Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды дайындау және жасау тәсілдері [ 77 бет ]

Мазмұны

1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктердің тарихы
1.2 Дәрілік өсімдіктер туралы жалпы сипаттама
1.3 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері
1.4 Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші
биологиялық активті заттар
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды
дайындау және жасау тәсілдері
1.6 Патенттік ізденіс

2 Ғылыми-зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Адам денмсаулығын қорғау, ауруларға медециналық көмек көрсету денсаулықты қорғаудың басты мәселесі болып табылады. Өз уақытысында және сапалы дәрілермен қамтамасыз ету ұйымы осы мәселенің басты құрамды бөлігі. Медикаментозды көмек жұмысында дәрілік өсімдіктерді зерттеудің үлкен маңызы бар, оларды нарықтық қатынас жағдайында біріншілік мәнді иеленетін эффективті дәрілік препараттарды алу үшін зерттейді.
Жыл сайын қолданылатын дәрілік өсімдіктердің саны өсуде. Олардың ішінде қазіргі уақытта онкологиялық емдеуге, қан тамыры ауруларына, туберкулез, қант диабетіне қолданылатын дәрілік өсімдік түрлеріне көп көңіл аударылады.
Культурада жасалынатын дәрілік өсімдіктерді зерттеу мен қолдану формацевтикалық және медициналық өндірістің дамуымен байланысты. Қазіргі заманғы жағдайларда Қазақстанның форма индустриясының ең перспективті бағыты салаларды дамыту болып табылады, ол бай шикізат базасында базирленеді. Бірақ кейбір жабайы дәрілік өсімдіктердің өндірістік қорларының мәнісі аз және олар қорғауды қажет етеді.
Барлық елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп жылдық тәжірибесі халықтың медицинаның дәрілік заттарының негізінде жатыр. Бірақ та өсімдіктерді дәрі ретінде қолдану көптеген уақыт эмперикалық болып қала берді. Тек адам ағзасына күшті физиологиялық әрекет көрсететін табиғи қосылыстарды синтездеу және жинау қабілетін анықтағанда оларды қолдану процестерін түпкілікті өзгертуге мүмкіндік берді.
Дүние жүзілік Денсаулықты қорғау ұйымының болжауынша жақын он жылдықта фитопрепараттардың бөлігі жалпы көлемде дәрілік заттардың 6% -тін құрайтын болады.
Қолданған әдебиеттер:


1. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
2. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы. Москва “Агропромиздат” 1986г.
3. “Технология спирта” Яровенко Р.О. Смирнов және т. б.. Москва 1988г
4. Сырманова К.К. “Этил спирті м.б.-синтезбен өндіру” Алматы1987г.
5. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
6. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., Бурченко П.Н. Интенсивная технология производство озимой пшеницы. Москва. Россельсхозиздат. 1988г
        
        Мазмұны
1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктердің тарихы
1.2 Дәрілік өсімдіктер туралы жалпы сипаттама
1.3 Дәрілік ... ... және ... ... ... өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші
биологиялық активті заттар
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды
дайындау және жасау тәсілдері
1.6 Патенттік ... ... ... Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Адам ... ... ... ... ... көрсету
денсаулықты қорғаудың басты мәселесі болып табылады. Өз уақытысында және
сапалы дәрілермен қамтамасыз ету ... осы ... ... ... бөлігі.
Медикаментозды көмек жұмысында дәрілік өсімдіктерді зерттеудің үлкен маңызы
бар, оларды нарықтық ... ... ... ... ... дәрілік препараттарды алу үшін зерттейді.
Жыл сайын қолданылатын ... ... саны ... ... ... ... ... емдеуге, қан тамыры ауруларына,
туберкулез, қант диабетіне қолданылатын дәрілік өсімдік түрлеріне көп ... ... ... ... ... мен қолдану
формацевтикалық және медициналық өндірістің дамуымен байланысты. Қазіргі
заманғы ... ... ... индустриясының ең перспективті
бағыты салаларды дамыту болып табылады, ол бай ... ... ... кейбір жабайы дәрілік өсімдіктердің өндірістік
қорларының ... аз және олар ... ... ... елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп ... ... ... дәрілік заттарының негізінде жатыр. Бірақ
та өсімдіктерді дәрі ... ... ... уақыт эмперикалық болып қала
берді. Тек адам ағзасына күшті физиологиялық әрекет ... ... ... және ... ... анықтағанда оларды қолдану
процестерін түпкілікті өзгертуге мүмкіндік берді.
Дүние жүзілік Денсаулықты қорғау ұйымының болжауынша ... он ... ... ... ... ... ... 6% ... ... ... ... ... тарихы
Адам баласы кейбір өсімдіктерді әр түрлі ауруларды емдеуге пайдалануға
болатындығын алғашқы қауымдық кезеңнен бастап-ақ білген. Одан ... ... ... ... ... емге пайдаланудың мән-жайы халық арасына
ауыздан ауызға таралып, кейіннен қағазға жазыла бастаған. ... ... ... жазбаларда өсімдіктерді ауру-сырқауларды емдеуге пайдалану
туралы ілім біздің эрадан алты мың жыл бұрын Ирак жерінде өмір сүрген ... ... ... Онда ... ... ... ... өсімдіктердің жапырақтарынан, тамырларынан, сабақтары мен ... ... ір ... ... ... ... ... Осымен
қатар сол уақыттың өзінде-ақ дәрілік өсімдіктерді ... ... ... ... дәрілік қасиеті жойылатыны анықталып, кептіру жұмысы күн
көзінен таса ... ... тиіс ... ... Осы ... кейбір өсімдіктерді түнде жинау керек екендігін ұсынған.
Вавилондықтар мен ассириялықтар сол ... ... ... жасау әдісін, емдеу жолдарын жалғастырып, кеңейте түскен.
Ассирия мемлекетінде дәрілік шөптер ... ... бақ та ... ... ... ... ... емдік қасиетін кеңінен
анықтай отырып алоэ, ... ... ... т.б. өсімдіктердің дәрілік
қасиетін ашқан. Египеттіктер даладағы дәрілік ... ... ... ... ... ... ... айналысқан. Олар дәрілік
өсімдіктерді көбейту мақсатында шет ... ... ... отырған. Тұңғыш рет осы дәрілік қасиеттері бар өсімдіктерді
Египет мамандары ... ... Олар ... ... ... ... ... бөлген. Дәрілік өсімдіктердің
шипалы қасиеттері ерте заманнан (Египет, Үндістан, Қытай, ... ... ... ... әлі де ... толық зерттелген жоқ. Бұл жағынан
келгенде Қазақстан құпиясы мол ... ... ... ... бай және әртүрлі дәрілік шөптерге бай өсімдік әлемінде ... ... ... ... ... ішінде көп мөлшерде дәрілік өсімдіктер
бар.
Бұл ... ... ... ... бар, олар дәрі ... өте маңызды роль атқарады. Бұл ... дала ... ... ... ... және ... да ... шөптер: ит ошаған, мыңжапырақ, түйме шетен, ермен,
дермене, қалақай, өгейшөп, левзея, бақ – бақ, шайшөп, ... ... ... долана, есек мия, ақ мия, ... ... ... ... ... ... ... әр елде өздеріне керек
бағытта, әр түрде жүргізілген. ... ... ... ... өсімдіктерді
ауруларды емдеуге қолдануда Греция елі біраз роль атқарған. Греция дәрігері
Гиппократ дәрілік ... екі ... ... ... ... оларды
ауруларды емдеуге қалай пайдалануға болатындығы туралы ... ... ... ... Ал, Грецияның Диоскорид деген дәрігері ... ... ... ... ... ... алты жүз түрінің
қолданылу жолдарын жазған. Медицина саласының жетістіктері көбінесе дәрілік
өсімдіктерге байланысты. Дәрілік өсімдіктер ... ... де ... ... ... болып қала да береді. Кейінгі кездерде дәрілік өсімдіктерге
деген талап та біршама ... ... ... адам ... ... олар үй ... да адам өзі ... ... ... ... ... ... ... Орта Азияда 1970-1980 жылдарда
250 пайызға өсті, ... ... ... – 75 ... ... ... шөптердің жиналуы әлі де болса қалыпты мөлшерде ... ... ... ... ... ... барынша ден қойып, әр шөптің организмге
қаншалықты пайдалы екенін ... ... Бұл ... ... жетуде. Осындай пайдалы өсімдіктерді тексере келсе, дәрілік
шөптерді мәдени ... ... ... ... дәрігерлері бұл өсімдіктерді ауруларды емдеуге пайдалану жайындағы
деректерді осы Греция ғалымдарының ... ... ... ... ... ... бар өсімдіктердің санын көбейтуге ... де өте зор. ... ... ... ... римдіктер дәрілік
өсімдіктердің мыңнан астам түрлерін тапқан.
Дәрілік өсімдіктер туралы көптеген мәліметтерді Оңтүстік Батыс ... да ... ... ... ... ... Индия
фармакологтары өз елінің ... ... ... ... жуық ... Тибет дәрігерлерінің емдеу әдістері білім негізінде құрылған.
Осының ... болу ... ... ... емдеуге
пайдаланатын дәрі-дәрмек түрлері өте көп.
Басқа елдерге қарағанда Қытайда бұл салада көзге көрінерлік ... Бұл елде ... ... ... ... жаңа ... екі жарым
мың жыл бұрын жазылған.
Фармаколог Ли Ши-Чжень он алтыншы ғасырда, өзінің ... жеті ... ... ... елу екі ... дәрігерлік еңбегін шығарған.
Бұл еңбекте дәрілік өсімдіктердің екі мыңға жуық түрі ... ... ... ... ... кептіру, одан дәрі жасау әдісі,
қандай ауруға қалай пайдалануға болатыны ... ... ... әр елде ... ... араб ... ... де
үлкен әсерін тигізген. Бұдан тоғыз жүз жыл бұрын араб фармакологы Бируни
“Китаб – ас - ... ... ... дәрілік өсімдіктің алты жүзге жуық
түрін жазған.
Біздің елімізде де әр ... ... ... ... ... ... басталған. Иван Грозный тұсында ... ... үшін ... ... ашылып, осы бағытта мамандар дайындауға,
керекті оқулықтар жазып шығаруға көп ... ... Петр 1 ... ... ... ... ... Сол мезгілден бастап
дәрілік өсімдіктерді өсіру, жинау, кептіру жұмыстары қолға алынды. ... ... ... ... ... ... бастаған. Осы
уақытта жергілікті жерде өсетін көптеген ... ... ... ... ... ... жасалған.
Совет үкіметі құрылғаннан кейін, 1921 жылы “О ... и ... ... деген арнайы декрет ... ... ... өсімдіктер өндіру жұмысын жақсарту міндеттелді. ... әрі ... ... ... 1925 жылы ССРО ... ... ... өсімдіктерді пайдалануға арналған Бүкілодақтың кеңес
өткізген. 1931 жылы дәрілік өсімдіктерді пайдалануға ғылыми негіз беру ... ... ... ғылыми-зерттеу институты ұйымдастырылған.
Осындай маңызды шаралардың іске ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ісіне пайдаланылуы ... ... ... ... ... ... кезде жабайы өсетін дәрілік өсімдіктерді жинаумен дәрі жасап
шығару өндірісін толық қамтамасыз ету мүмкін емес екендігін ... ... ... ... ... плантациялар құрылды.
Украинада, Қазақстан мен Молдовада, Грузияда, ... ... ... ... ... ... ... керекті шикізаттың алпыс процентін ... ... ... плантацияларда дәрілік өсімдіктерді өсіру,
жинау өте көлемді және қызу ... ... ... ... ... бір ... керекті сегіз жүз тонна жас гүл шоғын 2
апта ішінде ... ... ... Өйткені, жинау мерзімі өтіп кетсе, ол
қурап, пайдасыз ... ... ... ... ... және тығыз уақыт
ішінде дәрілік ... ... алу ... ... ... ... қарамастан, халыққа керекті препараттарды ... үшін ... он алты мың ... 1960 жылы отыз мың тонна, 1970 жылы отыз мың тонна,
1980 жылы елу мың ... ... ... ... ... ... стрихнин, атропин, платифилин, резерпин, хинидин, аймалин,
тағы басқа көптеген препараттар ... ... ... ... 40 ... осы ... ... жасалған.
Дәрілік өсімдіктер. Өсімдіктердің бұл тобының емге керекті дәрі ... ... әр ... витаминдер, микроэлементтер, белок, углевод, май,
соның ішінде эфир майы болуына ... ... ... ... ... да ... қажетіне пайдаланады. Бұлардың ішінен көбіне шөп түрлерін
тағамдыққа пайдалану жағы басым. Осы ... ... олар ... ... ... бір түрі ... ... Франция тұрғындары
қайнаған ыссы суға қантты езіп, ... ... ... ... құйып тәтті тағамдар жасайды. Ал ... ... ... жас ... ... ... жасайды немесе басқа тағамдарға
қоспа ретінде пайдаланады. Оның әсіресе дәні мен екі ... ... ... ... ... ... ыстық тағамдарға дәмдеуіш ретінде, тағам
толық пісуге 3-5 ... ... ... Жаңа ... ... ... жасайды. Кептірілген тамыр ұнтағын жұпар иіс беру үшін нан илегенде
ұнға ... ... ... ... етке ... шай демдегенде
қосуға болады.
Витаминдерге өте бай өсімдіктердің бірі – қалақой. Бұл өсімдіктің жас
жапырағынан щи, салат жасайды. Кавказ ... ... оның жас ... ... етке ... ... Ал ... жерінде қалақайдың жас
жапырақтарын уақтап кесіп, үстіне сірке қышқылын және май қосып, тұз, бұрыш
салып ... ... ... ... ... нан илейтін ұнға
қосады. Бұл жағдайда, 400 грамм ұнға 100 грамм қалақай жапырағының ұнтағын
қосу керек.
Міне, өсімдіктердің ... ... ... қалалық жерлерде толық
кәдеге жарату жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... ... пайдасы архитектуралық
жоспарлау кезінде ескеріліп, қалалық жерлерде парк, сквер, бульвар ... ... да ... ... ... ... ... газдарды сіңіруде де айтарлықтай роль
атқарады. Негізінде улы газдар завод, рудник тағы басқа өндіріс орындары
бар және ... ... ... ... ... өте көп ... ... сақтау жолындағы күрес, бүкіл елдің қасиетті парызы.
Оның негізгі тұтқасы - өзіміз тіршілік етіп отырған ауа. Ол әр ... ... таза ... ғана ... дені сау ... ... ... ... ... ауа ... таза ұстаудың нақты
жолдарының ең негізгісі- өсімдік дүниесі екенін ... ... ... желектің көптеген отырғызылуы, оларды қорғау халық ... ... ... алдында тұрған аса маңызды міндеттердің бірі. Бұл әсіресе,
қазіргі өндірістің сала-сала болып дамыған шағында ... ел ... ... ... ... адам өмірі мен денсаулығының маңызды көзі болған
және болады да, сондықтан оған деген ... ... ... жыл ... ... ... ... деген сұраныстың өсуіне
байланысты, оларды табиғи әсерлерде дайандау өсті, бірақ оның өзі ... өсіп келе ... ... қамтамасыз етуге қабілетсіз. Көптеген
дәрілік өсімдіктер ... ... ... олардың жер астының бөлімі орташа есеппен 3-8 жылда қалпына
келеді. (5)
Ыстық жаздың жағдайлары және ... ... ... шарттарын
құру Оңтүстік Қазақстанда тропикалық және субтропикалық өсімдіктерді
өсіруге ... ... ... ... өсімдіктерді культурада
интродукциялау мен өсіру ... ... ... кеңеюіне жол алады.
Культурада егілген дәрілік ... ... ... ... ... қарағанда бірқатар артықшылықтары бар, өйткені табиғи
ресурстардың әлсіздеу ... ... және ... ... ... ... бірқалыпты партия өсіру қадағалауымен қамтылған.
Оңтүстік Қазақстан ТОО ... ... ... ... болып табылады. (6)
Оңтүстік Қазақстан Республикамыздың төрттен жоғары ауданын ... ол ...... ... ... ... ... мен Шығысы Тянь-Шань тайлы жүйесімен көмкерілген.
Таулардағы климат түзілудің маңызды факторы биіктіктерге қатысты ... ... ... ... ... ... ... климаттық
контрастылары үлкен, ондағы қуатты таулы ... ... ... ... және Теріскей алатау т.б.) ауа бағытын өзгертеді.
Осының барлығы формирлену үшін ... ... ... ... ... Қаратаудағыны атап өтуге болады, онда көптеген эндемикалық
және ирек кездесетін өсімдіктер өседі. Мұнда ... ... ... ... ... ... көптеген өсімдіктер бар, сонымен қатар
қыстың суығына тұрақты және құрғақшылыққа төзімді культуралды өсімдіктердің
сорттарын селекциялауда үлкен қызығушылық ... ... ... Оңтүстік Қазақстанда ғана бағалы, пайдалы өсімдіктердің өндірістік мәні
бар тоғайлар кездеседі, мысалы, Северцев унгериясы, ... ... т.б. ... ... ... егістер, ең атақты дәрілік өсімдік ... ... ... ... физико-географиялық жағдайлары осы аймақтың байлығын,
өзіндік нұсқалылығын, тіпті флора мен өсімдік ресурстарының уникалдығын
анықтауды, жергілікті ... cina Berg, ... ... және ... аймақтық өсімдіктерді (Solanium avicula forst, Cassia
acutigolia Del., Catharanthus roseus т.б.) ... ... ... ... енгізудің алғашқы тәжірибелері ВИЛАР – дың
қызметкері С.А.Суетинмен Оңтүстік Қазақстанда ... және ... ... берді. (8)
Т.Н.Джанабаев Шымкент облысы шарттарында үшкір жапырақты кассийдің
биологиялық ерекшеліктерін оқып білу мақсатында зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... енгізуді көздеуі
Оңтүстік Қазақстандағы қызмет катарантустың биологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... осы ... ... жоғары өнімді және
шикізатты дайындауды жүргізуге мүмкіндік туғызды. Осының негізінде зауыт
формацияға саласодин, ... ... ... және т.б. ... бағалы
жартылай фабрикаттарды шығарды.
Қазақстанның оңтүстік – ... ... ... ... ... ... ... биологиялық және морфологиялық
ерекшеліктері, жасау әдістері зерттелді. Самарқанд өлмес гүлді өсімдігінің
культурасы өндірістік плантацияларда ... ... ... ... ... Қазақстанда әртүрлі флоралық аймақтардың ... ... ... ... ... күлгін эхинацеясы
үлкен қызығушылықты туғызады.
Эхинацея тұқымының 5 түрі бар, оның ... ... ... ... ... ... алғаш рет К.Линнеймен 1753 жылы Рудбекия күлгіні – ... L. ... ... ... 1794 жылы К Moench ... және ... ... тікенектілігіне, гүл күлтесі жапырақшаларының өткір ... ... ... арқылы эхинацеяны жеке бір түрге бөліп алды.
“Эхинацея” атауы – “күлгін” деген сөзден шыққан. ... үш ... ... Dumort ... ... ең кең таралған
Echinaceae puppurea (L) Moench, ... (L) (Nutt) және ... ... ... ... ... ... кезде әртүрлі саладағы ... ... ... ... ... ... ... және қолдануға үлкен
қызығушылық танытуда.
Бұл ... ... ... ... жаңа ... құру
мәселесімен соқтығысқан елдерге ТМД, Ресей, Украина және белорусия тән. 50
жыл бойы эхинацея ... ... келе ... ... ...... ... терең зерттеу, жіңішке жапырағы
эхинацеядан препараттарды ... ... ... Экологиялық және климаттық
аудандары бар Қазақстан жерінде өсімдіктер флорасы ... ... ... ... ... ... ... пайдалылығы жөнінен белгілі болғаны
1200 түрлі өсімдік.
Оңтүстік Қазақстан флорасында 3 мың түрлі өсімдік өседі, оның ... ... ... бар. ... ... Қазақстанда 1932 – 1947 жылдардан бастап зерттеле
бастады. [2]
1926 жылы ғалым П.С.Массагетов түкті эрва ... ... ... ... эрва және ... ... дәрілік қасиеті адам
денсаулығына зор көмегін тигізді.
1938 жылы Қазақстанда дәрілік өсімдіктерді ... ... ... ... Ол ... В.Е.Корнилова басқарды (1940).
Эхинацеяның дәрілік қасиеттері ХҮІІ ғасырдан бастап белгілі ... ... ... ал ХХ ... – ТМД ... тек ХХ
ғасырда ғана Қазақстанда өсіріле бастады. (14)
Эхинацеяның химиялық құрамы мен ... ... ... 1897 жылы ... жарияланған.
Шамамен жүз жыл уақыт зерттелген эхинацеяның биохимиясы туралы
мәліметтер ... ... және ... ... сонымен қатар Хоббитин
анықтамаларында толық қарастырылған.
Украйна жағдайында онтогенез В.А.Мельмовамен зерттелген, ал академик
А.В.Фомин атындағы ботаникалық бақылауда үш ... ... ... ... және жіңішке жапырақты эхинацеясы. (18)
Қазақстанда интродукциялық зерттеулер Қазақстан ... ... мен ... институтында У.Х.Суюнсалиева, Т.А.Коваленко,
Н.Т.Ташкулова мен жүргізілуде, Орти Урал жағдайында ... мен ... ... және ... ... ... ... сипаттамасы
мен биологиялық гүлдену жолдары Ташкент жағдайында.
С.Худжаниязава мен ... су ... ... ... ... ... күлгін эхинацеясы бар 70-ке жуық
аллопатикалық және ... ... ... ал ... ... ... ... “эхинацея”, “эхинор”, “эстифан”,
“күлгін эхинацея тұнбасы” “эхинацея майы”, “Богатырь”, ... және ... ... 300 жуық ... ... ... ... заттар Қазақстанға өте қажет, өйткені елімізде 108 мың онкоаурулар
бар және жыл сайын олардың саны 28 ... өсіп ... ... ...... ... орташа ... – 81,2 ... 100 мың ... шаққанда. (25)
Сонымен Оңтүстік Қазақстанда осы өсімдікті ... ... ... ... ... ... үлкен мүмкіндік береді.
Күрделі гүлділер тұқымдасы. Эхинацея грек сөзінен тікенекті (күрделі
гүлді жапырақшалары ине ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Эхинацея туысына 5 түрлі шөптесін өсімдік кіреді, олар ... ... ... атлантикалық аудандарында және Мексикада кездеседі.
Бұл көп жылдық, тамыр сабақты, 1-15 м биіктегі тік ... ... ... ... Оның ... дәмі мен иісі ... көп ... жапырақшалары 2-4 қатарлы болып орналасқан, ланцты
болып келеді. Дәрі шөптердің ... ... өте аз ... ... олардан қор жинау рентабельді ... ... ... арнаулы түрде дәрілік шөп егетін “Дермене” және ... ... ... ол ... дәрі ... ... алаңшылар
бөлініп, техника және ... ... ... ... бастаған. Осының
арқасында дәрі шөптерден үлкен өнім алына бастаған.
Гүл шоғыры конусты, онда біз ... ... ... ... ... ... ... орналасқан, әдетте қою түсті және түтікшелі
гүлдері бар, ... ... бар, ішкі ... ... қос ... шеттері кішкене тісті болып келген, қалың төрт ... ... ... ... ... ... ... сабақтан
және кезектесіп орналасқан (сирек супротивті) қарапайым тісті немесе
шеттері түгел ... 3-5 ... ... ... ... ... ... республикамыздағы дәрілік заттар
шығаратын өндірістік орындар еліміздің дәрі – ... ... 2-3 ... ғана ... ... дәрілік
заттарға жалпы қажеттілік жылына 300 млн АҚШ ... ... оның 55 ... ТМД ... 42 ... ... алыс шет ... дәрілердің есебінен өлшенеді.
Соңғы жылдары дәрілік өсімдіктерді кең ... егіс ... көп ... ... ... ... шикізат қорын жетілдіруде бұл
бағыттың болашағы зор. ... орай ... ... ... ...... институттарында дәрігерлік ... және ... ... тиімді әдістер жиынтығын жетілдіру,
биологиялық ... ... ... ... ... зерттеу, сондай –
ақ өңдеудің әдістер жиынтығын жасап фитопрепараттар алу жөнінде зерттеулер
жүргізілуде. Өзіндік фармацевтикалық өндіріс құру өте көп ... және ... ... ... ... дәрі-дәрмек өндіру, медицинада және мал
дәрігерлігінде өсімдіктердің өзін және ... ... ... ұйымдастыру анағұрлым тез, әрі ыңғайлы болыр еді.
Бүйрек және бауыр аурулары, асқазан, ішек жолдары нефрит пен ... ... ... тас ... болу аурулары, созылмалы простатит, аденома
буында тұз жиналған кезде қолданылады.
Қолдану әдісі: шөптің 1 ас қасығына 1 стакан ... ... ... 2-3 ... тұндырады, суытып сүзеді. 1/3 стаканнан тамақ алдында 20
минут ... ... ... курсы 5-6 апта. Дәрігердің белгілеуімен
қабылдаған абзал.
Коллекциялық алаққойды дайындау. Питомникті ... ... ... жер ... ыңғайлы алаққой таңдап алынады.
Өсімдікті егуден бұрын алаққойды жақсылап айдап, жырту қажет. Бұл
жұмыс, әсіресе арам ... өсіп ... ... үшін ... ... ... сәуір айларында, жауын жаутын мезгілдерде жүргізіледі. Жырту
тереңдігі 20-22см. ... ... ... ... ... Зябь ... күзде жүргізіледі, тереңдігі 20-22см, одан соң
тырмаланады. Көктемде қайтадан тырмалау ... ... ... ... алдында оның жобасы сызылады. Сол жоба бойынша ... ... ... белгіге қазықтар қазылады.
Жерсіндіру егу техникасы. Алаққойдағы өсімдіктердің қалай өскендігін
байқау мақсатымен салыстырмалы ... бір ... ... алынады.
Жерсіндіру кезінде біз әр түрлі өсімдіктің тіршілігін ... ... ... тек ... ... (вегетациялық өсу мерзімі,
түсімі т.б).
Көпжылдық дәрілік өсімдіктердің тұқымдары үш қатар ... ... ... 10м ... қатар аралығы 30-45см.
Бір жылдық дәрілік өсімдіктердің питомниктерінде де ... ... ... ... ұзындығы 10м, аралығы 15-30-45см. Үлгі ретінде ... бір ... ... себіледі. Үлкен өсімдіктер, пиязшықтарда дәл ... ... ... ... ... ... мерзімі 3-15
жыл, бір жылдық өсімдіктердікі 2-3 жыл болады. ... ... ... ең
пайдалысы табылған дәрілік өсімдік түрлері өндіріске беріледі, экологиялық
сынақтарға, селекциялық тексеруге беріледі.
Экологиялық сынақтың мақсаты – ... ... ... топырақ –
климаттық жағдайларына төзімділігін бақылау, бұл ... де ... ... ... де дәл сол сияқты болады.
Өндірістік сынақтан мақсаты – пайдалы ... ... ... ... ... сынақ дәрілік өсімдіктерде 3-5 га көлемінде
жүргізіледі, өсімдік түріне ... жер ... әр ... ... мүмкін
(1,2га, 0,5 га).
1.3 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері.
Дәрілік қасиеті бар өсімдіктердің кейбіреулерін үйде егіп ... егер осы істі ... ... ... ... біріншіден, бұл табиғатқа
жасаған көмегіміз, яғни табиғаттағы өсімдік байлығына аз болса да қосымша
қор болады. Екіншіден, дәрілік ... ... қол ... ... ... еш жақтан іздемей-ақ пайдалануға болады. Үй ішінде
өсірілетін өсімдіктер ... ... ... ... ... шалфей,
мелисса т.б. осы сияқтылар жатады. ... ... ... ... ... уақталған тастарды әзірлеу тиіс. Бұдан ... ... ... ... ... орын ... ... дұрыс. Қыста терезе алдын, ал
жаз айларында балкон, лоджа, террасты пайдалануға болады.Өсімдіктерге жарық
толық түсетін болуы керек. ... ... ... люминесцентті шамды
тәулігіне 8-10 сағаттай жағып, қосымша жарық ... ... және дән ... ... ыдыс түбіне әзірленген уақ тастарды, ал
оның бірдей мөлшерде құнарлығы топырақты, ... ... ... ... кейін оларға себетін өсімдік дәнін бір ... ... ... ... ... содан кейін таза сумен жуып
ыдыстарға себу керек.
Өсімдікті үйде өсіргенде ең ... ... ... ... ... ... керек. оларға пайдаланылатын суды біраз тұндырып
алып құйған дұрыс. өсімдіктер ыдыстарға отырғызылып болған соң 8-10 аптадан
кейін 2 ... ... ... ... ... ... ... арнайы тыңвйтқыщ ерітіндісін алған жөн. Тыңайтқышпен ... ... ... ... тигізбеуге тырысу керек.
Дәрілік өсімдіктердің елуден астам түрі өндірістік жолмен өсіріледі.
Осыған ... ... ... ерекшеліктері, агротехникалық шаралары
толық зерттеліп, олар арнайы ... ... ... ... ... ... алоэ, левзия, жалбыз рауғаш, шалян, қуандәрі,
мия түймедақ, шырғанақ, лаванда, бақажапырақ, тағы ... әр ... ... ... ... ... ... олардың
әрқайсысының биологиялық ерекшеліктеріне көңіл аударып отырған жөн. Бұл
өсімдіктердің ... тек ... ... ал кейбіреулері тұқымынан
немесе тамыр түйнектерінен өсіп өнеді. ... ... ... ... ... ... өзгерістеріне орай құбылмалы келеді. ... ... ... ... яғни ... жолмен өсетін,
жылылықты жақсы көретін өсімдік. Ал топырақтағы артық ылғал бұл өсімдіктің
өсуіне кедергі жасайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... кесінділері, болмаса бүршіктері арқылы да
өсіруге болады. жылылығы мол жерде жақсы өнім береді. Осы ... ... ... ... Бұл ... жаңа ... көзі 600С ... салқындыққа
шыдайды. Жалпы, валерьян суыққа берік, ылғал сүйгіш өсімдік. Механикалық
құрамы жеңіл ... ... ... ... Сол ... левзия өсімдігі де
тұқымнан өсіп - өнеді. Жылбыз өсімдігін ... ... ... ... болады. Құнарлы топыраққа дымқыл мол болғанда жақсы
өсетін, жарық сүйгіш өсімдік. Дәл ... ... ... та ... Бұл ... тек ... ... тұқымын екі рет, күзде және
жазғытұрым себу керек. түймедақ та осындай ... ... ... да ... сүйгіш өсімдік, бірқалыпты ауа-райында жақсы өседі. Дән жылдам
көгеріп шығуы үшін себілген ... ... ... ... ... пен ... ... бірқалыпты жеткілкті болғанда рауғаш өте
жақсы өседі. Өсу мезгілінде ауа райының бірқалыпты ... оның ... ... ... ... өнім алу үшін бұл шөптің дәнін ерте
жазғұтырым еккен дұрыс.
Вегетативті жолмен өсетін ... бірі ... Оны ... үшін
кесінділерін алдын ала парникте тамырланғанша ұстап, содан кейін отырғызу
керек. Жалпы лаванда жылу мен жарықты жақсы ... ... ... ... ... шаруашылықтарда арнайы егіп,
өсіріп дәрі-дәрмек жасауға ... ... ... мекемелерді
қамтамасыз етіп отырады. Қазірдің өзінде, тек шалфей өсімдігі 18-20мың
гектар жерде ... және оның ... де ... ... 100-150
центнер тамыр, бақажапырақтан 12-15 центнер, жылбыздікінен 8-10 центнер
кепкен жапырақ өнімдері алынады. Әрине мұндай өнім беру сол ... ... ... ... дұрыс отырғызу ең басты
қызметінің бірі. Содан кейін плантациялардағы ылғал мөлшерін тиісті ... ... және ... ... дер ... ... ... арттырудың негізгі кепілі. Осылармен қатар дәрілік өсімдіктердің
өнімін жоғарылатуға олардың жаңа шығарылған ... да ... ... ... ... ... ... жалбыз өсімдігінің алты сорты
өндіріске енгізіліп, олардың ... 10-12 ... ... жапырақ
жинауға мүмкіндік алынады. Соңғы жылдары жинауға мүмкіндік алынады. Соңғы
жылдары арнайы шаруашылықтардан ... жеке ... ... ... бау-бақшаларында шырғанақ, итмұрын ... ... ... ... ... ... ... шаралар
көптеген анықтамаларда жарық көрген. Ал дәрілік қасиеті өте күшті ... егіп ... ... ... елде біраз жұмыс жүргізілуде. Міне, сол
женьшенді ... ... ... ... ... жөн ... ... өсімдігі тұқымынан өсіріледі. Тұқымды жерге себер алдында оны
сегіз ай бойына өндіріп қою ... ... ол үшін ... ... төрт ... ылғалы беркелкі, температурасы 18-20С болатын арнайы ыдыстағы құмда
ұстайды. ... мен құм ... 1:4 болу ... Құм ... ... үшін ... бөлме температурасындай қайнаған сумен суарады. Үш ... ... 80 ... ... ... тұқым егілген ыдысты температурасы 1-
30С подвалға түсіру керек. Дән ... ... көп ... ... температураны
00С дейін төмендетуге тырысқан жөн. Жалпы айтқанда, ... өне ... бойы ... жүргізіп отырған дұрыс. Жазғытұрым
дәндерді құмнан ... ТМТД ... ... ... соң алдын ала
әзірленген жерге тазаланған, құнарлы топыраққа осы өңделген тұқым ... ... ... ... 4х8 болмаса, 2х15 см, ал дән 4 см тереңдікке
егіледі. Дәл осындай ... ол ... ... Бұл ... тек ... ... екі рет, ... және жазғытұрым себу ... та ... ... ... жатады. Ол да жарық сүйгіш
өсімдік, ... ... ... ... Дән жылдам көгеріп шығуы үшін
себілген топырақ ылғалдылығы жеткілікті болғаны жөн. ... пен ... ... ... ... рауғаш өте жақсы өседі. Өсу
мезгілінде ауа ... ... ... оның жақсы өсуіне септігін
тигізеді. Дәнді осындай тереңдікке еккеннен кейін үстіне бір сантиметр ... ... ... ... ... ... ... жабу керек. содан
кейін женьшень егілген ... күн ... үшін ...... ... ... осы ... әдістер дұрыс жүрзілсе дән егілген соң 20-30 күннен ... ... ... ... ... ... өніп өсу ... суарып,
арамшөптерін отап, жалпы учаскенің ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктерді шаруашылықтарда арнайы егіп, өсіріп
дәрі-дәрмек жасауға керекті мөлшерде дәрігерлік мекемелерді ... ... ... ... тек ... ... ... гектар жерде
өсіріледі жжәне оның өнімі де ... ... 100-150 ... ... 12-15 центнер, жылбыздікінен 8-10 центнер кепкен жапырақ
өнімдері алынады.
Негізінде ... ... ... өлкелері мен Солтүстік – Шығыс
Корея жерлеріндегі күн көзі түспейтін ... және ... ... қалың жерлерінде өсіп өнеді. Өсімдікті өсіру, соның ішінде
Қазақстан өңіріне ... ... ... ... ... өсімдіктерді
өсіру оңай жұмыс емес. ... ... ... қар жанады” дегендей
қажетті күтім ... ... ... ... жүргізсе, оларды республика
жерінде егіп өсіруге болады. Сонымен қатар ... да ... ... ол ... ... медицинада қолданылатын күлгін эхинацея ... ... ... ... ... аз ... түрлері
парадоксальды стимулирлеуші теннессиялық және ... ... ... ... ... ...... деген сөзден шыққан.
Медицинада үш түрі ... ... Dumort ... ... ең
кең таралған Echinaceae puppurea (L) Moench, E.palliada (L) (Nutt) ... ... ... тұнбалардың, экстрактордың, консервирленген
шырындардың дәрілік шипалылығы басқа заттарға қарағанда жоғары.
Бұл препараттар жаңа және ... ... кез ... ... ... ... тек түйсіне қарай емес, сонымен қатар осы
жұмыста толық қарастырылатын биологиялық активті заттардың әртүрлі ... ... ... құрайтын көптеген активті ... ... ... ... зақымданады сондықтан оның ... ... қалу үшін – ең ... әдіс лиофилизациялау керек. Эхинацеяның
тамырында алкиламидтер анестезирлеуші қасиетке ие. ... ... дем алу ... ... инфекция ауруларын емдеуге ... ... ... ... ... ... 108 адам 8 апта
бойы сұйық эхинацеямен ... ... ... эхиноцинді
қабылдаған адамдарда плацебо ауруының ұзақтығы қысқарды және ... ... ... ... ... ... 36 пайызында
инфекция қайталанбаған. Эхинацея полисахаридтері макрофагтордың фагацитозын
күшейтеді және ... ... ... ... ... ... стимулирлейді. Ал жалбыз-тікен өсімдігі дәнінен, дымқылы
молырақ топырақта өсіп-өенді. Тамыр кесінділері, болмаса бүршіктері арқылы
да ... ... ... мол ... жақсы өнім береді. Осы сияқты
валерьян да тұқымнан өседі. Бұл өсімдіктің жаңа ... көзі 600С ... ... ... ... ... ... ылғал сүйгіш өсімдік.
Механикалық құрамы жеңіл ... ... ... ... Сол ... ... де ... өсіп - өнеді. Жылбыз өсімдігін ... ... ... ... ... Құнарлы топыраққа дымқыл мол болғанда
жақсы өсетін, жарық сүйгіш өсімдік.
Дәрілік валерьян өсімдігі жоғарыда айтылғандай, ылғалы мол ... ... ... дәні екі жылға дейін өнімділігін жоғалтпайды. Валерья
дәнін ерте көктемде, болмаса күзде қатар аралығын 30-45 ... ... ... егеді. Бірінші жылында ... ... ... кішкентай
жапырақтары пайда болады. Жапырақ өнімін ... үшін ... гүл ... жұлып тастау керек.
Осы сияқты шалфей өсімдігі дәннен өсіріледі. Ол үшін шалфей дәннің
алдын ала әзірлеген жерге ... ... ... 30 ... 3-4 см
тереңдікке егеді. Бірінші жылдың өзінде-ақ көп жапырақты өскіндер ... ал ... жылы ... ... ... ... басталады. Қысқа
қарай өніп шыққан шалфейдің ағаш жапырақтарымен жауып тастау керек. ал ... ерте ... ... бұтақтардан отырғызған жөн.
Осылар сияқты көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда арнайы
егіп, өсіріп дәрі-дәрмек жасауға керекті ... ... ... етіп ... ... ... ... әсер етуші биологиялық активті заттар
Дәрілік өсімдіктер құрамында көптеген биологиялық әсерлі заттар
болады. Осы ... ... ... пайдаланған сол заттар адам
организміне еніп, әр түрлі физиологиялық өзгерістер туғызады. ... ... осы ... әсерлі заттардың түрлері мен мөлшеріне
байланысты. Дәрілік өсімдіктер құрамындағы ... ... ... ... ... витаминдер, органикалық қышқылдар да тағы басқа
да көптеген заттар кіреді.
Алкалоидтар – табиғаттағы күрделі азотты заттар. Бұлар өсімдіктерде
тұздар ... ... ... ... ... бұл ... аты араб ... – сілті және грек сөзі “ейдос” – сияқты деген екі сөзден ... рет ... ... ... ... ұйқы ... ... морфин деп аталған. Содан кейін әр түрлі өсімдіктерден стрехнин,
бруцин, никотин, атропин, хинин ... өте ... ... алына
бастаған. Алколоидтардың фармакологиялық қасиеттері ... ... ... ... болу керек, алколоидты препараттармен емдеу көбіне
нәтижелі ақталады. ... ... ... ... ... мөлшері өсімдіктер өсетін жердің табиғат жағдайына, оларды жинау
мен кептіру мерзіміне байланысты. ... ... ... ... болады. Алколоидтардың әсіресе, орталық нерв жүйесіне тигізетін
фиологиялық әсері өте күшті. Оларды жоғары ... ... ... ... да, ал за ... ... емдік қасиеті болады.
Гликозидтер молекулалары қанттан (гликон ) және қантсыз (агликон),
азотсыз заттардан тұратын ... ... ... ... ... және ... әсерлерден бұзылысқа түседі. Сондықтан жиналған
өсімдікті дереу кептіріп, ал сақталған уытта дымқылданбағаны жөн. Өйткені
ферменттер құрғақ ... өз ... ... ... ... ... жүрек ауруларын емдеуге пайдаланылады. Олар өте улы. Дегенмен ... ... бұл ... аз ... ... препараттар өте
пайдалы. Гликозидтердің ащы түрлері асқазанның ас ... ... ... ... бір түрі ... Олар ... 70-тен
астам тұқымдастарында кездеседі. Көбінесе қалампыр және ... ... көп ... ... ... ... ... өт айдауға керекті препараттарды дайындауға пайдаланылады. Соңғы
жылдары флавоноидты ... ... ... ... және
радиоактивті заттарды организммен шығаруға қолданып жүр.
Эфир ... - ... ... ... мен жемісінде
кездесетін ... хош ... ... ... зат. ... ... ... ыссы су, болмаса бу арқылы айдалынып алынады. Эфир ... 2000 ... ... ... Бұл ... эфир ... сол өсімдіктердің биологиялық өсіп-өну кезеңіне және ауа райының
жағдайына ... ... ... Эфир ... ... әр ... ... күресуге өте әсерлі. Сонымен қатар, жүрек-қан
тамыры жүйесінің ... ... – ішек ... ... және ... ... туғызады.
Өсімдіктерден алынатын илік заттары –танидтер тобына ... ... ... илік ... деп те ... Бұл илік ... ... асқазан
ауруларын емдеуге бактерицидтік препарат ретінде жиі қолданылады. Танидтер
денедегі жараны, ... ... де ... ... ... ... металл тұздарымен уланғанда қолданылады.
Химиялық құрамы жағынан эфир майына өте жақын, өсімдіктерде кездесетін
заттардың бірі смолалар. Қою, ... ... ... ... әр ... ... ... зат. Смоланың ұзақ уақыт қатпайтын түрін
бальзам деп атайды. Смоланың ұзақ уақыт ... ... ... деп ... ... қасиеті өте күшті. Олар өсімдіктердің 70-тен астам
тұқымдастарында ... ... ... және ... тұқымдастарында
сапониндер көп болады. бұлар қақырық түсіруді ... зәр, өт ... ... ... ... ... ... флавоноидты
гликозидтер бактерицидтік препараттар алуға және радиоактивті заттарды
организммен шығаруға қолданып жүр. Эфир ... ... әр ... ... ... өте әсерлі. Сонымен қатар, жүрек-қан
тамыры жүйесінің қызметін, асқазағ – ішек ... ... және ... ... ... ... ... қасиеттері алуан
түрлі және әсерлі. Сондықтан болу керек, фенаидтарды препараттармен ... ... ... Елімізде өсетін көптеген өсімдіктерден алынатын
фенаидтар мөлшері өсімдіктер ... ... ... ... оларды жинау
мен кептіру мерзіміне байланысты. Өсімдіктердегі фенаидтар мөлшері ... ... ... ... нерв жүйесіне тигізетін фиологиялық
әсері өте күшті. Оларды жоғары мөлшерде қолданғанда улану қауіпі ... ... зат ... ... ... ... болады.
Витаминдер – организм тіршілігіне өте қажетті органикалық зат. Оның аз
ғана мөлшерінің өзі адам, жан-жануар тіршілігінің ... ... ... зат ... ... ... май секілді
тағамдақы заттарды сіңіру процесін реттеуге өте үлкен қызмет атқарады.
Витамин ... ... ... зат ... ... бұзылып, жалпы
мүшелер функцияларының жұмыс істеу ... ... ... ... 30-дан астам витаминдер бар. Олардың көбң осы ... ... ... ... өсімдік құрамында қызғылт сары түсті
каротин, фитонцидтер, кверцетин ... ... бар. ... ... ... ... ... эликсирі –ферменттер туралы айта кеткен
де жөн. Өйткені, ... ... ... ... ... болуы мүмкін емес. Организмдегі химиялық өзгерістерді реттеу,
бағыттау және шапшаңдату тек ... ... ... ... ... заттардың адам ... тез ... ... ... ... ... белгілі болған. Мексиканың ежелгі
тұрғындары етті пісірудің ... ... ... оны ... ... үйкелеп, содан кейін сол ағашжапырағымен орайтын болған. Себебі,
осы әдіспен ... ет өте ... және ... ... ... ... ... қараса, жаңағы қауын ... ... ... мен
химопапаин ферменттерінің сіңімділігі артатыны анықталды. Қауын ... ... ... ел арасында аңыз бар. Қауын ағашын ... тез ... әрі ... күшті болады деп ойлаған бір жас жігіт
піскен күрішке қауын ағашының жапырағын қосып, сол ағаш түбінде отырып ... ... күні сол ... ... ... қандай болды екен деп
келсе, ағаш түбінде ... бір топ ... ... Яғни ... ... етті ... ... – жаңағы жігітті түгелдей ерітіп
жіберіп, тек сүйектерін қалдырған екен дейді.
Өсімдік организміндегі керекті заттар негізінен осы ... ... ... ... Ал ... ... тек қана ... тұрады.
олардың организм ішіндегі химиялық процестерді жүргізу жұмысы температураға
байланысты. Ферменттердің катализаторлық ... 470С ... ал 540С ... ... ... біз ... етіп ... шикі күйінде ондаған ферменттер түгелдей сақталады ... ... ... ... ... әзірленген тағамдарды (салат,
шырын т.б.) сол күйінде пайдаланғанда ондағы емдік ... ... адам ... ... ... мөлшерде сіңілетіні анық.
Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсерлі заттардың тағы бір тобы –
микроэлементтер. Бұлардың қатарына ...... ... кальций,
магний, темір, хлор, иод тағы басқалары. Тек теңіз капустасының өзінде ғана
59-данастам осындай элементтер бар. Бұл ... адам ... ... ... ... енген уақытта әр түрлі ауу\ру
процестерін ... ... ... қияр ... ... қан ... ... ал бақбақ
шырынындағы магний сүйекті беріктендіруге әсерлі.
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын ... ... ... ... ... ... бөліктерін уақтап,
турап, әр түрлі қоспа жасап, оларды емдік мақсатта қолдану ел ... ... ... ... фармацевтік фабрикаларда дәрілік
өсімдіктерден жасалған қосындылар дәріханаларда ... ... ... ... ... қосындылар дәріханаларда сатылады. ... бар ... үй ... ... ... жасап, пайдалануға
болады. Олар төмендегідей топтарға бөлінеді:
Тыныс органдары ауырғанда пайдаланатын ... ... ... екі ... ... ... екі бөлігі,
жұпаргүл шөбінің бір бөлігінің қосындысы. Осы қосындының бір ас қасығына
екі такан ... ... су ... шай ... ... Сонан соң 20
минут тұндырып араға үш сағат салып стаканның ¼ бөлігін ішуге болады;
2) ... ... екі ... ... жапырағының екі
бөлігінің, жұпаргүл шөбінің бір бөлігінің қосындысы. Осы қосындының бір ... екі ... ... ыссы су құйып, шай демдегендей қайнатады. 20
минут ... ... ... ... Осы ... жылы күйінде екі мезгіл
жарты ... ... оның ¼ ... ... Ол ... тамаққа тәбетін
арттырады және қақырық түсіруге көмектеседі;
3) жалбызтікеннен тамырының бір бөлігін, құлқайыр шөбінің бір бөлігін,
салаубас гүлінің бір ... ... ... бір ... ... Осы ... екі шай ... бір стакан (200 мл) қайнап тұрған
су құйып, шай демдегенде қайнатады. Суытылғаннан кейін дәкемен сүзіп ... ... ... үш рет жарты стаканнан ішуге болады.
Асқазан ауырғанда пайдаланылатын қоспалар:
1) итшомық ... екі ... анис ... екі ... бір ... мия ... үш бөлігін алады. Осы қосындының
екі шай қасығына бір стакан қайнап тұрған су ... он ... баяу ... ... ... ... ... сүзіп, таңертен және кешке жарты
стаканнан ішеді.
2) итшомырт қабығының алты ... ... ... екі
бөлігінің, қалақай жапырағынының екі бөлігін қосады. Осы қосындыны бір ас
қасығына екі стакан ыссы су ... он ... ... Сондан кейін дәкемен
сүзіп, түнде жатар алдында 0,5 және 1 стаканнан ішеді.
3) шаянмойын ... үш ... ... ... үш ... жусан
бөлігінің үш бөлігі, шүйгін шөп тамырының қосындысы. Осы ... екі ... екі ... қайнап тұрған су құйып, он минут қайнатады. Қайнап
болғаннан кейін ... ... ... таңертен және кешке жарты
стаканнан ішеді.
4) итшомырт қабығының үш бөлігі ... ... екі ... ... екі ... ... ... екі ас қасығына бір
стакан ыссы су құйып, шай демдегендей қайнатады. ... ... ... да ... ... ... Осылай дайындалған тұнбаның жарты стаканын
және ¾ бөлігін түнде жатар алдында ішеді.
5) қалақай жапырағының үш ... ... ... үш ... ... екі ... иір тамырының бір бөлігі, шүйгін шөп тамырының бір
бөлігінің қосындысы. Осы қосындының екі ас қасығына бір ... ... су ... он ... қайнатады. Қайнап болғаннан кейін дәкемен сүзеді.
Осылай әзірленген тұнбаны түнде жатар алдында ... ... бір ... ... ... төрт ... мен мыңжапырақ ... бір ... Осы ... бір ас ... бір ... ыссы су
құйып, шай демдегендей қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай
дайындалған тұнбаны тамақтанудан 15-20 ... ... бір- екі ас ... итшомырт қабығының үш бөлігі, қалақай жапырағының үш бөлігі, жусан
бөлігінің үш бөлігі, шүйгін шөп ... ... Осы ... екі ... екі ... ... тұрған су құйып, он минут қайнатады. Қайнап
болғаннан кейін дәкемен ... ... ... және кешке жарты
стаканнан ішеді.
8) ... ... екі ... анис ... екі бөлігін,
мыңжапырағының бір бөлігін мия тамырының үш бөлігін алады. Осы ... шай ... бір ... ... тұрған су құйып, он минут баяу отқа
қойып қайнатады. Содан кейін ... ... ... және кешке жарты
стаканнан ішеді.
Тамаққа тәбет арт ыратын қоспалар:
1) жусан шөбінің бір бөлігі мен ... ... бір ... ... екі шай ... бір ... қайнап тұрған су
құйып, шай демдегендей қайнатып, дәкемен сүзеді. Осылай дайындалған тұнбаны
күніне екі ... ... ... ... ... ... ... шөбінің екі бөлігі мыңжапырақ жапырағының екі бөлігі бақ-бақ
тамырының бір бөлігінің қосындысы. Осы қосындыны бір ас ... бір ... ... су ... шай ... ... Дәкемен сүзіп алынған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір екі ас ... ... ... шөбінің төрт бөлігі мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының
бір бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір ... ыссы су ... ... ... ... ... ... сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут ... бір- екі ас ... ... ... ... үш ... мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының бір
бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір ... ыссы су ... ... ... ... тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас қасықтан ішеді.
5) жусан шөбінің бес ... мен ... ... ... бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір стакан ыссы су ... ... ... ... ... дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас ... ... ... ... пайдаланылатын қоспалар:
а) емен қабығының алты бөлігі, жұпаргүл шөбінің төрт ... ... ... ... ... екі ... ... Осы қосындының 2
ас қасығына бір стакан қайнап тұрған су құйып, ... ... ... ... ... ... ... Осылай дайындалған тұнбамен жылы күйінде
күніне бірнеше рет шаю керек;
б) шалфей жапырағының бір бөлігі, ... ... бір ... мен
бузина гүлінің бір гүлінің қосындысы. Осы қосындының жарты шай ... ... ыссы су ... ... ... жылы ... ... шаюға
пайдаланады.
Зәр айдайтын қоспа түрлері:
а) толокнянка жапырағының үш бөлігі, гүл кекіре гүлінің бір ... бір ас ... ... бір ... қайнаған ыссы су құйып, 15
минут тұндырып, дәкемен сүзіп, бүйрек ауырғанда ... ... 20 ... ... 3-5 рет бір ас ... ішу ... толкняк жапырағының төрт бөлігі, құлқайыр гүлінің екі бөлігі мен
қара мия ... бір ... ... Осы ... ... шай
қасығының бір стакан ыссы су құйып қайнатады.
в) күлгін эхинацея жапырағының екі бөлігі, қырық буын ... ... ... ... бір бөлігі. Осы қоспаның екі ас қасығына бір
стакан қайнаған ыссы су ... 15 ... ... ... ... ішеді.
г) түкті эрва гүлінің төрт бөлігі, аюбалдырған тамырының үш бөлігі,
гүл кекіре гүлінің үш ... ... ... бір ас қасығына екі
стакан қайнаған ыссы су құйып, 15 ... ... ... ... ... ... бойынша ішеді.
Шаруашылық территориясындағы топырақ жамылғысы көбінесе сұр
топырақты, орташа құрғақ, І ... топ ... ... Осы ... ... территориясының барлық жерінде тараған. Бұл топқа сапасы
жақсы жыртылатын және жыртылуға жарамды жерлер кіреді және ... ... ... ... Қара ... горизонт күші 60-70 см. Қара
шіріндінің құрамы жоғары бетінде 1,5-2,03% дейін ... ... азот ... фосфор 0,158% өсімдікке қажетті азот және фосфор топырақта төмен
қамтамассыз етілген. Ауыспалы ... ... ... ... Оның 537 ... кг ... ... ІІ агроөнеркәсіптік тобы орташа сапалы жыртылған
және жыртылуға жарамды жерлер мыналарды талап етеді, су ... ... ... ... ... ... ... түрі нашар қамтамассыз етілген.Жер бедері: Ғылыми ... ... ... жер ... ... әлсіз тербелетін
жазықтықтарының ауданын көрсетеді. Ойлы ... ... ... ... баяу ... пішіні орталықтың жоғарғы шұңқырдың тереңдігі
симметриялы бетімен орналасқан, сондықтан көп ... ... ... ... ... ... ... Шұңқырдың оңтүстік
шығыстағы иілген бөлігі көбіне оңтүстік және оңтүстік батыстың жағдайына
жер тегістелген және қажетті ... ... үшін ... ... бөлігі көбінесе жеткілікті суғару үшін жарамсыз. Ойлы ... ... ... ... ... ... және жер ... тегіс
болып қалыптасады. Батыстың жер бедері көбінесе солтүстікке қарай ... ... ... есем ... ... Жер ... көптеген
аймағы жыртылған. Жер бедері шаруашылықта техникаға және де егіншілікпен
айналысуға рұқсат етілген.
2 ... ... ... ... ... ... өсімдік негізінен АҚШ –тың шығыс аймағынан ... ... ... ... ... ... көп жылдар бойы
культивирленіп келеді, Молдавада, Украйнада, Ресейдің европалық бөлігінде
өнімділігі жоғары және ... ... ... ... ... алу мақсатында оның тамырын және гүлдерін пайдаланады
Қазіргі уақытта медицинада қолданылатын күлгін эхинацея жіңішке
жапырақты ... ... ... ... аз ... ... ... теннессиялық және қошқыл ... ... ... ... тек ... ... емес, сонымен қатар осы
жұмыста толық ... ... ... ... ... құрамына
қарай ерекшеленеді.
Эхинацеяның фитохимиялық құрамы. Химиялық анализ бойынша эхинацея
туысына жататын өсімдіктердің ... 7 ... ... ... ... ... полисахаридтер, флаваноидтар, кофе қышқылының
өнімдері, эссенциалды липидтер, ... және т.б. ... ... ... ... ... анализ бойынша эхинацея
туысына жататын өсімдіктердің құрамында 7 ... ... ... анықталды. Оларға полисахаридтер, флаваноидтар, кофе ... ... ... ... және т.б. ... кіреді.
Эхинацеядан жасалған тұнбалардың, ... ... ... ... басқа заттарға қарағанда жоғары.
Бұл препараттар жаңа және кептірілген эхинацеяның кез ... ... ... ... ... ... ... жылда көп
жиналады, ақшыл эхинацеяда бұл көрсеткіш 22,3 мен 25,4 ... ... ... ал күлгін эхинацеяға қарағанда 5,5-6,9 пайыз есе жоғары.
Күлгін эхинацеяның жапырағында экстрактивті заттардың ... ... ... ... (15%) жоғары.
Эхинацеяның түріне, өсіру әдісі мен өсіру ұзақтығына қарамастан,
гүлшоғырындағы экстрактивті заттардың мөлшерінде ешқандай ... ... ... ... эхинацея әртүрлі ауруларды емдеу үшін,
мысалы жылан уына қарсы, салқын тигенде, тіс ... ... ... ... ... ЖҚТБ және созылмалы шаршау синдромын емдеуге
– осы ... ... ... ... ... ... жатыр.
Эхинацеядан жасалған тұнбалардың, ... ... ... шипалылығы басқа заттарға қарағанда жоғары.
Бұл препараттар жаңа және кептірілген эхинацеяның кез келген бөлігінен
алынады. Тамырындағы ... ... ... ... ... ... ақшыл эхинацеяда бұл көрсеткіш 22,3 мен 25,4 ... ... ... ал күлгін эхинацеяға қарағанда 5,5-6,9 пайыз есе ... ... ... экстракттар, мазьдар, сусындар, сонымен қатар
200-ге жуық формацевтикалық препараттар ... ... ... әдісі мен өсіру ұзақтығына қарамастан, гүлшоғырындағы экстрактивті
заттардың мөлшерінде ешқандай айырмашылық жоқ.
Эхинацеяны құрайтын көптеген активті ... ... ... ... ... ... оның шипалы қасиеттерін сақтап қалу үшін – ең
тиімді әдіс лиофилизациялау керек.
2.2 Тәжірибе әдістемесі
Эхинозидтар ең ... ... ... табылады, олар өсімдіктің
тамырларында және аз ғана ... ... ... ... пеницилин
сияқты көптеген вирустарды, бактериаларды, саңырауқұлақтарды ... жою үшін өте ... ... коллаген бұзылғанда ІІІ
типті жүзетін бос ... ... ... эффектісін көрсетеді, сөйтіп
коллагеннің табиғи күйіне қайта оралуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... құрамы мамыр айында
аз минимальды болады, ал жаз бен күз ... ... ... жіңішке жапырақты эхинацеяда фруктанттардың жоғары дәрежесі
полимеризациямен түзілуі күлгін эхинацеяға ... баяу ... ... ... қыс бойы фруктозандардың төртінші дәрежесі
полимеризациясының жүретіні анықталды.
Бұл мағлұматтар ... ... ... ... ... ... сәулелену әсеріне терінің фотоизімталдығының алдын алу
үшін өсімдікті ... ... ... ... және жіңішке
жапырақты эхинацеясының тамырларындағы фруктоза ... ... ... ... ... ал жаз бен күз ... ... ... ... ... ... қасиетке ие.
Эхинацея экстракттары ... дем алу ... ... ... ... кең ... Екілік соқыр плацебо бақыланатын
зерттеулерде 108 адам 8 апта бойы сұйық эхинацеямен ... ... ... ... ... ... ... ұзақтығы
қысқарды және симптондардың қатерлігі едәуір төмендеді. Эхинацеямен
емделген адамдардың 36 ... ... ... ... ... ... ... ішінде
полисахаридтер жан-жақты зерттелген. Көптеген ... ... ... ... ... байланыстырады.
Эхинацеяның тамырында алкиламидтер анестезирлеуші қасиетке ие. Эхинацея
экстракттары жоғары дем алу жолдарының созылмалы инфекция ауруларын ... ... ... ... ... және ақшыл эхинацеяларынан
қарапайым қанттар ... ... ... ... ... фруктоза), олигоқанттар (сахароза) және полисахаридтер (крахмал,
целлюлоза, гемицеллюлоза, инулин, пектин) бөлініп алынған.
Күлгін және ... ... ... ... ... ... ... аз минимальды болады, ал жаз бен күз ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі полимеризациямен түзілуі күлгін эхинацеяға
қарағанда баяу ... ... ... тамырында қыс ... ... ... ... ... ... ... жер үстілік бөлігіндегі фруктанттардың құрамы жер
астылық бөлігімен салыстырғанда 10 есе төмен.
Күлгін, жіңішке жапырақты және ... ... ... ... кездеседі және олардың ең көп мөлшері жіңішке жапырақты
эхинацеясына тән, ол 5,9 пайызды құрайды. ... ... және ... ... бұл ... күз бен қыс мезгілдерінде көп
(максимальды) жиналады, ал жазда оның мөлшері азая түседі.
Күлгін эхинацеясының жер үстілік бөлігінде ... ... ... ... ішінде клетчатка, пектин, гемицеллюлоза және басқа ... ... ... ... ... 38 пайызды құрайды.
Күлгін эхинацеясының жер үстілік бөлігінен молекулалық массасы 79500Д
ксигоглюкон, ал ... ... ... ие ... ... ... ... түрінен иммунотилирлеуші және суыққа қарсы
қасиеттері бар жеке ... ... ... ... ... бастериалды және иммуностимулирлеуші әрекеті полисахаридтердің
арқасында жүретіні анықталды. Сонымен қатар фибробласттарды ... ... ... деп аталатын полисахаридті құраушылар энзимдердің
гиалуронидазасын ерітіп, клетка ... ... ... ... мүмкіндік туғызады. Кез-келген эхинацеяда қышқылдар құрамы
тамыры мен сабағына қарағанда гүлі мен ... ... ... ... ... ... ... культивирлену ұзақтығына және
вегетация зонасына қарай ... ... ... ... дайындауды, идентификациялауда ескеру қажет.
Эхиноцид – алтын стафилакокқа, стрептококқа қарсы ... бар зат, ... бұл ... және ... қасиеттері
де бар. 80-жылдардың соңында Германияда иммуностимулирлеуші қасиеттерге ие
құрамында цикорлы қышқылы бар эхинацея экстракторы ... ... жер ... ... ... бай, ... ... инулиннің жоғары концентрациясына бай. Инулин инфекция
аймағына түскенде ақ қан ... ... ... ... ерігіштігін жоғарылата отырып, бактериалар, ... ... да ... ... ... ... жүйесін белсендіреді.
Дегенмен, көптеген күшті әсер ... ... ... көп ... бар, күшті бұтақталған, суда еритін гетерогликогендер
болып ... ал ... ... ... тек поли ... ... макрофагтордың фагацитозын күшейтеді және
макрофактармен ... ... ... ... ... компоненттерін
стимулирлейді. Эхинацея экстрактының ... таза ... көк ... және ... ... ... күшіне қатысады, сонымен қатар in vivo жағдайында
перифириялық қанға гранулациттердің реактивті оттекті ... ... ... ... ... – 6 және альфа ісігіне
қарсы факторларды өңдеуге стимулирленеді.
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Күлгін эхинацея клеткалық культурасында ... ... және ... ... ... қарсы цитаулылықты күшейтеді. Осыған
ұқсас тәжірибелер тышқандарға жүргізілгеннен бұл полисахридтер адас активтң
фаза реакцияларын ... ете ... ... ... ... ... қасиеттерң
бар.
Спазомолитииктер, ісікке қарсы аллергияға қарсы радиоқорғағыш
заттардың көпшілігі ... және ... ... ... ... ... ең ... цикорлы қышқыл болып табылады. күлгін
эхинацеясындағы оның ... 0,2 ден 1,29 ... ... ... түсті
және жіңішке жапырақты эхинацеяларында цикор қышқылының мөлшері ... ... ... ... тамыры мен сабағына қарағанда
гүлі мен жапырағында көбірек болады. Цикор ... ... ... ... ұзақтығына және вегетация зонасына ... ... ... ... дайындауды, идентификациялауда ескеру қажет.
Эхиноцид – алтын ... ... ... ... бар зат, ... бұл гипозетивті және анальгетикалық қасиеттері
де бар. 80-жылдардың ... ... ... ... ... цикорлы қышқылы бар эхинацея экстракторы патенттелді.
Басқада гидрофильді заттар.1994 жылдың өзінде эхинацея тамырында
ақуыздардың ... ... Оның ... ... эхинацеяда
5,17 – ден 5,31% ... ... ... жер ... ... де ақуыз
көбірек және ол күлгін эхинацеяда да 18,3-12,8%. Ақуыз аминқышқылының
құрамы бойынша ... ... ... ... ... антигенді
спецификасы мдентифицирленген.
Өткен ғасырда эхинацеядан алколоидтар бөлініп ... ... ...... болуы тән. Мадус фирмасының шығарылатын,
эхинацин препаратының өндірісіне қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... және жіңішке жапырақты эхинацеяларының құрғатылған тамырларында
күрделі гүлділерге тән туссилягин және изотуссилягин алколоидтары аз ғана
мөлшерде (0,006 пайыз) ... ... ... ... ... ... ... варьирлене алады. Ылғалды және ... ... ... өсімдіктерде алколоидтардың жоғары құрамы анықталды.
Ақшыл және күлгін эхиинацеясында сапониндердің болатыны ... ... жер ... ... ... ... (3,3 ... тамырында сүт қышқылдары анықталған.
Күлгін эхинацеясының жапырақтарының құрамын 8,56*10-2% Апровитамині
және 1,72*10-4 % С витамині ... ... ... ... Күлгін эхинацеясының жаңа жапрақтары мен сабақтарында С ... ... ... 230мг құрайды. Бұл өте маңызды, өйткені С ... ... ... ... ... ... ... фракциясы қосылыстарының
ішінде фитостеролдар анықталды. Ең біріншіден, ол систотерин, сонымен қатар
систотерин-3, Д-глюкозид және стигмастерин.
Күлгін эхинацея тамырынан ... ... май ... 31 ... Осы ... негізгі компоненттері кариофендер және фарнезендер
болып ... ... ... ... ... ... пинен, туйен, гумулен
кориофилен кездеседі. Күлгін эхинацеясының әсер үстілік бетінің эфир
майында борнеол, ... ... – 8 ден 2-04, ...... ... ... п- ... кариокалық қышқыл, ал жаңа
өсімдік майынан ... ... ... ... Ақшыл және күлгін
эхиинацеясында сапониндердің болатыны белгіленді. Күлгін эхинацеясының жер
үстілік ... ... ... (3,3 ... ал тамырында сүт
қышқылдары анықталған.
Эхинацеяның эфир майы бар ... ... ... ... ... ... ... ерекше анық көрсетеді.
1.6 Патенттік ізденіс
Дәрінің түрі күлгін эхинацея – 0,5 г ... ... ... ... 7-
8 мин бұрын тәулігіне 3 реттен 6-26 апта бойы қабылдау қажет.
(71) Тапсырыс беруші: Корсун Влад Федоровия.
(21) (22) ... ... ... ... іске ... ... 16.04.2001.
(46) Жариялану мерзімі: 20.02.2003.
(71) Тапсырыс беруші Башқұрт мемлекеттік медицина Университеті.
(72) Жаңалық ашушы – ... ... ... иесі – ... ... ... ... 30.01.96
(46) 27.03.99. Бюл. №9
(72) Бенчаров Ю.В.
(71) (73) Бенчаров Юрий Владимирович.
56) SU 1794454 А1, 1997. SU 1659054 А1, ... 121165, ... а/я 115,000 ... Дененің сыртына қолданылатын фитотерапевтикалық дәрілер.
57) Бұл жаңалық, медицина саласында ... ... ... ... Бұл ... ... бұл дәрінің құрамының 10
бөлігі суда еритін ... ... сулы ... ... ... және ... өсімдік компоненттерінен тұрады.
Маралий және Марьин тамырлары, шүйгіншөп тамырынан т.б. көптеген
дәрілік шөптерден жасалынады. Суда ... ... ... суында ерітеді. Терапевтикалық емдеу тиімділігі: ... ... ... ... өте жақсы әсер береді.
Фототерапевтикалық дәрі ретінде маздардың, лосьон, ... ... ... ... ... патенттік сипаттамасы
(21), (22) Тапсырыс : 2002116015/14, 13.06.2002;
(24) ... ... ... ... ... ... мерзімі: 20.11.2003.
(54) Гипотензиялық әсері бар ингредиенттердің құрылымы.
Биотехнология № 3
1) УДК 663-51: 631. 523
Т.В. Калганова; Д.К.Шривастова;
В.Л. Метт; ... ... ... ... морфогенді потенциясы.
47-49 бет.
1.04 Биотехнология
Теориялық және ғылыми практикалық журнал 53-54 бет.
2) УДК 633.5: 577.02
I. Baohond; Li Xiulan, Li ... ұлпа ... ... соматикалық тамырларының
кездесуі және трансформациясы.
1.98. Биотехнология.
Теориялық және ғылыми практикалық журналы 46-47 беттер
3) УДК 633-5: ... K.Zand; Pullman ... ... ... ... ... және регенерациясы.
1.05 Биология.
С. 37. 42.15
Сергалиев, Сауырбаева Ж, Серғазиев.
Дәрілік ... ... ... Бұл ... ... сырқатын емдеу үшін дәрілік
өсімдіктерден жасалынған ... ... ... ... Бұл үшін
мынадай құрамдағы дәрілік шөптер ... ... ... ... ... ... солодқа және айра тамырлары, ит ... ... ... ... ... ... жапырағы, жүгері шашағы, мята
жапырағы, календула гүлі, ... ... ... ... рауғаш жемісі,
спопыш шөбі, укроп жемісі, фасоль сабақтары, цикорий тамыры, прополис,
глицерин, этил спирті мен суды ... бір ... ... Бұл ... суық ... ... ... айдайтын, өт айдайтын қасиеті бар
препарат болып саналады да, медицинада жиі ... ... ... Цитология және генетика институты. СОРАН.
(72) Жаңалық ашушылар: О.А. Скворцов т.б.
(73) Патент иесі: Олег Альбертович Скворцов.
Жаңалық ... ... ... (22) ... ... Тапсырыстық жарияланған мерзімі: 20.11.2003.
(54) Қояншық пен құлап ... ... ... ... дәрісі.
(57) Бұл дәрінің құрамына суда жақсы еритін хитозонның ... және ... ... құрамдары 1:15:4 қатынасымен қосылады,
сасықшөп, шүйгіншөп тамыры, жусан ... ... ... ... жас
өскіні, 2:2:1:1:2:2:1:4;
Дәрінің түрі түймедақ – 0,5 г ... ... ... ішерден 15 мин
бұрын тәулігіне 3 реттен 4-26 апта бойы ... ... ... беруші: Корсун Влад Федоровия.
(21) (22) Тапсырыс: 2001110284/14. 16.04.2001.
(24) Патенттің іске ... ... ... Жариялану мерзімі: 20.02.2003.
(71) Тапсырыс беруші Башқұрт мемлекеттік медицина Университеті.
(72) Жаңалық ашушы – Никитина ... ... иесі – ... ... ... 1 – ... ... пәндері |Қорғалатын |Тапсырыс беруші |Ашылған ... ... ... түрі ... 7-2 ... ... ... |
|және оның құрамды |мен нөмірі және |иесі) Тапсырыс ... ... ... жағы |
|бөліктері) |берілген аймағы |нөмірі – 21; ... ... оның |
| ... ... ... |үлгісі) ... |
| | ... | ... |
| | ... ... ... (Бұл |
| | |4 | ... ... | | | ... ғана |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |РҮ 2142295 ... ... | ... ... ... |календула | ... ... |35/78 | ... ... | ... | | ... ... | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... және| | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | |
| |JP токи кахо ... 850910 |Дененің сыртқы | |
| |12В4 (11) | ... | |
| ... | ... |
| |35/78 | ... | |
| ... | ... | |
| ... | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |ДЕ ... | ... | |
| ... | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... үшін | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |РҮ 2142295 ... ... ... | |
| ... |2000.104823/14 ... алу ... |
| |35/78 ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... ... Р.У., ... О.А. Морфогенез и анотомические
признаки Aerva lanata (L).Juss ... Каз НУ 2004. №1 ... ... ... Қ. Ауыл ... ... Алматы “Қайнар”
1994 ж
3. Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. ... ... ... Ә. ... гектарлар. Алматы “Қайнар”, 1987ж.
5. Доспехов Б.А. Методика полевого ... ... ... ... Қ., ... Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы
өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” ... ... М.Н. ... микротехника. – М.: Высшая школа.
1960.-206с.
8. ... Б.Д. ... по ... ... ... ... К.Д., Чудинов В.В. Лекарственные растения
Казахстана. – Алма – Ата. 1965-150с
10. Ушбаев К.У., ... И.И., ... В.Ф. ... травы.
Қайнар. 1979. -239с
11. Цицина С.Н. Лекарственные растения. Алма –Ата: ... ... ... А.А., ... ... ... ... Ата: Наука. 1975. С. 4-6
13. Отыншиев Б. дәрілік өсімдіктер негіздері. Алматы “Қайнар”
1994ж.
14. ... А. ... ... ... “Қайнар” 1982ж.
15. Оспанов Ө.О., Жаламбеков Е. Құнарлы жер – ... ... ... Алматы 1983ж.
16. Методические указания по семеноведению интродуциентов. – М.:
Наука. 1990-64с
17. Нұртаев Ж., Бапаев Б., ... Н. ... ... ... Шымкент 1995ж
18. Сейтов И.С. Егіс тәжірибелерін жүргізудің методикасы. Алматы
“Қайнар” 1990ж.
19. Сейітов І., Орыспаев Қ. ... ... ... арттыру
Алматы “Қайнар” 1981ж.
20. Сейітов., Саудабаев Ш., Абдрашов. Агрономия негіздері. Алматы
“Қайнар” 1989ж
21. Тұрғанбаев С.Қ. Дәрілік өсімдік. Алматы “Қайнар” 1989ж
22. ... Б.А. ... ... ...... статической
обработки результатов исследований).-М.: Агропромиздат. 1985.-
351с.
23. Тілемісов Ауылшаруашылығы сөздігі. Алматы “Қайнар”
24. Хафизов А.Ш ... ... ... ... ... ... ... на соискание ученной степений
кандидата сельскохозяйственных наук. Алматы, 1997ж.
26. ... ... ... ... схема
интенсивного воздемивания лекарственной ... ... ... С.М. ... состояние и перспективы
производство отечественных ... ... ... для ... ... ... ... И.А. Руководство обробации селскохозяйственных
культур.
Қорытынды
Қорыта айтқанда адам денмсаулығын қорғау, ауруларға ... ... ... қорғаудың басты мәселесі болып табылады. Өз уақытысында
және ... ... ... ету ... осы ... ... ... Медикаментозды көмек жұмысында дәрілік ... ... ... бар, ... ... ... ... біріншілік мәнді
иеленетін эффективті дәрілік препараттарды алу үшін ... ... мен ... ... заттарды қолдануының көп жылдық
тәжірибесі халықтың медицинаның дәрілік ... ... ... ... ... дәрі ретінде қолдану көптеген уақыт эмперикалық болып қала
берді. Тек адам ағзасына күшті ... ... ... ... синтездеу және жинау қабілетін анықтағанда оларды қолдану
процестерін түпкілікті өзгертуге мүмкіндік берді.
Мазмұны
Кіріспе
1. Аналитикалық ... ... ... ... ... ... Астық дақылдарының вегетативті органдары және
оның көбеюі мен өсіп өркендеуі
1.3 Ауа райының әсері
1.4 Топырақ құнарлығы
2 Ғылыми – зерттеу бөлімі
2.1 ... ... ... ... ... ... нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиттер
Кіріспе
Қазақстан астық өндіру жөнінде дүние жүзіндегі белгілі ... ... ... астық шаруашылын өркендетуге басты ... жыл ... ... ... ... ... ... жеткізу
көзделіп отыр. Жер жүзінде адам саны көбейіп, соған байланысты ... ... ... ... ... ... тұрғанда, құнарлы
жерлердің көлемі жыл сайын азайып, шөп – шабындық кеміп, мал көбінесе қолға
қарайтын болғанда егін ... ... одан жыл ... сапалы мол
өнім алу – аса маңызды міндет болып отыр.
Егін шаруашылығының көлемі жөнінен Қазақстан ТМД ... ... ... (Ресей мен Украинадан кейін). Бірақ астықтың сапасы жағынан
бірінші орын ... ... ... ... ... дерлік
күшті және қатты бидай өсіріледі. Онсыз сапалы нан пісіру мүмкін емес және
оны шет ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
жылына 15,5-17,5 млн тонна сапалы бидай өндіру жоспарлы меже саналады.
Қазақстан Республикасында астық дақылдарының ... мол ... ... жаңа сорттары шығарылып отыр, олар еліміздің барлық ... ... ... көп ... ... ... элеватор және астық
қамбалары көп салынып, ондағы барлық орындалатын жұмыс механикаландырылған
және автоматтандырылған.
Республиканың егін шаруашылығына жаңа ... мен озық ... ... Ол ... көп ... оның ... ... мүмкіндік
беріп отыр.
Астық өнімдері тамақ өнеркәсібінде шикізатпен, мал ... ... ... ... ... ... ... республикамызда
2000-2010 жылдарға дейінгі әлеуметтік және ... ... ... егіс ... ... ең басты бағыт деп есептеліп, әр адам
басына жылына 1,5 тоннадан астық өндіру ... алға ... ... ... ... ұн, нан ... ... күнделікті пайдаланатын тағамдармен
қатар, мал азығына қажетті сапалы жем де жеткілікті болмақ.
Астық құрғақ жағдайда өте ұзақ сақталады, әр ... ... ... және жер ... түкпір – түкпірінде тасымалдауға қолайла, ыстықтан
да, суықтан да ... ... ... ... жер ... кең тарап кеткен. Міне ... ... ... дүние жүзінің көптеген елдерінде егін
шаруашылығын дамытуға, сапалы астықты мол өндіруге ... мән ... ... ... ... ... ... негізгі мағлұматтар
Жер жүзіндегі барлық өсімдік дүниесі жабайы және мәдени өсімдіктер
болып екіге бөлінеді. ... ... адам ... ... және ... жарайтын өсімдіктер жатады. Олардың жабайы өсімдіктермен түбі
бар, бірақ көп уақыт ... ... ... агротехникалық жағдайлар
туғызудың арқасында, жақсы түрлерін таңдап алу, баптау ... ... ... мен ... ... өздерінің жабайы түрлеріне қарағанда
түсімді едәуір көп беретін, адам қажетіне жарайтын ... ... ... Міне осының арқасында тек қолда ғана өсетін болған, яғни
жабайы түрде өсу қабілетін жоғалтқан.
Өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... Ч. ... теориясы арқасында жер жүзінде кең тараған өсімдіктер қауымын
жіктеу, топтастыру өте жауапты және өте қиын ... ... еске ... ... ғылымы барлық өсімдіктерді олардың тарихи ... және ... ... ... ... тұқымдастыққа
(Familia), тектерге (genus), түрлерге (species), түр - ... ... ... Бұл ... ... дүниесін, астық
түрлерін оқып үйренуді жеңілдетеді.
Тұқымдастық (латынша Familia ), ... ... ... ең үлкен категориялық жік. Бұл жіктемеде өсімдіктің шыққан
тегіне, оның ... ... ... ... ... Ауыл ... тараған тұқымдастарға дәнді дақылдар (Gramineae), бұршақ тұқымдастар
(Fabaceae) жатады.
Тектер (genus) әр тұқымдастық ... ... ... ... ... бір ... ... көптеген өсімдіктер топтары жатады. Мысалы,
дәнді жақылдар тұқымдастығына бидай ... қара ... ... сұлы (Avena), тары (Panicum), жүгері (Zeaemays), күріш (Orusa)
т.б. көптеген мәдени және жабайы, оның ішінде арам шөптер ... ... ... ... ... да ... ... тектер кіреді.
Олармен оқулықтың екінші бөлімінде танысуға болады.
Тектер одан қарай түрлерге (Species) бөлінеді. ... ... ... бірлік. Оған мысал, үшін бидай тегіне жұмсақ, қатты кожа ... ... ... ... екі ... ... ... сияқты көптеген түрлері
кіреді. Түрлерге бөлуде дәннің ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің ерекшеліктері ескеріледі. Бұлардың тұқым
қуалау ерекшеліктері де ескеріледі. Бұл ең тараған ... Оны ... рет ... және ... Бұл ... аты екі ... ...
бірінші сөз тегінің, ал екіншісі – түр аты. Мысалы, жұмсақ бидай ... ... ... - Tr. durum, кожа ... - ... ... ... Tr. tirgidum, жалғыз дәнді бидай - Tr. tonococcum, екі дәнді бидай - Tr.
dicoccum т.б. Бұған үшінші сөз де ... ... ... ... ... ... ... сыртқы құрылысының
ерекшеліктеріне қарай түр – тармақтарға бөлінеді. Мысал ретінде өзіміз
осыған дейін айтып келе жатқан ... ... түр – ... ... Түр
тармақтардың қазақша аттары жоқ, сондықтан оларды тек латын тілінде ғана
беруге ... ... ... ... ...... ... ақ қауызды
қылтанақсыз бидай, эритроспермум – қызыл дәнді, ақ қауызды қылтанақты
бидай, ...... ақ ... ақ ... ...
қылтанақсыз, қызыл қауызды ақ бидай т.б. көптеген түр тармақтар кездеседі.
Ауыл шаруашылығында, ... ... және ... ... көп ... ... ... – сорт. Сорт дегеніміз ғылым жүзінде ауыл
шаруашылығы ғылыми – ... ... ... және ... ... немесе жергілікті жерде себіліп жатқан, әбден
танымалы, қалыптасқан өсімдіктер ... Оған ... ... ...... ... химиялық құрамы және технологиялық қасиеттері, тұқым
қуалау қабілеттері, суыққа, ыстыққа, шқлге, ауруға, ... ... т.б. ... ... ... ... ... бір
түр – тармаққа өсімдіктер тобы кіреді.
Жаңа сорт шығарылған соң, оны ең ... ... ... ... Жаңа сорт орташа есеппен үш жыл ішінде жеңіп, ... ... ... ғана оны ... Бұл сында ең басты
нысана ретінде оның өнімділігі, сапасы, технологиялық қасиеттері, жердің,
ауа райының құбылмалығына т.б. ... ... ... ... ол аудандастырыла қалса, оған тапшы сорт ... атақ ... ... тез ... бастайды, ал әлі аудандаспаған, бірақ көрсеткіштері
жақсы сорт “келешегі бар” сорт деп ... ... ... ... ... мемлекеттік сортты сынау станциялары ұйымдастырылған
және олар жаңа сорттарды қатал түрде тексеріп, олардың ең ... ... ... ... аудандарда аудандастырады.
1.2 Астық дақылдарының вегетативті органдары және оның көбеюі мен өсіп
өркендеуі
Өсімдіктің органдары әр ... ... ... ... ... болады. Оған тамыр, сабақ, жапырақ сияқты өсімдіктің тұқым
қалдыру қызметін ... ... ... ... ... ... қыртысынан су және минералды заттарды тартып
алатын орган және онымен қатар өсімдікті жерге біріктіріп ... ... ... ... ... ... және онан өсіп шығатын бұтақша
тамырлар болып екіге ... ... ... оның ... ... да, оның ... және өсімдіктің сабақтарынан да өсіп шығуы
мүмкін. Өсімдік сабағынан шыққан тамырлары ... ... деп ... ... ... сияқты биік өсетін өсімдіктерде көп болады. Кейде ол
тамырларды ауа тамырлар деп те ... ... ... көп ... ... деп ... Ол ... қосымша бағыныңқы тамырлардан тұрады.
Тамырлар тек қана өзінің ұштары арқылы өсіп ұзарады. Сол ... ... ... орны берік қалған затты чехлик орналасқан. Мұның
астындағы клеткалар тез өсіп, өсу ... ... ал оның ... ұзарту
зонасы жатады. Олар әр түрлі тамыр тканьдарына ... ал оның ... ... ... ол ... ұсақ ... ... тұрады. Міне осылар
ғана су мен ондағы еріп ... ... ... ... ... ала алады
да, оларды өсімдіктің сабағы арқылы ... ... ... ... (фото-жапырақ, синтез-пайда болу) қатысады, ал одан қалған су
буланып ауаға шығады. Тамырдың ұзындығы жер қыртысындағы ... ... ... ... байланысты болады. Өсімдік тамыры жердің
ылғалды, құнарлы бөліктерін іздеп таба біледі.
Өсімдік сабақтары ең маңызды ... ... Онда ... ... ... ... ... гүл шоқтары, масақтар, бұтақтар және
басқа өсімдік өміріне ... ... мен ... орналасқан. Ол
өсімдіктің тік және ... ... ... ... ... ... ... қарай, ал су мен минералды заттарды жоғары қарай
өткізеді де, ең ... ... және ... ... ... шығарып,
оған жетілуге керекті, кейін қорғау айналатын қоректік заттарды жеткізіп
тұрады.
Негізгі сабақтарға бұтақтар орналасады. олар ... ... ... ... ... ... кейбір бұтақшалар өскіннің өсуін тоқтатып
бүршікке айналады. Бүршіктер жапырақ қойныныда немесе бұтақшаның басында
болады да, кейін келе гүл ... ... ... жаздық және күздік түрлерінің сабағы бір ... ... ... ... соң ... қалады. Олар тік өседі, тек ... ... ... ... ... өрмелеп өседі. Дәнді
дақылдардың ... ... деп ... Ол сабақтардың іші қуыс, көп
буындарға бөлінеді. Буындардан жапырақ өсіп шығады.
Өсімдік жапырақтары негізгі ... ... ең ... Егер
астық дәнінде қоректік заттардың қоры жиналатын болса, олардың өзі тек
жапырақтарда ғана пайда ... және ... ... ... алу ... жұтып, оттегі бөліп шығарады. Сондықтан қоректік ... ... ет, сүт, май, жүн т.б.), ... ... отын (ағаш, тас,
көмір, мұнай, газ) түгелдей жапырақта жүретін фотосинтез ... ... және ... тірі ... өмір ... осы ... ... байланысты. Көпшілік өсімдіктерде жапырақ өзінің пластикасы
(алақан) мен сабағынан тұрады, ал ... ... ... ... ... тұратын қынап болады. жапырақ алақанының үстіңгі және ... ... ... деп ... ұсақ тетікшелер бар. Оларда хорофилл
дәндері көп болады. Осы тетікшелер арқылы өсімдік тыныс алады және ол жасыл
түсті болғандықтан күн ... ... ... ... мен ... буынан
көмірсутектерді (қант, крахмал т.б.) синтездейді. Жапырақтың ... май ... ... ... бар. Ол жапырақты үстіне түскен
зиянды нәрселерден қорғайды.
Тесікшелер күндіз ашық түнде ... ... ... ... ... ... көмірқышқыл кіреді де, ол сумен қосылып көмірсутектерге (6СО2
+ 12Н2О =(С2Н12О6 + 6Н2О + 3О2) айналады да, ... ... ... шығады.
Бұл процесс күн жарығы мен хлорофилдің қатысуы арқылы жүреді. Синтезделген
қант (С6Н12О6 + n Н2О = ... ... ... да, ... ... қоры ... ... құйылып, сақталады. Хлорофил жасыл түсті
болғандықтан ол күн жарығының ... ... ... ... ... Бұл
құбылыстың қалай жүретінімен биохимия пәнінде танысамыз. Осы ... ... ... ... қосыла алады, ал сәуленің өзі көзге ... ... ... энергия қорына айналады. бұлардан басқа да жер
қыртысынан көптеген минералды заттар өсімдік ... ... ... оның ... қорына айналады.
Жазда бидайдың бір га егістігі 40 центнер өнім береді деп есептесе,
осы мерзім ішінде 10 тоннаға ... ... ... ... бұл ... ... 500кг басқа да минералды заттарды жерден сіңіріп, ал ... ... ... қышқылын байлап, 14 тоннаға жақын оттегін бөліп ... осы 1 га ... ... ... 4,5 млрд ккал ... ... оның 2,2 млрд ккал ... құрамына кіреді де энергия қорына
айналып, ... ... буға ... ... Бір ... молекула
қант синтезіне 674 ккал (2821,9 Джоуль) күн энергиясы жұмсалады.
Бұл былай жүреді:
2Н2О
4Н + О2
СО2 +4Н ... ... осы ... кейін қантқа, крахмалға, майға, белоктарға,
ферменттерге, витаминдерге ... ... ... 25-300 С болғанда жақсы жүреді. Соның
өзінде күн сәулесінің 1-2 ... ғана ... ... Ол ... ... ... бір ... тек 80-100 кг органикалық заттарды ғана
байлай алады.
Жазда фотосинтезбен қатар өсімдік ... ... ... алу ... және су ... Судың булануынан өсімдік салқындайды ... ... ... ... ... суды ... ... етеді және су
буының фотосинтезге қатынасуына мүмкіндік туғызады. Өсімдік көп суды буға
айналдырады, ... ... 1 ... жаз бойы 2 млн кг су ... ... 1 ... ... заттар синтезіне
125-1000г су кетеді. Судың ең аз жұмсайтын бидай 1г ... ... ... су жұмсайды.
Өсімдіктің тыныс алуы. Өсімдіктің барлық органдары мен клеткаларында
тыныс алу ... ... ... тұрады. Күндіз тыныс алу мен ... ... де, ... тек ... алу ... ғана ... Фотосинтезде
көмір қышқылы қабылданып, оттегі бөлініп ... ... ... ... керісінше оттегі қабылданып, көмір қышқылы бөлініп шығады және
әр грамм – молекула тыныс ... ... ... 674 ккал (2821,9 ... ... + 6О2 = 6СО2 + 6Н2О + 674 ... алған кезде органикалық заттар ... ... да ... ... ... ... энергия басқа биохимиялық реакциялардың
жүруіне ... және оның ... ... ... алу от ... ... ... яғни бұл процес жүрген кезде жылу
бөлініп ... ... ... бен ... алу процестерінің арасында
әжептеуір айырмашылықтар бар. өсімдіктің тыныс алу процесі тек ... (НАД, ... ... ақырын жүреді. Тыныс алудың қарқыны
өсімдіктің әр түрлі органдарында әртүрлі болады. жас ... ... ол өте ... ... ... де, кәрі ... олардың қарқыны
өте төмендейді, жоқтың қасы болады. тыныс алудың астық сақтауда маңызы зор.
Құрғақ дәннің ... ... ... алуы ... ... ал оның ... ... көтерілген кезде тыныс алудың қарқыны да күшейе түседі. 1 ... дән ... 0,3 – 0,4мг ... қышқылын бөледі,
ал оның ылғалдылығы көбейсе, бөлінетін көмір қышқылының 2000 мг – ға дейін
жетеді, демек оның ... ... мың есе ... ... алу ... ... ... пайдаланылып, астықтың салмағы келмейді.
Сондықтанда фотосинтез қоректік затардың ... ... ... ... ... ол тірі ... өте ... процес, онсыз өмір болмайды.
Сондықтан бұл екі процес өмірдің екі ... ... ... ... ... ... ... қабілеті көбінесе жыныстық көбеюге жатады.
Дәнді дақылдар өзімен - өзі немесе айқас тозаңданатын қол үйлі ... ... бәрі гүл ... ... ... ... гүлі жыныс мүшелдері арқылы тозаңданып көбеюге арналған жас
бүршік (қысқа бұтақшалар), гүл ... соң ... ... жас ... ... ... сіңсі бас, күрделі масақ, собық,
корзинка ... т.б. ... гүл ... ... Гүл шоғырлары
гүлдерден тұрады. Дәнді дақылдардың гүлі ішкі және сыртқы екі қабыршақпен
қапталған. Осы ... ... ... және ... ... бар. ... ... аумағында екі ладикуле пленкалары орналасқан. Олар
гүлдеген кезде ісініп ... ... ... да, ... ... ... жасайды.
Өсімдіктің аналық ұрығы. Өсімдіктің аналық клеткасының төменгі шетінде
ұрықтық түйін орналасқан. Одан жоғары қарай діңгекше кетеді. Оның ... аузы бар. ... ... ұрық ... орналасқан. Олар
ұрықтанғаннан кейін дән пайда болады. Аналықтың ішінде аналық ... бар. ... ... ұрық ... оның ішінде орталық клетка, ал оның
ішінде екінші ядро, ал жоғарғы шетіне жақын аналық ұрық ядросы ... ... ... ... ... ұрығы аталық жіпшегі мен ... ... ... ... ... ... тозаң екі қабықшамен қоршалған,
ішінде үлкен вегетативтік және кіші ... ... ... ... ... соң, ол жарылып, тозаң төгіліп, желмен, немесе
шыбын – ... ... ... ... де, ... ... қонады. Аналық
ұрық аузында олар өніп, түтікшелер арқылы ұрық бұтақшасына жетеді де, соның
ішіндегі ядросымен ... ... ... ядро ... ... ... ... эндоспермге айналады, ал екі кіші (аталық және аналық) ядролар
қосылып ұрықтың бірінші ... ... ... ... қос ... ... бір ... болады. Бидай, қара
бидай, арпа, сұлы, тары және ... екі ... яғни ... және ... ... ... ал ... бір жынысты, яғни аналық және аталық
ұрықтары бөлек орналасқан. Аталық ұрықтары сабақтың басында шашақ түрінде,
ал ... ... ... ... ... түрінде орналасқан.
Өсімдіктер бір үйлі немесе екі үйлі болуы мүмкін. Екі үйлілерге сора
жатады, ал ... ауыл ... ... бәрі бір ... яғни ... аталық клеткалары бір өсімдікте болады. Тұқымды тек аналық өсімдік
қана береді, ал посконь аналық өсімдіктер ... ... ... ... циклін аяқтайды.
Жылу. Өсімдік өсу үшін белгілі орташа ... жылу ... О0С ... ... ... өсімдік өспейді. Өсімдіктің өсіп өркендеуіне
белгілі жалпы температураның да ... ... ол ... ... мен орташа тәуліктік температура 25-300С ... ... ... ... ... ... ал екінші біреулері (күздік
дақылдар) аязға да ... Мұны ... ... ... болады. Бұл
жағдайда өсімдік клеткаларында қант көбейіп, клетка сөлі ... ... ... ... ... өнуі де ... ... өтеді.
Суыққа төзімді өсімдіктердің тұқымы 1-50 – та өне ... ал ... ... 8-120 – та өседі. Одан кейін 20-250 – та өскені жөн.
Ауа. Ауа өсімдіктің өніп, ... өте ... ... құрамындағы
оттегі, азот, көмір қышқылы, судың буы өсімдік өсуіне керекті заттар
ретінде пайдаланылады. Жер ... ... ... тамыры тыныс алу
қажетіне пайдаланылады, ал жер қыртысындағы микроорганизмдер де ауасыз өмір
сүре алмайды. Ол ... жер ... ... ... ... алатын, суға еритін формаға келтіреді, ал кейбіреулері ауадағы
азотты ... ... ... ... ... ... Ал
өсімдіктің өзі оттегін тыныс ... ... ... ... ... буы ... өсімдіктегі қоректік заттардың ... ... ең ... ... өсуіне, өсіп алған соң жер астындағы қоректік
заттарды сорып алуына керек. су болмаса ферменттер де жұмыс ... ... өну үшін ол өз ... ... суды ... ... және
ылғалды жер тамырдың өсуіне де себеп. Дәннің өзінде піскеннен ... ... ... су ... ал бұршақ тұтықдас өсімдіктер ... ... өсіп ... үшін 100 ... ... су ... Су ... кезінде
көмір сутектерге айналады. Дәнді дақылдар жақсы өсіп ... үшін ... 300 ... жуық қардың, жаңбырдың суы керек.
Қоректік минералды заттар. Өсімдік өсіп ... ... ... ... ... Мысалы, бір га жердегі бидай егісі 16
центнер дән, 24 центнер ... ... деп ... ол жаз бойы 46 кг ... кг фосфор қышқылын, 28 кг калий, 7-8 кг кальций пайдаланады, ал қара
бидай, соған сәйкес 37,22 ,34,10 кг ... ... ... ал ... ... ... түсімі 12 центнер дәнге сабаны 24 ... ...... кг ... ... ... Жер ... бұлардың
қоры көп, бірақ олардың бәрі ... ... ... ... суға ... ... Ең аз ... 1 га жерде
3000 – нан 15000 кг ... ... кг ... ... бар. ... бұл ... 0,01-0,05 проценттік су ерітіндісі ретінде болса ғана
өзіне ... ... ... өз айналасындағы табиғатпен тығыз байланысты.
Олардың өсіп өркендеуіне адамның да себебі тиеді.
Өсу мен ... ... ... ... - ... массасының көбеюі, яғни бойының өсуі, көлемінің
ұлғаюы т.б. Олар клеткалардың ... ... іске ... – бұл ... тіршілігінде кездесетін сапалық кезең. Мысалы,
тұқымның өнуі, өсімдіктің бұтақтануы, гүлдеуі, ... ... ... ... өсіп жетілуі және т.б. Бұлар клеткада ... ... ... ғана ... ... ... ... құбылмалы
жағдайларымен тығыз байланысты. Күздік, жаздық, бір жылдық, көп жылдық т.б.
өсімдіктердің өмірі осы белестерден ... ... ... ... туады.
1.3 Ауа райының әсері
Оңтүстік Батыс ауыл шаруашылық ғылыми – ... ... ... ... ... ... ... аймаққа жатады.
Шымкент агрометеорологиялық станциясының мәліметі бойынша ауаның орташа
жылдық ... +120 С. ... ... ... ... 00М ... 195-205 ... созылады. Ауаның абсолюттік максимальді жылулығы шілде
айынды 36,8 0С дейін болады. ... ... ... ... ... ... болады. Алғашқы күзгі үсік қазан айының аяғында басталады, ал
соңғы көтемгі үсік көкек айының 2-ші жартысында тоқталады.Үсіксіз ... 195 ... ... жылдық атмосфера ылғал мөлшері 526 мм.
Жыл бойына ылғал біріңғай түспейді, олар көбінесе ерте ... ... ... ... Қар ... ортасында түседі де, наурыз айының ... Қар ... ... жыл ... ... тұрады және 21 см
арасында ауысып тұрады. Топырақ максимальды қату тереңдігі 20-27 см – ... ... ... ... ... және оңтүстік шығыс
бағытындағы желдер жатады.
Вегетативті кезіндегі желге және солтүстік шығыс ... ... ... ... ... ... 3,1 м/ сек. Көпжылдық климаттық
көрсеткіште 2.2.1. кестеде көрсетілген. Гидротермиялық коэффициенті 0,66
тең. ... ... ... ... ... ... тиімді болып
келеді. Осыған орай бау – бақшаны және жүзім ... ... ... ... - ... метеростанциясының көпжылдық климаттық көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |І |
| ... ... ... ... |Ауа ... | ... | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |мм |
| ... |
| ... дән ... ... ... |Су ... |
|Бидай, қара |14-ке дейін ... ... ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... |14 |14-16 |16-18 |18 ... |13,5 ... |15-17 |17 ... |16 |16-18 |18-20 |20 ... |14 |14-17 |17-19 |19 ... |11 |11-13 |13-14,5 |14,5 ... |7 |7-9 |9-11 |11 ... ... ... ... тұрақты және төменгі шектер деп
аталатын ұғымдар қолданылады. Қазақстанның оңтүстік облыстарында тұрақты
шектік ылғалдық 14 ... тең, ал ... ... ол 15 ... деп ... Барлық қабылданған астықтың салмағы осы тұрақты шекке
есептеліп ... ... ... ... совхоз 100 тонна астық ... Оның ... 10 ... ... ... ... ... 100
тоннасына (14 – 10 = 4 тонна) үстеме 4 ... ... оның ... ... 104 ... ... деп ... Егер қабылданған астықтың
ылғалдылығы 20 процент болса (20-14 = 6 ) оның ... ... ... 100-6
= 94 тоннаға тең болады.
Ылғалдылықтың ең жоғарғы шегі 17 ... 19 ... тең. ... астықтың ылғалдылығы осы шектен аспаса, сонда ғана ... ... тек ... ... пайдаланылатын шарттар болса, бидайдан ұн
тарту үшін оның ылғалдылығын 15,5 – 16,0 процентке ... ... ... астық шаруашылығындағы судың атқаратын қызметі үшін неше түрлі. Ол
пайдалы да, ... да ... ... ... ... және өңдейтін мекемелерде астықтың
ылғалдылығын анықтаудың көптеген әдістері қолданылады. Осы әдістердің бәрін
екі топқа бөлуге ... 1. Тура ... – суды ... ... суды ... ... салмағы арқылы анықтау; 2. Жанама әдістер – мысалы,
астықтың ... ... оның ... тогын өткізе білу мөлшерін
өлшеу әдісі ... ... ... ... жүрген әдістердің әрқайсысы дәнге әр түрлі әсер
етеді. Атықтың кептіруде, сумен бірге одан көптеген ... ... ... ... ... кейбір көмірсутектер, азотты заттар ұшып шығып кетеді
және дәннің құрамында бірқатар биохимиялық өзгерістер ... оның ... ... ... ... қолданылып жүрген әдістердің осындай өздеріне
тән жетістіктері мен ... ... ... түгел жою мүмкін
емес. Сондықтан бұл ... бәрі тек ... ... ... Олардың
ішінде ең шындыққа жақын нәтиже беретін әдіс – үлгілі немесе ... Бұл әдіс ... ұшып ... ... ... жоққа тән. Сондықтан
бұл әдісті жаңа ... ... және жаңа ... ... Ол әдіс ГОСТ 17197 ...... ОВЗ-1 ... ылғалдылығын өлшеудің әдістерінде” жазылған. Мұнда астықты алдымен
1050-да ... Тек осы ... су ... ұшып ... ... ... Астықтың өзінің ішінде астықты ұстағыш қондырғы бар.
ISO (Халықаралық стандарт жасайтын мекеме), ІАСС (Халықаралық астық
химиясы ... және ... ... ... сияқты бірқатар
мемлекеттерде үлгілі әдіс ретінде ... ... ... ... ... ... ... бағасында), 40-500С температурасында Р0О5 үстінде
150 сағат ішінде дәннің тұрақты салмағына дейін кептіріп өлшейді.
ТМД – дағы стандарттық әдіс ... ... ... өлшеу. Бұл
әдіс еліміздің барлық түкпір ... ... ... ұсатылған дәнді
1300С температурада 40 минут СЭШ –і, СЭШ-3 және ... ... Су ... құрғкатылған дәннің салмақтарының
арасындағы айырмасы сол дәннің ылғалдылығын көрсетеді. Егер дән су ... ... оны ... дән ... 1050С ... 30 ... ... содан кейін ұсатып 1300С 40 минут кептіреді де, оның
ылғалдылығын осы екі ... ... ... ... ... ... ... оны 1050 температурада астық
кептіретін қондырғыларда оның тұрақты салмағына дейін кептіріп анықтайды.
Мұнда ... ішкі ... ... өте ... нәтиже береді. Бұл өлшеу 5
сағатқа дейін созылады. Сондықтан өндіріс жағдайында пайдалануға қолайсыз.
Жаңа және бұзылмаған ... ащы да, ... де, ... да ... ... өсімдік татитын нәзік тұщы дәмі болды. Ол көп ... ... ... ... ... оның түсі де дәмі де бұзылады.
Астық үнемі тыныс алады. Тыныс алғанда күрделі органикалық ... ... май) ... алдымен оның құрамына кіретін ... одан әрі бара әр ... ... ... май, ... айналады. Міне осылардың бәрі дәннің ... ... ... ... ... ... ... астықтың жаңа
екенін немесе бұзылмай жақсы сақталып жатқанын ... ... ... деп, астықтың ішіндегі негіздермен қосылып, реакция
беретін барлық заттардың қосындысын айтады.
Ақуыз
Атықтың құрамында орта есеппен 14 процент ... ... ... ... бар. ... тамақтық құндылығы ақуыздың мөлшері мен оның
сапасына байланысты. Бірқатар мемлекеттерде астықтың ... ... үшін оның ... ... ... және оның ... ... бір ғана стандартты Кьелдаль әдісімен анықтайды. Бұл
әдіс астықтың құрамындағы барлық азоттық ... ... ... Егер ... немесе басқа дақылдардағы азотты тапсақ, оны
ақуыздық коэффициентке көбейтіп, ... ... ... ... ... көлемін анықтаймыз. Ол коэффициенттің ғылыми – ... ... ... Ол бидайдың немесе ұнның ақуызын табу керек
болса 5,7 – ге, ал кебектің, ұрықтың ақуызын табу керек ... 6,25 ... ... әдісімен 2,34 процент азот бар екені анықталды десек, бұл
санды (2,34*5,7=13,34 процент) 5,7 ... ... осы ... ... ... бар екенін білеміз.
Белок масақтың әр жеріндегі дәнде, оның ірілігіне, ұсақтығына ... ... ... ... ... ... Мына Д.Ф.Торжинскаяның
мәлімдемесімен танысып білуге болады.
Дәндегі ақуыз
|Масақтағы дәннің |1000 ... ... ... ... ... орны ... ... ... ... |35,1 |14,7 ... дән | | ... |42,0 |15,7 ... |29,7 |13,5 ... ... ... ірі, ... ... дән ... ... Көпжылдық ғылыми-зерттеулердің қортындысына қарағанда Қазақстанның
солтүстік, ортлық ... ... ... ... ... ... 20
процентке дейін жетеді. Мұндай бидай күшті бидай деп аталып, басқа ақуызы
аз нашар бидайдың құндылығын ... ... ... қатынасы
Кейінгі кезде зиянды жәндіктермен күресу үшін және дымқыл астықты
сақтау, ... ... ... ... ... ...
зерттеу мекемелерінде жүргізілуде. Соның бірі Н.И.Соседовтың (ВНИИЗ)
зерттеуіне ... ... ... ... және ...... Кл/кг (Кулон на кг) дейін доза өңдегенде оның пайдасы тимейтіні
анықталған. Егер оны 545 Кл/кг дозамен ... ... ... алу ... рет бәсеңдеп, дымқыл дәнді төрт айға дейін ... ... ... ... ауыл ... ... басқаруымен бірқатар оқымыстыларының зерттеулерімен 11-
18 крад (110-180 Джоуль) дозасымен зиянды жәндіктерді оның ... ... ... толық өлетіні, ал оның дозасын 1-800 рад/с (0,01-8,00
Вт/кг) дейін жоғарылатқанда ересек ... ... ... зиянды жәндіктермен күресу және астықты консервілеу бағывтында
жүргізілген жұмыстармен қатар ол ... ... ... ... ... де ... және ... сәулелер 30 крад (300 Дж/кг) дозасында астықтың
қасиетіне ешқандай әсер етпейді ... Тек ... 545 ... ... ... аздап қана біртіндеп өсе бастағаны байқалған. Осы
дозада көмірсутектерден аздап ... ... ... хабар жоқ, ал
майдың иодтық саны азаятындығы байқалған. Бұл әлі ... ... ... ... ... дейін астықты өңдегенде адамның
денсаулығына зиянды болмайтынын анықтады. Сондықтан келешекте ... ... ... у ... ... ионданған сәулелердің
қолданылуы мүмкін. Бұл ... жоқ ... ... ... тұқымдық астықты өңдеу және селекция бағыттарында
толық пайдаланылады.
Қорытындылар мен ұсыныстар
1. ... ... ... климат-жағдайына байланысты
астықты дәнді дақылдардың сапалық көрсеткіштері әр түрлі
болатындығы ... ... ... ... сапа көрсеткіштері дақылдың
ботаникалық сортына физиологиялық қасиеттеріне байланысты
өзгеріп отыратындығы анықталды.
3. Астықты ... ... және ... ... ... ... көрсеткіштерін қатаң ... ... ... ... ... ... ... инспекциясының
және мемелекеттік тұқым инспекциясының зерттеу зертханаларының
техникалық құралдарының стандарт талаптарына сай ... ... ... ... және нашар астықтардың сапасы тек оның ботаникалық
сортына ... ... оны ... ... ... іс
– шараларға және ауа райына тікелей байланысты ... ... ... ... И.А. ... ... селскохозяйственных
культур.
30. Бекбергенов Қ. Ауыл шаруашылық мелиорациясы Алматы “Қайнар”
1994 ж
31. Вавилов П.П., ... В.В. ... ... “Колос”,
1979г.
32. Дүйсенбеков Ә. Суармалы гектарлар. Алматы “Қайнар”, 1987ж.
33. Доспехов Б.А. ... ... ... ... ... ... Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік ... ... ... ... ... ... ... Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы.
Москва “Агропромиздат” 1986г.
36. Крючев Б.Д. ... по ... ... ... Губанов Я.В., Иванов Н.Н. ... ... ... ... ... Никитен Ю.А и др. Что должен знат специалист об ... ... ... ... культур. Москва
“Агропромиздат” 1987г.
39. Леурда И.Г., Бельских Л.В Определение качества семян. Москва.
“Колос”1974г.
40. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы ... ... ... Б. ... және диқаншылық негіздері. Алматы
“Қайнар” 1994ж.
42. Оганезов А. Байлық басы нан. Алматы “Қайнар” ... ... Ө.О., ... Е. ... жер – ... ... баспасы Алматы 1983ж.
44. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., ... П.Н. ... ... ... пшеницы. Москва.
Россельсхозиздат. ... ... Ж., ... Б., ... Н. Суармалы жерді тиімді
пайдалану. Шымкент 1995ж
46. Сейтов И.С. Егіс тәжірибелерін ... ... ... 1990ж.
47. Сейітов І., Орыспаев Қ. Суармалы егіншілік өнімін арттыру
Алматы “Қайнар” 1981ж.
48. Сейітов., Саудабаев Ш., ... ... ... ... ... ... С.Қ. Диқан серігі. Алматы “Қайнар” 1989ж
50. Турешов К.О. Минеральное питание и продуктивност интенсивных
сортов озимой пшеницы на ... ... ... ... ... сөздігі. Алматы “Қайнар”
52. Хафизов А.Ш Озимая пшеница на поливе. ... ... ... ... ... на ... ученной степений
кандидата сельскохозяйственных наук. Алматы, 1997ж.
54. Восточное отделение ... ... ... ... озимой пшеницы. Алматы, 1986г
55. Восточное ... ... ... ... ... пшеницы. Алматы “Қайнар” 1987г.
56. Мемлекеттік стандарт. 13586. 1-68 зерна методы определение
количество и ... ... вины в ... ... ... Мемлекеттік стандарт. 12037-66 Астық тазалығын анықтау.
58. Мемлекеттік стандарт. 2755987. ... ... из ... ... ... ... Оффициальное. Москва.
Қолданған әдебиеттер:
1. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін
өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
2. Ковырялов Ю.П. Интенсивные ... ... ... ... ... “Технология спирта” Яровенко Р.О. Смирнов және т. б.. Москва 1988г
4. Сырманова К.К. “Этил спирті м.б.-синтезбен өндіру” Алматы1987г.
5. ... Р.А. ... ... ... “Қайнар”, 1984ж.
6. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., Бурченко П.Н. Интенсивная технология
производство озимой пшеницы. Москва. Россельсхозиздат. 1988г
-----------------------
Технологиялық көрсеткіштері
Химиялық тексеру ... ... ... ... – физиологиялық көрсеткіштері
Астық сапасын тексерудің негіздері
Астық сапасын тексерудің сенсорлық тәсілі
Дәмі
Түсі
Түрі
Иісі
Адамның сезім мүшелері
Ботаникалық –физиологиялық көрсеткіштері бойынша тексеру
Астықтың өнімділігі және өсу ... ішкі және ... ... түрі ... ... ... қай ... сорты
Астық сапасын тексерудің физикалық тәсілі
1 л дәннің массасы
Шөптектігі
Толық-тығы
Көлемі
Ірілігі
Қалың-дығы
Жылтыр-лығы
Дәннің формасы
1000 дәннің массасы
Астық сапасын ... ... ... ... ... ... белок
протейн
Дәндегі крахмал

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрілік өсімдіктерге тарихи және әдеби шолулар35 бет
Санитарлы-қорғаныс аймақты анықтап және зиянды қоспалардың атмосферада сейілуін есептеу16 бет
12 жылдық білім беру жағдайында жаңа тұрпатты тарихшы мұғалім дайындаудың мәселелері24 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет
Adobe Photoshop бағдарламасымен жұмыс жасау кезеңдері21 бет
Altheae officinalis L (Дәрілік жалбызтікен) өсімдігі вегетативитік мүшелерінің онтоморфозгенезі38 бет
AutoCAD-та блоктармен жұмыс жасау11 бет
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау18 бет
DELPHI ортасында мәлметтер қорымен жұмыс жасау24 бет
Flash MX-те жұмыс жасау мүмкіндігі25 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь