Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығы [ 16 бет ]

ЖОСПАР:

Кіріспе

1. Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығы
1.1. Қазақ әдебиетінің негізін салушы.
1.2 Бейнесі әр адамның жүрегінде.

2. Сәкен Сейфуллиннің шығармаларындағы тарихи сөздер
2.1 Сәкен шығармалыры туралы қысқаша мағлұмат, сол шығармаларында кездесетін тарихи сөздер

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ.
ХХ ғасырдығы қазақтың жаңа әдебиеті негізін салушылардың бірі Сәкен Сейфуллин аз ғана ғұмырында өлшемейтін мол мәдени мұра қалдырды. Қазақ әдеибетінің барлық жанрында тамаша туынылар берген жаңашыл жазушы қаламынан туған шығармалар халық өмірінің ең көркем образдар арқылы, терең иделяар айтып, эстетикалық игіліктер жасады.
Ұлттық әдебиетке төңкерістік мазмұн жаңа нысан асқан идея әкелген жазушы туындылары халқымыздың рухани қазынасын қорландыра түсті.
Сәкен Сейфуллин кеңестік дәуірде туған қазақ әдебиетінің тұңғыш қаламгері болып, поэзия, проза, драматургия сияқты жанрлармен әдебиетіміздің басқа саласында да көрнекті қызметтер атқарды.
Сәкеннің ерлік күреске толы өмірі мен шығармашылық еңбектері біздің әдебиетіміздің идеялық қалыптасуы кезіндегі орасан қызметімен бірге, оның профессионалдық жағынан өсуіне, ер жетуіне зор үлес қосты. Ол қазақ әдебиетін барлық жанр жағынан ілгерілетіп, жаңа дәуір талаптары негізінде үлкен жаңалықтар жасады.
Мұның бәрі Сәкенді қазақ әдебиетінің негізін салушы деп айтуға дәлел.
Қазақ әдебиетінің негізін салушы, тамаша ақын және көрнекті қоғам қайраткері Сәкен Сейфуллиннің есімі халық арасына кең жайылған. Ол – қазақ ақындарының ішінде бірінші рет революцияны, сол арқылы тарихи кезеңдерді ашық бейнеледі.
Сәкен сол кездегі халықтың тұрмысын, хал – жағдайын жырлаушылардың бірі ретінде саналады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Сәкен Сейфуллин «Сол жылдарда». «Жазушы» баспасы, Алматы, 1974 жыл.
2. Т.Ақшолақов. «Қазақ әдебиетің оқыту». Алматы, Мектеп, 1985 жыл.
3. «Қазақстан мектебі» журналы, №4, 2002 жыл.
4. “Қазақ әдебиетiн оқыту методикасы”Қ.Бiтiбаева “Атамура” 2003 ж.
        
        ЖОСПАР:
|Кіріспе | ... ... ... өмірі мен шығармашылығы | ... ... ... ... ... | ... ... әр ... ... | ... ... ... шығармаларындағы тарихи сөздер | ... ... ... ... ... ... сол шығармаларында| |
|кездесетін тарихи сөздер | |
| | |
| | ... | ... ... ... | |
| | ... ... қазақтың жаңа әдебиеті негізін салушылардың бірі Сәкен
Сейфуллин аз ғана ... ... мол ... мұра ... ... барлық жанрында тамаша туынылар берген жаңашыл жазушы қаламынан
туған шығармалар ... ... ең ... ... ... ... иделяар
айтып, эстетикалық игіліктер жасады.
Ұлттық әдебиетке төңкерістік мазмұн жаңа нысан асқан идея әкелген
жазушы ... ... ... ... ... ... ... кеңестік дәуірде туған қазақ әдебиетінің тұңғыш
қаламгері болып, поэзия, ... ... ... ... басқа саласында да көрнекті қызметтер атқарды.
Сәкеннің ерлік күреске толы өмірі мен ... ... ... идеялық қалыптасуы кезіндегі орасан қызметімен ... ... ... өсуіне, ер жетуіне зор үлес қосты. Ол қазақ
әдебиетін барлық жанр жағынан ... жаңа ... ... ... жаңалықтар жасады.
Мұның бәрі Сәкенді қазақ әдебиетінің негізін салушы деп ... ... ... ... ... ... ақын және ... қоғам
қайраткері Сәкен Сейфуллиннің есімі халық арасына кең жайылған. Ол – ... ... ... рет ... сол ... тарихи кезеңдерді
ашық бейнеледі.
Сәкен сол кездегі халықтың тұрмысын, хал – ... ... ... ... ... ... ... МЕН ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ
1. Қазақ әдебиетінің негізін салушы.
Сәкен Сейфуллин 1894 жылы бұрынғы Ақмола облысы, Ақмола уезі, ... ... ... ... Жезқазған облысы, Жаңа – арқа ауданы)
туған.
Сарыарқаның сағымды даласы, мөлдір ... ... ... Есіл
өзендерінің бойы, алыстан көщ тартқан Аба, Өр тауларының ...... ... шағы ... жаз жайлау рақатын көріп, алтыбақан теуіп,
ақсүйек ойнаған, қыстың боранды ұзақ ... қиял – ... ... толы ... жырын естіп, мың түрлі сырмен адам ... ән мен күй ... айт пен ... ... көріп, айтыс пен
бәйгені қызықтаған алтын айтыс пен бәйгені қызықтаған алтын бесік ... ... ... мөлдір қара көз, толқынды шашты,
қырмұрын, қайратты ұлдарын Сейфолла мен Жамал азан ... ... ... есімнің орнына еркелетіп Сәкен атап кеткен.
Сөзге шешен, домбырашыл, саясатшы, аңшы Сейфолланың көп ... ... ... қалыбы болашақ ақынның өр, қайсар, әділ болып өсуіне әсер
етеді. Ерлікті білмейтін орынсыз ... ... жоқ ... ... ... ертегілерін тыңдаудан жалықпайтын. Ауыл молдасынан тілін
сындырып, арабша хат танып, ...... өзі ... деп ... ... ... үйренуге, орысша оқуға) жіберіледі. Қараңғылықтың
қаймағы бұзылмаған алыс ауылдан ... ... ... ... ... ... ... Ақмоладағы бастауыш приход мектебінде, үш кластық қалалық
училищесінде, Омбыдағы мұғалімдер семинариясында ... от – ... ... ... ... ... (қазіргі
Астана) аймағында Совет Өкіметін орнату ісіне белсене араласты.
2. Бейнесі әр адамның ... ... ақын ... рет ... азаматтық революциялық
әуен берді, қазақ поэмасын лиро – эпостық үлгілерімен байытты, проза мен
драматургияда, сын мен ... тану ... ... да ... ... ... ... жаңа дәуіріндегі революцияшыл әдебиеттің көрнекті
қайраткері болды.
Осы көптеген шығармаларымен Сәкен Сейфулиннің ... ... ... ... шын ... ... сипаттауымен (реализм) халық
жүрегін жаулап алып, революция рухын алып ... ... ... өсуі, ең алдымен оның поэзиясында анық көрінеді.
Ақын ... ... ... ... ойлана қарайды, надандық пен
ескі феодалдық әдет – ... ... ... ... бастаған қараңғы қауымның
күн көрінісіне налиды, оның келешегі туралы ойлайды.
Бұл 1988 жылдың ақпанның 22-ші жұлдызыңда Ақмола қаласында ... ... ... ... ... ... ... ТАРИХИ СӨЗДЕР
2.1 Сәкен шығармалыры туралы қысқаша мағлұмат,
сол шығармаларында кездесетін тарихи сөздер
Поэзия саласындағы алғашқы қадамын Сәкен 1914 жылы ... ... атты ... ... бастаған. «Кел, жігіттер», «Жас қазақ
марсельезасы», «Жұмыскерлерге», «Жолдастар саяи лирикаларын» «Асау ... ... ... ... ... ... поэмасымен өз
поэзиясының жаңашыл сырын әбден айқындады.
Қазақ совет әдебиетінің идеялық – творчестволық қалыптассуының жарқын
бейнесі – «Көкшетау» ... Бұл ... ... әдебиетке қосқан зор
үлесін еселей түсті. Жаңа заманды бейнелеген «Социалстан» поэмасы, ... ... ... ... ... жырлап, «Кезеңнің қайшылық
– қиындықтарын» батыл айтып берген. «Қызыл ат» поэмасы қазақ поэзиясының 30-
жылдарындағы үлкен табысы болды. Әкенің ... ... ... үлесімен
бірге, оның қазақ прозасын өркендетуге қосқан үлесі де қомақты.
Ол 1917 жылы «Жұбату» атты ... ... «Тар жол, ... ... Сәкен патшаның қазақ жастарынан соллдат алу ... ... ...... ... құныққаның, онсыз да жүдеу елді ашық
танығанын айтады. Оның бұл еңбегінде көптеген ... ... ... ... ... ақын сол ... жалпылай алғанда сол кезеңнің барлық
көрінісін айқын суреттейді, осы сөздер ... ... сол ... ... ашып ... ... ... да еңбек етті. «Бақыт ... ... ... болашақты аңсаған қазақ жастарының ой – арманың, ... ... ... өз ... ... ... ... тұңғыш рет революциялық
рух кіргізді.
Оның өлең, поэмаларында өзі өмір сүрген ... ... ... ... жинағына кірген өлеңдер сол кездегі қазақ өмірінің әр
түрлі жақтарын сөз етеді. Мұнда жазушы жастық, шәкірттік өмірдің жай ... ... әдет – ... ... қазақ байларының
кертартпа мінез – ... ... ел ... өнер – білімге шақырады.
Өнерліге не керек – бәрі дайын,
Білеміз надан байдың тұрмыс жайын
Жарлыларға, ... ... көз, жуан ... ... ойын, - деп ақын ауылдын надан байларының
мәдениеттің жолында тұрған кедергіл деп ... бұл өлең ... ... ... ... өте бай. Бұл шумақта Сәкен
Сейфуллин бай мен жарлы ... ...... ... ... айқындайды. Яғни, байды бұл өлеңде ақын надан ретінде, ал
жарлыны – жетім ретінде қарастырып отырғаны байқалады. Ақын ... ... ... қараспайтының, қатігез кейпін ашады. Оларға өнерлі адамдарды қарсы
қойып, екеуін салыстыра суреттейді.
Сәкеннің «Туған ел» ... ... де ескі ауыл ... еске түсіру,
сағыну түрінде жазылған. Ақын онда елін, құлын – ... ... ... ... ... – мал ... сауық құрған, жастық шағын, көкшен ауылды бие
байлап, қымыз ішкен кездерін, өзенге ... ... ... еске ... ... ... ақын ескіні қорғансыз бақша күйінде қазақ халқын
сол бақшадағы құраған ағаштар бейнесінде алады. Мұндай ... ... ... ел ... ... алауыздығынан, ел
қамын ойламайындығынан деп түсіндіреді.
Халықты болашаққа жеткізер жастар деп
Көк шыбықтар көбейсе тал боп жетіп,
Көркейер, сонда бақша, ... ... ... ... ... жастарды» – деп
Тіледім шыбықтардын үміт етіп – деп ұғады. Бұл тарихи сөз ... ... тұр. Ол Көк ... деп – жастар келешегінен ... ... ... тағы бір ...... ... Сәкен туғанынан айрылып
жасынан жетім қалған қазақ баласының жайын ... Әке – ... ... ... балалар мен жетімнің күйін салыстыра суреттейді.
Есіркеп сипар маңдайдан,
Мұсылман жоқ қайрылған,
Жәрдемші жоқ ... ... - деп ақын ... ішінен жетімге қол ұшын беріп,
есіркер адам тапай күйінеді.
Осындағы тарихи сөздер ... ... ... ... ... ... деп ақын ... жетім қалған бала бейнесін береді.
Ал ғаріп деп оның қал – ... ... ... ... сөзі ... ... да кең өріс ... «Өткен күндер» жинағында Сәкен өзін қазақ халқының тағдыры
үшін жаны ауыра білетін елді мәдениетке, оқу - ... ... ... ақын ретінде танытты.
1915 жылы жазылған «Көңіл» деген өлеңінде ... ... ... ... ... ... ... қазақ шаруалары мен еңбекші
бұқараның атынан сөйлеген лирикалық кейікерде іздену, жан-жаққа шарқ ... бар. Оның ... ... жетуді» тілейді. Ол сол жаңа жолда
ізденеді, ұмтылады.
Бабына келген,
Лепіріп ... ... ... ... ... ... табуға.
Сәкеннің табиғат туралы өлеңдері өз елін, оның табиғатын сүйген
ақынның шын ... ... Ол ... ел өмірімен, олардың
тіршілігімен, халыққа азаттық тілеген өзінің арман-қиялымен ... ... ... ... ... көрік, сән кірді
Сансыз жырлап, ерте – кеш
Орманға шаттық ән кірді- деп Сәкен ... ... ... жан ... ... әуенімен байланастырады.
«Жаңа жыл» өленіңде:
Сағындырған сұлуым
Сүйгенім менің, келдің жаз!
Құшағын жайып қарсыңа
Жас жүрек, міне, болды ма? – деп ... ... ... ... ... «Жаз ... дп ... балаларды, оңтүстіктен ескен жылы желді,
оның ... ... сай – ... қуып, ағып жатқан суды,далаға шығып бой
жазған адамдар мен қарадан шығыпғ көкке ауызы ... ... ... ... жырлауы 1917 жылы наурызда жазылған «Асығып ... ... ... ... Ақын ... ... ... жеңісін
патшаның тақтан құлауын құттықтай отырып, істің мұнымен бітпейтінің айтады.
Асау тұлпарына мініп, «бостандықты қарсы ... ... , ... ... ... ... ... шығады.
Таңды қарсы алдық
Тұлпарды таптық біз,
Алдарына кызыл шоқ,
Үкілеп сүзіп таптық біз,
… Күнге жайып ... бері ... ел – ... тез ... ... ақын көптеген тарихи сөздерді ұсынады. Олардың әрқайсысының
мағынасы бірдей: Ұлы ... ... Күн ... ала отырып, бұл
күнді – ... ... ... пен жаңа өмір ... күн деп ... ... ... алдында «Түнерген зұлмат бұлты» серпіліп, таң атады. Ақын танды
тез аттырып, күнді ... ... ... ел – жұртын қуантпақ болады.
«Кел, жігіттер» деген ... ол ... ... айтайық,
Жер жүзінде
Бай мен кедей
Шабысқаның айтайық
Кедей сүйер,
Байлар күйер, ауыздан от шашайық
Салып ұран:
«Кедей құрал!»кедейден топ жасайық – деп жар ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... бір топқа бірігіп, жеңіп
шығуларына ... ... ... атты ... ақын ... ... халық мүддесі үшін
күреске шыққан ... тас ... ... ... күрестің негізгі
мақсаты:
Нашарларға болысып,
Күштілер бетін қайыру,
Тырнағынан олардың
Езілгенді айыру екенін түсіндіреді.
«Сағындым» деген өлеңінде «Көкірегін кек кернеген» ақынның ... елін ... ел ... еске ... ... ... Ол «Қайырымды
қалың елін, өрісті шалқар көлің» сағынады, ауыдын есіне алады. ... ... ... ... ... ... елі мен ... елдің ерлерін ойлайды.
Cәкен шығармаларындағы тарихи сөздерге тоқталатып өтейін. Мысал
ретінде оның «Сол жылдарда» атты ... ... ... «Сол жылдарда» атты еңбегінде келесідей тарихи
сөздерді айқын көруге болады: «Герман соғысына жәрдем ... ... ... ... «Жапон соғыс қылып», «ләнке», «қара дуана»,
«барымта, ұрлыққа», «үкіленген», «Ақтабан шұбырынды», ... ... ... ... ... ... болады. Осы сөздердің тарихта
алатын орны ерекше. Олар сол жылдардың дүр – сілкінісін суреттеп, барлық іс-
қимылдарды осы ... ... көру ... ... ... атты өлеңінде тарихи сөздердің мәні өте зор. Осы өлең
арқылы ақын бізге сол заманның қайғылы ... көз ... ... ... ... ... адам жоқ болды.
Аяды бірақ табиғат
Қөңлім соған тоқ болды.
Тарихи сөз: тас ... ... ... қеп ән ... ... тас үйге
Қүйлендіріп жар салды.
Тарихи сөз: ызғарлы қамау.
Даладан ... жас ... ... ... ... ... елменен.
Болса да алыс қызыл күн,
Шұғыласын шашты алтындап.
Ғашығым менің бостандық
Келді алдыма жарқылдап.
Тарихи сөз: ... түн, ... ... қыр, ... ... мен ... ... сөз: патша мен тұтқын теңдігі.
Демін салып майда жел
Құшақтап сүйіп тәнімді:
Сүйгенімдей тербетіп
Жұбатты менің жанымды.
Отырмын қүзет — қамауда
Дұшпаннан тәнім жеңілді.
Жеңе ... ... еш ...... көңілді.
Тарихи сөз: күзет – қамау, дұшпаннан тәнім жеңілді.
1918 жыл, июнь, Ақмола.
Бұл сөздердің қайсысын ... та ... ... сөз ... зор ... ... деуге әбден болады. Бұл еңбегінде Сәкен Сейфуллин
қамауда тұтқын болып отырған адам бейнесін ... ол ... ... мен ... оның ... ашып ... қай шығармасын алып оқымасам да, оның тілінің өткірлігі, тіл
қорының байлығы сезініп тұрады.
Өз ... ... ... жас ұрпақты патриатизмге (Отан
сүйгіштікке) шақырады. Шығармаларында халық бостандығы, ... ... ... ... ... ... үндейді.
«Жас қазақ марсельезасы» атты өлеңінде оның жастарды ... ... ... ... ... ҚАЗАҚ МАРСЕЛЬЕЗАСЫ
Азамат, жүнжіме, жүрме бос,
Қол ұстас, бірігіп тізе қос.
Ту ұстап ... ... ... салайық.
Тізесін батырған залымнан
Күн туды біз тендік алайық.
Азамат, сестеніп көзіңді аш, ... ... сал, алға бас, ... тізе ... ту ... ... ... қос, тізе қос, тізе қос.
Патшадан әділдік жоқ еді,
Ұлықтар парақор — тоқ ... ... кем ... ... итімен тең тұтқан,
Қоспаған санына адамдық,
Айламен ұстаған надан ғып.
…Езілген, сезімнен кем ... ... жем ... едің көп әкім ... би менен болыстан.
Момын мен нашарға зорлық қып,
Залым мен байларға болысқан.
Азамат, сестеніп...
Қайырсыз байларың көп еді,
Жауыздың мейірімі жоқ еді,
Жауыздық ... ... ... ... ниет ... ... тудың астына жияйық.
Азамат, сестеніп...
Ескілік, надандық жоғалсын,
Сорлы жұрт сестеніп оңалсын,
Бақытқа жол ашық сезілсін,
Әділдік, жаңа заң ... ... ... қу тәртіп бұзылсын.
…Жойылсын құлшылық, кемшілік,
Жасасын әділдік, теңшілік.
Бұрынғы қу қыспақ жол қалсын,
Өз еркін бұқара қолға алсын.
Жер ... шат ... ... ту ... ... ... ... аш, жүрме бос.
Ұран сал, алға бас, бірігіп тізе ... ту ... ... ... қос, тізе қос, тізе ... жыл, ... “Арқа”
Бұл өлеңінде жазушы тарихи сөздерді кеңінен қолданып келген. Олардың
қазіргі кезде ... ... жиі ... ... ... бұл ... тарихи мәні мен маңызы өте зор. Менің ойымша, осы
сөздер арқылы кез-келген ... ... ... күрестерді, арман,
мақсаттарды, болмыс, тіршілікті, сана-сезімді, отаншылдықты көрсетуге
болады.
Bottom of Form 0
ҚОРЫТЫНДЫ
Сейфуллин – ... ... ... туын ... ... ... ... жағынан берік қалыптауына көп еңбек сіңірген қайраткер, ақын,
жазушы, сыншы әрі ғалым.
Оның «Советстан», «Қызыл ат», ... ...... ... ... ... ... тлы, шақтығы биік шығармалар.
«Жер қазғандар», «Айша», «Біздің ... «Сол ... ... ... ірге ... ... бір – бір кірпіш болып қаланды.
Ал «Тар жол, тайғақ кешу» атты тарихи – ... ... орны ... ... ... ... қазақ балалар әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі
ретінде де қарастырады. Оның ... ... ... ... ... және ... да қызғылықты шығармалары әркімге таныс.
Сандалып келе жатты ақсақ киік,
Бір тоқтап, анда – санда әлін ... ... ... екен ... ... көзі қиып.
Ботакөз сахарада қына терген,
Кім екен жапан түзде сені көрген?
Аяныш сезімі жоқ бір қазақ – ... ... ... атқан мерген!
Бір залымның дәл көздеп атқан оғы дөп тиіп қапсыраған ... көзі ... ... ... киік – ақ маңдай, жез ... нақ өзі екен ... ... ... Сәкен Сейфуллин «Сол жылдарда». «Жазушы» баспасы, Алматы, 1974 жыл.
2. Т.Ақшолақов. «Қазақ әдебиетің оқыту». Алматы, ... 1985 ... ... ... ... №4, 2002 жыл.
4. “Қазақ әдебиетiн оқыту методикасы”Қ.Бiтiбаева “Атамура” 2003 ж.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сәкен Сейфуллин шығармашылығы8 бет
С. Сейфулиннің «Тар жол тайғақ кешу» романындағы күрескер ақынның бейнесі31 бет
Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасының танудың технологиясы. мектепте дастан оқыту мәселесі10 бет
1950-1960 жылдарындағы қазақстанның қоғамдық - саяси өмірі7 бет
І. Жансүгіровтың шығармашылығы11 бет
І. жансүгіровтың өмірі мен шығармашылығы13 бет
А. Байтұрсыновтың шығармашылығы19 бет
А. Байтұрсыновтың өмірі14 бет
А. Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі 6 бет
А. Жұбановтың шығармашылығы16 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь