Инфляция дегеніміз не ?

Жоспар

Кіріспе

Инфляция дегеніміз не ?

1 Инфляцияның түрлері
2 Инфляцияның себептері
3 Инфляцияның әлеуметтік және экономикалық зардаптары
4 Филлипстің қисық сызығы
5 Әкімшіл-әміршіл жүйе жағдайындағы инфляцияның ерекшеліктері
6 Инфляцияға қарсы саясат
7 Инфляция мен жұмыссыздық арақатынасы
8 Жұмыссыздық және оның түрлері
9 Жұмыссыздардың сан жағынан көбейюі
10 Әлібек биржасы және оның атқаратын кызметі
11 Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы
12 Қазақстан Республикасында-халықты жұмыспен қамту туралы

Қорытынды

МакроЭкономикалық тұрақтандырудың бағдарламасы

Қолданылған әдебиет тізімі
Кіріспе
Инфляция дегеніміз не?
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция ұзак уакыт өмір сүруде. Оның пайда болуын ақшаның шығуымен, қызметімен байланыстырады. Инфляция термині латын сөзі (вздутие) - қампаю, тұңғыш рет Солтүстік Америкада 1861 - 1865 жылдардағы азамат соғысы кезінде пайда болып, айналымдағы кағаз ақшалардың тым көбейіп кетуі процесін білдірген. XIX ғасырда бұл термин Англия мен Францияда қолданыла бастады. Экономикалық әдебеттерде инфляция түсінігі XX ғасырда бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін жиі қолданыла бастады.
Инфляцияның жалпы, әдеттегі анықтамасы - айналымдағы ақша кассасының қажеттіліктен тыс артып кетуі. Бұл ақша өлшемінің күнсыздануына және тауар бағаларының соғүрлым өсуіне әкеледі. Алайда инфляцияны айналым процесін құнсызданған қағаз ақшамен толтыра беру деп түсіндіру жеткіліксіз. Инфляция тауар бағаларының өсуінен көрінгенімен, ол тек ақшаға тән "ғажайып" құбылыс емес. Ол күрделі әлеуметтік - экономикалық құбылыс, оны тудырушы рынок шаруашылығының түрлі саласындағы ұдайы өндіріс сәйкестілігінің бұзылуы. Инфляция дүние жүзіндегі көптеген елдердің Экономикалық өміріндегі ең өткір проблемалардың бірі.
Қолданылған әдебиет тізімі
1. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанов "Макроэкономика" Алматы, 2003
2. Сахариев С.С , Сахариева А.С. "Әлем экономикасы" 1,11 том Алматы, 2003
3. Сахариев С.С , Сахариева А.С. . "Жаңа кезең экономикалық теориясы" Алматы, 2004
4. Тарасевич Л.С. В.М., Гребенников П.И., Леусский А.И., Галыпин "Макроэкономика" Санкт-Петербург, 1997
5. Шеденов Ө.Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2002
6. Я. Әубәкіров, К.Нәрібаев , М.Есқалиев, Е.Жатқанбаев "экономикалық теория негіздері" Алматы, 1998
7. Н. Ә.Назарбаев Қазақстан-2030. Алматы: 1997.
8. Современная экономика. Учебник Ростов-на-Дону: 1998.
9. Экономикалық теория. Оқу құралы. Алматы: 1999.
10. Курс экономической теории.Под ред. Чепурина М.Н. Москва: 1995.
11. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. Алматы: 1998
12. Мақыш С.Б Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Алматы: 2000
13. Финансы. Денежные обращение. Под ред. Дробозиной A. Москва:1997.
        
        Жоспар
Кіріспе
Инфляция дегеніміз не ?
1 Инфляцияның түрлері
2 Инфляцияның себептері
3 ... ... және ... ... ... ... ... Әкімшіл-әміршіл жүйе ... ... ... ... ... ... мен жұмыссыздық арақатынасы
8 Жұмыссыздық және оның ... ... сан ... ... Әлібек биржасы және оның атқаратын кызметі
11 Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы
12 ... ... ... ... туралы
Қорытынды
МакроЭкономикалық тұрақтандырудың бағдарламасы
Қолданылған әдебиет тізімі
Кіріспе
Инфляция дегеніміз не?
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция ұзак ... өмір ... Оның ... ақшаның шығуымен, қызметімен байланыстырады. Инфляция термині латын
сөзі (вздутие) - қампаю, ... рет ... ... 1861 - ... азамат соғысы кезінде пайда болып, айналымдағы кағаз ақшалардың
тым көбейіп кетуі процесін білдірген. XIX ғасырда бұл ... ... ... ... ... ... әдебеттерде инфляция түсінігі XX
ғасырда бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін жиі қолданыла бастады.
Инфляцияның ... ... ... - ... ақша ... тыс ... ... Бұл ақша өлшемінің күнсыздануына және тауар
бағаларының соғүрлым өсуіне әкеледі. Алайда инфляцияны ... ... ... ... ... беру деп түсіндіру жеткіліксіз. Инфляция
тауар бағаларының өсуінен көрінгенімен, ол тек ақшаға тән "ғажайып" құбылыс
емес. Ол ... ... - ... ... оны ... ... түрлі саласындағы ұдайы өндіріс сәйкестілігінің ... ... ... ... елдердің Экономикалық өміріндегі ең өткір
проблемалардың бірі.
Инфляцияның ... ... ... ... ... ... әдетте,
төтенше жағдайларға байланысты болатын еді. ... ... ... ... ... жабу үшін көп көлемде кағаз ақшаларға ... ... ... ... ... экономикасы үшін ол айықпас ауруға,
ұдайы өндірістің тұрақты факторына айналды.
Инфляция ... жай, ... ... кезінде бағаның өсуі 10% -тен
аспайды. Экономикалық теория, ... ... ... ... даму үшін оңды ... деп, ал мемлекетті тиімді экономикалық
саясат жүргізуші субъекті деп ... ... ... ... ... ... ... қарай бағаларды түзеп отыруға ... ... ... ... ... ... өсуі 20-дан
200%-ке жетеді. Ал бұл экономика үшін үлкен салмақ. ... ... ... ... ... өсу ... есепке алады.
Аса зор, шексіз инфляция (гиперинфляция) айналымдағы ақша мөлшері мен тауар
бағасы деңгейінің тым ... ... тыс ... ... ... ... соғысы жылдарында бағаның жылдык өсуі 3300%- ке дейін
жетті. Мүндай жағдайда ... ... зиян ... ... ... ... да киын ... Ұлттық шаруашылық бұлінеді. Гиперинфляцияны басынан
өткізген бірқатар елдерде бағалардың өсу ... ... ... өсу ... ... ... ... балансталған, тепе-тендіктің болуы мүмкін, яғни бағаның өсуі
бая}' және ол барлық тауарлар ман қызметтерге бірдей өседі. Мүндай ... ... ... ... ... проценті көбейеді, бұл бағалардың
тұрақтануы кезеңіндегі Экономикалық ... ... ... ... ... ... ажырата білу керек. Күткен
инфляцияның мерзімін аныктауға болады, үкімет оны ... ... ... ... ... 1991 жылы бағаны ырықтандыру
алдында жасаған бағаны жоғарылату ... ... ... ... ... ... күтпеген кезде өсуімен сипатталады,
ол ақша айналымына, салык салу жүйесіне теріс әсер ... Егер ... ... ... ... өз ... ... қауіптеніп артык
тауарлар сатып алуга ұмтылады, қызмет көрсету шыгындарын шамадан тыс
көбейтеді, сөйтіп ... ... ... ... шын ... ... ... жайы бүзылпды. Бағаның түткиылдан
шарықтауы инфляцияны күтуді одан әрі арандатып, бағаның өсуін ... ... ... өсуі "инфляцияны күту " басталмаган эконс^іикада
орын алса, онда халықтың бағаның өсуіне көзкарасы өзгеше ... ... өсуі ... ... ... ол ... деген үмітпен, тұтынушылар
нарыққа сатып алу кабілеті бар ... ... ғана ақша ... ... ... ... Сүраныстың көлемі азайған шақта бағаның өзіне оны
төмендету максатында қысым жасалады. Экономика тағы да ... ... ... Біз ... шаруашылық қызметінің әсерін, оңды Нәтижесін
көрсеттік. Мұны Пигу эффектісі деп атайды.
Инфляцияның себептері
Ақша ... ... алу ... күшті валютамен салыстырғанда
құнсызданады. Инфляцияны бұлай түсіндіру, ягни ақшаның ... ... ... ... ақша ... ... эквивалент деп
қарастыруда жатыр. Ең ... ... есуі ... ... ... артық болуымен байланысты. Белгілі тауаррыногында сұраныс ... ... ... әлі инфляция емес. Инфляция елдегі баға
деңгейінің ... ... ... ... ... ... да ... Ақша әсерінен тыс тауар бағаларының өзгеруі еңбек өнімділігінің
артыуна цикілдік және маусымдык толкуларға ... ... ... бағаның монополиялануы мен экономиканы мемлекеттік реттеуге
салықтың жаңа ствкаларын ... ақша ... ... ... рынок конъюнктурасының өзгеру мен сыртқы экономикалық
байланыстардың ықпалына және т. б. ... ... ... ... неше түрлі себептердің әсері болады. Конъюктураның циклдік
толқуынан болатын бағаның ... ... ... болмайды. Циклдың
түрлі фазаларынан өту барысында ... XIX XX ... бас ... тән
классикалык тұрі) бағалардың динамикасы өзгеріп отырады. ... ... оның әсуі ... псн дипресия фазасында төмендеп жандану
кезінде баға тагы да ... ... ... ... бағаның
төменденуіне экелу тиіс. Циклдык толқулардың тағы бір ... ... ... ... ... ... Мұндай құбылыс шығынның
инфляциясы деп аталады. Ол өз кезегінде баға деңгейінің жалпы ... ... ... ... да ... ... өсуіне көп әсер етпейді.
Айталык су басып кеткен аймақтардағы кұрылыс материалдарының ... Бұл ... ... ... өндірісті ұлғайтады, ал олар
рынокты толықтыру барысында баға ... ... ... баға өсуінің
инфляциялық себептеріне нені жатқызамыз? Инфляция көп ... ... еске ... оның ішіндегі ең бастыларын атайық.
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен кірістердің тепе- ... ... ... Ол ... ... тапшылығынан көрінеді.
Егер дефецит ... ... ... заем
арқылықаржыландырылса басқаша айтқанда ақша ... ... ... ... ақша ... көбейеді.
Екіншіден, осындай жолмен әдіспен инвестицияны ... ... да ... инфляциялық өсуі болады. ... ... мен ... ... инфляцияны өршітеді.
¥лттық табысты әскери мақсатқа пайдалану, өндірістік емес ... - ... ... ... ... етеді. әскери ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша төлем қабілеті бар сұраныс туғызып, тауармен ... ... ... ... әкеледі. Әскери шығындардың өсуі мемлекеттік
бюджетті тұрақты ... ... және ... ... ... өсуіне
үрындырады.
Үшіншіден, баға деңгңейінің жалпы өсуі қазіргі арықтық ... ... Бұл ... жетілген бәсеке кезіндегі нарықта
көптеген өндірушілер болып, өнімдердің тұрі аз, капитал ауысуы оңай уақытқа
мүлдем үқсамайды. ... ... ... ... ... ... Ал
олигополист (жетілмеген бәсекелес) едәуір дәрежеде ... ... ... ... ... ... да, олар оны ... ынхалы.
Жетілмеген бәсекелес бағаның жоғары деңгейін ү_стап тұру үшін өндіріс пен
тауар ұсынуды қысқарту ... ... ... ... ... билік
жүргізетін нарықта бағаның төмендеуін болдырмау үшін олигополистерге
жиынтық ... пен ... ... ... көмектеседі.
Төртіншіден, елдің экономикасының ашық болуы оның бірте-бірте элемдік
шаруашылық байланыстарға тартылуы ... ... ... Жоғарыда аталған 1979 ... ... ... шарықтауы
(энергетикалық дағдарыс) сырттан ... ... ... ... тізбек бойынша басқа тауарла бағасының қымбаттауына ... ... ... ... шектеулі. Әрине өз валютасын
ревальвациялау үлттық ... ... ... ... мүнай импортын
арзандатуға болады.
Бірақ ревалюция отандық тауарлардың экспорттық бағасын да ... ... ... ... ... қабілетті төмендетеді.
Бесіншіден, инфляция өзіне-өзі дем беретін сипат алады, ол "инфляцияны
күту" ... орын ... ... ... ... экономистері және
біздің елімізде де осы факторды ерекше ... ... пен ... күту ... жою ... ... саясаттың ең басты міндеті.
Инфляциялық күту жағдайындағы экономикаға ықпал етудің механизмі
қандай? Баға деңгейінің жалпы өсуі ... өмір ... ... ... одан әрі ... күтеді. Мұндай жағдайда еңбекшілер жалақыны
көбейтуді талап етеді. Халық тауарларды ... ... ... ... ертең тағы да өсуі мүмкін ғой. Өндірушілер өз өнімдеріне жоғары
баға бермейді, сөйтіп қысқа мерзімде шикі зат, ... ... ... Мысалы :Ресей экономикасындағы ... ... ... қарқыны тұсында өндірушілер өздерін жабдықтаушылардың
бағаны көтеру мүмкіндігінен сақтанып, алдынала өз ... ... ... ... ... ... да ТМД ... бұрынғы төлем қабілеті бар сұраныс деңгейінде ғана емес, инфляцияны
күткен деңгейден де асып түсті.
Дүниежүзілік қоғамдастықтың барлық елдерінде де инфляция өршуінің ... ... бар. ... бұл ... қоздыратын факторлардың
комбинациясы жекелеген елдердің нақты экономикалық жағдайына байланысты.
Айталық Батыс Еуропада 2-ші ... ... ... соң ... ... ... ... болады. Одан кейінгі жылдарда
инфляциялық құбылыстың күшеюне ... ... баға мен ... инфляцияның басқа елдерден келуі және т.б. факторлар ... ... ... және ... ... зардаптары күрделі және көп ... ... ... ... ... баға мен ... ... жоғарлатып, уақытша
коньюнктураны жандандырады. Процестің ушығуы барысында инфляция ұдайы
өндіріске кедергі ... ... ... және әлеуметтік
шиеліністерді тереңдетеді. Инфляция атын текіректеп шауып, бой бермеген
кезіндегідей ... ... ... айтарлықтай зиян келтіріп,
Экономикалық ... ... жол ... ... әр ... ... ... арасындағы сәйкестілікті бұзып, тұтынушылар сұранысын
бүркемелеп, ішкі ... ... ... ... ... ... ... тауарға ауысуын күшейтіп, бұл процесті таудан аққан
тасқынға айналдырып, ... ... ... ақша ... ынтаны
жойып, ақша-несие жүйесінің кызметін бұзады. Бұдан басқа халықтың жинағы
кұнсызданады, банктер несие ... ... зиян ... өндірістің
интернационалдануы инфляцияны бір елден екіншісіне аударады, халықаралық
валюта және ... ... ... ... ... да бар, ол ... табысты қайта
бөледі, халыққа салық үстіне салық болып, номеналды және нақты жалақының
өсу қарқынын қызметтер мен ... ... күрт ... ... калдырады.
Инфляция зардабын барлык жалдамалы жұмысшылар, еркін кәсіп иелері,
зейнеткелер т.б. ... ... ... ... жұмыспен қамтуға айтарлықтай әсер етеді. 1958 жылы ағылшын
экономисі А. Филлипс оның ... ... ... ... деген
үлгіні ұсынды. 1861-1956 жылдардағы Ұлыбритания санақтары ... ... ол ... ... ... мен ... ... тәуелділіктің кері әсерін қисық арқылы көрсетті. Сөйтіп,
Англиядағы жұмыссыздықтың 2,5-3 проценттен ... ... баға мен ... күрт ... ... ... ... сызығын сол күйінде экономикалық ... ... ... ... Әсіресе ол толық жұмыспен қамту және
өндіріс бағасының ... ... ... ... ... ... ... өсінде тауар бағаларының өсу қарқыны
бейнеленеді. Қисық ... өсі ... ... ... ... И (оған баға өсу қарқыны сай Рі келеді) төтенше жоғары
деп ... онда оны ... үшін ... және ақша ... ... олар өз ... ... күшейтеді. Бұл өндірістің ұлғаюына,
жаңа жұмыс орындарының пайда болуына әкеледі. Жұмыссыздық ... ... ... ... ... дәл сол ... инфляция қарқыны Р2-ге
дейін жоғарылайды. Мұндай жағдайлар ... ... ... ... ... мүмкін, сондықтан үкімет несие беруді ... ... ... ... және т.б. ... ... ... өсу қарқыны Рз деңгейіне төмендеп, ал жұмыссыздык өсіп,
оның нормасы Из болады.
Экономикалық реттеу тәжірибесі көрсеткендей, Филлипстің қисық сызығы
қысқа ... ... ... ... ... Өйткені ұзақ
мерзімді жоспарда ( 5-10 жыл) жұмыссыздықтың жоғары ... ... үдей ... ... ... ... ... ішіндегі жиынтық сұранысты ынталандыру мәселесін ... ... ... ... ... ... төмен деңгейін тұрақтандыру
үшін еңбекшілерді "жалған күту" дегенге сендіре алса көздеген ... ... ... ... ... жалакы ставкасының өсуін
байқап, еңбек ұсынысын көбейтеді. ... ... ... ... өсуі ... ... номиңалды алаңының өсуі) жұмыссыздықты
азайтуы мүмкін. Бірак, бір кезде халық номиналды ... ... шын ... ... Өйткені, инфляция тұсында накты жалақының
жоғарылауы оның номиналды дәрежесінің ... ... ... оған ... Егер ... ... ақшаларына қызмет пен тауар сатып алуды бірте-
бірте азайтса, үміттін, үзілгені, онда ... де ... ... қарамастан
еңбегін ұсынбайды.
Мұндай өзара тәуелділікке 60-шы ... ... ... М. ... ... ... Ол жұмыссыздықпен күресуде жиынтык сұранысты
инфляциялық шаралармен "толтыру" ... деп ... ... ... "жалған
күтуін " сезіп, номеналды ставканы жоғарылату жалакыны сатып алу қабілетін
жоғарылатумен сәйкес еместігін ... ғана ... өсуі ... ... жүрмей оның азаюы, яғни жұмыссыздықтың өсуімен жүреді.
Филлипстің қисық ... ... ... үшін тек ... төмен, баяу
инфляцияға ғана қолдануға болады ... де ... бар. ... ... ... карқыны кенеттен өседі және ол жұмыссыздықтың
көбеюімен ... ... ... ... Филлипстің қисық сызығы
көрсететін статистикалық ... ұзақ ... ... ... бола ... ... ... табиғи деңгейі деген теория шықты. Ол 1679
жылдан ... ... мен Дж. ... ... әкімшілігі) және
Англияда ( М. Тетчер үкіметі) экономикалық талдауында қолданылды.
Бұл теориның мәні мынада: қарқыны ... ... яғни ... ... ... тек ... табиғи дәрежесінде ғана мүмкін болады. Ал табиғи
жұмыссыздықтың дәрежесі әр түрлі кәсіп иелерін жұмыспен камту ... ... ... ... ... және құрылымдық түрлерін
есептеу аркылы ... ... ... дәрежесі мен инфляция
карқынын баяулатуға, тұрақтандыруға бағытталған ... ... жете ... Оның оңды ... ... ( 80-ші ... 2-
ші жартысында АҚШ-та инфляция карқыны едәуір төмендеді), мынаны атап өту
керек, жұмыссыздык ... ... ... ... ... ... ... да содан кейін оның қарқыны ... ... ... деңгейі соңғы он жылдықта барлық ... ... өсті ... - ... жүйе ... ... жылдары инфляция бұрынғы КСРО елдеріндегі ең қиын ... ... ... ... - әкімшілдік жағдайында
инфляция "қысыңқы" "басыңкы" ... ... ... көптеген тапшылықтар
болуымен, өнім сапасының үнемі төмендеу түрінде ... ... ... ... ... процестерді едәуір дәрежеде өршітті. Инфляцияны
бәсеңдету үшін баға мен табысқа түгелдей ... ... ... нарық
қатынастарының дамуына теріс әсер етті. 1992 жылға дейін ... ... ... ... жан ... ... ... жүргізілген
жоқ.
Қорыта айтқанда, қазіргі инфляция сан ... көп ... ... ол ... дәрежеде барлық елдерді қамтиды. ... ... ... ... ... ... ... әсер келтіреді.
Инфляцияға қарсы саясат
Инфляцияның әлеуметтік және экономикалық зардаптары оған шалдыккан
елдерде ... ... ... ... ... ... ... Алдымен
экономисттер ең басты сұраққа жауап ... ... ... ... ... жою ... пе, элде оған бейімделу керек пе? Бұл делемма әр
елде өзінше, сол ... ... ... ... ... АҚШ-та,
Англияда инфляцияга карсы күрес мемлекет деігейіндегі мәселе. Басқабір
елдер ... ... ... ( ... ... және ... қарсы саясатта талдауда оның екі бағытын көрсеткен ... ... ( ... ... ... ... белсенді бюджеттік
саясатты жақтайды, мемлекеттік шығыстар мен салықтарды икемді ... ... бар ... ... ... ... сұраныс тұсында мемлекет өз ... ... ... ... ... сұраныс кысқарады, инфляцияның
қарқыны төмендейді. Алайда, солармен бір ... ... те ... ... пен ... ... ... жұмыссыздардың саны
өседі. Бұл инфляцияны тежеудің коғамдық бағасы.
Экономиканың кұлдырауы кезінде сұранысты ... үшін ... ... ... Егер ... жеткіліксіз болса, мемлекеттік
қаржыландыру бағдарламасы ... ... ... ... ... Төмен деңгейлі салықтар ең алдымен табысы аз топтарға
салынады, әдетте, олар ... ... ... ... қызмет
көрсетулерге және тұтыну ... ... ... бюджеттік қаржылар аркылы ынталандыру, 60-70 жылдары
көптеген елдердің тәжірибесі көрсеткендей, оны күшейтеді. ... ... ... ... ... ... ... жасау мүмкіндіктерін
тарылтады.
Екінші бағыттың авторлары экономикада пайда ... ... ... ... ... ... ұсынады. Реттеудің бұл тұрі үкіметтің тікелей
бақылауынан тыс, дербес орталык банк арқылы жүргізіледі. Ол ... ... және ... ... ... ... ... саясаты
экономикаға қысқа мерзімдік ықпал жасау кұралы ретінде қолданылады, баскаша
айтқанда, экономистердің ойынша үкімет төлеу ... бар ... ... ... ... ... Өйткені экономикалық өсуді ынталандыру
және жұмыссыздықтың табиғи деңгейін жасанды ... ... ... ... ... ... мүдде тұрғысынан инфляциямен күрес
халық шаруашылығына үлкен зиян келтіреді, яғни ... ... ... ... ... бойынша инфляцияны 1%- ке төмендету
Жұмыссыздықты жыл бойындағы өзінің табиғи деңгейінен 2% жоғарылатады, ал
нақты ... 4% - ке ... ... ... ... үшін ... ... үкіметтері
60- жылдардан бастап, баға мен табыс арақатынасы деген саясатты жүргізуде.
Оның басты ... ... ... ... Бұл ... ... күресте
нарықтық стратегиядан гөрі ... ... ... ... және ол алға ... ... ... жете бермейді. Қайшылықты
проблемаларды шешуде түрлі экономикалық ... ... ... жалпы
экономикалық реттеуді тиімсіз етеді.
Инфляция мен жұмыссыздық арақатынасы
Негізінен инфляция елдегі баға деңгейінің өсуімен байланысты, ... ... ... еңбекшілер жалақыларын көбейтуін талап
етеді. Өндірушілер өз өнімдерін өте жоғарғы бағаға белгілейді, ... ... ... материал, косалкы бөлшектер қымбаттайды. Атап ... ... ... 1991ж) ... жоғарғы қарқыны
тұсында өндірушілер өздерін жабдыктаушылардың бағаны көтеру мүмкіндігінен
сақтап, алдын-ала өз ... ... ... Нәтижесінде Ресей
экономикасындағы басқа ТМД елдеріндегі бағалар бұрыңғы төлем қабілеті бар
сұраныс деңгейінен ғана емес, инфляцияны ... ... де асып ... өсудің қарқыны процентпен өлшенетін белгілі бір мерзімді
міндетті, нақты жиынтық ұлттық өнімнің өсуі.
Инфляция өсу қарқыны процентпен ... ... бір ... ... өсуі. Инфляция мен жұмыссыздыктың арақатынасының себебін былай
түсіндіруге болады. өндірістер ... сол ... баға ... саны ... ... да ... ... жұмыссыздық туады. Жұмысқа
жарамды, бірақ жұмысы жоқ, ізденісте ... ... ... ... осы ... ... ... қамтамасыз ету мүмкін емес.
Жұмыссыздық және оның түрлері
Шетелдік мамандар жұмыссыздықтың себептерін ... ... ... ... ... ... факторларды қарайды. Жұмыссыздықтың
мынадай сан алуан нысандары болады: ... ... ... технологиялык және т.б. осыларға толық тоқталайық.
Жасырын жұмыссыздық - өндіріс пен ... ... ... ... жағдайда орын алады. Шын мәнінде, олардың жұмысын аз ғана жұмыс
күшімен орындауға болады.
Фрикциондық ...... ... бос жұмыс күші туралы ақпарат
жоқтығының нәтижесінде болады.
Маусымдық жұмыссыздық - ауыл ... ... ... ... ... ... ... күші тек маусымдық кезеңде колданылғанда
болады.
Құрылымдық жұмыссыздық - ... ... ... ... сондай-
ақ жынысының, жасының, ... және ... жеке ... ... ... таба алмаған жағдайда болуы мүмкін.
Технологиялық немесе өшпелі жұмыссыздық — ... ... ... болады, ол жұмыскердің кәсібін өзгертуді ... ... ... ... ... ... экономикалық статистика ... ... ... ... ... шет ... ... 70-ке
жуық нысандары және олардың болуыыың ерекше себептері де бар ... ... ... ... ... екі ... ... топқа
бөледі:
1. жиынтық сұранымның жетіспеуіне байланысты болатын, соның ішінде ең
алдымен, циклдық ... ... ... ... ... ... болатын
жұмыссыздықты жатқызады.
Біздің елдегі жұмыссыздыктың негізгі нысандары - ... және ... ... ... ... ... ... жасырын
Жұмыссыздық ашық жұмыссыздыққа ... ... 1992 жылы ... ... кеңи түсті. Осы аталған жылдың ... ... 138 ... таяу ... бар 160 ... жұмыссыз тоқтап
тұрды. Осындай ... ... ... еңбектен босатылды, 25000 адам ... ... ... ... ... бірі - ғылими-
техникалык өрлеу, жаңа қосымша жұмыс күшін қажет ететін өндіріс ... ... ... ... ол ... ... саласында еңбек етуге
қабілеті бар тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етуді көбейтеді. Жалпы, ғылыми-
техникалык революция жағдайында ... ... ... түрде өсіру
негізінен, өндірістік емес салалардың дамуы ... ... ... Оның
ұлғаюы, тұрғындардың әр түрлі қызмет түрлеріне деген шығынының тез өсуімен
және ... ... ... ... ... ... еңбек
ауқымдылығымев сипатталады.
Жұмыссыздардың сан жағынан көбейуі
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың шілде айында "Халықты жұмыспен
камтамасыз ету" туралы заң қабылданған ... ... ол заң ... ... сан қилы ... ... жарамсыз болып қалды.
Сондықтан біз өркениетті елдердің тәжірибесіне сүйене отырып, осыдан үш жыл
бұрын жаңа заңньң жобасын ... ... ... ... ұсынған.
Ол заң мәжілісте талкыланып, кабылданды. ... сол ... ... ... ... ... ... құжат жинауға уақыт
кетпейді, әрбір келушінің төлқұжаты мен жұмыстан не үшін ... ... ... ... ... ... биржасы және оның атқаратын қызметі
Жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек ... ... ... ... қатынастары дамыған ... ... ... ... ... беру ... адамгершілік институттары ретінде
пайда болды. Уакыт өте келе ... ... ... ... ... мен ... өзгереді.Еңбек биржасы бұл еңбекті жалдау барысында
жұмыскерлер мен кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... жасайтын мекеме. 1991 жылдың бірінші шілдесінен ... ... ... тұрғындарды еңбекпен қамту қызметі жұмыс істей
бастады.
Еңбек биржаларының негізгі атқаратын қызметітері мыналар: ... ... мен ... ... ... ... алу және ... орындарын тіркеу, жұмысын ауыстыруға және жұмысқа тұруға тілек
білдіретін адамдарға ақпараттар беру, жұмыс ... ... ... ... қайта дайындауды ұйымдастыру, жастар арасында кәсіптік бағдар беру
жұмысын жүргізу, ... ... ... үшін ... қызмет
көрсету және жұмысқа, жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы тағайындау.
Мемлекет, кәсіпорындар мен ... ... ... ала ... ... ... нарығына әсер етеді. Еңбек биржасы беретін жұмысқа
жолдама кәсіпкерлер үшін міндетті болмайды, ол тек кана ... ... ... ... ... ... түрде алуға құқы бар және оны
өздерінің кадр бөлімі арқылы жүзеге асыруға ... ... ... және ... нарығы
Адамзат тарихының тэжиребесі, адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы,
яғни талаптануы- тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы ... ғана ... ... Еңбек нарығы дегеніміз-ең алдымен жұмыс күшіне
сұраным әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Жұмыс ... ... оны ... ... ... қарама-қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін
еңбек - бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы ... ... ... елімізде еңбек нарығы болмады. Мамандарды
қайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... жағдай туғызды , өмір сүру ресурстарын
бөлуге теңгермеушілікке жол берді. Ал ол ... бір ... ... ... ... тежеді. Әімшілдік- әміршілдік ... ... ... ... ... ... ... өндіргіш күштерді
орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтандырылған ... ... ... мен ... бөлу ... шешіп отырады. Жаңа жұмыс
орындарын жасау, еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санынан асып ... ал ол өз ... ... ... ... ... , және де ... экстенсивті типтегі шаруашылык механизмнен колдау алып отырды:
кәсіпорынның ... қоры ... ... ... ... ... ... отыруы еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ... ауыл ... және басқа
жұмыстарға пайдаланудың орнын толтыруға тиіс еді. Оның ... ... бір ... орнына ие болуға нактылы кепілдік берілетін және оны
жұмыстан шығару іс ... ... ... ... , ... күшіне деген
сұраным еркіндігі қатаң шектеледі. Мемлекет жұмыскерлердің белсенділігі мен
қозғалысына ... ... ... ... ... өздерінің жұмыс күшін
қолдануға тек қана мемлекет белгілеген еңбек нысандарының ... ... ... ... ... ету ... ... қажетті
жұмыс күші мен олардың жұмыс ... ... ... арасында елеулі
қайшылықтар ... ... ... ... адамдар, өздерінің экономикалық және әлеуметтік
жағдайларын жақсарту мақсатында, жұмыс орнын ауыстырамын деп ... ... ... Ол ... 2 айдан 6 айға дейін созылады. Сонымен бірге
миллиондаған дипломы бар адамдар да оңай дайындық ... ... ... ... ... ал бұл - кұрылымдық, яки салалық ... алып ... ... ... ... ... ... өту
кезеңін басынан кешіріп жатқан біздің елімізге де тән бола бастады. Атап
айтсақ-бұл процесс өте шиеліністі ... ... ... ... Нәтижесінде көп укладты экономика ... ал ол ... ... ... ... ... ... қамтылған
жұмыскерлердің босауын жеделтуде. Кәсіпкерліктің және басқа да шаруашылық
нысандарының баяу қалыптасуы жұмыстан ... ... ... ... ... мүмкіндік бермей отыр. Қалыптасқан шаруашылық
байланыстардың үзілуі ... ... ... және ... ... ... пайдалануына көптеген кәсіпорындардың банкротқа ұшырауына
әкеліп соқтыруда. Қорыта айтқанда, жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... ол әр елдің ішкі жағдайына ... бір ... ... Егер ... сол ... асып немесе
кеміп кетсе, нарықты экономика залалын келтіреді. Ал ол ... ... онда ... ... ... ... ... жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына шолу жасасақ, ... 1992 жылы 9,4 ... ... ... ... ... жалпы
санынан ол 17 миллион адам, 55 % - ін ... ... ... ... ... 7,4 ... адам ... қамтылған
олардың 6 миллионға таяуы немесе 81%- ы экономиканың мемлекеттік секторында
жұмыс істейді. Бұл мемлекеттік ... әлі де ... ... ... механизміне тән еңбекпен камту қатынастарының калыптасуының өте баяу
жүріп ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік экономика жағдайында калыптаскан жұмыспен қамтамасыз
ету қатынастарының терең дағдарысын ... ... ... ... ... жүйесі жағдайында халықты толық әсіресе тиімді ... ... шеше ... ... толық қамту дегеніміз, ол ... ... ... ... ... бар ... ... орындарымен
қамтамасыз ету. Ал тиімді еңбекпен қамту дегеніміз-қоғамдық қажеттіліктерді
минималды еңбек шығындармен қанағатгандыру.
Өндірісі дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, тиімді ... ... ... ... өмір ... ... ғана болатындығын көрсетті. 1991 жылы
еңбекпен қамту кызіметіне жұмыс іздеп жүрген 185 мың адам өтініш білдірді,
оның 75 мыңы ... ... ... ... орналасты. Сол жылы бірінші 4 мың
адам жұмыссыз деп тіркелді, оның 75 ... ... ... Ал 1992 жылы
ресми түрде 70,5 мың адам ... деп ... ... 54 ... ... жәрдем ақы алады. Жұмыссыздардың 80 пайызына дейінгісі
әйелдер ал ... ... ... 29 ... ... ... еді. ... бесіншісі жоғары білімді, әр екіншісі - орта ... ... ... ... орта ... ... ... аяғына
қарай Қазақстанда тіркелген жұмыссыздардың саны 250-500 мың адам ... деп ... ... ... ... ... тәжірибеге
сүйене отырып, бұл процесті реттеуді үйрену қажет.
Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы
Осы мәселе ... ... ... ... ... , ... ... жұмыссыз деп тіркелген азаматтарға ... ... ... ... 50 ... кем емес мөлшердегі, бірак республикада
калыптасқан орташа жалақы мөлшерінен жоғары және өмір сүру ... ... ... ақша ... ... ... ... мемлекет жұмыс күшінің ұсынымын азайту үшін иммиграцияны
шектеу, шетел жұмысшыларының ... ... ... ... қысқарту, жұмыс орнын бөлу және мерзімнен бұрын ... ... ... ... камту саясатын жүргізеді. Мемлекет қосымша
жұмыс орындарын ... үшін ... бөлу ... ... ... ... мейлінше жапа шеккен, бірінші ... ... ... үнемі жәрдем көрсетеді. Еңбек нарығы- барынша күрделі және
жетілмеген нарық түрі болып ... ... ... ... ... ... ... деген сұранымынан хабардар бола бермейді, олар
тіпті өздерінің тұратын қала шеңберіндегі бос ... ... ... ... ... Ал ... аймақтардағы жұмыс орны туралы одан да аз біледі.
Еңбек нарығы да басқа нарықтар сияқты сұраным, ... және ... ... ... ... жүйеден нарықтық экономикаға өту үшін осы
бағыттағы элемдік ... ... ... принциптерді қатаң
басшылыққа алу керек. Макроэкономикалық тұрақтандырудың ... ... ... ... бюджеттің тапшылығын жою және шамадан тыс, артық ақша
эмиссиясы мен ... ... ... ... (либерализация). Бағалар ұсыныс пен
сұраныс ... ... ... ... ... және ... шаруашылық келісім
шарттарының орындалуын қамтамасыз ететін заңдарды шығару;
... ... ... ... ... ... жаңа ... кұру кұқығын заңдастыру, мемлекет меншігінің
басым бөлігін сату және әр ... ... ... ашық ... ... ... еркін сауда қатынастарын
дамыту, шетелдік ... ... ... ... ... және ұлттық валютаның айналымын қамтамасыз ету;
• экономикаға ... ... ... ... ... табысты аяқталуы, мемлекеттік дәстүрлі ролін қайта қарауды
кажет етеді. Нарықтык экономика ... ... ... ... құқығын жүзеге асыру және жасалған шаруашылық келісімдерді
қамтамасыз ету мен ... ... ... саясат
жүргізу, әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... және т.б. жатады.Нарықтық
экономикада макроэкономикалық процестерді мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... экономикада мемлекеттік реттеудің объектілері ең ... ... ... немесе циклге ... ... ... ... ... ... балансын бақылау, халықты
жұмыспен камту саясаты, монополияға карсы саясат, яғни ... ... ... халықты әлеуметтік корғау саясаты болып табылады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... (1990 жыл) ... жағдайда болды. Республика экономикасы Кеңес Одағының халык
шаруашылығы кешенімен тығыз біріккен ... ... ... жағдайында
ақшалай табыстардың өсуі тауар массасымен қамтамасыз ... 1990 ... ... ... 13 ... сом ... ал ... сұраныс 17 млрд. сом ... ... ... ... мен ақылы
кызметтердің 76 %-нан көбін құрады. Жабыңқы инфляция ашық инфляцияға ұласты
және де қаржы жүйесі ... ... ... ... тек 1993
жылдың караша айында ұлттық ... ... ... 1994 жылдан бастап
жүргізе бастады. Рерформа жылдарында мерзімдік баспасөз келтірілгендері
бойынша инфляция деңгейі 13250 есе ... ... ... 1991 ... 50 %-е жетті.Қазақстан үкіметі қабылдаған дағдарыска карсы
шаралар бағдарламалары (1993-1995 ... және ... ... ... және инфляциялық процестер дамуын тоқтатпады. ... ... ... ... мен ... ... міндеттерін жүзеге асыру үшін каржы-бюджет және ақша-несие
саясатын қатайтты, сыртқы экономикалық қызметті ырықтандыруға ... ... жаңа ... кабылдады, экспорт секторларының кәсіпорындарын
шетел фирмаларына басқаруға
нарықтық экономикада макроэкономикалық ... ... ... және жанама әдістер көмегімен жүргізіледі.
Өтпелі экономикада мемлекеттік реттеудің объектілері ең ... ... ... ... ... қарсы саясат, ақша
айналымына, ... ... ... ... ... ... ... саясаты, монополияға қарсы саясат, яғни нарықтык бәсеке
жағдайына бакылау, халыкты ... ... ... ... ... ... ... өтудің басында (1990 жыл) басқа
старттық жағдайда болды. ... ... ... ... ... ... ... біріккен болды. өндірістің құлдырау жағдайында
ақшалай табыстардың өсуі тауар массасымен камтамасыз етілмеді. 1990 ... ... ... 13 млрд. сом құрады, ал канағаттандырылмай
калған ... 17 ... сом ... ... ... ... мен ... 76 %-нан көбін құрады. Жабыңқы инфляция ашық инфляцияға ... де ... ... бақылаудан шықты.Қазақстан реформаны дербес тек 1993
жылдың караша айында ұлттық валютаны енгізгеннен ... 1994 ... ... бастады. Реформа жылдарында мерзімдік баспасөз келтірілгендері
бойынша инфляция деңгейі 13250 есе ... ... ... 1991 ... 50 %-ға ... ... қабылдаған дағдарыска қарсы шаралар бағдарламалары
(1993-1995 жылдар) және (1994-1995 жылдар) ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі
макроэкономикалық тұрақтандыру мен өндріс құлдырауын тежеу міндеттерін
жүзеге асыру үшін каржы-бюджет және ... ... ... ... ... ... шаралар, салықтар туралы жаңа ... ... ... ... ... ... жолы мен ... кәсіпорынның бақылау пакетін алу мен меншікті
жекешелендірудің радикалды нышандарын ... 16 мың ... ... оның ... ... ... секторын
ұсынатын өнеркәсіптің ірі жетекеші кәсіпорындары. ... ... ... ... ... көрсеткендей жақсы
бағдарламалардың болуы жеткіліксіз, осы бағдарламаларды қатаң жүзеге асыру
бойынша ... ... ... ... ... ... жүйеге кайта
келу туралы емес, мемлекеттің басқарудың нышандары мен ... ... ... ... ... ... пен жеке сектор
арасында өзара әрекет пен тең ... ... ... туралы.Экономикалық
өсуге және экономиканы тұрақтандыруға жету үшін жеке ... ... де ... ... ... ... ... (отандық және шетел) Қазақстанда Ұсыным саласын табуына қолайлы
жағдайлар құруы қажет.Осы мақсатта 1991 ... ... ... ... ... ... ... мен бюджет басқа
міндетгі төлемдер туралы заңға өзгертулер мен ... ... ... ... ... қолдау туралы" заңдар қабылданды, бұл
шетел және отандық ... үшін ең ... ... кұруға жол
ашты.Біріншіден, инвесторлар үшін жеңілдіктер аныталды. Жеңілдіктер мөлшері
экономика секторының басымдылығына және ... ... ... ... заң жобаны жүзеге асыру үшін қажетті кұрал-жабдықтар,
шикізат пен материалдар импортын бар салықтарынан жартылай немесе ... жол ... ... бәрі 1998 ... ... ... ... тұрақтандыруға және оны көтеруді жолына бағыттауға жол ашты.
Қолданылған әдебиет тізімі
1. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанов "Макроэкономика" ... ... ... С.С , ... А.С. ... ... 1,11 том ... Сахариев С.С , ... А.С. . ... ... ... ... ... ... Л.С. В.М., Гребенников П.И., Леусский А.И., Галыпин
"Макроэкономика" Санкт-Петербург, ... ... Ө.Қ., ... Б.А., ... Ү.С., ... "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2002
6. Я. ... ... , ... ... "экономикалық
теория негіздері" Алматы, 1998
7. Н. Ә.Назарбаев Қазақстан-2030. Алматы: 1997.
8. ... ... ... ... 1998.
9. Экономикалық теория. Оқу құралы. Алматы: 1999.
10. Курс ... ... ред. ... М.Н. ... ... ... ... негіздері. Оқулық. Алматы: 1998
12. Мақыш С.Б Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Алматы: ... ... ... ... Под ред. ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция мәні, пайда болу себептері, түрлері14 бет
Инфляцияға қарсы саясат29 бет
Акция және Облигация15 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Инфляция17 бет
Инфляцияға қарсы саясат6 бет
Экономикалық дамудың жолдарын қарастыру47 бет
XX ғ. БАТЫС ФИЛОСОФИЯСЫ, ЭКЗИСТЕНЦИАЛИЗМ8 бет
Антикалық мәдениеттегі философия7 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь