Сүйінбай Аронұлы

Сүйінбай ақын Алматы облысының Жамбыл ауданы, Қарақыстақ ауылында дүниеге келген, сонда қайтыс болды. Қазақ халқының ақыны, айтыс өнерінің шебері. Аронұлы Сүйінбай (1815 - 1898) – қазақтың әйгілі ақыны, айтыс өнерінің майталман жүйрігі. Туып өскен жері Алматы маңы, Жамбыл ауданына қарасты Қарақыстақ елді мекені. Осы өңірден топырақ бұйырған. Шыққан тегі Ұлы жүз Шапырашты тайпасының ішіндегі Екей руы. Шежіре дерегі бойынша арғы атасы Күсеп дәулескер қобызшы болған. Күсептен Арон, одан Сүйінбай туған. Сүйінбайдан туған Малыбай, Бағыжан, Жетібай есімді балаларының ұрпағы өсіп өнген.

Сүйінбайдың ақындық дарының алтын бесігі халқының ежелден қалыптасқан өнерпаздық дәстүрі. Әсіресе, ел ішінің сөз өнерін әспеттеген ұлы дәстүріне жастайынан ерте ұштап, төңірегіне ерте танылады. Ел аузында айтылатын:

«Екейде елу бақсы, сексен ақын,
Жаратып мінеді екен ерттеп атын.
Қобызға домбырасы үнін қосып,
Гулейді жын қаққандай кешке жақын»

деген өлең сол ортаның ән күй мен өлең жырды айрықша дәтүр еткенін аңғартса, одан тағылым алып өскен Сүйінбайдың:

«Атыңнан айналайын Қызыр бабам,
Түсімде таңға жуық келді маған.
Білмеймін «өлең» деді, «көген» деді,
Сайрауық құстар келіп төнді маған»

деуі, оның ақындық дарынының ерте оянғанын аңғартады. Сүйінбайдың даңқын елге жайған, ауыздан ауызға тараған шығармаларының бір шоғыры өз кезіндегі хан қара, би төре, бай манаптарға, көз көрген замандастарына қарата айтылған өлеңдері. Бұл өлеңдері, ол бір жағынан елдің мұңын мұңдап, жоғын жоқтайтын, табанды да турашыл азаматтың тұлғасын танытып отырса, екінші жағынан айтар
        
        
Сүйінбай Аронұлы
(1815-1898 )
Сүйінбай ақын Алматы облысының Жамбыл ауданы, Қарақыстақ ауылында
дүниеге келген, сонда ... ... ... ... ақыны, айтыс өнерінің
шебері. Аронұлы Сүйінбай (1815 - 1898) – ... ... ... ... ... ... Туып ... жері Алматы маңы, Жамбыл ауданына
қарасты Қарақыстақ елді мекені. Осы өңірден топырақ бұйырған. Шыққан ... жүз ... ... ... Екей руы. ... ... бойынша арғы
атасы Күсеп дәулескер қобызшы болған. Күсептен Арон, одан Сүйінбай туған.
Сүйінбайдан туған Малыбай, Бағыжан, Жетібай ... ... ... өсіп
өнген.
Сүйінбайдың ақындық дарының алтын бесігі халқының ежелден қалыптасқан
өнерпаздық дәстүрі. Әсіресе, ел ... сөз ... ... ұлы дәстүріне
жастайынан ерте ұштап, төңірегіне ерте танылады. Ел аузында айтылатын:
«Екейде елу бақсы, сексен ақын,
Жаратып мінеді екен ... ... ... үнін ... жын ... кешке жақын»
деген өлең сол ортаның ән күй мен өлең ... ... ... еткенін
аңғартса, одан тағылым алып өскен Сүйінбайдың:
«Атыңнан ... ... ... ... жуық ... маған.
Білмеймін «өлең» деді, «көген» деді,
Сайрауық құстар келіп төнді маған»
деуі, оның ақындық дарынының ерте ... ... ... елге ... ауыздан ауызға тараған шығармаларының бір шоғыры өз
кезіндегі хан қара, би төре, бай ... көз ... ... ... ... Бұл ... ол бір жағынан елдің мұңын мұңдап,
жоғын жоқтайтын, табанды да турашыл азаматтың тұлғасын танытып ... ... ... ойын ... образ, ұтқыр ой арқылы жеткізуге шебер
ақынның тегеурінді қарымын танытады.
«Хан ... ... елді ... ... зорға сиыпсың,
Ұры қары залымның,
Жаныңа бәрін жиыпсың...
Дүниені жұтса тоймайтын,
Түпсіз жатқан ұйықсың,
Қадірің жоқ халыққа,
Аққан ... ... ... ... сөз, ... ой, ... уәж оның поэзиясына, эпикалық қарым,
көркемдік сипат дарытып отырады.
Сүйінбайдың, әсіресе, айтысқа түскенде қынынан ... ... ... туа біткен ақындық дарынмен қауышқандай әсерге бөлеп
отырады. Оның Майлықожамен, Тезек ... ... ... нағыз шашасына шаң жуытпайтын жүйріктің айғағы. Сүйінбай поэзиясы
арқылы ... ... ... ... ... ... ... тақырып
аясы кеңейіп, әлеуметтене түсті.
Эпикалық қарымдағы ақын ретінде ... ... әр ... ... ... таңға ұрып айтып, «Манас», «Көрұғлы», «Рүстем Дастан»,
«Тотынама» сияқты туындыларды шығармашылықпен өзінше жырлаған.
Оның Сұраншы, Саурық ... ... ... ... мен ... эпик ... өресін танытатын өлмес мұра. Мұнда ежелгі эпосқа тән
асқақ рух, ... ... ... ... ... ... құстай түйілген, ақ
тұйғындай шүйілген» батыр тұлғасын, «отыз ... ... ... ... ... ... нағыз жыраулық тегеурінмен сипаттайды.
Ол айбынды айтыскер ақын және батырлық эпостарды ... ... ... ... Сұраншы, Саурық сынды қазақ батырлары ... ... ... келтірді. Оның Тезек төре және Катаған
ақындармен айтысы да ... ... ... Бұл айтыстарда ол орын алған
әлеуметтік мәселелерді арқау ... ... ... ... мен ... ақын екенін паш етті.
Сүйінбайдың Тезек төремен кездесуі — ... ... ер ... ... шағы. Қалың бұқараға сүйенген ақын тайсалмай сөйлеп, Тезек
төрені де жалайырдағы Солтанға ұқсатып ел ... ... бас ... ... күшімен бөгеп отырады. Тіпті көрші қырғыз ... ... орақ ауыз ... хан ... ... істерін де батыл сынайды.
Ол шындық ... ... ... ... ... бетіне басадй. Әр
түрлі дауға түсіп, әділ ... ... ... ... ... ел ісіне араласуы оның қоғамдық бетін айқындайды,
бетіне адам қаратпаған әрі ... әрі әкім ... ... ... оның ... ... ... ас, малынан бас беруге мәжбүр еткен — ... ... ... де батыл тілі. Табиғатынан талантты ақынға ел артқан
сенім, ол көрсеткен сый-құрмет ... даңқ ... ... ... ... ... ... Ақын енді үй айналасыңдағы әкесінің шағын
шаруашылығымен ... ... ... ұсақ ... ... ел кезіп,
өмір көру, ділмар-шешен ақындармен кездесіп, олармен дидарласу ... ...... ... ... ... ... жүйрік ақын.
Бұған оның билер мен төрелердд сынап, ... ... ... ... ... ... атты ... еске алсақ, бұл да оның ... ... өмір ... ... ... ... сөйлеуге ұста
екенін танытады.
Ақын боп жиырмада желдей болдым,
Отызда асқар биік белдей ... асып ... ... ... ... жүзін селдей болдым.
Қырықтан асып, елуге келгеннен соң,
Түбім терең, құрақты көлдей болдым.
Елу асып, алпысқа келгеннен соң,
Салынды суға ілінген сеңдей болдым
Алпыс асып, ... ... ... ел жайлаған жердей болдым.
Ақынның бір арманы еліне әділетті өмір ... ... ... ... ие ету. ... бейбіт елді, елі үшін ... ... ... ... ... әділ ... бастар абзал басшыны, адал азаматты
қадірлеу. Ел берекесі бірлікте ... ... ... ... ... қарсы
тұру үшін ауыз бірліктің маңызы ерекше екенін баса айтады.
Жау басынар халықты
Басқарушы ... ... ... ... ... ... балықтай
Шыға алмайсың бұлқынып,
Әділетшің болмаса
Күннің көзін жасырар,
Аспанды бұлт торласа.
Елдің бағы ашылар
Әділеттік орнаса.
Жамбылдан басқа ақындар да Сүйінбайды өздеріне ... ... ... ... бас ... ... ... болғаннан кейін, бір топ ... ... ... ... шығарғану Мысалы Үмбетәлі ақынның жоқтауы 1935
жылы ... ... ... ... ... ... ... ақындарға осылай үлгі-өнеге болғаньш айта
келіп, профессор Е. Ысмайылов ... ... ... бүкіл Жетісу
ақындарына, әсіресе, ең талантты ... ... зор үміт ... берген ақындық, ұстаздық жолында екі үлкен ерекшелік бар. Бірі ... ... ... ... өткір, шешен, тапқыр тілмен тыңдаушыны
қүмарландырып сөйлеуі, екіншісі — тарихта болған ... ... ... айналдырып ... ... ... ... ... ... ... көрген өлеңдері тым аз
және көркемдігі жағьшан да онша мәз емес еді. ... өзі, ақын ... ... оның көп ... ... ... таппай, көркемдік
мәнін солғындатып айтқан орашолақ ақындардың аузынанжазып алып, тым жасытып
жібергенін байқатады. 1935 жылы ... ... ... ... оның ... ... болды. Бұл жинаққа ақынның айтыстары мен бірен-саран жеке
өлеңдері енген-ді. Ал, бұл жинаққа ... ... ... ... ... 6) ... Сарыбас ақынға арнауы мен ... ... ... ... ... ... ... өте жақын. Сүйінбайдың жоғарыда
аталған 1930 жылдары жарық ... ... ... көркемдігі әлсіз
шығармалары негізінде 1940 жылдардан бастап, ... ... ... оқу құралдарына енгізу әрекеттері де істелді. Бұл салада ... пен Е. ... ... қадамдар жасаған болатын.
Сүйінбайдың өмірбаянына қатысы бар ... ... ... С.
Бегалиншң Жамбыл Жабаев өмірі туралы қолжазба кітабынан да ... ... біз ... ... ... жұмысына араласып, сол
кезде көзі тірі көп ақындармен кездесіп, жаңа шығармаларының көзін таптық.
Әсіресе, халық ақыны Әбдіғали ... ... ... ... ... ... ... Онда бұрын жарияланбаған көптеген мәнді шығармаларына кезіктік.
Бұрын баспаға шыққан кейбір туындыларын жаңа табылған нұсқамен ... ... ... ... асыл ... негіздерін табыс еттік.
Біз салыстырған ақынның Тезекке айтқаны, кәрілік, ... сары ... ... ... ... ... ... олардың жалпы
сарыны бір.
Осылайша 1960 жылдан кейін Сүйінбай ... біз ... ... ... ... ақын творчествосын зерттеудің 1960
жылдардан жаңа кезеңі басталды. ... ... ... ... кафедрасының аспиранттары мен студенттері де бұл жұмысқа атсалыса
араласты. Соның нәтижесінде ақын шығармаларының жаңа ... ... ... ... ... ... де, ... ақьшның асыл туындыларымен
оқырман көпшілік осы кезден ғана толығырақ таныса бастады. Содан бері ... ... ... ... көрді.
Аршын төс алғыр қыранның қанат қағысы суылдап, ерте естілгенмен, қолға
қонбай, көңіл күпті етіп, көп жылдар ел ... ... ... ... ... ... толы ... қол жетті. 1975 ж. „Жазушы" баспасы
„Ақиық" атты ақынның жаңа ... ... Бұл ... 1990 ж. тағы ... ... шығармаларының жаңа басылымы халық сақтаған қымбат
мұраны бір қыдыру мол қамтып, ақынның алып бейнесін толық ... ... бар ... ... ... ... негізгі үш
салаға жатқызуға болады. Олар: толғаулар, арнаулар, айтыстар.
Сүйінбайды тек қазақ елі ғана емес, көрші Орта Азия халықтары да ... ... оның ... — туысқан қырғыз халқына жете таныс.
Халық арасында оның "Мақсұгқа", "Қасымға", "Жетісу ... ... тағы да ... сатиралық өлендері кеңінен танымал.
Сүйінбай - өзі туып-өскен еңбекші халық ортасында жасап, сол ортадан
тәлім алып, жетілген өнер ... ... ... аша да ... ... ... ақын. Оның шағармалары - өзінің өміршендігі мен ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сүйінбай Аронұлы1 бет
Сүйінбай Аронұлы айтыстары5 бет
Сүйінбайдың айтыскерлігі28 бет
ДУЛАТ БАБАТАЙҰЛЫ10 бет
ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы музыка мәдениеті48 бет
X-XIV ҒҒ Қазақстандағы тәлімдік ой-пікірлердің қалыптасуы және даму25 бет
Айтыс, оның түрлері мен көркемдік ерекшеліктері5 бет
ЕР ЖӘНІБЕК46 бет
Жамбыл Жабаев5 бет
Жамбыл поэзиясының тәрбиелік ролі және поэзиясындағы патриоттық жалыны8 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь