Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуы

ЖОСПАР
КІРІСПЕ........................................................................................................................3
1 МЕМЛЕКЕТТІК ЭКОНОМИКАДА ӨНЕРКӘСІПТІҢ ОРНЫ МЕН МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ......................................................................................................6
1.1 Қазақстан Республикасы экономикасындағы өнеркәсіптің алатын орны..............................................................................................................................6
1.2 Өнеркәсіпте кәсіпкерлікті қалыптастыру және түрлері...........................................................................................................................9
1.3 Кәсіпкерлікті қалыптастыруда шетелдік тәжірибе......................................................................................................................11
2 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ......................................................................................................14
2.1 Өнеркәсіпте кәсіпкерліктің даму ерекшеліктері..............................................14
2.2 Қазақстандағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы................................................18
2.3 Өнеркәсіпте кәсіпкерліктің тиімділігін сипаттайтын...............................................................................................................20
3 ӨНЕРКІСІПТЕ КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ МЕМЛЕКЕТ ТАРАПЫНАН КӨРСЕТІЛЕТІН ҚОЛДАУ....................................................................................................................25
3.1 Кәсіпкерліктің дамуына әсер ететін факторлар................................................25
3.2 Қазақстандағы кәсіпкерлік қызметке мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдау.........................................................................................................................29
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................32
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................................34
КІРІСПЕ
Қазақстанда кәсіпкерлік жөнінде 90-жылдардың басында, қайта құрудың басталуымен айтыла бастады. Бұл кезде былайша айтқанда, «комсомолдық кәсіпкерлік» басталды, көптеген белсенді жас адамдар, негізінен комсомол жетекшілері, жастардың шығармашылық ғылыми-техникалық орталықтары негізінде кооперативтер құра бастады. Несиелеудің жеңілдік жағдайлары жасалды. Мұның үстіне, өспелі инфляция жағдайына дәл осы кәсіпкерліктің алғашқы толқыны төтеп беріп қана қоймай, сондай-ақ қажетті, былайша айтқанда, бастапқы капитал жинай алды, себебі несие ақша «қымбат» алынып, «арзан» қайтарылды. Қазақстан Республикасы 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік белсенділікті қолдауға байланысты бірқатар заңдар қабылданды. Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуына «Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуы мен шаруашылық қызметтің еркіндігі туралы» (1991), «Жеке кәсіпкерлікті қолдау және қорғау туралы» (1992) заңы сияқты заңдар түрткі болды. 1994 жылдың басында-ақ жеке кәсіпорындар саны 15,7 мыңды құрады және жалпы жұмыспен қамтылғандар саны 164 мыңға жетті. 01.10.1998 ж. Шағын кәсіпкерліктің субьектілер саны 307 мыңды құрады, оларда 1,2 миллион адам жұмыспен қамтылды. Кәсіпкерлік қызметтің негізгі үш саласының ішінен бірінші орынға өндіріс те емес, тұтынушылар мен тауар өндірушілер арасындағы делдалдық та емес, сауда шықты. Зерттеу тақырыбының өзектілігі экономикасы нарықтық бағытқа бет алған Қазақстан үшін кәсіпкерлікті даму мәселесі - өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Өйткені, нарықтық экономиканың өзі – кәсіпкерлік экономика. Кәсіпкерлікті дамыту – нарықтық дамытудың кепілі. Сондықтан да, кәсіпкерлік төңірегіндегі көптеген мәселелердің көтеріліп жатуы да оның экономикадағы рөлінің өте маңыздылығын дәлелдейді. Кәсіпкерлікті жетілдіру экономиканың тұрақтылығы мен оның бәсекелік сипатын қалыптастыруда басты күштерінің бірі болып табылады. Кәсіпкерлікті дамыту үшін субъектінің белгілі бір дәрежеде еркіндігі мен хұқығы, шаруашылық қызметінің бағытын таңдауда еріктігі, қабылданатын шешімдерге, одан туындайтын нәтижелерге тәуекелдіктің болуы қажет. Мақсаты Қазақстан Республикасы өнеркәсібіндегі кәсіпкерлікті дамыту бағыттарының алғышарттарын қарастыру. Экономиканы тұрақты болуы және оның бәсекелік сипатын қалыптастырудың басты күштерінің бірі кәсіпкерлікті жетілдіру болып табылады. Жалпы кәсіпкерлікті дамыту үшін бірнеше белгілі шарттар орындалуы қажет:
• Кәсіпкерлік субъектінің белгілі бір дәрежеде еркіндігі мен құқығы болуы қажет. Ол – шаруашылық қызметінің бағытын таңдау, өндірістік, сауда
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. М.Б. Бисенғазин, А.Ш. Хамитов «Кәсіпкерлік негіздері.
2. А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбетов «Кәсіпорынның экономикасы», Алматы, 2003ж.
3. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ү.С., Жүнісов Б.А., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория» Алматы-Ақтөбе -2002.
4. В. М. Власова, «Основы предпринимательской деятельности», Москва 1996ж .
5. Ж.О. Ихданов, Ә.О. Орманбеков, «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері»Алматы, Экономика, 2002ж.
6. Акимов В.В., Мерзяков В.Ф., Огай К.А. Основы экономических знаний, - Москва, 2000 г.
7. Минаева Н.В. Экономика и предпринимательство.- 2001 г.
8. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы: Қазақстан, 1998.
9. Қазақстан Республикасының «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңы. Алматы: Жеті жарғы 1998.
10. Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңы Алматы: Жеті жарғы 1998.
11. Қазақстан Республикасының «Ауыл шаруашылық серікотестіктері және олардың қауымдастыртары туралы» Заңы: Қазақстан 1991.
12. В.Д. Грибов, В.П. Грузинов Экономика предприятия. М. 1998.
13. Қазақстан Республикасында шаруашылықпен айналысудың жаңа түрлерін дамыту, Қазақ ақпарат орталығы. Қазақстан Республикасының мемстаткомитеті 1997 ж. 145 б.
14. Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 ж. 5-қазанындағы «Өндірістік кооператив туралы» Жарлығы.
15. ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы өңдеуші өнеркәсіп саласының кейбір мәселелері. // Қайнар хабаршысы.- № 4/2. -2007.- 49-53 бб.
16. Шағын бизнестегі несиелік тәуекелді басқару //Қаржы-Қаражат-Финансы Казахстана № 1/2008 ж. 16-21 бет, 0,7 б.т.
17. Шағын және орта бизнес субъектілерін шетелдік несие желісі есебінен қаржыландыру //ҚазЭУ хабаршысы № 2/ 2008 ж. 146-150 бет, 0,4 б.т.
18. Қазақстандағы өндіріс тиімділігін арттыруда материалдық ынталандыру жүйесін дамытудың бағыттары //Қаржы-қаражат журналы. –Астана: 2006, №3-4. – 0,46 б.т.
19. «Қазақмыс» корпорациясы ЖШС-і қызметінің тиімділігін бағалау //Экономикалық «Аль-Пари» журналы. - Алматы, 2007. - №1. – 0,38 б.т.
20. Қазақстан кәсіпорындарында материалдық ынталандыруды ұйымдастыру //Информациялық-аналитикалық «Саясат» журналы. - Алматы, 2007. - №4. – 0,44 б.т.
21. Қазақстан Республикасының «Коммерциялық ұйымдар туралы» Заңы //Егемен Қазақстан 2007, 26-қаңтар
22. Қазақстан Республикасының «Тұтыну кооперативі туралы» Заңы //Егемен қазақстан 2008, 15-мамыр
23. Қазақстан Республикасының «Шаруашылық әрекеттер мен іскерлікті дамыту бостандықтары жөнінденгі» Заңы Алматы:
24. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы //ҚР-сы Парламентінің жаршысы, 1999, №17-18; 27-б.
25. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтің Қазақстан халқына Жолдауы. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан // Егемен Қазақстан. – 2007. – 28 ақпан. – 12 б.
26. WWW. Frmp.kz
27. WWW.mit.kz
28. WWW.ifk.kz
29. WWW.souz-atameken.kz
30. WWW.assembly.kz
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Т.РЫСҚҰЛОВ атындағы Қазақ Экономикалық Университеті
...
... ... ... Толегенов Диар
пәнінен
Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуы
тақырыбы бойынша
К У Р С Ж Ұ М Ы С Ы ... 2012 ... ...
1 ... ... ӨНЕРКӘСІПТІҢ ОРНЫ МЕН МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ......................................................................................................6
1.1 Қазақстан Республикасы экономикасындағы өнеркәсіптің алатын орны..............................................................................................................................6
1.2 Өнеркәсіпте кәсіпкерлікті қалыптастыру және түрлері...........................................................................................................................9
1.3 Кәсіпкерлікті қалыптастыруда шетелдік тәжірибе......................................................................................................................11
2 ... ... ... ... МЕН ... ... кәсіпкерліктің даму ерекшеліктері..............................................14
2.2 Қазақстандағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы................................................18
2.3 Өнеркәсіпте кәсіпкерліктің тиімділігін сипаттайтын...............................................................................................................20
3 ӨНЕРКІСІПТЕ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ТАРАПЫНАН КӨРСЕТІЛЕТІН ҚОЛДАУ....................................................................................................................25
3.1 Кәсіпкерліктің дамуына әсер ететін факторлар................................................25
3.2 Қазақстандағы кәсіпкерлік қызметке мемлекет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... басында, қайта құрудың басталуымен айтыла бастады. Бұл кезде былайша айтқанда, басталды, көптеген белсенді жас ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық орталықтары негізінде кооперативтер құра бастады. Несиелеудің жеңілдік жағдайлары жасалды. Мұның үстіне, өспелі инфляция ... дәл осы ... ... ... ... ... қана қоймай, сондай-ақ қажетті, былайша айтқанда, бастапқы капитал жинай алды, себебі несие ақша алынып, ... ... ... 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік белсенділікті қолдауға байланысты бірқатар заңдар қабылданды. Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуына (1991), (1992) заңы ... ... ... ... 1994 ... ... жеке ... саны 15,7 мыңды құрады және жалпы жұмыспен қамтылғандар саны 164 мыңға жетті. 01.10.1998 ж. ... ... ... саны 307 ... ... ... 1,2 ... адам жұмыспен қамтылды. Кәсіпкерлік қызметтің негізгі үш саласының ішінен бірінші орынға ... те ... ... мен ... өндірушілер арасындағы делдалдық та емес, сауда шықты. Зерттеу тақырыбының ... ... ... ... бет алған Қазақстан үшін кәсіпкерлікті даму мәселесі - өзекті мәселелердің бірі болып ... ... ... ... өзі - кәсіпкерлік экономика. Кәсіпкерлікті дамыту - нарықтық дамытудың кепілі. ... да, ... ... ... ... көтеріліп жатуы да оның экономикадағы рөлінің өте маңыздылығын дәлелдейді. Кәсіпкерлікті жетілдіру экономиканың тұрақтылығы мен оның ... ... ... ... ... бірі ... табылады. Кәсіпкерлікті дамыту үшін субъектінің белгілі бір дәрежеде еркіндігі мен хұқығы, шаруашылық қызметінің бағытын таңдауда еріктігі, ... ... одан ... нәтижелерге тәуекелдіктің болуы қажет. ... ... ... ... ... дамыту бағыттарының алғышарттарын қарастыру. Экономиканы тұрақты болуы және оның бәсекелік сипатын қалыптастырудың басты күштерінің бірі ... ... ... ... Жалпы кәсіпкерлікті дамыту үшін бірнеше белгілі шарттар орындалуы ... ... ... ... бір ... ... мен ... болуы қажет. Ол - шаруашылық қызметінің бағытын таңдау, өндірістік, сауда бағдарламаларын анықтау, қаржы көзін ... ... ... ... баға ... ... өз ... жұмсау;
* Кәсіпкерлік қабылданатын шешімдерге, одан туындайтын нәтижелерге тәуекелдікті қажет етеді. ... ... ... ... ... ... ол ... де болмағаны;
Кәсіпкерлік қызметтің белгілі коммерциялық табысқа жетуге бағдар ұстауы, экономикада қажетті нарықтық құрылым орнатумен ... Яғни ... ... үшін оның ... ... ... шарттары қалануы керек. Міндеті қазіргі таңда нарықтық экономикада кәсіпкерлік және оны ... ... ... бірі болып табылады. Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 6 - наурыздағы №3398 және 1998 ... ... №3928 ... кәсіпкерліктің дамуына жаңа күш берді. Осы жарлыққа орай, Қазақстанда шағын бизнесті дамыту жөніндегі алғашқы арнайы орган ретінде ... және ... ... ... ... ... қолдау жөніндегі агенттік құру және оның жұмысын ұйымдастыру ұйғарылды. Құрылымы курстық жұмыс кіріспе бөлімнен және үш негізгі ... ... ... және ... ... үш ... және үшінші бөлім екі тараудан тұрады. Бірінші бөлімде, Мемлекеттік экономикада өнеркәсіптің орны мен маңыздылығы жайлы қарастырылған. Екінші бөлімде, Қазақстандағы кәсіпкерліктің ... ... мен ... ... ... ашылған. Үшінші бөлімде, Өнеркәсіпте кәсіпкерлікті дамыту мәселелері және ... ... ... тарапынан көрсетілетін қолдау жөніндегі бағытатрының сипаттамасы берілген. Қазақстан территориясында пайда болған өнеркәсіп ошақтарын ол ... ... ... ... негізінде емес, шеттен келген капитал күшімен құрылып, ... ... ... ... оның ... ... ... мүлде аз болды және капитализмге дейінгі катынастар үстемдік еткен, артта қалған шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... туралы. А.Нүсіпбековтің, С.Нейштадтың еңбектерінде жарық көрді. Соның ішінде бірінші рет ... ... ... ... дейінгі Қазақстан экономикасына шетелдік капиталдың енуі мәселелері С.Нейштадтың еңбегінде көрініс тауып, шетелдік өнеркәсіп және банк капиталының Қазақстанға енуі баяндалған. Қазақстан ... ... ... және банк капиталының енуі туралы Ц.Л.Фридманның еңбектерінде терең және жан-жақты көңіл аударылып, ірі шетелдік компаниялардың бай түсті ... кен ... ... және ... ... қолдарына алған әрекеттерін кешенді түрде көрсеткен. Ол аз шығын шығару арқылы көп пайда түсіруге ... ... ... ... ... Революцияға дейінгі тарихнамада лайықты орын алатын ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың басындағы жекеленген өнеркәсіп ... ... ... А.А.Мурашкинцевтің, Транссібір темір жол магистралінің жүргізілуі, Сібір мен Қазақстанға шетелдік ... ... ... осы темір жолмен байланысты С.В.Саблер мен И.В.Сосновскийдің, В.Верховскийдің, В.С.Зивтің жұмыстарында қарастырылған.
1 ... ... ... ОРНЫ МЕН ... 1 ... ... ... өнеркәсіптің алатын орны
Қазақстан территориясында пайда болған өнеркәсіп ошақтарын ол халық шаруашылығының табиғи дамуының негізінде ... ... ... ... ... құрылып, өнеркәсіптің жекелеген ошақтарын жасады, оның Қазақстан экономикасымен байланысы мүлде аз ... және ... ... ... үстемдік еткен, артта қалған шаруашылық мұхитындағы жекелеген өнеркәсіп аралдары сияқты болды. ... ... ... ... ... отаршылдық сипатта болды. Отарланған Қазақстандағы капиталистік өнеркәсіптің дамуының екі ерекшелігін атап көрсетуге болады: біріншіден, ... ... ... ... ... ... дамыған жоқ, сырттан келген көпестердің капиталының базасында пайда болды. ... ... ... ... ... ... мен құрылуына ешқандай қатыспады. Ұлттық сауда-өсімқор буржуазиясы тек өнеркәсіп капиталы мен ... ... ... ... болды. Осындай жағдайда өнеркәсіп пролетариатының ұлттық кадрлары орыс өнеркәсіпшілері басып алған сауда өнеркәсібі базасында қалыптасты [2;4]. ... күні ... ... ... орын ... мемлекеттің гүлденуіне үлес қосып отырған өнеркәсіп салаларының бұрынғы қалыптасуы мен дамуы тарихын зерделеп ... ... оның ... ... өткенін көруге болады. Қазақстанның капиталистік өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... ... дәуірінде отар елдер мен тәуелді мемлекеттер бірінші ... ... ... ... ... ... өткізу және капитал салу көзі болып қалды. Бұл шетелде монополистерге құлдыққа түскен елдердің экономикасын толық өз қолына алып, ... ... ... ... ... ... мен ... елдерге экспортқа тауар шығаруды олардың капиталын салу негізінде ғана жүрді, себебі қажетті мөлшерді пайда ... үшін ... бұл ... ... ... көзі мен жері, үнемі тұратын жұмыссыздыққа байланысты болатын арзан жұмыс күші, жалпы бұқара ... ... мен кең ... ... ... жұмыс жасату, соның ішінде әйелдер мен балалардың арзан еңбегін пайдалану үшін салынды [1;15]. ... ... ... ... ... да, ... ... кезінде де Отандық өнеркәсіптің дамуы мен гүлденуіне қызмет еткен жоқ. Екі билік дәуірінде де Қазақстан арзан шикізат көзі болып қала ... ... ... ... ... ... ... Орталықтан аса алмай, Қазақстан түскен пайданың болмашы бөлігіне ғана ие болды. Басқару жүйесіндегі әкімшілдік пен әміршілдіктің лебі ... ... да ... Бұл жүйе жеке ... ... ... өнеркәсіп аймағының мүддесімен санаспады. Шикізаттың бағасы да, дайын ... де құны ... ... әрі ... ... ... ... орнының да, еңбек еткен мыңдаған адамдардың да алған пайдасы шамалы болды. Қалыптасқан ... ... ... ... ... және Республикалық бюджеттен тиімділігі аз, тоқырау жағдайындағы өндіріс ... ... ... ... ... жақсы көрсеткіштерге жетіп, сапалы өнім алған кәсіпорындардың тапқан табысын өз қажетіне жаратуға құқығы ... ... ... ... ... ... ... дағдарысқа ұшырады. Демек Қазақстанның өнеркәсібінің дамуы туралы мынадай тұжырым жасауға болады:
* ХІХ ғасырдың екінші жартысында Ресей ... ... бола ... Қазақстанға біртіндеп капиталистік қатынастар енді және отарлаушы елдің арзан шикізат көзіне айналды.
* Патшалық Ресей қазақ жеріне орыс және шетел ... өз ... үшін ... Ал 1917-1940 жылдары да өнеркәсіптің дамуы Кеңес ... ... ... сай ... ... ... ... нәтижесінде өнеркәсіпте алға жылжулар болды. Соған қарамастан Қазақстан шикізат көзі болып қала берді. ... ... ... ... ... дамымады.
* Соған қарамастан Қазақстанда революцияға дейін бой көтермеген өнеркәсіп салаларының тармақтары пайда болды және ол индустриаландыру ... оның ... ... ... ... ... ... экономикасындағы өнеркәсіптердің алатын орны өте зор. Өнеркәсіп өнімі өндірісінің жыл сайынғы өсу қарқыны 2007 - 2009 ... орта ... 7,2 - 8,8% ... ... ... 2008 жылғы қаңтар-наурызда 2007 жылғы қаңтар-наурыздағы деңгейге өнеркәсіп өндірісінің нақты көлем индексі 103,7% ... ... ... қолданыстағы бағамен 2361,8 млрд. теңгенің өнеркәсіп өнімі өндірілді. Тұтастай өнеркәсіп бойынша нәтижелердің ... кен ... ... аса ... ... ... (106,8 %), ... энергиясын, газ бен су өндіру және бөлуде.
Тау-кен ... ... 2008 ... ... 1 511,5 млрд. теңгенің өнімі өндірілді, бұл 2007 жылғы қаңтар-наурыз деңгейінен 6,8% жоғары. ... ... ... өсті, сондай-ақ табиғи газ конденсаты мен көмір өндірісі ұлғайды. Сонымен қатар, кен құрамындағы металдың аздығынан және мыс кенін; жасасылған ... ... ... кендері жентектері өндірудің азаюынан мыс қоспаларынан мыс өндіру қысқарды.
Мұнай ... ... ... І ... жедел деректер бойынша газ конденсатты 17 680 мың тонна мұнай өндірілді (107,0%). Республиканың мұнайды қайта өңдеу зауыттары 3 088,4 мың ... (106,3%) ... ... ... және 663,2 мың (98,2%) ... бензин, 940 тонна (100,2%) дизель отынын, 853,8 мың ... (145,5% ... 92,9 мың ... (171,8%) ... өндірді.
Көмір өнеркәсібі. 2008 жылғы қаңтар-наурызда жедел деректер бойынша республиканың көмір ... ... 28 млн. ... ... өндірді. 2007 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда өндіру көлемі 4,9 млн. тоннаға немесе 21,2%-ға ұлғайды.
Мұнайхимия ... ... ... ... құру ... 2008 жыл ... ... жаңа дейңгейіне көшу жылы болып табылады. Іске асыру үшін әлемдік деңгейдегі мұнайхимия өндірістерін құрудың бірнеше өзара байланысты инвестициялық жобалары әзірленді және ... Бұл ... ... кен ... ... ... ғана ... сонымен бірге жаңғыртылған Атырау мұнайды қайта өңдеу зауытының технологиялық мүмкіндіктері мен ... ... да ... ... ... да мұнайда, газды қайта өңдеу зауыттарының ресурстық және технологиялық ... ... және ... ... ... кешендерінің жоғары капитал сыйымдылығын ескере отырып оларды салу арнаулы ... ... ... ... асырылатын болады.
Өңдеу өнеркәсібінде 2008 жылғы қаңтар-наурызда 689,6 млрд. теңгенің өнімі өндірілді. Табиғи көлем ... 2008 ... ... 2007 ... ... ... ... құрады, ол негізінен өзге де металл емес минералдық өнімдерді (78,3%); ... ... ... және ... ... (92,1%); сусындады қоса алғанда тамақ өнімдерін ( 96,0%); түсті металдар (96,5%); тоқыма өнеркәсібін (96,5%); ... ... мен ... (98,0%); ағаш және ағаш ... (98,2%); қара ... (99,4%) ... ... есебінен болды.
Тоқыма және тігін өнеркәсібінде 2008 жылғы қаңтар-наурызда 5,4 млрд. теңгенің өнімі өндірілді. 2007 ... ... ... ... көлем индексі 96,5%-ды құрады. Мақта талшығын (Оңтүстік Қазақстан облысы); кілем; кілем бұйымдары және ... бас ... ... ... ... ... Маталар; жейделер, жемперлер, полуверлер және соған ұқсас бұйымдар ... ... ... 2008 ... ... 17,8 ... ... өнімі өндірілді немесе 2007 жылғы қаңтар-наурыздағыдан 2,7% жоғары. Минералдық немесе азотты химиялық тыңайтқыштар, ортофосфор (фосфор), трифосфат және ... ... хром ... ... ... Хром және ... хром ... (Ақтөбе облысы), күкірт қышқылы (Қарағанды облысы); минералдық және фосфор химиялық, фосфор тыңайтқыштар (Жамбыл облысы) өндірісі қысқарды.
Металлургия өнеркәсібінде 2008 ... ... 2007 ... ... ... ... ... көлем индексі 98,7% құрады. Саланың үлесіне 44,2% көлеміндегі өңдеу өнеркәсібі сай келеді. Өткен кезеңде 131,2 млрд. теңгенің қара ... 158,5 ... ... түсті металлургия өнімі өндірілді. Қарағанды облысында жалпақ прокат пен ... ... ... ... қара ... өндіріс 0,6% азайды. Түсті металдар өндірісінде нақты көлем индекстері 96,5% ... ... мыс, ... ... , ... ... ... қорғасын (Шығыс Қазақстан облысы) шығару қысқарды. Аффинирленген және өңделмеген алтын, ... мыс ... ... ... өзге де салаларында. 2008 жылғы қаңтар-наурызда 11,1 ... ... ... ... бұл 2007 ... ... 17,1%-ға төмен. Ағаш қаңқалы отыру; ағаштан жасалған кеңсе және ас үй жиһазы; ювелир бұйымдары мен спорт тауарлары өндірісі ... ... ... отыратын және металлдан жасалған кеңсе жиһазы; ағаш кереуеттер шығару ұлғайды [4; 5-12].
1.2 Өнеркәсіпте кәсіпкерлікті қалыптастыру және ... ... ... - ... ... ... беру үшін жаңа ... іздеу, жаңа технологияны пайдалану, капиталды жұмсаудың тың салаларын іздеу, ескі ... ... шығу ... ... ... ... ... іс-әрекеті белгілі бір кәсіпорындардың ұйымдық форма шекерасында жүзеге асады. Форманы ... ... жеке ... мен мамандығына байланысты болады, бірақ көбінесе объективті жағдайлармен анықтылады:
* ... ... ... ... ... бір ... ... нарық жағдайымен.
Кәсіпкерлік алуан түрлі және кешенді ұғым. Мсалы, кәсіпкрелік атқаратын қызметіне байланысты өндірістік, коммерциялық, кеңес беру, қаржылық және т.б. ... ... ... ... немесе өз алдына әрекет етуі мүмкін. Олардың әрқайсысының өзіне тән даум ерекшеліктері бар.
Өндірістік кәсіпкерлік - ... ... түрі ... ... мен ... ... жүзеге асыратын, қызметтер көрсетіліп, белгілі бір құндылықтар жасалатын кәсіпкерлік түрі. Оған негізінен материалдық, рухани және ... ... ... ... ... түрі жатады. бұл іскерлік қоғамдық тұрғыдан алғанда ең ... өте ... ... ... да біршама ауыр түрі. Өндірістік бизнес - бұл, негізінен ... ... және ауыл ... ... ... Ең кең мағынада өндірістік бизнес - бұл тұтынушыға қажетті, ақшаға сатуға ... ... ... ... ... ниеті бар кез келген пайдалын өнімді шығару ... ... ... - нарыққа өту кезеңімен, тауарлар мен қызметтерді сату және ... алу ... ... ... ... ... және табыс алуға бағытталған сауда-делдалдық, сауда-дайындық жұмыстарының жиынтығы. Коммерция өзінің бастапқы мағынасында сауда ұғымын білдіреді, ал коммерсант - ... ... ... тауар-ақша операцияларымен айнаоысатын саудалық іскер, бизнесмен. Коммерциялық бизнес өндірістік бизнеспен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... ... тауарларға айрбастау керек. Дәл осы саудалық іскерлік тауарға деген тауарға деген сұранымда анықтап қандай болсын өнімнің түрін өндіруді көбейтуге немесе ... ... әсер ... ... ... ... ... формалары сан алуан. Олардың ішінде кең тарағаны - бір мәре ... ... ... ең жиі ... - ... ... Бұл ... түрі басқа кәсіпкерлік түрлеріне қарағанда өте табысты болып табылады.
Өнеркәсіптегі кәсіпкерлік ... ... ... ... ... және ... кәсіпкерліктер. Серіктестіктер - адамдардың бірлестігі, онда екі және одан да көп серіктестер ... Олар өз ... ... және ... мүше өзінің капиталымен жеке жауап береді. Олар жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, командитті (сенімге негізделген) серіктестіктер, толық және қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... қаражаттарымен бірігеді. Шектелген жауапкершілікті қоғам мүшелері ұжымның міндеттемелеріне жауап бермейді. Олардың жауапкершілігі өздерінің қосқан ... ... ... Ал ... ... бар ... өздерінің барлық дүние-мүлкімен жауапты.
Акционерлік қоғам - ... ... ... ... шығару арқылы пайда болатын кәсіпорын формасы, яғни өзінің қызметін жүзеге асыру үшін қаражат тарту мақсатында ... ... ... тұлға. Акционерлік қоғамдар ашық және жабық түрде болады.
Кәсіпкерліктің ұжымдық-экономикалық формалары.
Концерн - ... ... ... құру ... ... ... ... да шарттардың болуымен сипататлатын жүйе арқылы бірнеше кәсіпорындарды біріктіретін дербес кәсіпоырн. ... - ... ... кәсіпорындардың ерікті бірлестігі. Маманданған кәсіпорынның негізгі мақсаты ғылыми-техникалық, өндірістік, экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... - бұл ірі ... ... істеу үшін біріккен кәсіпкерлердің бірлестігі.
Синдикат - бір саланың кәсіпкерлерін тауар сатуға біріктіру.
Картель - тауар, ... ... ... ... ... бөлу, өндіріс мөлшері жөнінде келісім.
Қазір Қазақстандық өнеркәсіптерде мынадай ұжымдық-құқықтық формалы кәсіпкерліктер құрылуда.
* Шаруашылық серіктестік - ... ... ... ... өзара кәсіпорын құру жөнінде келісімге қол қояды. Құруға керекті серіктес мүшелердің қаражаттарын біріктіру. Серіктестіктің пайдасы, ... ... ... ... Әрбір мүше өзінің табысына пайданы қосып сонан салық төлейді.
* Коммандиттік серіктестік. ... ... ... ... ... іс жүргізушілер ішінен біреу немесе бірнеше мүшелері зиянның тәуекелін өздерінің қосқан үлестері мөлшерінде жауапкершілікке алады.
* ... ... ... Оның ... қоғамның міндеттемелеріне жауап бермейді, ал зиян тәуекеліне өздерінің үлестерімен жауап береді.
* Қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... ... ... береді.
* Ашық және жабық акционерлік қоғам.
* Өндірістік кооперативтер - ерікті түрде біріккен қоғамдар.
* ... ... - ... ... меншіктік құқығы жоқ. Унитарлық кәсіпорынның мүліктері бөлінбейді. Унитарлық кәсіпорын тек мемлекеттік немесе муниципалдық болады. Унитарлы кәсіпорын федералдық қазына ... ... ... [28].
1.3 ... қалыптастыруда шетелдік тәжірибе
Кәсіпкерлік экономиканың қарқынды дамуының ... күре ... ... ... Оны ... үшін ... қатарлы елдердің тәжірибесін зерттеу кезек күттірмейтін мәселе болып ... ... ... ... және ... да ... қоса жүрген, 70-ші жылдардағы дүниежүзілік дағдарыс кәсіпкерліктің жағдайын түбегейлі өзгертті, нарық ... тез ... ... ... аз ... ... ... Кәсіпкерліктің сәтті дамуының негізгі алғышарттары келесілер болады:
- басымдық сандық көрсеткіштерден сапалық көрсеткіштерге ауысты, яғни ... ... ... ... ... ... жол береді. Осы жағдайларда индустрия алыптары ұсақ фирмалардың икемділігімен, олардың нарықтағы ... кез ... ... тез ... ... ... аз ғана өзгерістерін тез сезіну мүмкіндігімен, клиенттердің қайтадан пайда болатын қажеттіліктерін қанағаттандырумен салыстырғанда ұтылыста болады;
- ғылыми-техникалық прогрестің жаңа ... ... ... ... келетін техниканы ұсынды;
- тұтынушылар психологиясының өзгеруі. Ол стандарттан бас тартты, бірдей киімді кигісі келмейді, бірдей жиһазды, көлікті және т.б. ... ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылды [30].
Кәсіпорындар дамып, экономикадағы позицияларды жеңіп алуда, ірі бизнестің тең құқылы серіктері ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуын қолдау мен ынталандыруда. Соғыстан кейінгі он жылдық ішінде кәсіпкерлік қалыптасу мен дамудың ... ... ... бастау сәтінен өзін реттеуге дейін, осы кезде кәсіпкерліктің үдемелі дамушы секторы алыптармен әректтеседі. Жапонияда, Италияда, Францияда, АҚШ-та кәсіпкерлік үлкен ... ... ... 1953 жылы ... ... ... атқарушы үкіметтің арнайы органы құрылды - жалпы ел бойынша орналасқан, 400 жуық ... бар, он ... және 120 жуық ... ... ... ... жүйесі бар, бизнес әкімшілгі. Әкімішіліктің орталық аппараты 1100 қызметкерден тұарды, оның негізгі қызметтері техникалық және кеңес беру қызметтерін көрсету, ... ... ... ... ... тапсырыстарды үлестіру, кәсіпкерлік субъектілеріне қаржылық көмек көрсету механизмін дайындау болып табылады.
Көптеген ... ... ... ... белгілі Министрліктердің құрамына кіретін, арнайы Департаменттермен байланыстырылады. ... ... және ... ... ... ... және орта бизнестің арнайы бөлімдері бар, Францияда осындай бөлім өнеркәсіп Министрлігінде. Канада да кәсіпкерлікті дамыту саясатын өнеркәсіп, ғылым және ... ... ... ... - ... ... ... және кәсптер Министрлігінің жанындағы бөлім жүзеге асырады.
Францияда кәсіпкерлікті реттеу ... ... ... ... ... шағын және орташа кәсіпкерлік Конфедерациясы, Сауда және Өнеркәсіптік палаталар, қызметін жаңадан бастаған және ... ... ... ... ... институттары және т.б..
Оңтүстік Кореяда арнайы үкіметтік құрылыммен - 11 ... ... ... саны 900 ... ... ... бар, шағын және орта бизнес Әкімшілігімен қоса, кәсіпкерліктің дамуына мүмкіндік туғызатын, ұйымдардың толық жүйесі қызмет етеді. Сонымен, ... ... ... мен ... ... ... ... несиелік кепілдемелер жүйесі, арнайы тағайндалған коммерциялық банктер бар.
Қазіргі кезе Қытайда ... және ... ... ... ... негізгі органдары Мемлекеттік сауда-экономикалық комитеті шеңберіндегі шағын және орташа кәсіпорындар бөлімі, Қытайдың ... және ... ... шетелдік ынтымақтастығын Үйлестіру оратлығы, шағын және орташа кәсіпорындардың дамуын ынталандыру жөніндегі Бүкіл қытайлық ... ... ... банк және ... да ... елдердің тиімді экономикасына кәсіпкерліктің әсері арнайы қабылданған заңдар мен дайындалған Бағдарламалардың ... ... ... ... ... шаруашылық етуші субъектілердің қызметі 12 заңмен реттеледі, соның ішінде экономикасы осы саланың ... ... ... және жеңілдіктерін анықтайтын, ЗТҚ. АҚ - Қазақстан ... ... 2003 ... 1 ... №775 қаулысын оырндау үшін құрылған. ... ... ... ... сараптау арқылы инновациялық жоспарларды іздестіруге қатысуға бел буды. Бүгінде олар ұлттық және аймақтық технопарк жүйелерін ... ... ... ... ... ... ... қызметі - бұл инжинириг, ол инновациялық ойды іздестіру және жіктеу, зерделеуді қажет ететін және ... ... ... құру ... ... ұйымдастыру, инновациялық жоспарларды іске асыру бойынша қаржы көздерін іздестіру. Республика мемлекеттік басыңқылығының дамуына сәйкес ... ... ... ... келуі қажет - жаңа технологияларды енгізу, технологиялық шектің жоғарғы дәрежесі, экспорттық тұспал, сапаның халықаралық стандарттары және экологиялылығы. АҚ - 2003 жылы ... ... ... бәсекелестікті жоғарлату және диверсификация процессін сараптамалық қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Орталық маркетинг және менеджмент ... ... ... консалтингті және ақпаратты-кеңестік қызметтерді көрсетеді, маркетинг және менеджмент ... ... және ... ... ... ... өнімдерді құру, экономика өрісі және саласы бойынша ақпараттарды және өнімді тарату. АҚ - ... ... ... 1997 ... ... №665 ... сәйкес құрылған. Оның мақсаты шағын кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған, мемлекеттің қаржыны тиімді қолдануын көтеруге және Қазақстан Республикасындағы шағын ... ... ... ... және ... ынталандыру. Қордың негізгі қызметі, несиелер және лизинг түрін берумен байланысты. Қор Қазақстан Республикасының Үкіметі бөлген ... ... ... және жеке қаражаты есебінен несиеленеді. Қазіргі таңда қор мына бағдарламалар бойынша қаражаттарды жүзеге асырады:
* ... ... (56 млн. АҚШ ... Азиялық Даму Банкінің Бағдарламалық қарызы (АДБ);
* Даму және ... ... ... ... ... ... арқылы Қазақстандағы шағын бизнес бағдарламасын дамыту. (77,5 млн. АҚШ доллары);
* Республика бюджеті есебінен шағын кәсіпкерлік ... ... ... (300 млн. ... ... қалаларды дамыту бағдарламасы. Қор өз қызметін бастағаннан бері 577 жобаны 6,3 ... ... ... Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қол жетімділігін қамтамасыз ету үшін қаржылық ресурстарға үш жыл ... ... ... ... ... республикалық бюджеттен шамамен 30 млрд. теңге бөлінді. Мемлекеттің тұрақты қолдауының нәтижесінде Қор бүгінгі күні өнеркәсіптегі кәсіпкерлікті дамытудың толыққанды мемлекеттік ... ... Қор ... ... арзан, орташа және ұзақ мерзімді қаржылық қаражатпен қамтамасыз етеді, шағын бизнеске әлемдік тәжірибеде сынамаланған мынадай қаржылық қызмететрді ... ... ... ... лизинг, банктерде шағын бизнес кәсіпорындарының кредиттерін кепілдендіру, франчайзинг, ... ... ... ... алуды қаржыландыру, екінші деңгейлі банктермен тең қаржыландыру. АҚ - ... ... ... 2003 ... 30-мамырдағы №502 қаулысымен құрылды. Оның мақсаты ҚР нақты зерттеуді ... ... ... мен ... ... даму, инновациялық актив өсіміне қолқабыс жасау. Қор ... ... ... ... ... ҚР аймағында еншілес қолрады құруға инвестицияларды тарту және инвестициялау;
* инновациялық жоспарларды ж.үзеге асырушы компанияларды инвестициялау;
* ұлттық инновациялывқ инфрақұрылымның элементтерін ... ... ... ... түрі ... ... ... капиталын ұлғайту және құру кезінде, қатынастың акциясын /үлесін алу жолымен жарғылық капиталына бақылаусыз қатысу. АҚ - өз ... 2003 жылы ... ... ... ... ... емес жеке сектор ынталарына қаржылық көмек көрсету, болашағы бар кәсіпорындардың жоспарларына инвестицияларды тарту және жүзеге ... ... ... ... ... Стратегиясын іске аысру бойынша қатысу мақсатында Заңына қол қойғаннан кейін ... Қор 49%-ға ... ... алып ... ... ... ретінде шығады. Қазақстанның Инвестициялық қоры Қазақстан Республикасының ... даму ... бірі ... ... ... ... 2003 ... 11-маусымында басталған болатын.Қордың мақсаты - экономиканың шикізаттық емес секторында ... ... ... ... құру ... жеке ... бастамаларына жаңадан құрылған немесе бұрыннан жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың жарғылық капиталына қатысу жолымен қаржылық көмек көрсету. Қазіргі таңда Қор 70 млн. АҚШ ... 20-ға жуық ... ... 2007 жылы Қор 1.2 ... АҚШ долларынан (145 млрд. теңге) астам 22 жобаны ... АҚ - ел ... ... ... ... және ... өнеркәсібіне және өндірістік инфрақұрылымның дамуына, мемлекеттік инвестициялық қызметтің тиімділігін ... және ... ... 2000 ... 28-желтоқсандағы №531 Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығына сәйкес 2001 жылы 25-сәуірде ... ... ... құрылған даму институттары арқылы, өнеркәсіпте кәсіпкерлікті қаржыландыру бойынша ... ... ... ... бойынша құрылған комиссяилар мен кеңес арқылы мемлекет байланысты жүзеге асырып ағымдағы мәселелерді шешу бойынша ... ... ... ... жою үшін ... ... ЗТҚ. Оны құру туралы шешім Қазақстанның кәсіпкерлері Конгрессін өткізу ... ... ... ... ... ... құрамына мыңдаған Қазақстанның экономикалық секторында жұмыс жасайтын кәсіпорындарды біріктіретін 34 басты салалық қауымдастықтар кіреді. Олардың ішіне мұнай-газды саласы ұйымдарының қауымдастығы, кен қазу және ... ... сүт және сүт ... ... ... ... ... және кәсіпорындар, сауда-өнеркәсіптік палаталарының одағы, фермерлер, құс өсіпуші және инжиниринг компаниялар кіреді. ЗТБ ... ... ... ... ... мүшелер құқықтарының теңдңгң, өздері басқаруға мүмкіндіктердің болуы, заңдылық, қызмет есептілігі және жариялылығы ... ... ... ... құру мақсаты - өнеркәсіптегі кәсіпкерлік қызметті дамыту үшін қолайлы жағдайларды жасау және экономикалық реформаның жылжуына қатысатын кәсіпкерлер ұйымы және ... ... ... ... ... және ... одақтарды бірлестіру. ЗТБ 2000 жылдың мамыр айында Қазақстан Республикасының сауда-өнеркәсіптік палата ... ... ... ... Одағының Жарғысында өнеркәсіптік кәсіпкерлікті қолдау басты міндететрінің бірі ретінде белгіленген [21; 34-35]. ... ... ... мен ... жету және мәселелерді шешу үшін арнайы даму институттары қалыптасты. Стратегияның маңызды міндеттерінің бірі мақсатты инвестициялық және ғылыми-техникалық стратегияларды іске ... ... ... реттеу мен ынталандыру болып табылады, бұл индустриалды-инновациялық дамудың қазіргі мемлекеттік басқару жүйесін қайта қарауды және ... бір ... ... ... ... ... ... тәжірибемен микроқаржыландыру - кедейшлік деңгейін төмендету және микро және өнеркәсіптік ... ... ... экономикалық өсімді ынталандыру үшін тиімді құрал болғандығы дәлелденген. ... деп ... ... ... қол ... жоқ ... және шағын кәсіпкерлерге, сондай-ақ кедей адамдарға олардың өмір сүру деңгейін жоғарылату, еңбекпен қамтамасыз ету және кәсіпкерлікті дамыту үшін қаржылық қызметтер ... ... ... ... және т.б.) ... беру болып танылады. Микрокредит беру жүйесі өз негізін ел Президентінің халыққа жолдауынан алады. ... ж.), онда ... ... Ел ... осы Жолдауы Қазақстан Республикасының анағұрлым қамтылған азаматтарына микрокредит берудің 1998-2000 жылдарғы арналған бағдарламасын (ҚРҮ-нің 12.02.1998 ж. №14 қаулысы) қабылдау үшін ... ... ... ... ... ... ... тағы бір ілгерілмелі қадам 2006 жылғы желтоқсанда қолданыстағы заңға ... мен ... ... болып табылады. Енгізілген өзгерістерге сәйкес микрокредиттік ұйымдардың ... ... ... кез ... ... ... ... қызметшілер, яғни кез келген немесе заңды тұлға ... ... ... ... беретін кердиттің максималды сомасы 1,0млн. теңгеден (1000 АЕК) 8,7 млн. теңгеге дейін (8000АЕК) ұлғайтылды. Бұл Қазақстанда өзіндік бизнесті ашу үшін ... ... ... ... ... 70000 АҚШ долларын құрайды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 тамыздағы №862 ... ... ... ... ... ... ... арналған тұжырымдамысына сәйкес микрокердиттік жүйені қолдау екі бағыт бойынша жүргізіледі: - ... ... ... ... қатысуымен құру және ... ... ... ... ... қатысуымен бағдарламаны іске асыру шеңберінде 30 микрокредиттік ұйым құрылды. Қор инвестициялардың құрылған МКҰ жарғылық капиталына жиынтық мөлшері 98,9 млн. ... ... Оның ... 2006 жылы Қор ... ... МКҰ ... капиталына жиынтық мөлшері 18 млн. теңге 9 МКҰ құрылды. - ... ... ... ... беру. Қазақстанда микрокредит беру секторын дамыту бағдарламасы бойынша Қор жалпы сомасы 4 183,76 млн. ... 129 ... ... ... оның ... 2006 жылы 70 жоба ... сомасы 2 703,08 млн. теңге (ставка 6%). 2007 жылы 1-қаңтарда СА деректері ... ... 745 ... ... ... Қазақстан ... Заңы ... ... ... (2003 жыл) ... МКҰ саны 7,5 есе немесе 645 ұйымға ұлғайды. Бұл микрокредиттік ұйымдар рөлінің артқанын, кәсіпкерлік субъектілері үшін де, сонымен ... ... кең тобы үшін де ... ... ... білдіерді.
2.2 Қазақстандағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы
Қазақстанда бүгінгі күні шағын және орта ... ... ... отырған қатынастарға қарамастан, экономиканың серпінді дамып келе жатқаны белгілі болып отыр. Ең бастысы шағын ... саны өсіп ... өсім ... да ... ... ... пайыздық бөлігі ғана. Оның ЖІӨ-де өзнідік үлесі бар. Ол 30% ... ... ... кәсіпкерлік Қазақсатнның бүгінгі экономикаыснда лайықты орын алуда.
Біз Қазақстанды жоғары өмір сатндарттары бар әлемдегі ең ырғақты дамып келе ... ... ... ... ... ... өршіл мақста қойдық. Ол мақсатқа адам әлеуетінің белсенділігін, ... ... ... арқылы ғана қол жеткізуге болады, - деп атап көрсетті Президент [16; 7-8].
Мемлекет басшысы реформалар жүргізілген жылдар ішінде өған ... ... ... ... атап ... Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында, тауардың мейлінше тапшы, гиперинфляция мен халықтың тұрмыс деңгейінің күрт ... ... ... ... ... құру жұмыстары басталды. Ол қиын шешімдер кезеңі еді. Экономикады мемлекеттік меншік басымдықта болды. Нарық қатынастарын ... үшін ... база ... болған жоқ. Қолданыстағы заңдар жеке меншік пен кәсіпкерлік қызмет үшін кері әсер ... ... ... Ең ... - қоғамдық пікір де оған ақрсы тұрды. Осы жылдар ішінде мемлекет экономиканы ырықтандыру бағытында бірізділікпен әрі ... алға ... ал ол ... дамуы үшін нақты негізді қамтамасыз етті. Бірінші кезекте экономикадағы құрылымдық жаңғырударды жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... қабылданып, нарық қатынастарының қисынына қайшы келетін құқықтық нормалар күшін жойды. Келесі ірі ... ... ... ... ... ... табылады. Соның нәтижесінде бүгінде өнеркәсіп өндірісі көлемінің 85 пайызы жеке секторда өндіріледі. Елдің ЖІӨ-дегі шағын және орта бизнестің үлесі шамамен 25 ... ... ... жеке ... еңбекпен қамтылған халықтың 60 пайыздан астамы еңбек етеді. Бизнес құру жолындағы ... ... ... ... Тек ... ... ғана лицензиялатын қызметтердің 350-ге жуық түрлері қысқартылды. ... ... беру ... ... ... ... ... қарапайымдандырылды. Бүгінде біздің елімізде кәсіпкерлікті дамытудың перспективасы айқын көрініске ие. Жеке бизнесті, ең алдымен шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... Ол ... Стратегиясы, "2010-стратегиялық жоспарды" және Қазақстанның 2015 жылға дейінгі индустриялық-инновациялық даму стратегиясы ... ... ... ...
Ол мақсатқа жету үшін қажетті ресурстар жинақталған. Арнайы құрылған даму институттары - Қазақстанның инвестициялық қоры, Қазақстанның даму ... ... қор, ... ... ... ... Инжинниринг және тхнологиялар трансферті орталығы осы жылоды қоса есептегенде 120 миллиард теңгеден астам қаржы жинақтауға жағдай туғызады. Өзі өмір сүрген ... ... ... даму ... ... сомасы 1 триллион 570 миллиард теңге болатын 760-тан астам ... ... ... ... ... 60 миллиард теңгеден астатын 90-ға тарта жоба қаржыландырылуда [6; 13-15].
2.3 ... ... ... ... ...
Өндіріс тиімділігін арттырудың объективтік қажеттілігі кеңейтілген ұдайы өндіріс процесінің экономикалық мүддемен тікелей байланыстылығында. ... ... ... ... бірінен саналатын экономикалық мүдделер, өндіріс тиімділігінің артуына ынталандырудың ғылыми негізделген жүйесін ұтымды қолдану арқылы әсер ... ... ... ... ... ынталандыруды қоғамның заңдылықтарымен байланыстырып тұратын орталық буын болып табылады. Қазақстан, қоғамдық өмірдің ... ... - ... ... және ... ... жолында сенімді қадам жасап ілгерілеп келеді. Ел экономикасы 2006 ж. бастап жылына орта есеппен 10%-ға өсіп ... ... ... әлеуметтік-экономикалық әлеуеттің негізін құрайтын өнеркәсіп өндірісі де тұрақты даму үстінде. Егер 2003-2008 жж. аралығында ... ... өсуі 5%-ды ... ... 5 жыл ... ... жетті. Салада маңызды құрылымдық өзгерістер өз жалғасын тапты. Егер 2003 ж. республика өнеркәсіп өндірісінің жарты бөлігін өңдеу өнеркәсібі иеленсе, 2008 ж. ... үлес ... ... ... ... ... тиімділігі өндірілген тауар сапасының жақсарғанының, әлемдік нарықтық бәсекеге қабілеттіліктің көрінісі. Кен өндіру өнеркәсібінің қарқынды дамуы ... және ... ... ... ... ... ... экспорттың құрылымында шикізаттық тауарлардың үлесі басым. Соңғы жылдары импорттық тауарлар құрылымында минералды өнімдер ... ... ... 2006 ж. ... 2008 ж. 13%-ға ... Сондай-ақ металлургиялық өнеркәсіп өнімінің де үлес салмағы біртіндеп ... ... [27]. ... ... ... ... өнеркәсіптің жекелеген секторлардың табыстарының қалыптасуында құрылымдық өзгерістер орын алды. Мәселен, ЖІӨ-нің жалпы көлеміндегі еңбекақының үлесі 2007 ж. ... 2008 ж. ... ... ... ... табысын құрайтын таза пайда мен аралас табыс 38,2%-дан 43,5%-ға ... Бұл, ... ... өндірістің тиімділігінің өскенін сипаттаса, екінші жағынан, пайданың, көбінесе, қызмет көрсету саласынан түскенін көрсетеді. Қарастырылып отырған кезеңде өндіріс тиімділігінің ... ... - ... ... тиімділігінің, экономикалық қызметтің басқа түріне қарағанда динамикалық қалыпты өсуі мен жоғары деңгейіне қол жеткізілді (1-кесте). ... 1 - ... ... ... ... ...
Көрсеткіш
2004 ж.
2005 ж.
2006 ж.
2007 ж.
2008 ж.
Барлық ... ... ... ... ... тиімділігі, %
45,1
37,8
31,9
38,8
67,5
Қайта өңдеу саласының тиімділігі, %
21,4
13,8
19,2
21,4
22,8
Ауыл шаруашылығының ... ... ... ... %
4,3
4,5
5,2
5,0
3,4
Сауданың тиімділігі, %
4,7
3,4
5,8
9,3
4,9
Көлік және байланыс саласының тиімділігі, %
9,4
11,8
18,7
18,1
18,9
Қаржылық қызмет ... ... % ... ... ... ... ... келтірілгендей, өнеркәсіп кәсіпорындары тиімділіктің жоғары дәрежесіне ие. Кен өндіру саласы кәсіпорындарының тиімділігі мемлекет ... ... ... пайдалылықтан жоғарырақ. Дей тұрғанмен, 2004 ж. барлық ... ... 50,7%-ы ... ... ... ... ... 11,5%-ы кен өндіру саласы, 21,4%-ы өңдеу саласы.
Өндіріс тімділігін ынталандыру механизмінің тағы бір маңызды шарты - инвестициялық белсенділік. ... ... ... 5 жыл ішіндегі динамикалық өсімі қаржылық емес активтер бойынша өте қарқынды болды, олар жыл сайын орта ... 20%-ға ... ... ... салаларға инвестициялардың өсуімен қатар, олардың ішкі нарықтағы тапшылығы байқалады.
Тиімділіктің жоғары деңгейін қамтамасыз етудің, яғни қазіргі мемлекеттік саясаттың ... ... - ... ... ... ... ... - еңбек өнімділігі. Демек, еңбек өнімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... нәтижелілігінің алғы шарты.
Зерттеліп отырған кезеңді тұтас алғанда ... бұл ... ... ... аса ... ... ... табыстың өсу динамикасы тұрақсыз. Корпорацияның жалпы табыстылығына негізгі өндірістің тиімділігі, яғни негізгі ... ... ... ... ... әсер ... ... 2005 ж. корпорацияның таза табысы 2004 ж. салыстырғанда 4,6%-ға ғана ... 2006 ж. бұл ... ... ... ... ... төмендеп кетті. 2008 ж. корпорацияның таза табысы алдыңғы 2007 ж. ... ... ... 2004 ж. ... ... 6,0 ... ...
Зерттеліп отырған кезеңде, корпорация табыстарының жалпылама өсу барысына қарамастан, өндірістің тұрақсыздығы орын алды, мұның басты себептерінің бірі әлемдік ... мыс ... ... ... Осыған байланысты 2004-2008 жж. аралығында өндіріс көлемінің өсу қарқыны біраз төмендеді, ... ... ... өнімі - катодты мыс өндіру азайды.
2004-2008 жж. серіктестіктің өнімділігі ... ... ... ... 0,12 ... ... азая тұрса да 1,4 есе арттырылды. Бұл жылдары негізгі өндірістік қордың қайтарылымы 0,73 теңгеден 0,62 ... ... ал ... ... тиімділігінің деңгейі 49,1%-дан 45,5%-ға дейін кеміді. Корпорацияның негізгі экономикалық көрсеткіштері соңғы жылдары айтарлықтай оңала бастады. ... 2005 ж. ... 2006 ж. ... еңбек өнімділігі 32,8%-ға өсіп, 2 млн 546 мың ... ... ... ... сиымдылығы 33,7%-ға төмендеп, 0,12 теңгеге теңелді, негізгі өндірістік ... ... ... ... ... ... ... 14,3 пайыздық пунктке көтерілді [30].
ЖШС-гі көпсалалы, кен өндіруден тұтынуға дайын өнім ... ... ... ... ... ... тау-кен металлургиялық кәсіпорыны. Компанияның негізгі қызметі: пайдалы қазбаларды өндіру және оларды байыту, катодтық мыс ... ... ... ... ... және ...
Корпорация, әлемдік деңгейде дамып келе жатқан құрылым. Оның ... ... ... мына ... ...
2-кестеден көрініп тұрғандай, 2002-2008 жж. аралығында корпорацияның өнім өткізуден тапқан табысы 3,7 есе, таза ... ... 6,0 есе ... ... кәсіпорындарының жиынтық тиімділік деңгейі 2005 ж. 79,3%-ды құрады, бұл 2002 ж. салыстырғанда 30,2 пайыздық пунктке жоғары.
Кесте 2 - ... ... ... ... ... ... ...
2004
2005
2006
2007
2008
Сатудан түскен табыс, мың теңге
112699401
116625405
125221331
124219953
170492574
228817260
411176304
Өткізілген ... ... ... мың ... ... мың теңге
65606313
62460313
68004062
68437417
111755168
145126260
292872480
Осы кезеңдегі шығын, мың теңге
19135686
19675843
17818541
26396187
44666565
23660417
30079588
Негізгі қызмет табысы, мың теңге
46470627
42784470
50185521
42041230
67088609
121465843
262792892
Негізгі емес қызмет нәтижесі, мың ... ... ... табыс, мың теңге
50155893
46070779
54535601
42873632
73922235
123095407
274772453
Табыс салығы, мың теңге
17627442
15465492
16502175
17243086
26926038
37927399
80125488
Таза табыс, мың теңге
32528451
31016011
36880320
25600012
46996197
85168008
194646965
Негізгі өндірістің тиімділік деңгейі, ... ... ... %
49,1
42,0
49,2
41,2
45,5
50,3
55,3
Тиімділік - әлеуметтік-экономикалық процестер мен құбылыстардың жиынтығын сипаттайтын, нәтижеге қол жеткізу мен ресурстарды пайдаланумен байланысты ... ... ... ... өнім бірлігіне шаққандағы шығынның қысқаруымен немесе бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Еңбекақының тиімділігіне сәйкес оның ынталандырғыш рөлін де айқындауға болады.
Елбасы өзінің Қазақстан ... жыл ... ... Жолдауында (6 ақпан 2008 ж.) - деп көрсетеді. холдингі мен өңірлік ... ... ... ... ... ... ... дамыту мен оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру жөнінде нақты шаралар ... ... Олай ... ... ... ... ... экономикалық өсімнің факторлары мен шарттары айқындалып, ынталандыру механизмінің ең ұтымды жолдары негізделуі қажет.
Қазақстанның ұлттық кен-металлургиялық өнеркәсібінің ... ... ... Сектордың басты міндеті - бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... ... ету. Бұл үшін ... құрылғылар мен тиімді технологияларды пайдалану қажет. Шикізат көздерінің дәстүрлі емес түрлерін пайдалы өңдеу, қолданыстағы кәсіпорындары техникалық және ... ... жаңа ... салумен тығыз байланысты. Мұндай жағдайда, қолданыстағы кен-металлургиялық кешен тиімділігінің өсуі тек ғылым мен өндірістің бірігуі арқылы, ... ... кең ... жаңа ... мен техниканы жедел қолданысқа енгізу арқылы ғана жүзеге аспақ. Инновациялық және ... ... ... ... ... ... отырған факторлардың зиянды әсерін әлсіретіп, өндірістік әлеуеттің түбегейлі жаңаруын қамтамасыз етеді, барлық ресурстар шығынын азайтып, қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... және жаңа түрлерін шығаруға ықпалын тигізеді. Инновациялық үрдістің бұлайша қалыптасуы үшін дайындығы жетік, жоғары білікті мамандар қажет.
Өйткені жаңа технологиялық ... ... ... ... ... өнімінің жоғары сапасы, барған сайын, адамның творчестволық қабілетіне тәуелді болып барады. Олардың деңгейі қаншалық жоғары ... ... ... ... ... ... жетекші мемлекеттерінде интеллектуалдық әлеует экономикалық өсімнің іргелі көзіне айналған. Демек, ... ... ... ынталандырудың экономикалық механизмі ғылымға, жаңа технологияға, жаңа білімге, адам капиталын ... ... ... қажет [19; 23-25].
3 ӨНЕРКІСІПТЕ КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерліктің дамуына әсер ететін факторлар
Нарықтық реформалар жылдарында ... ... ... ... орынға ие болды. Басты стратегиялық мақсатқа: кәсіпкерлікпен айналысу мүмкіндігі ... ... ... ... ... және ... ... айналуына қол жеткізілді, ол үшін мемлекет қажетті жағдайларды жасады. ... ... ... ... ... осы сектор дамуының оң серпіні, өнеркәсіптік кәсіпкерліктің тұрақты өсуі 2007 жылы 521,5 мың кәсіпкерлік есепке ... ... ... 1,2 ... адам жұмыс істейді. Өнеркәсіптік кәсіпкерлікте жұмыс істейтіндердің үлес салмағы ... ... ... ... ... ... Құрамдас бөлігінің бірі - бизнес инкубаторлары болып ... ... ... дамуына ықпал ететін нарықтық инфрақұрлымның қалыптасуы орын алды. Қазіргі уақытта бизнес ... 10 ... ... ... елде 31 бизнес инкубаторлар қызмет атқаруда. Бизнес ... ... ... ... ... ... астам кәсіпорындар әрекет етуде. ... ... ... ... және ... ... ... және нормативтік база құрылды. Кәсіпкерлікті қолдаудың және дамытудың бұрынғы мемлекеттік ... ... жж., ... жж., ... жж., ... жж., ... жж.) талдау оларды іске асыру республикада кәсіпкерлік секторды қалыптастыруға және дамытуға оң әсер ... ... ... мен қызметтер көрсетудің бәсекелі нарығы құрылды және шағын кәсіпкерлікті қолдаудың және дамытудың институтционалдық шаралары ... [11; 8-10]. ... ... ... ... ... алдында тұрған проблемалардың жеткілікті екендігі анықталды және олар терең ғылыми ізденісті талап етеді. Кәсіпкреліктің дамуына кері әсер ететін ... ... ... ... ...
Кесте 1 - Кәсіпкреліктің дамуына кері әсер етуші факторлар
Кедергілер
2005 ж.
2006-2007 ... ... ... ... ... ... жағдайдың тұрақсыздығы
1
2
* Несие саясаты
4
3
* Өнімді өткізу мәселесі
-
4
* Шикізатпен қамтамасыз ету мәселесі
5
5
* Мемлекеттік органдармен өзара ... ... ... ... отырғанымыздай Қазақстан нарығында кәсіпорындардың тиімді қызмет етуіне кедергі болып отырған мәселелердің бірі - ... ... ... Қазақстандағы кәсіпкерлікті дамыту факторларын атайтын болсақ онда мына төмендегі жағдайды көруге болады. Аталған ... ... ... шешу үшін ... қажетті болып келеді:
* жаңа өндірістік - инновациялық ... ... ... ... ... ...
* ... сектордағы кәсіпорындардың несиені өтеу кезінде салық салу процедурасын қайта қарау;
* ынталандырушы салық режимін орындау жолымен шағын ... ... ... ... ...
* ... саясаты шағын кәсіпкерлік субъектілер санының өсуін ынталандырушы, жұмыс ... ... ... ... мен ... ... ... реттеушісі болуы керек.
Кәсіпкерлердің жұмысына кедергі болатын мәселелердің екінші түрі - жалпы экономикалық ... ... ... АҚШ ... ... тез өзгеретіндігі, макроэкономикалық жағымсыз өзгерістерге байланысты инфляция және жоғары тәуекелдер, әлемдік қаржы дағдарысының орын алуы және т.б. ... ... ... ... алу кезінде туындайтын қиыншылықтар мәселесі. Кәсіпкерлікітң дамуына кедергі келтіріп отырған бұл мәселе субъектілердің ... ... және ... ... ... ету үшін ... қаржы ресурстарының жоқтығы болып табылады. ... ... - ... ... ... мен ... өткізуі. Өнімді өткізу кезінде қиыншылықтардың пайда болуының бірден-бір себебі - бәсекелестік ортаның жоғарылылығы. Кәсіпкерлікітң дамуына кері әсер ... ... да ... ... ... ... қолданыстағы заңнамадағы нормалардың жетілдірілмеген және кей жағдайда нақты ... ... ... ... бұл ... кедергілерді ұлғайтуға әкеледі. ... ... ендi ғана ... келе жатқан кәсіпкерлік қызметке несие беретiн субъект - екiншi деңгейдегi коммерциялық банктер болып ... ... ... ... ... ... және ... мерзімді несиелеуді жақтайтыны - тарихи қалыптасқан жағдай. Қазақстандық кәсіпкерлерінің екiншi деңгейдегi банктерден ... ... алуы ... ... үшін қаражаттарды толықтырудың іс жүзіндегі негізгі көздерінің бірі болып табылады. Алғашқы құрылу кезінде кәсіпкерлік несиесіз өз жұмысын атқара алмайды. ... ... ... ... ... ... ... болып отырған негізгі факторлар мыналар: несие алу барысындағы шарттардың қатал болуы;
* несиенің мерзімі мен пайыздық ставкаларының бизнеске қолайсыздығы;
* ... ... ... ... және оны ... ...
* ... банктердің кепілге қоятын талаптарының жоғарылығы;
* әлемдік несие нарықтарындағы дағдарыстар әсерінен несиелік ресурстарға қол жеткізу қиындықтары және коммерциялық банктердің жеке ... аз ...
* ... ... ... ... ...
* мемлекеттің казына қоры арқылы кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... аз ... және оның ... ...
Банктер кез келген уақытта, қарыз алуға ниет бiлдiрген субъектiлердi несиелеген кезде пайда болатын несиелiк тәуекелге ... ... ... несиелеу тәжірибесі көрсеткендей банктердің кәсіпорындарды қаржыландыру кезінде келесідей факторлар өз әсерін тигізеді (2-кесте). Банк несиелерді ... ... ... ... ... сақтау, несиелерді мақсатты пайдалану мен заңда қарастырылған және екі жақпен келісілген жағдайда коммерциялық негізде береді. ... ... ... бірі - ... ... ... қиындығы. Өйткені, несие алу үшін кепілге қоятын мүлік, бизнес-жоспар дайындауда қиыншылықтар ... ... 2 - ... ... ... әсер ететін факторлардың топтамасы
Банк тұрғысынан
Кәсіпорын тұрғысынан
1. Кепілзатпен қамтамасыз етудің болмауы
1. Несиеге деген жоғары пайыздық ... ... ... ... ... Несиелердің қысқа мерзімділігі
3. Қарыз алушы-кәсіпорынның қанағаттанғысыз қаржылық жағдайы
3. Несиені өтеу кезінде ... ... ...
4. Қарыз алушы-кәсіпорынның ақпарат
тық жабықтығы
4. Құжаттарды дайындау процедурасының ұзақтығы
5. Қарыз алушы-кәсіпорынның нақты несие ... ... ... қол ... ... ... ... оның нарықтық құнынан кемітіп көрсетуі
6. Банк менеджерлерінің ұзақ мерзімді несиелермен жұмыс істеу тәжірибесінің жоқ ... ... ... ұзақ мерзімді несиелерді рәсімдеу бойынша жұмыс істеу тәжірибесінің жоқ болуы
ҚР Ұлттық банкінің мәліметтері бойынша, ... алты жыл ... ... ... ... ... ... портфелі 145,4 млрд теңге құрады. Қысқа мерзімді несиелер үлесі 55,9%, орта және ұсақ ... ... - ... тең. Қысқа мерзімді несиелер үлес салмағының жоғарылығы екінші деңгейдегі банктердің тез айналатын сауда-делдалдық операцияларды ... ... ... [26]. Елде ... кәсіпкерліктің тиімді дамуы үшін қызметі инновацияны енгізумен, өнім экспортымен байланысты, кәсіпкерлер жеңілдетілген несиелеу сияқты қолдау түрін әрі қарай тарату және ... ... іске ... ... құру қажет, франчайзинг, венчурлік бизнесті субмердігерлік және лизингті белсенді қолдану үшін жағдайлар жасау керек. Осындай қолдаудың нәтижесінде кәсіпкерлік ұлттық ... ... рөл ... ... Сонымен қатар, кәсіпкерлік қызметті несиелеудің және қаржыландырудың мынадай жүйесін құруды ұсынуға болады:
* Ең басты міндет - ол ... ... ... мен ... ... ...
* Елдің барлық аймақтарында несиелік мекемелердің желісін кеңейту бойынша нақты шараларды қолға алу;
* Кәсіпкрелердің ... ... қол ... ... құру үшін ... өкіметтің аймақтық органдары кәсіпорындарды алатын несиелердің кепілдендірілген жүйесін ...
* Банк ... ... құру керек. Мемлекеттің кәсіпкерлік қызметті несиелеу мен қаржыландыру бойынша саясатын жүргізуге маманданған ... мен ... ... ... ...
* ... алушының несиелік тарихын жинақтайтын несие бюросын құру қажет.
Аталған мақсаттарды орындау үшін кәсіпорындарға берілетін ... ... ... ... ... ... ... асыру кезінде бюджеттің барлық деңгейдегі қаражаттарын бөлу керек. Сонымен қатар, соманың ... ... ... сақтандыру қорының жүйесі болуы шарт. ... ... ... ... ... ... қажеттілігі ұзақ мерзімдік тұрақтылықтың кепілі бола алады. Мемлекеттік қолдау мен реттеуді бір ізді ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнесті несиелеуді өзінің дамуына байланысты алғышарттар мен мүмкіндіктерге қарай ырғақты дами ... ... ... тарапынан қолдауға мұқтаж [27].
3.2 ... ... ... ... ... көрсетілетін қолдау
Бүгінгі таңда Республикамызда экономиканы нарықтық қатынаста қайта құру жолында оның ... ... ... ... ... ... оны жандандыру және оларды мемлекеттік қолдау күн тәртібіндегі өзекті мәселелерің бірі. Сондықтан елдің ... ... ... ету үшін ... ... негізі болып табылтын кәсіпкерлік қызметті қолдау және реттеу шараларының тиімді іске асырылу қажеттігі туындап отыр. Кәсіпкерлікті қолдаудың және реттеудің ... ... атап ... ... Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау және реттеу;
* Инновациялық қолдау және ынталандыру;
* Инвестициялық қолдау мен оның салаларын дамыту;
* Құқытық ... және ... ... Қаржылық қолдау мен несиелер арқылы ынталандыру;
* Салықтық жеңілдіктер арқылы кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған өнеркәсіптегі кәсіпкерлік қызметті қолдау мен ... ... ... ... ... да әсер ... ... реттеу мен қолдауды, кәсіпкерліктің дамуының стратегиясы мен даму жоспарын дайындайтын және ұсынатын мелекеттік іс-шаралар жиынтығы болып табылады.
Кәсіпкерлікті және шағын кәсіпкерлікті ... ... ... қамтамасыз ету республикалық және жергілікті қаражат есебінен жыл сайын аталған мақсаттарға көзделетін бөлінген қаржы шегіде, ... ... ... бюджетінен, мемлекеттік земдардың, мемлекеттік ақшалай гранттар есебінен жүзеге ... ... [12; ... және ... кәсіпкерлікті мемлекет тарапынан қолдау мен рететудің негізгі бағыттарына:
* Елде жекешелендіруді одан ары ... ... ... жетілдіру, кәсіпкерлік қызметтердің еркін қызмет етуіне қолайлы ортаны қалыптастыу;
* Кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік тіркеудің, олардың ... ... ... ... сертификаттаудың оңайтылған тәртібін белгілеу;
* Ұлттық маңызды және шағын кәсіпкрелік субъектілерін қолдау мен дамыту үшін инвестицияларды, оның ішінде шетел ... ... мен ... ... жасау;
* Қаржы көздерін анықтай отырып шағын кәсіпкерлік субъектілеріне несие берудің арнаулы ... ... ... ... субъектілерінің шетелдік әріптестерімен сауда, ғылыми-техникалық, өндірістік және өзге де байланыстарын дамытуды қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... ... жұмыс атқарып, қызмет көрсетуге мемлекеттік сатып алуды ... ... ... ... субъектілеріне артықышылықтар беру.
Кәсіпкерлікті қолдау инфрақүрылымы жеке кәсіпкерлік қызметтің дамуын және жұмыс істеуінің ойдағыдай құрылуын қамтамасыз ететін ұйымдар жиынтығын береді. ... ... ... ... және ... ... нормативті-құқықты реттеуді құратын мемлекеттік саясатты іске асырушы кәсіпкерлікті ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпкерлікті қолдау мемлекеттік құрылымның келесі сатысы Астана және Алматы қалалары және облыс әкімдері мен ... ... ... ... және ... ... ... іске асыру үшін әкімшілк жанында Кәсәпкерлік және өндіріс Департаменті (Басшылық) құрылған . Оның құрамына Кәсіпкерлік бөлімдері кіреді (2005 жылдың ... ... ... ... ... 2004 жылғы 4-қазандағы Қаулысымен барлық жергілікті мемлекеттік басқару органдарының үлгілі ... ... және ... ... Департаменті (сонымен қатар қалалық Алмаы және Астана қалалары) өз ... ... ... және орта ... қолдауды жүзеге асыруға құқылы.
Кәсіпкерлік саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырудың соңғы бауы болып аймақтық атқарушы органдары табылады. ... ... мен ... ... аппаратымен ұсынылған, олардыңм құрамына Экономика және бюджетті жоспарлау бөлімі немесе Экономика және қаржы бөлімі кіреді. Аймақтық атқарушы орнадарына ... ... ... ... ... шешімдерді және жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын жоспарларды іске асыру міндеттелген.
Қазіргі таңда мемлекет, орта және ... ... ... экономикада өз орнын шұғыл түрде табу үшін нарықтағы ... ... ... қолдану қажеттігі туындап оытрғанын түсінуде. Өнеркәсіптегі кәсіпкерлік ортаның ынтасын дамыту үшін және Президенттің жүктеген міндеттерін іске асыру үшін ... ... ... әкім ... жанында Кәсіпкерлік бойынша Комиссия құру арқылы кәсіпкерлермен ұймдар ... ... оның ... ... ... шағын және орта бизнестің дамуына кедергі келтіретін ... ... ... ... ... және ... орнгандары үшін ұсыныстар мен кеңстерді жетілдіру. ... ... үшін ... ... ... ... Қазақстан республикасының Президенті жанындағы кәсіпкерлер Кеңесі құрылған. Кеңестің негізгі міндеті:
* өнеркәсіптегі кәсіпкерліктің дамуына және қолдауына бағытталған ... ... ... ... ... ... ... жасау;
* Қазақстан Республикасында жұмыс жапсаушы кәсіпкрелік одақтар мен қауымдастықтарды, іскер ортаны байланыстыру;
* кәсіпкерлік ... ... ... ... шешу үшін ... дайындау. Перзидент жанынадағы кәсіпкерлер Кеңесі, кәсіпкерлер ... ... ... және қауымдастықтар мен кәсіпкерлерден Президентке, парламентке, үкіметке түскен ақпараттарды және нақты ұсыныстарды жетілдіру үшін құрылған. Сонымен қатар ... ... ... және орта ... ... кедергі келтіретін мәселелерді жою жатады. Кәсіпкерлік саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру және құру ... ... ... ... ... ... ... жағынан қамтамасыз ету қызметтерін жүзеге асыруда. Қолдаудың барлық түрлері жергілікті және аймақтық атқарушы деңгейде қабылданатын түрлі бағдарламалар ... ... ... ... ... ... [20; 33-34].
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта ... біз ... ... ... ... Қазақстандық өнеркәсіптегі кәіскепрліктің пайда болуы мен дамуын, оның ... яғни ... ... ... факторлар, кәсіпкерліктің көлемі жағынан ұйымдық-құқықтық нысандаырна байланысты таңдалу формаларын, кәсіпкерліктің экономикалық маңызды элементі ретінде әсерін қарастырдық. Сонымен қатар, кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... әртүрлі саясаттар мен іс-шараларды, соның ішінде, мемлекеттік қоолдау нәтижесінде пайда болып, даму үстінедегі түрлі ... және ... ... ... ... ... белсенділігі мен әлеуметтік бағдар ұстауының кепілі оның өздігінен қоғамның орташа топтарына жататындығы емес, оның дәулеті мен ... ... ... ... ... ... табылады. Қазір уақытта шағын кәсіпорындар жұмыс істеп тұрған барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің 80 пайызын ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған шешімдерді орындауда іркіліс байқалады. Бұл жерде басты себеп - бюрократиялық қысымдар. Осындай және ... да ... ... кәсіпкерлер бөлігі жасырын салаға өтіп жатыр. Осы жағдайда ескеретін жәйт, кәсіпкерлердің құқығын қорғайтын жүйе жасау, тексеруші органдардың және ... ... ... санын азайту. Кәсіпкерлердің жетпіс пайызы оларды қолдайтын аймақтық бағдарлама туралы хабары жоқ. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... ... күрделі мәселелерінің бірі - несиелік ресурстарды алудың қиындығы. Себебі несие алу үшін ... ... ... ... жоқ. Осы себептен банктерде шағын және орта кәсіпкерлікті қаржыландыруға асықпайды. ... ... ... ... динамикалық түрде дамуы мүмкін, тұтынушылардың сұранысының өзгеруіне ... ... ... ... ... ... экономиканың құрылымдық қайта құрылуына әсер етеді, жаңа жұмыс орындарын ашады, жаңа кәсіпкерлік топ пен ... ... ... ... ... ... жалпы ұлттық өнімінде үлкен үлеске ие бола ... ... ... ... ... ... ... Заңдық құжаттарда көрсетілгендей, кәсіпкерлік - өзінің, қарызға алынған және де басқа мүліктері мен құралдар есебінен ... ... ... ... ... жақсы нәтиже мен табыс әкелетін ынталы шаруашылық немесе басқадай қызмет түрі. ... ... ... ... ... ... Қазақстан және басқа елдердің азаматтары, шетелдік заңды тұлғалар табылады. Кәсіпкерлер өз ынтасы бойынша өз ... ... ... бойынша барлық шешімдер мен іс-әрекеттерді жүзеге асыруға құқығы бар. Кәсіпкерлер қызметінің өрісі, заңға қайшылық етпесе шектелмейді. Республикада ... ... ... Олар: Кәсіпкерлер Конгресі, Қазақстан өнеркәсіпшілері мен кәсіпкерлерінің Одағы, Шағын кәсіпорындар Одағы, т.б. Кәсіпкер азаматтармен, олардың еңбегін ... шарт ... ... Бұл ... ... сәйкес еңбек жағдайымен, еңбек ақысымен қамтамасыз етуі тиіс, сонымен қатар басқа әлеуметтік-экономикалық кепілдіктер ... ... ... ... ... 1996 ... 14 маусымындағы жарлығында кәсіпкерлік қызметте мемлекеттік кепілдіктерді қолдау мен қорғауды қамтамасыз ету, ... ... ... ... жеке ... мен ... тұлғалардың қызметіне негізсіз араласу фактілерін болғызбау мақсаты көзделген. Кәсіпкерліктің орын алар жері - ең ... ... ... өтпелі нарық қоғамында өнеркәсіп ошақтарын оңалту, демеу және қаржылай сауықтыру үрдісі ... ... ... ... кәсіпорындарды банкроттыққа ұшырату, яғни оның дерменсіздігін белгілеп, таратуға негіз салу маңызды. ... ... ең ... ... - ол жеке ... Бұл ... ... жеке тұлға ретінде кәсіпорынның мәртебесін иеленбей-ақ, өздігінен іс-қимыл жасайды. Жеке кәсіпкерліктің тағы бір түрі - жеке кәсіпорын, фирма. ... ... ... ... құру құқы кез ... азаматта бар. Бұл үшін жеке кәсіпорынды тіркеуден өткізіп, заңды тұлға ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* М.Б. Бисенғазин, А.Ш. Хамитов

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің дамуы23 бет
Кәсіпкерлік әрекеттің Қазақстанда даму ерекшеліктері20 бет
Шағын бизнес – кәсіпкерліктің ерекше формасы86 бет
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫ33 бет
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік түрлерінің дамуы28 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің даму жағдайы23 бет
Ассоциациялық кәсіпкерлік22 бет
Білім Беру мекемелеріндегі кәсіпкерлік қызмет12 бет
Бизнесті дағдарыстан кейін дамыту үшін жағдай жасау18 бет
Жеке кәсіпкерлік8 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь