар ... ... ... саяси мәдениетi мен таным деңгейi, яғни
бұқаралық ақпарат құралдарының өзiн- өзi ... ең ... ... түрi ... ... орай ... жаңа рухани мәдени құндылықтар мен саяси
әлеуметтiк нормалардың қалыптасып үлгере ... ... ... ... да бұл ... ... ... орыс және қазақ тiлдерiндегi қатар таратылатын БАҚ ара тұра
мәселеге екi түрлi көзқараспен ... бiр- ... ... ... ... ұсыныс бiлдiрудiң қоғамға пайдасы шамалы.
Бұл мемлекет iшiндегi күрделi мiндеттердi айқындау және ... ... ... пен ... ... әлi де ... егемендi мемлекет алдындағы қоғамдық дамудың бүгiнгi кезеңiнде
өркениеттiң жетiстiктерiн материалдық және рухани игiлiк ... ... ... үшiн ... пайдаланудың артықшылықтарын халыққа тарату. БАҚ-ның
рухани танымдық қызметiне сұраныс тумақ.
Қәзiргi кезеңде халық оқшауланған күйде өмiр сүре ... жер ... ... ... ... ошар бiрнеше сағат iшiнде
тарайтындай бұл кезеңнiң ең қымбат капиталы ақпарат болып ... ... ... ... ... ... мен мәдениетiнiң қалыптастырып, саяси -әлеуметтiк және этнос
аралық тұрақтылықты нығайту болып табылмақ.
Өтпелi қоғам ... бiр ... ... ... өсу үстiнде болғандықтан бұл
процесс ескi мен жаңаның күресiмен ерекшеленедi. ... ... ... ... ... ақпарат кеңiстiгi ерекше роль атқарып келедi әлi
атқара бермек.
Тарихқа жүгiнер болсақ жалпы мемлекеттiң түрлi қоғамда саяси иституттар
және басқа да ... ... ... үнемi мамыржай толық түсiнiстiк
жағдайда ... ...... ... заң ... ... мен
ережелерге сүйенiп қана қоғамдық процестердi реттеп жүйелеуге, басқаруға
бағытталады.
Басқаша ... ... ... мен билiктiң қол астындағылар
арасындағы саяси-экономикалық, мәдени құқықтық т.б толып жатқан ... ... мен ... ... ... ... ... институттар қатарында айрықша мәнi бар басқалармен
салыстырғанда саяси әлеуметтiк билiгiмен қызметi бөлектеу тұрғаны ... ... ... ... табылады. Бұл жүйе тiкелей ... ... ... саяси әлеуметтiк ықпалы жағынан басым болатыны
белгiлi. Қоғам өмiрiнiң қай ... ... ... ... саясаты
болады, iшкi және сыртқы саясаттың күрделi мiндеттерiнен бастап, ... ... ... ... қамтамасыз етпейiнше алдағы мақсатқа қол
жеткiзу одан ... ... тосу ... БАҚ-ның қоғам өмiрiндегi
ақпараттық, ... ... ... пiкiр ... ... ... ... мүшелерiне жеткiзiп, олардың ой- пiкiрiн
байқатады, қоғамдық институттар арқылы оның жүзеге асуын ... ... ... ... ... мүмкiндiктерiн осы себептерге
байланысты да мемлекеттiң үнемi пайдалануына тура келедi. Бұл екi жақты
байланыс ауқымы және ... ... ... ... қатаң авторитарлық саяси режимдер БАҚ тұтастай мемлекеттiң
бақылауында болады. Ондай қоғамдарда ақпарат ... ... сай сол ... қана ... ... пiкiр алшақтығы болмайды. Қоғамда тек мемлекеттiк
ресми көзқарас таратылып, қоғамдық пiкiр де сол бағытта қалыптасады.
Ал демократиялық мемлекеттерде ... ... ... ... ... ... ... барлық мәселелер тек ... ... ... ... ... ... режимде баспасөз
бостандығы, пiкiрлер алшақтығы және көзқарас еркiндiгiн мойындайды, сонымен
бiрге ар-ождан бостандығы да ... ... ... кемсiтушiлiк, елдiң территориясымен
егемендiгiне қол ... ... ... тиым ... Мiне
осындай негiзгi принциптердi басқа мемлекет БАҚ- ның қызметiне ... ... Ал ... ... ... жүргiзу үшiн белгiлi- бiр
басылымдармен теле-радиокомпанияларының қызметi ... пен ... ... ... ... ... тағы ... формасы айқын байқалатын қоғам өтпелi кезеңдегi саяси ... ... ... ... ... бiршама өзгешелеу
демократиялық негiздеуге бағыталғанымен өтпелi кезеңнiң қиындықтарынан шығу
жолында ... ... ... ... ... ... Бүгiнде тәуелсiз Қазақстан тап осындай өтпелi кезеңдi бастан
кешiрiп отыр. Ақпарат құралдарымен мемлекет арасындағы байланыс өзара ... ... мен ... құқықтық негiздерi даму үрдiстерi әлi толық
қалыптасып үлгерген жоқ.
Қәзiргi экономикалық қиындықтар жағдайында ... ... ... ... орын ... белгiлi. Еркiн бәсекелестiк принциптi
ұстанған ақпарат құралдары қәзiр меншiк төрiне үстанған ... ... мен ... ... қарай бейiмделуде.
Ақпарат құралдарының қоғамдағы ... ... ... үнемi
мемлекет мүдесiне сай қызмет ете бермейдi.
Мемлекет тарапынан қаржылық қолдауға ие ... ... ... көзқарасын жақтаса, тәуелсiз ... ... ... үнемi келiсе бермейтiндерiн аңғартады.
Қоғамдағы демократиялық өзгерiстердiң өсуiмен бiрге партиялар ... ... ... әрқайсының көпшiлiкке белгiлi бiр оқиғалар
жөнiнде өз көзқарасымен пiкiрiн бiлдiруге талпынысын тудырады.
Мемлекет қоғамдағы ... ... ... көзi бола ... оның ... мен таратылуына мүделi болғандықтан бұл процесте бейтарап
қала алмайды. Ол ... ... ... ... ... ... шықпауы , жаңа мемлекеттi нығайту қатыстылығы және мемлекеттiң
саяси әлеуметтiк тұрақтылығына ... ... ... пен ... ... ... ... қатынасты
айқындайтын құжат- “Баспасөз туралы заңның” қабылдануы болды. Ол бойынша
мемлекеттiң ақпарат ... ... ... ... қажеттiлiгiне
қарай реттеушiлiк қызметі ғана сақталынады. Ақпарат ... ... қол ... басқару, бұйрық беру т.б араласушылықтарға тиым салынған.
Мемлекеттiң ресми саясатына либералдық демократиялық көзқарастағы БАҚ-
ры ... ... ... де ... алайда негiзiнен алғанда ашық
жақтамайды қарсылығын да ... ... ... ... негiзге ала отырып, өз ұсынысы пiкiрлерiн көзқарастарына
ресми ... ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан секiлдi транзиттi қоғамда үкiметпен
арадағы қарым- ... ... ... ... мәнi ... ... ... экономикалық құндылықтар мен басымдықтары саяси
күштер ара салмағы толық айқындалып үлгермей жатқан қоғамда ... ... оның даму ... ... барып қортынды жасауға мүмкiндiк бередi
әрi артық кеткен iс әрекетен сақтандырады. Өзiне ... ... ... ... де ... ... да ... арасында қатынас негiзiнен
алғанда екi жақты қолайлылық ахуалмен сипатталады.
Ақпарат кеңiстiгiнде ресми саясатқа ... ... ... ... ... ... пiкiрлер көзқарастар жиынтығы құрайтын
бөлiгi мен мемлекет арасындағы қарым- қатынас өзiнiң күрделiгiмен не үнемi
өзгерiп отыруымен ... ... ... ... ... ... ... құралдары негiзгi айырмашылығы мынада:
• Экономикалық жағынан толық тәуелсiздiк.
• Кез-келген оқиғаға өз пiкiрлерiмен ... ... ... және ... ... ... саяси ықпалына мойынсынбау.
• Қоғамдық пiкiрдi қалыптастыру тiкелей әсерiнiң жоғары болуы.
Қоғамдық пiкiр ресми саясат пен мұндай биресми көзқарастың арасындағы
өмiрдiң ... ... ... ... ... отырып, даму
заңдылықтары мен қиыншылықтарын мән мағанасын түсiнуге тырысады.
Қазақстан қоғамдағы демократиялық процестер БАҚ ... ... ... ... тақырып таңдауда, оқиғаларға баға беруде еркiн
тәуелсiз бола түсуде.
Республикамызда баспасөз құралдары заң жүзiнде құқық обьектiсi ретiнде
мойындалған. ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жағы ескермеуге болмайды. Абсолюттiк
мағанасында тәуелсiз ақпарат құралы бола ... ... ... жайында болып отыр. БАҚ- ның бүгiндегi нарық кезеңiндегi өмiр
сүрудiң ең негiзгi үш ... ... ... ... ... ... де өзiнiң мүмкiндiгi
мен орнын анықтап алуы.
Екiншiден өзгелермен бәсекеде өзiндiк үстанымы бағыты бет ... ... ... ... ... ... үшеуi де қоғамда қалыптасқан ... ... ... ... ... жылдары көптеп ашылған тәуелсiз
БАҚ- ры түрлi экономикалық қиындықтарға төтеп бере алмай ... ... ... ... ... ... экономикалық және
творчествалық мүмкiндiгi барлары ғана өмiр сүру құқын сақтап қалды.
Қоғамдық пiкiрдi ақшаға сатып алуға болмайтыны ... оны ... ... ... мүмкiн емес. Республика өзiнiң мемлекеттiк тәуелсiздiк
жариялаған ... ... жаңа ... ... ... ... ... негiзгi мiндеттер ел экономикасын жаңа жағдайда қалпына келтiрiп
одан әрi көтеру қоғамдық саяси ... ... ... ... қорғау құқықтық демократиялық мемлекет құру болып табылады Алғашқы
кезеңде Қазақстанның ақпарат ... ... ... шын ... ... өзгерiстерге талпынуы мен тәуелсiз мемлекеттiлiгiн
қалыптастыруға белсене араласты. Ақпарат кеңiстiгiнде ... ... ... ... ... ... Бұл ... түрлi тiлдерде шығатын
ақпарат құралдары қатысты. Өйткенi тәуелсiздiктiң ... ... ... ... көптеген жаңа тақырыптардың көтерiлуi сөз жоқ ... ... ... ... ... ... анық.
Елдегi бүгiнгi саяси- экономикалық жағдайды қалыптастырудың бұқаралық
ақпарат құралдарының ... ролi аз ... Жаңа ... ... ... ... түрлi пiкiрлер көзқарастар ағынына
қарамастан ... ... ... ... қоғамдық пiкiр қалыптасты.
Баспасөз бостандығы деген ұғыммен қатар оның ... әдеп ... ... ... Жоғарғыда ақпарат
құралдарының абсолюттiк ... ... ... ... ... Дәл осы секiлдi демократиялық еркiндiктiң де шегi
болады. Ақ ... ... ... ... ... ... ... түскен
дақтан арылу жолыда тым ауыр.
Соңғы кездерi ақпарат құралдарыны ар-ождан сотында жиi ... ... Бұл тек ... ... ... ... мен саяси
обьективтiлiгiне ғана байланысты БАҚ-ры мен ресми ... ... ... ... ете алар екiншi фактор саяси жүйенiң типi мен ондағы
демократиялық өркениет ақпарат кеңiстiгiнiң ... ... ... қоғамда бұл мәселенiң кейбiр ... ... ... ... ертеңiмен iшкi саяси тұрақтылықтың сақталуы үшiн
экономикалық реформаларды шешушi сәтiнде қоғамдық пiкiрдi ... ... ... ... ... ... экономиалық ықпал етуге
тырысушылық мысалдарын ... ... ... ... ... ... саясаттың түпкi мақсаты ғана емес оған жету үшiн қолданар әдiс
тәсiлдер де қоғам дамуына ... роль ... Олай ... екi ... ... ... заңдылық негiздерiн өркениет жолдарын қарастырған жөн.
БАҚ қоғамдық пікірді қалыптастырудағы ... ... ... ... мен ел ... ... жағдайы реформаларды көпшiлiк күткендей нәтиже бере қоймады БАҚ-
ры арқылы ... ... ... әсер етiп ... ... -ақ ұлт ... басқару өз үстемдiгiн орнатуға
тырысуы ... ... жеке дара ... ... ... ... ... да соғыспен бейбiтшiлiк тақырыбы күнi бүгiнгiге дейiн
адамзат өмiрiндегi басты мәселе ретiнде ... ... ... секiлдi күнделiктi ақпарат тарату көздерi пайда болған кезеңнен
бастап алдымен түрлi ... ... ... ... ... ошар ... ... бiрте ақпараттық ықпал етуге ауыса бастады.
Ғылым мен ... бұл жаңа ... ... ... ... жүзеге асуын қамтамасыз ету құралдарына ... ... ... экспанция” “Ақпараттық соғыс” секiлдi жаңа
терминдер ... ... ... ... ... ету ақпарат құралдарында өз
мемлектерiнiң қарапайым артықшылықтарын насихаттаудан бастап , ... ... өмiр ... мен iшкi даму заңдылықтарын бұзуға
қабiлеттi ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық пiкiрдi өздерiнiң идеологиясына сай ... ... ... ... ... ... ... жолына
түскен мемлекеттерге арта түседi.
Экономикалық идиологиялық қарсы тұру аштық соғыс әдiсiмен шешудiң тым
қымбатқа түсерiн әрi оның екi ... ... ... толы ... ... ең ... планетада ядролық қарудың пайда болуы ... ... жаңа ... ... ... ашуға итермелейдi.
Сана мен жүйкеге түсер саяси идеологиялық салмақ ҚСРО құрамынан
бөлiнiп шыққан бүгiнгi жас ... ... ... тiптi де ... алпауыт ақпараттық корпорацияларының мәдени ақпараттық
экспанция жасау мүмкiндiгi артып ... Ең жаңа ... ... ... ... тәжиiрбесiнен өзiнiң экономикалық күш қуатына
сүйенген олар мәдени ... ... ... ... бұқаралық ақпарат
құралдарына өзiнiң үстемдiгiн орнатады болмаса оларды сол ... ... ... ығыстырып тастайды.
ЮНЕСКО конференциясында бiрнеше рет ... ... ... ... ... ... желеу етiп әлгiндей
мемлекетердiң әлеуметтiк экономикалық даму деңгейiне сай ... мен ... ... Сөйтiп елдiң саяси
тұрақтылығын шайқалтады халықтардың мәдени ерекшелiктерiн жояды. ... ... ... ... ... ... тарапынан қадағалауды қажет
етедi. Өтпелi кезеңдегi саяси жүйе мемлекеттiң iшкi ... ... ... ақпараттық қамтамсыз етiп қана қоймай , одан сыртқа
таратылатын керiсiнше сырттан iшке ... ... ... ... мен ... да демократиялық құқықтық негiздердi сақтай ... ... ... етуi тиiс. Яғни мемлекетке өзiнiң
ақпараттық саясатын жүргiзуге негiз боларлық ... ... ... ... идеологиялық саяси оқшаулану қалыптасу тиiс.
Бұқалалық ақпарат құралдарындағы ... ... ... ... ... ... ... дәуiрiнде қашан да бiр қоғамда болсын жабық ақпарат кеңiстiгi
саясатымен жан-жақты гүлдену оның ... ... ... ... ... ... ... ету қиын. Тап осы себептерге байланысты дербес ақпараттық
саясаттың транзиттi қоғам ерекшелiктерiне сай әрi ... әрi ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Бүгiнде тәуелсiз
Қазақстан мемлекеттiлiгiн нығайту негiзгi факторлардың бiрi ... ... ... ... ... ... ... саяси
экономикалық тәуелсiздiгiн қамтамасыз етiп ... оның ... ... ол ... ... ... ... үшiншiден егемендi
елдiң халықаралық беделiн қалыптастыруда әлемге таныстырады. Төртiншiден
әлемдiк ... ... ... ... ықпал етедi шет
мемлекеттермен өзара түсiнудi ақпараттық ... ... Яғни ... ... өмiрiнiң барлық саласында болып жатқан ... ... ... таратылып түсiндiрiлуi және проблемалардың
мемлекет пен ел мүдесiне сай қарастырылып обьективтi шешiлуi.
Бүгiнде республикамыз ... ... кең ... ақпарат алмасу
процесiне кiрiп отыр.
Қазақстанда сырттан ақпараттық экспанция мүмкiншiлiгi өте ... ... ... ... қауiп тудыруы да мүмкiн.
Жас тәуелсiз мемлекеттер көбiнесе сырттан таңылатын пiкiрлердiң қатал
қысымына ұшырайды нәтижесiнде өз ... бар аса ... iшкi ... ... ... ... үстiрт, ал кейде бiр жақты
түсiндiрiледi. Бұл ... ... ... ... ... өзiндiк кедергiге айналды. Алайда сыртқы ақпарат көздерiн жабу бiз
үшiн өзiмiздi ... ... ... едi. ... ... ... ... өзара түсiнiсу этносаралық қатынастың жеткiлiктi жоғары
мәдениетiнсiз жүзеге аспайды.
Қоғамда мұндай мәдениеттi ... оның ... ... ... мен
қоғамдағы саяси өмiрiне қатысуын ... ... және ... ... мен ... тәрбиелеу.
Ақпараттық прогресс адамның тұрмыс бiтiмiн өзгертiп бiлiм, ғылым,
мәдениет салаларын басым ... ... қана ... қоғам мүшелерiнiң
ой санасын солай қарай бұрады.
Ақпараттық қоғам түрлi идеялар мен iлiм, бiлiм сан ... ... ... ... ... ой санасын кеңейтуге белгiлi бiр идеялар
төңiрегiнде топтасуға, оларды тереңiрек түсiнiп бiлуге ықпал етедi.
Егер экономика мемлекеттiң жұлыны ... оның ... рухы мен ... ... әлеуметтiк институттардың ерекше түрi саналатын БАҚ құралдары
мемлекет жүрегi ... оның ... ... ... нәр, ... бiрлiгi мен мақсат мүде ортақтығына түйсiнуiн таратады.
Онсыз тәуелсiз мемлекеттiң болашағын баянды ету қиын. ... ... ... ... ... қате көзқарас туғызып
өмiршең емес заңдылықтарға қоғамды реформалауда үлкен қателiктерге ... ры ... ... ... ... ... жасырын түрде басқаруға
талпыну адамдарды өз еркiндiгiнен тыс ... ... ... ... ... ... ... құрылыммен оның
азаматтарына үлкен қауiп тудырады.
Үлкен саяси экономикалық өзгерiстердi ... ... ... ... ... да ... ... мынандай:
• Ескiнi ұмыта алмау
• Жаңаға үрке қарау
• Жаңаға бiрден көндiге алмау
• Өз мүмкiдiгiне сенiмсiздiкпен ... ... ... ... сай ... рухани ахуал туғызу керек.
Мұның өзi мемлекеттiң барлық ... оның ... ... ... ... тек ... ... арқылы ғана қолдау табады. Тап қәзiр
қоғамда ... ... ... ... ... ... ... қарау процессi жүруде. Тәуелсiздiктiң алғашқы жылдары тап болған
талай қиындық, ... ... ел ... ... ... ... қалды көбiсi оң шешiмiн тапты.
Қоғамның әртүрлi топтарының сана деңгейi әртүрлi. Ол әрине адамдардың
жас ерекшелiктерiне , бiлiмi мен ... ... ... материалдық
жағдайына байланысты мемлекет iшiнде болып жатқан жағдайларды бiрi түсiнсе,
бiрi түсiнбейдi. Осыдан барып ... ... ... ошар ... сан ... ... көзқарастар толғынын туғызады, мiне осы
себепке байланысты кез-келген ақпарат түрiнiң ... ... ... кез- ... ақпараттарды басқарып, белгiлi-бiр бағытқа
бұрып отыру шындықпен санасуға әкелiп соғады.
Мемлекетiмiздi нығайтуға әсерi зор ... күш ... ... ... ... талдаушылық ролiне сұраныс өсiп отыр.
Баспасөз рухани ... ... ... Елде ... жатқан
өзгерiстер бұқараның санасын, мен қазақпын мен ... ... ... өспейiнше тәуелсiздiктiң саяси экономикалық ... ... ... ... ... ... сана ... тұрып ар- намыс
шыңдалмауы, ар- намыссыз азамат өзгелердiң ... ... ... көсегесiн
көгерте алмайды.
Онсыз ұлттық сана мен ұлттық намыс тұл, онсыз қоғам ... ... түсе ... ... ұрдiстiң солғын соқпағынан шыға алмай,
заманалар шырғалауында басы айналып дағдарыс қал ... ... ... ... ... ... ... этикасы қатар жүредi.
Журналистiң әлеуметтiк бағыт бағдары ең алдымен оның ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Журналист этикасы мен кодексi ... ... ... ... мойындай бiлуi принциптерiне негiзделiнген.
Саяси демократия тәуелсiз бұқаралық ақпарат құралдарынсыз ... ... едi. ... ... ... ... терiс
пиғылдылықтың бүлдiрушi әрi тұрақсыздандырушы күшiн сезiнуi әлеуметтiк
жауапкершiлiгi болуы тиiс. Нақ ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық пiкiрдi зерттеудi және iс қимылын
соған сәйкес түзетiп отырады. ... ... ... ... ... орны ... әсiресе бүгiнгiдей өтпелi қоғамның экономикалық, әлеуметтiк
салаларындағы тұрақсыздық жайсыздық орын алып ... ... оның ... ... ... ... қабiлеттiлiгi анық байқалуда. Қоғамның
рухани өмiрiнде бұған дейiн ... ... ... ... ... ендi ... ... жаңа жағдайға сай гүлденуi мен бiрiн- бiрi
толықтыра түсуiнiң мәнi ... ... ... жету ... ... ... қажет етедi.
Бұл бағыттарда бiзге экономикалық ... ... ... ғана емес ... ... ... қалыптастыру
қажет. Қоғамның өркениеттiлiгi мен зайырлылығы мемлекеттiң мәдениетке ... ... ... ... ... ... мәдени жетiстiктерiнсiз
белгiлi-бiр сатысында құндылықтарды құрайтыны сөзсiз.
Қортынды
Кез- келген қоғам өмiрiндегi ақпарат жүйесiндегi қызметiнің ролi зор.
Бүгiнгi ... ... ... бiлiм мен ақпарат билiгi қаражат
пен мемлекеттiк күштеудi екiншi кезекке ысырып ... оны ... ... ете алар ... ... ... отыр.
Бұқаралық ақпарат құралдары коммуникативтiк ақпарат таратушылық,
танымдық, қоғамдық пiкiр туғызу арқылы ... ... ... ... функцияларының маңызына қарай «төртiншi билiк” аталады
Қазақстандағы экономикалық дамуына ... ете ... ... ... ... ... көрiнiс табуда. Экономикалық
әлеуметтік мәдени мәселелерi ақпарат кеңiстiгiнде терең ашық ... ... ... кеңiстiгi жаңа қалыптаса бастаған
мемлекетте жаңа құндылықтардың қалыптасуы ... ... ... көрiнiс тапты.
Бүгiнде қоғамымыз нарықтық экономикалық саяси ... ... ... жаңа ... ... ... бейiмделу кезеңiн
бастан кешiруде. Екiншi жағынан мемлекет идеологиясы жаңа азаматтық қоғам
өркениеттi құқықтық құрылымға ұлттық бiрлiк пен ... ... ... идеясын қолға алып отыр.
Кез-келген мемлекеттiң iшкi сыртқы мiндеттерi мен ... ... үшiн ... ... саясатың орны маңызды.
Мемлекет пен БАҚ арасындағы қатынасты айқындайтын ... ... ... ... ... ... ... саяси әлеуметтiк жағдайы
• Демократиялық ақпарат кеңiстiгiнiң қалыптасуы
• БАҚ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанға мәдени- ақпараттық
экспанция жасау мүмкiндiктерi бүгiнде артып отыр.
Олар ақпарат таратудың бостандығын желеу етiп жас ... ... даму ... сай ... сұраныстар мен
құндылықтарды қалыптастыру сөйтiп елдiң тұрақтылығын нұқсан ... ... ... ... келтіре және жас ... ... ... ... мен ... ... ... үлкен
кедергiлер тудырады
Демек белгiлi бiр ... ... бiр ... ... ... ... ағыны тоғысып жатса ол өңiрде бiрнеше мемлекеттердiң
саяси экономикалық мүдделерi ... ... ... ... ... ... аренада тек экономикалық мүдделер нүктесi
ғана емес, стратегиялық саяси әлеуметтiк жағынан ... ... ... ... ... ақпарат қауiпсiздiгiнiң саяси мәнi зор үлкен
тармақтарының бiрi саналады.
Сондықтан да бүгiнгi таңда өмiрiмiздiң ... ... ... ... ... ... ... түрлi идеялар мен iлiм бiлiм сан алуан
өркениет пен құндылықтарды ... ... ... ой ... ... бiр өздерiне жақын идеялар төңiргiнде ... ... ... етедi. Қоғамның жай күйiн бейнелейтiн обьективтi әлеуметтiк
ақпараттың ... ... ... қате ... ... ... ... бағыт алғызады. әрi қоғамның прогрессивтi дамуына оны
реформалауда ... ... ... ... қоғамда өмiр сүре отырып БАҚ сол қоғамдағы тыс қала алмайтын
ескерсек ... ... ... ... де қоғамдағы саяси
-экономикалық реформалар мен мәдени- рухани дамудың деңгейiне байланысты.
Экономикалық қатынастары ақпараттык қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... оны
қоғамның қабылдау мен түсiнiп танып бiлу мүмкiндiгi де бүгiнгiдей өтпелi
қоғамның экономикалық әлеуметтiк салаларындағы ... ... ... ... анық байқалып отыр.
Ал ол қабiлеттiң жүзеге асуы мен нәтижелi болуы қоғамның басқа да
саяси ... ... БАҚ ... ... ... мен
мүмкiндiктер көкжиегiне айналды. БАҚ қоғамдағы ролі ... ... ... ... осы ... ... ... мен демократиялық дамыту
жолдары жан ... ... ... Н. Ә. ... 2030 Ел президентiнiң Қазақстан халықына
жолдауы. Алматы, 1997 жыл.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан егемен мемлекет ретiнде қалыптасуы ... ... ... ... 1992 ж. 56 ... ... С. Журналистиканың функциялары мен принциптерiне жаңаша
көзқарас. ҚазМУ хабаршысы: Жур. Сер. 1999
4. ... А. Без ... нет ... Каз. ... февраль 1998
5. Жамкенұлы С. Бiзде бұқаралық ақпарат құралдар қанша ?
Егемендi Қазақстан. 14 тамыз
6. Пугачев В.П., ... А.И. ... в ... ... ... ... С.К. Масс- медиа как индикатор свободы общества Вестник
КазГУ, сер. Жур.
8. Сарсенбаев А .С. Становление демократической системы ... ... ... канд. дис. Алматы.
9. Амандосов Т Совет журналистикасының теориясы мен практикасы ... ... ... В.В. Журналистика СПб-1999 г
11. Федотова Л М Массовая информация : стратегия производства и тактики
потребления М1996 г
12. Омашев Н., Бегімтаева Р. ... ... ... -2000

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЖУРНАЛИСТИКА-ӘЛЕУМЕТТІК ҰҒЫМ9 бет
ІV Француз Республикасының конституциясы және саяси шиеленістері91 бет
Үшінші және төртінші дәрежелі теңдеулерді шешу әдістері29 бет
Excel электрондық кесте құралдарымен мәліметтерді өңдеу11 бет
MS Access программасының программалық құралдарын қолдана отырып тауарлардың қоймалық есебін автоматтандыру есебін шешу52 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
«Кәсіпорынның негізгі құралдарының пайдалануы мен қалыптасуы»41 бет
«Сервир Компании» ЖШС-нің негізгі құралдарының есебі және оның тиімділі пайдалануын талдау53 бет
А.гитлердің германияға жеке билік режимінің орнауы21 бет
Автокөлік құралдарын банк қызметі үшін және тәуелсіз бағалау88 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь