Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалармен оңалту және коррекциялық жұмыстардың ерекшеліктері

АННОТАЦИЯ 5
Қорытынды 6
1 АДАМЗАТ ДАМУ ТАРИХЫНДАҒЫ МҮМКІНДІГІ ШЕКТЕУЛІ МҮГЕДЕК БАЛАЛАРДЫҢ әЛЕУМЕТТІК-МәДЕНИ СТАТУСЫ 9
Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалар тәрбиесінің тарихи-мәдени ерекшеліктері 9
1.2 Қазіргі қоғам дамуындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік-мәдени статусы 18
2 МҮМКІНДІГІ ШЕКТЕУЛІ МҮГЕДЕК БАЛАЛАРМЕН ОҢАЛТУ ЖӘНЕ КОРРЕКЦИЯЛЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 30
2.1. Мүмкіндігі шектеулі мүгедек Балаларды оңалту кезіндегі әлеуметтік педагогикалық жұмыстардың жетістіктері 30
2.2. . Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтік педагогикалық бағыттаудағы ізденіс жолдары, сүйемелдеулеріне ұсыныстар 35
ҚОРЫТЫНДЫ 44
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 46
Оңалтудың жеке бағдарламасы 49
Қандай ауру екенін білу 49
Этаптық эпикриз 51
Ұйымдардың атауы 53
Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтенуіне әсер ететін факторлардың бірі оның отбасы екені байқалады. Ата-аналар мен мамандардың бірлесе байланыста болуы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтенуі, олардың жетіліп дамуына ықпалды келеді. Мүгедек балалардың толық дамуына оның отбасының психологиялық климаты әсер ететінін жүргізілген тәжірибеден байқадық. Отбасының өз қайғысына тұйықталып, мүгедек баласына барынша ұялуына жол бермей, әлеуметтік ортамен үнемі белсенді байланыста болуы мүгедек баласының әлеуметтенуіне ғана емес, сондай-ақ қоғамның, ортаның адамгершілік сезімін оятады. Социумдағы әлеуметтік жағдайды зерттеу және оған болжам жасау арқылы отбасы мен мүгедек балаларға әлеуметтік-педагогикалық, психологиялық нақты көмек формалары және түрлері ұсынылады. Мүгедек балалардың дамуы мен тәрбие проблемеларын шешуде отбасыларымен серіктестік, әріптестік қарым-қатынастар орнатылуы әлеуметтендіру жұмысының оңтайлы жүргізілуіне әсерін тигізеді.
Дипломдық жұмыста қоғамымыздағы бала мүгедектігінің мәселелерінің шешімін екі жақты қарастырдық. Біріншіден-мүгедектіктің алдын алу. Екіншіден - мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіруді әлеуметтік оңалту арқылы жүзеге асыру.
Жұмыста мүгедек балалардың дамуына әлеуметтік факторлардың әсерін зерттеу барысында мүгедектік мәселесі бойынша әдебиеттерге талдау жасалынып, мүгедектіктің алдын алуға бағытталған әдістер талданды. Мүмкіндігі шектеулі балалардың мүгедектігінің ерте алдын алу және коррекциялық – функционалдық моделі жасалды. Медициналық-әлеуметтік және еңбекпен оңалту сұрақтарын әлеуметтік қызметтің араласуынсыз іске асыру мүмкін еместігі анықталды. Зерттеу мақсаты үшін көзделген тапсырмалар орындалды, зерттеу болжамының жүзеге асу жолдары көрсетілді.
Отбасында, мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалары бар ортада, әлеуметтік мәселелерді зерттеу және оны шешу жолдарын анықтау мамандардың өзекті бағыты болмақ.
Зерттелген мәселе бойынша әдебиеттерді талдай келе, мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіруде әлеуметтік қызмет маман дары үшін төмендегідей ұсыныстар жасалынды:
- Ата-аналарды мүгедек баламен қарым-қатынас жасау стильдерін оңтайлы пайдалануға дағдыландыру.
- Отбасында мамыражай психологиялық ахуал құру.
- Әлеуметтік қызметтің, отбасының және қоғамның өзара әрекет ету тетіктерін жетілдіру.
- Болашақ ата-аналарды тәрбие теориясы туралы педагогикалық біліммен қаруландыру.

отбасыларымен серіктестік, әріптестік қарым-қатынастар орнатып, ынтымақтастықпен жұмыс жүргізеді.
Жаңа қоғамдағы бала мүгедектігің мәселелерінің шешімін екі жақты қарастырылуы керек. Біріншіден-мүгедектіктің алдын алу, бұл аяғы ауыр әйелдерге, сәбилерге көрсетілетін медициналық қызмет санасын жоғарлату арқылы, алдын ала кеңес алатын медициналық- генетикалық мекемелер ашу арақылы іске асыру. Екіншіден – мүгедек балаларды әлеуметтік оңалту, бұл-әлеуметтік оңалту орталықтарын ашу, мектеп алды оңалту мекемелерін ашу арқылы іске асыру.
Елімізде қазіргі танда 2005 жылдың соңғы мәліметіне сүйенсек 42,2 мың бала мүгедек деп танылды. Педагогтар мен дефектологтар мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалармен істейтін жұмысқа керек жаңа және жетілдірілген бағдарламалардың топшылығын айтады. Сонымен жанұясында мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалары бар отбасыларының әлеуметтік мәселелерінің зерттеу және оның шешу жолдарынын анықтау мамандардын өзекті бағыты болмақ.
Тақырыптың өзектілігі – Мүгедек балаларды қоғамда әлеуметтендіру қазіргі заманымыздың ең өзекті мәселесі болып отыр. Оны шешу жолдары немесе санын азайту бағытындағы жұмыстар әлі де жеткіліксіз. Ата-ана мен мүгедек бала өте тығыз байланыста болғандықтан, кейбір отбасының толық ақпараттанбауы және әлеуметтік қызметтің маңызын ата-аналар арасындағы түсінбеушіліктерінің әлі де болса біздің қоғамымызда орын алуы.
Зерттеу мақсаты – мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың дамуына әлеуметтік факторлардың әсерін зерттеу.
Тапсырмалар:
1. Мүгедектік мәселесі бойынша әдебиетерге теориялық талдау.
2. Мүгедектіктің алдын алуға бағытталған әдістерді талдау.
3. Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды ерте алдын алу және коррекциялау жүйесінің құрылымдылық-функцияналдық моделі.
Зерттеу объектісі - мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалар.
Зерттеу пәні - кемтар балаларды әлеуметтендірудің жеке бағдарламасының ерекшеліктерін анықтау.
Болжамы: Егер мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіру жұмысы ерте қолға алынса, ата-анасы толық ақпараттанса кемтар балалар қоғамда өздерін тең құқылы азамат ретінде сезінер еді.
Зерттеу әдістері: Сараптау (анализ), бақылау анкета жүргізу, итервью, тестілеу
Зерттеу базасы: Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы, Самар ауылында үйде оқитын мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалар.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы: Жеті жарғы.-2005.-186б.
2. Қазақстан Республикасы. Президент. Заң. ҚР-ның кейбір заң актілеріне мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы// Егемен Қазақстан.- 2002.- 27 наурыз.- Б.4
3. ҚР. Президент. Заң. Қазақстан Республикасында мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы// Егемен Қазақстан.- 2001.- 19 қаңтар.-Б.2
4. ҚР. Президент. Заң Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы" заңы // Егемен Қазақстан .- 2003. - 17 қаңтар.
5. Неке және отбасы заңы .- Алматы: Жеті-жарғы.-2003.- 46 б.
6. Темірғали Ж. Мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы//Заң.- 2000.-N1.-Б.45-48.
7. Баймұқанов М. Кемтар балаларға әлеуметтік қамқорлық қажет// Заң.- 2002.-N2.-Б.26-30
8. Антология социальной работы / Сост. М.В.Фирсов:В 5т М., 1995.
9. Биекенов К. Ү. Жаназарова З. Ж. Отбасымен әлеуметтік жұмыс.- Алматы: Қазақ университеті.-2003.-133б
10. Выготский Л.С. «Педагогическая психология» М., Педагогика, 1991.
11.Выготский Л.С. «Проблемы обучения и умственного развития» //
Избранные исследования. М., 1956.
12. Ғабдуллина Қ. Құқық социологиясы. Оқулық.-Алматы.-2003.-208б.
13. Дюркгейм Э. Социоллогия и теория познания. //Хрестаматия по истории психологии /под.ред. Гальперина П.Я.М., 1980. 219б.
14. Икенов А. И. Жүсіпова А.Д. Әлеуметтану негіздері.- Алматы:Экономика.-2004.-208б.
15. Курс: Жалпы және әлеуметтік педагогика/құрастырған педагогика ғылымының кандидаты, доцент Кумаржанова К.Ш. Өскемен: ШГИ, 2006 – 36б.
16. Маслоу.А Самоактуализация // Психология личности: Тест / Под.ред. Ю.Б.Гиппенрейтер, А.А.Пузырея. М., 110б.
17. Овчарова Р.В. справочная книга социального педагога. – М., ТЦ Сфера, 2005 – 480б.
18. Роджерс К. К науке о личности // Итория зарубежной психологии: Текст/ под.ред П.Я.Гальперина, А.Н.Ждан. М., 1986. 228б.
19. Сәрсенова Ж. Тәңірбергенова Г. Әлеуметтану.-2000.-Б.79
20. Социология. Жоғары оқу орнындарының студенттеріне арналған оқулық.-Алматы.-2002.-222б.
21. Фрейд З. Психология безсознательного: Сб. Произведений. М., Просвещение,1990. 440б.
22. Колберг Л. Тұлғаның әлеуметтену үрдісі. // Сб. психологии М., 1992. 165б.
        
        СОДЕРЖАНИЕ
АННОТАЦИЯ 5
Қорытынды 6
1 АДАМЗАТ ДАМУ ТАРИХЫНДАҒЫ МҮМКІНДІГІ ШЕКТЕУЛІ МҮГЕДЕК БАЛАЛАРДЫҢ
әЛЕУМЕТТІК-МәДЕНИ СТАТУСЫ ... ... ... ... ... тарихи-мәдени
ерекшеліктері 9
1.2 Қазіргі қоғам дамуындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың
әлеуметтік-мәдени статусы 18
2 ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... 30
2.1. Мүмкіндігі шектеулі мүгедек Балаларды оңалту кезіндегі әлеуметтік
педагогикалық жұмыстардың жетістіктері ... . ... ... мүгедек балаларды әлеуметтік педагогикалық
бағыттаудағы ізденіс жолдары, сүйемелдеулеріне ұсыныстар 35
ҚОРЫТЫНДЫ 44
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... жеке ... ... ауру ... білу ... ... ... атауы 53
АННОТАЦИЯ
Қазақстан Республикасында қазіргі ... ... ... ... ... ... жас ... өмірінің барлық жақтарын
әлеуметтендіру үрдісіне ... ... ... ... ... әлі ... ... мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың жағдайы
қарастырылмақ.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... Зерттеудің пәні – кемтар балаларды әлеуметтендірудің жеке
бағдарламасының ... ... ...... мүгедек балалар. Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың дамуына
әлеуметтік ... ... ... мақсатында жүргізілді.Ғылыми
болжамында,егер де ... ... ... ... ... ерте ... ... ата-анасы толық ақпараттанса кемтар балалар
қоғамда ... тең ... ... ... ... ... «Ұлы дидактика» ... ... ... ... » ... А.Маслоудың адамның әлеуметтік мінез –
құлқы толығымен өзін-өзі негіздейді және әрбір тұлға өзін-өзі жасайды, ... орта ... ... ... ... ... ... негізінде зерттелді. Дипломдық жұмыс екі ... ... ... ... ... ... ... балалардың
әлеуметтік мәселесі қарастырылды. Екінші бөлімінде, Шығыс Қазақстан
обылысы, ... ... ... ... үйде ... балалардың
әлеуметтенуінің деңгейін эксперименталдық зерттеу тәжірибесі қарастырылды.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік деңгейі және ата-аналарының мүгедек
баланы тәрбиелеуге дайындық ... ... ... ... оның ... ... жұмыс атқаруы ұсынылады.
Қорытынды
Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтенуіне әсер ететін
факторлардың бірі оның отбасы екені байқалады. ... мен ... ... ... ... ... мүгедек балалардың
әлеуметтенуі, ... ... ... ... ... Мүгедек балалардың
толық дамуына оның отбасының психологиялық ... әсер ... ... ... ... өз қайғысына тұйықталып,
мүгедек ... ... ... жол бермей, әлеуметтік ортамен үнемі
белсенді байланыста болуы ... ... ... ғана ... ... ... ... сезімін оятады. ... ... ... және оған ... ... ... отбасы мен
мүгедек балаларға әлеуметтік-педагогикалық, ... ... ... және ... ... Мүгедек балалардың дамуы мен тәрбие
проблемеларын шешуде отбасыларымен серіктестік, әріптестік ... ... ... ... ... ... ... жұмыста қоғамымыздағы бала мүгедектігінің ... екі ... ... ... ... ... - ... шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіруді
әлеуметтік оңалту ... ... ... ... балалардың дамуына әлеуметтік факторлардың әсерін
зерттеу барысында ... ... ... ... ... мүгедектіктің алдын алуға ... ... ... шектеулі балалардың мүгедектігінің ерте алдын алу ...... ... ... ... және
еңбекпен оңалту сұрақтарын әлеуметтік қызметтің араласуынсыз іске асыру
мүмкін еместігі анықталды. ... ... үшін ... ... зерттеу болжамының жүзеге асу жолдары көрсетілді.
Отбасында, мүмкіндігі ... ... ... бар ... ... ... және оны шешу жолдарын анықтау мамандардың өзекті
бағыты болмақ.
Зерттелген ... ... ... талдай келе, мүмкіндігі
шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіруде ... ... ... ... ... ұсыныстар жасалынды:
- Ата-аналарды мүгедек баламен қарым-қатынас ... ... ... дағдыландыру.
- Отбасында мамыражай психологиялық ахуал құру.
- Әлеуметтік қызметтің, отбасының және қоғамның өзара әрекет ету
тетіктерін жетілдіру.
- Болашақ ата-аналарды тәрбие ... ... ... ... ... ... ... орнатып,
ынтымақтастықпен жұмыс жүргізеді.
Жаңа қоғамдағы бала мүгедектігің мәселелерінің шешімін екі ... ... ... ... алу, бұл аяғы ауыр
әйелдерге, сәбилерге көрсетілетін медициналық ... ... ... ... ала ... ... медициналық- генетикалық мекемелер ашу
арақылы іске асыру. Екіншіден – мүгедек ... ... ... ... ... ... ашу, ... алды оңалту мекемелерін ашу
арқылы іске асыру.
Елімізде қазіргі танда 2005 жылдың соңғы мәліметіне ... ... бала ... деп ... ... мен ... мүмкіндігі
шектеулі мүгедек балалармен ... ... ... жаңа ... ... ... ... Сонымен жанұясында
мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалары бар ... ... ... және оның шешу ... ... ... ... болмақ.
Тақырыптың өзектілігі – Мүгедек балаларды қоғамда әлеуметтендіру
қазіргі заманымыздың ең ... ... ... ... Оны шешу жолдары немесе
санын азайту бағытындағы жұмыстар әлі де жеткіліксіз. Ата-ана мен мүгедек
бала өте ... ... ... ... отбасының толық
ақпараттанбауы және әлеуметтік ... ... ... ... әлі де ... біздің қоғамымызда орын алуы.
Зерттеу мақсаты – мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың дамуына
әлеуметтік факторлардың әсерін зерттеу.
Тапсырмалар:
1. Мүгедектік ... ... ... теориялық талдау.
2. Мүгедектіктің алдын алуға бағытталған әдістерді талдау.
3. ... ... ... ... ерте ... алу және ... құрылымдылық-функцияналдық моделі.
Зерттеу объектісі - мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалар.
Зерттеу пәні - кемтар балаларды ... жеке ... ... Егер мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіру жұмысы
ерте қолға алынса, ата-анасы толық ... ... ... қоғамда
өздерін тең құқылы азамат ретінде сезінер еді.
Зерттеу әдістері: Сараптау ... ... ... ... итервью,
тестілеу
Зерттеу базасы: Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы, Самар ауылында үйде
оқитын мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалар.
1 АДАМЗАТ ДАМУ ТАРИХЫНДАҒЫ МҮМКІНДІГІ ШЕКТЕУЛІ ... ... ... ... ... ... ... тарихи-мәдени
ерекшеліктері
Балалардың өсіп-дамуы бұзылған кезде алуан ... ... ... ... зеттеу қиындай түседі. ... ... көзі ... ... ... жүріс-тұрысында икемсіздік
байқалады, орталық нерв жүйесінің қызметі бұзылады. Ондай бұзылудың ... ... ... өз ... әсер ... ... мүгедек балалар мәселесі әлеуметтік модель
шеңберінде олардың отбасы ... және ... ... ... ... ХХ ... 60-шы ... медициналық
модельдің орнына әлеуметтік модель келді. Оның ... ... ... ... ... ... ... дені сау адамдардың
бақылауында болды, олар тәуелді болып келді. Бұл ... ... ... заң ... ... ... өз ... тигізді.
Баланың мінез-құлқының әлеуметтік нормаға ... ... ... ... бар деп есептеледі. Баланың дамуының және
әлеуметтенудің ... ... ... ... Оларды үш негізгі топқа
бөлуге болады: биогенді, әлеуметтік және психогенді. ... ... ... ... адамның кез келген ... ... ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Мәдени дамудың үлгісі үнемі белгілі бір топта
белгіленген нормамен шектеледі. ... ... ... ... ... ... әр ... формасы болады.
Ерте кезде де кемтар балаларға әлеуметтік проблема ... ... ... ... қоғамдық орнын белгілейтін ... ... Рим ... ... ... ... ... жөнінде
айтылып, олардың қоғамдық жағдайы белгіленеді. Православты Ресейде, Ежелгі
Римдегі сияқты кемтар балаларды, әсіресе ақыл есі кем ... ... ... ... деп ... Киев ... ... Москва мемлекетінің «Жүз тарауында» кемтар ... ... ... бұйрықтарымен шектелді. ХІ ғасырда Ежелгі Русьте
ақыл-есі кем адамдар Киевско-Печорск лаврасында шоғырланды.
1551 жылы «Жүз тарау заңнамасында» ... деп ... «кім ... ... ... ... ... керек» Бірінші Петр
тұсында шыққан ... ( «О ... ... ... ... ең бірінші
көңіл қойып куәландырылуы тиіс деп жазылды. Я.А.Каменский «Ұлы ... ... ... ең ... ақыл-ессіз адамға арналады, себебі оларды
табиғи ессіздіктен арылту керек, аадами тәрбиеден және ... ... ... деп жазды.
Ежелгі Русьтегі сияқты исламда да мүмкіндігі шектеулі ... ... ... Ислам аса ауқатты және дені сау адамдар
мүгедектерге қолдау көрсетуге шақырады. Әр қоғамда ... ... ... ... өмір сүре ... және ... өз үлесін қоса
алмайтын адамдар кезеседі. Қоғам ... ... ... төмен санауға тыйым
салады. Исламда мүмкіндігі шектеулі балаларға аса мейірімділікпен ... ... ... күн ... ... жол бермеуге шақырады.
Мұсылмандарда адам қандай шындық қайғы болса да, оны аса ... ... ... ... ... қиындық туса да, кемтар адамдарға
көмек көрсету керек ... оның ... ... ... алу ... шектеулі мүгедек балалар қай кезде де ... ... ... ... Сондықтан да филосфтар, егер баланың құлағы естімесе,
көзі ... ... ... оның ... өзін қоршаған ортаны танып-
білуі қалай өтеді деген мәселемен ... ... ... арналған екі трактат жазды. А.И.Радищев өзінің
атақты трактатында, мүгедек балалар дамуының кейбір заңдылықтарын анықтады.
Неміс филосфы Кант кемтар ... даму ... ... ... ... ... кезде естудің бала тілінің дамуына әсерін,
соқыр балаларды зерттегенде - айналадағы құбылыстарды ұғып түсінуге ... ... ... ... ... ... деген ұғым аясындағы міндеттері алуан
түрлі әлеуметтендіруші ... ( ... және ... ... ... мен ... және оларды мақсатты түрдегі педагогикалық
ықпалға айналдыруды көздейді. Бұл жағдайда жас ... ... ... ... ортасы мектеп болуы тиіс, өйткені, отбасы немесе
басқа да әлеуметтік институт ... осы ... ... ... қабілетсіз.
Э.Дюркгейм мектеп педагогикасына арнаған өзіндік формуласын:
«Әлеуметтендіре отырып, даралау» деген ... ... ... «Индивид
қоғам қандай мөлшерде қатысы болса, сондай мөлшерде ол ... ... ... ... де ... ... өзін-өзі өсіріп, жетілдіреді» дейді
[13;219б].
Американың белгілі ... әрі ... ... ... Мид (1863-
1931) әлеуметтендірудің рөлдік ... ... Ол ... ... деп ... теориясында адамды белсенді әлеуметтік
тіршілік иесі ретінде ... Бұл ... ... ... ... ... туындайды.
Әлеуметтену барысында бала әлеуметтік рөлдердің атқарушысы болу ... ... ... ... жай ғана игеріп қоймай, нақты әлеуметтік
жағдаятты интерпретациялайды ... ... ... ол ... ала отырып, өзіне деген жаңа қарым-қатынас пен көзқарасқа ие болады.
Осылайша, әлеуметтенуші бала өзіне ... ... ... қабылдап,
оларды өзі меңгерді. ДЖ.Мид шын мәнінде әлеуметтендіру теориясында субъект-
объект қатынастары саласына көп ... ... ... ... ... мен қатынастарына назар аударған жоқ.
ХХ ғасырдың 70-жылдарының соңы мен 80-жылдарының ... ... мен ... ... ... ... ... жандана
түсіп, әлеуметтенудің сыншылдық тұжырымдамасын бірінші кезекке шығарады.
Бұл бағыттың теоретиктері тұлғаның ... орын ... ... және ... сыни ... қарауын қалыптастыру, қоғамда өз орнын
табуға ұмтылуын дамыту ... алға ... ... сыншылдық
тұжырымдамасын жақтаушылар теориялық жұмыстарында «өзін-өзі басқару», «өз
мүмкіндігін іске асыру», «өз орнын ... ... ... ... ... «қаржылық әлеуеті», т.б.б ұғымдарды белсенді пайдаланады.
Әлеуметтанудың сыншылдық тұжырымдамасының басты теоретиктерінің бірі-
Карл Роджерс (1902-1987). Ол ғылымға «гуманистік ... ... ... ... ... ... ... енді. Ол өз
еңбектерінде «әлеуметтендіру-тіпті де ... ... ... ... ... емес. Оны іс жүзінде адамның өзі ғана істей алады әрі
өзі ғана істеуі ... деп ... ... ... әлеуметтендіру
барысында тұлғаның бойында өзін-өзі бағалауға икемділікті бұрын қалыптасқан
құндылықтар жүйесін тәжірибе нәтижесінде қайта ... білу ... ... деп ... ... ұзақ уақыт бойы өзін өмірде
эномикалық күштер, сансыз ... ... ... орта ... бойынша
жасаған қуыршақтай сезінеді. Бірақ ол біртіндеп жаңа ... ... ... Ол ... ... бас ... Ол өзін-
өзі таңдап, ең күрделі әрі көбінесе қасіретті әлемде ... та, ... ... да ... ... ... тамаша, дербес «Мен» болуға
ұмтылады» деп тұжырымдайды.
Мұндай ұғымда индевид оқиғаларының өзін өзгерте алмайды, ... ... ... ... және ... ... ... Қабылдау-
әлеуметтенудің сыншылдық тұжырымдамасын жақтаушылар үшін орталық ұғым.
К.Роджерстің түсіндіруінше, ересектердің (ата-ананың, мектеп ... ... және оның ... ... көрсетіп беру, итермелеу,
тек «өзін-өзі тыңдауға», «өзіне-өзі оралуға» мүмкіндік беру.
К.Роджерстің ұғымында, тұлға мен оның ... үшін ... ... ... зор, ол ... ... ... адам
өзін-өзі қалай қабылдайтынын сипаттап береді, мұны К.Роджерс ... ... ... ... ... ... ... да
кіреді, ол адамның өте бағалайтын, бойына сіңіргісі келетін, бірақ әлі ... ... ... Адам жаңа ... тәжірибе жинаған сайын,
яғни әлеуметтену барысында «Мен-тұжырымдама» да күрделіленетініп, ... ... ... ... айналасындағылар тарапынан, әсіресе маңызды
ересектер-педагоктер мен ата-аналардың ... ... оң ... ... ... ... К.Роджерс айналадағылардың дұрыс қарым-қатынасы
баланың өз-өзіне дұрыс қарым-қатынасына, өзіне сенімділігіне айналады да,
әлеуметтенуші ... ... және ... ... ... жағдай
жасайды деп есептейді.
Әлеуметтенудің сыншылдық тұжырымдамасын қолданушының бірі Абрахам
Маслоу (1908-1968) ... деп ... адам ... толық
жетілген, ол өз өмірін белсенді ... ... ... ... ... ... ... дербестігі мен даралығын қорғауға қабілетті
[16;110б]. Оның дәлелденуінше, әлеуметтілік адамның табиғатында бар нәрсе,
адамдарда ... бар ... ... да туа ... ... ... ... болады. Қарапайымнан (тамақтану, ұрпақ
жалғастыру) бастап, қауіпсіздік пен қоғанысқа, махаббатқа, құрметке, ... ... ... ... ... және өз маңызын
арттыруға қажеттілікке дейін. ... ... ... ... ... толығымен өзін-өзі негіздейді және әрбір ... ... өз ... тәжірбиесінің сәулетшісі өзі, оны қоршаған әлеумет
жасамайды деп түйіндейді.
А.Маслоу әр түрлі еңбектерінде тұлғаның қалыптасу, оның туа ... ... мен ... ... ойын ... түсті. Оның пікірінше,
жақсы өмірдің мәні тағдырдың барлық ... ... ... өзінің адамдық
табиғатыңды іске асыруда, қайсібір әлеуметтік шаблондарға, дәстүрлерге бой
ұрмай, ... ... ... қажетті әрі мүмкін жолдарын іздеуде жатыр.
Адам өз іс-әрекетін қоғамдық талаптардың ыңғайымен ... ... ... адамдарға бейімделуге мұқтаж емес. Оның әрекеттері әу ... ... ... ... ... ... әрбір сәтінде өз
ішіне үңіліп, өзіндік «Меніне» ... ... ... ... ... ... ... ... іздеп өзіңе-өзің мән беру-жауапкершілікті өзің
иелену деген сөз» деген А.Маслоу адамның барлық табиғи ... ... ... және ... ... өзін де жетілдірудің басты
жолдарын көреді.
Осылайша, әлеуметтенудің сыншылық тұжырымдамасын ... ... ... ... деп аталатын тұлғалық қасиетті ... ... ... ал ... қажеттіліктерді-
биологиялық тек-тамырлармен байланыстырады. Сондықтан да ... ... олар ... ... ... ортаға, адамзат мәдениетіне
тәуелсіз, «өз ішінен өсу» ... ... ... ... ... ... бір ... әрекетті игерудің басты мүмкіндігі ... ... ... ... атап ... ... өз
зерттеулерінде генетикалық психологияның Женева мектебінің негізін салушы
Жан Пиаженнің (1896-1980) психологиялық даму ... ... ... ... ... даму-ең алдымен ойлаудың дамуы.
Әлеуметтенудің конгнитивтік тұжырымдамасының жетекші ... ... әрі ... ... ... ... ... Ж.Пиаженнің идеяларының едәуір ықпалында болған. Л.Колберг тұлғаның
әлеуметтену үрдісі ең ... ... ... ... ... ... мен ... меңгеру үрдісі деп қарастырылады. Бұл жерде ол
әлеуметтік ортаны ... ... ... деп ... ... ... бір
әлеуметтік рөлдері қабылдауға ынталандыратын мүмкіндіктер жүйесі ... ... ... ... ... үшін ... құндылығына
келсек, ол мектепті «әділетті қоғамдастыққа» қалай айналдыруға болатынын
және одан әлеуметтендірудің «сынақ» алаңын қалай жасауға ... ... ... ... ... демократияланған әлеуметтік құрылымы
балалардың (педагогтердің де) өз ... ... ... ... ... ... ... өзіндей көруге, солардың
қамын ойлап өмір сүруге дайындығын қалыптастырады. ... ... ... ... иек арту үшін олар өз ... ... ... тиіс ... Яғни, әлеуметтік тәжірибе балалардың
танымдық әрекетін қамшылай түскендей болады.
Л.Колбергтің ... және ... ... негізгі идеялары Америка мектептері мен университеттерінің,
жасөспірімдерге арналған әр түрлі түзету мекемелерінің ... ... Ол және оның ... ... ... қандайда
бір «ұқсастық теңгерімі» түрінде қарастырылады: тұлға әрбір нақты жағдайда
«басқалар сияқты болу» талаптары мен ... ... ... ... ... ... бір мезгілді әрі ұқсас, әрі қайталанбас болуы
тиіс.
Әлеуметтік үйрену тұжырымдамасы ... ... ... ... сену, талаптарға бағыну, конформдылық үрдістерін
қарастырады. Бұл үрдістер санасыз ... ... ... ... орын ... ... баланың әлеуметке енуіне жағдай жасайды.
«Әлеуметтік үйрену» терминін ғылыми айналымға ХХ ғасырдың ... ... ... мен ... ... ... дегеннің
өзі әлеуметтік даму үрдісі өздігінен жүріп жатқанын көрсетеді.
Әлеуметтік үйрену тұжырымдамасының психологиядағы басты үндеушісі-
белгілі америкалық ... ... ... (1925ж. туған).
Оның көзқарасы бойынша, адамның мінез-құлқын әлдебір ... ... ... ... ... ... ғана басқармайды. Сонымен
қатар адам мінез-құлқында когнитивтік құрылымдар да бар, ал оны ... ... ... ... деп атады. Барлық фокторлар өзара
байланыста: тұлғаның мұң-мұқтажы мен қалауы, сенімі мен өзін-өзі ... ... мен ... ... ... және мадақтау,
сәтсіздік пен табыс әсерлерімен анықталады да, ... ... ... когнитивтік және тұлғалық факторлар өзара байланысты
дерминанттар ретінде «жұмыс істейді» де, адам өз ... ... онда да ... кешкені мен міндетті түрде түсінгендерінің
өнімі болып табылады. Мінез-құлықтың ... ... ... ... деп санайды. Адамның әлеуметтік өмірдегі барлық қажеттіні үйренуге
жағдай жасайтын соның өзі.
А.Бандура әлеуметтену үрдісін бақылау арқылы үлгілеу ... ... деп ... ... ... негізінде баланың мінез-құлық
үлгісі қалыптасады. Бейнелі және тілдік жүйелер арқылы олар ... ... және ... ... ... мүмкін. Бала өзінің
әлеуметтік ортасындағы ересектер мен құрбыларынан үйрену, олардың мінез-
құлқын ... ... ол үшін жаза да, ... да ... ... ... А.Бандура. Оның үстіне, балалық ... ... ... ... ақпараттың молдығы сондай, бала оны өз мінез-құлқында
толығымен көрсете алмауы да ... ... бәрі ... ... ... ... қаншалықты жағымды болатынына тұлғаның өз
бетінше баға беруіне ... Осы ... ... ... үрдістер маңызды рөл ойнайды: модель «үйретеді», мида белгілі
бір байланыстар пайда болады, бірақ адамның бұл байланыстарға жүгінуі ... ... ... ғана ... әлеуметтік үйрену үрдісінің маңызды элементі нығаю екенін
айтады. Ол ... ... ... ... ... алдын-ала білу», «өзін-
өзі нығайту» түрлерін бөліп көрсетеді.
Әлеуметтк ... ... ... ... ... жағымды мінез-құлық үлгісін беру» жөнінде ұсыныс
жасауға тіреледі.
Әлеуметтік үйрену теориясының ... ... ... Ури Бронфенбреннер (1917 ж. туған) ХХ ғасырдың 60-жылдарының
өзінде АҚШ-тағы және КСРО-дағы ... ... ... ... ... өз еңбектерінде әлеуметтенуді орта мен ... ... ... ... ... ... төрт деңгейде
қарастырады.
-микрожүйе деңгейі (отбасының, құрбы-құрдастар тобының, мектептегі
достардың, кейде дни қауымның әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мысалы, отбасы мен мектеп, отбасы және діни қауым),
-экзожүйе деңгейі, «кеңейген отбасы» (отбасының ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары
тигізетін ықпал);
-макрожүйе деңгейі (сол ... ... ... ... қандайда бір субмәдениеттегі әлеуметтік ұғымдар мен нормалар).
Тұлға әлеуметтену үрдісінде әлеуметтің ... ... ... ықпалын бастан кешеді және өзінің өмірлік ортасын көп деңгейлі
етіп құрады.
1.2 Қазіргі қоғам дамуындағы мүмкіндігі шектеулі ... ... ... ... ... ... ететін балалар категорияларының
негізгі көрсеткіші – ... ... ... ... ... ... мәртебесін анықтау құқықтық нормативтерге сүйене отырып өте мұқият
қаралуы керек. Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың ... ... ... критерийлер белгілі: денсаулық, жетім қалу, мінез-құлық
ауытқушылығы, қатігездік таныту ... ... ... ... ... «әлеуметтік тәуекел» отбасылары, қараусыз балалар және
қаңғыбас ... ... ... ... ... ... ... ететін мүгедек балалар санатына мыналар жатады:
0 – 18 жас аралығындағы мүгедек балалар, оларды өзара ... ... ... 0 – 3 жас ... 4 – 16 жас аралығындаға, 16 – 18
жас аралығындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалар;
әлеуметтік ... ... бар ... ... ... нашақорлық,
ішкіштік, таксикомания;
психолгиялық ауытқулары бар балалар;
радиациясы жоғары аймақта тұратын балалар.
әлеуметтік ... ... ... ... ... тағы да ... ... балалар, эксплуатацияланғандар, қаңғыбас, ... ... ... ... саны ... ... ... келе
жатқандықтан еліміздегі денсаулық сақтау, білім, және әлеуметтік қорғау
институттарының осы ... ... ... ... ... еті ... Еңбек
және халықты әлеуметтік қорғау министрі Г.Қарағұсова ... ... ... ... ... мемлекеттік
бюджеттің ірі және шығыс бөлімдерін талдау мен ... ... бұл өз ... ... ... ... нақты төленуіне бақылау жасауды ... ... Өз ... ... «Қазақстанда кәсіби аурулардан, жалпы
аурулардан, туа біткен немесе жүре ... ... ... мәселелері
бойынша ғылыми-зерттеу базасы жоқ. Осының бәрін құру керек. Біз әлеуметтік
мәселелермен ... ... көп ... отбасылар ассоциациясы
мүгедек балалары бар ... ... және ... да ... ... ... қарым-қатынастарға жол ашуымыз керек,» - ... ... ... ... ... айтылған министрдің бұл бастамаларының
нәтижесін уақыт ... ... ... ... ... құқығын қорғауға
байланысты заңдар қабылданып, өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
Мемлекеттің өркениеттілік деңгейі басқа өлшемдермен қатар, ... ... ... да ... Кемтар балалар өсе келе
өздерін қоғамымыздың толыққанды ... ... үшін ... қажетті
жағдайлар жа салып, олардың құқықтары заң жүзінде ... ... ... ... 2002 ... 11 ... ... "Кемтар
балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық ... ... ... заңы 2003 ... 1 ... ... күшіне енді.Оның бір
ерекшелігі - біздің елімізде мұндай заң ... рет ... ... ... ... санатына белгіленген тәртіппен расталған, туа
біткен, тұқым қуалаған, жүре пайда болған аурулардан ... ... ... етуі ... дене және (немесе) психикалық кемістігі
бар он сегіз ... ... ... ... ... ... - дамуында кемісітігі бар балаларға ... ... ... жасау, оларды тәрбиелеу, оқыту, ... ... ... ... ... ... проблемаларды шешу, балалар
мүгедектігінің алдын алу.
Онда көзделген негізгі мәселелер:
туа ... және ... ... ауруларды, қалыпты дамудан
ауытқушылықтарды ерте ... ... ... ... ... ... қалу мен бұзылыстардың алдын ... ауыр ... ... ... деңгейін төмендету;
кемтар балалардың дене, психика және өзге де ... ... ... ... ... ... олардың әлеуметтік құқықтарын
жүзеге асыру, неғұрлым толық әлеуметтік бейімделуіне жәрдемдесу.
Қазақстан Республикасының «Кемтар балаларды әлеуметтік
және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы ... ... заңы ... ... беру және ... ... қорғау органдарының кемтар
балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалык, ... ... ... ... ... ... бірлесіп к,ызмет етуін көздейді,
осы салада мемлекеттік және жергілікті басқару ... ... және ... ... ... ... ... медициналық қызмет, арнаулы білім
беру және арнаулы әлеуметтік қызмет кешенін көрсету болып
табылады. Ол баланың туғанынан басталып, ол кәмелеттік жасқа
толғанға дейін, яғни 18 ... ... ... ... ... ... ... (скрининг) тобындағы ба-
лаларды анықтау мақсатымен жас сәби балаларды жаппай
стандартты тексеруден өткізу,тереңдетілген диагностика және түзеу ... ... ... ... ... ... жағдайлар
жасай отырып білім беру. Арнаулы білім беру қызметтеріне ... ... ... даму ... ... ... мен тәрбие берудің түрі мен ... ... үшін ... ... ... ... ... және кешенді
тексеру;
кемтар сәби, мектепке дейінгі жастағы және мектеп жасындағы балаларды
психологиялық-педагогикалық жағынан ... ... мен ... ... ... баулу, кәсіби диагностика жасау;
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де қызметтер көрсету.
Арнаулы білім беру қызметтерін көрсету үшін үш жыл
ішінде ... беру ... ... ... ұйымдарын сатылап
құру көзделіп отыр. Атап айтқанда:
психологиялық-медициналық консультациялар, егер бұған дейін олар ... ғана ... енді жаңа ... заң бойынша, 60 мың баласы
бар әрбір елді ... ... ... ... ... және ... ... бар қалаларда;
психологиялық-педагогикалық түзеу кабинеттері аудан орталықтарында ашылады;
Арнаулы әлеуметтік ... ... және ... ... техникалық және компенсаторлық құралдармен қамтамасыз
ету, кемтар балаларды тәрбиелеп отырған ... ... ... және ... әлеуметтік көмек
көрсету саласындағы заңнамаға сәйкес басқа да қызмет түрлерін
көрсету жатады.
Дәрігерлік комиссияның ... ... ... ... ... қажет деп табылған ретте кемтар ба-
лаларға күтім жасайтын әлеуметтік қызметкерлерді
бекіту алғаш рет заң жүзінде көзделіп отыр.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... қызмет
көрсету дағдыларын меңгеруге көмектесу, олардың ... ... ... арнаулы білім беру және арнаулы әлеуметтік қызметтерді
көрсету мәселелерін шешуді үйлестіру, басқа да қызмет ... ... ... ... ... тәрбиелеп отырған ата-аналары мен
өзге де заңды өкілдерінің құқықтары, сондай-ақ міндеттері де белгіленген.
Әлеуметтік және ... ... ... республикалық және
жергілікті бюджеттен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында
тыйым салынбаған өзге де ... ... ... ... ... осы ... қаржыландыру тиісті
министрліктің құзырына сәйкес ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылып жатыр. Мәселен, ... ... және ... ... ... ... ... әлеуметтік жәрдемақы төлеу, аяқ-қол протездеу, ортопедиялық ... ... да ... ... дыбыс күшейткіш аппаратурамен,
сигнал бергіш құралдармен, ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Жалпы алғанда, заңды іске асыру, соның ішінде ... ... ... ... құру үшін 1 ... ... ... қаржыны қосымша бөлу
қажет болады.
Қазақстан Республикасының "Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-
педагогикалық түзеу арқылы қолдау ... ... ... ... бөлінетін
қаржы 2003 жылға арналған республикалық бюджет бекітілген кезде түпкілікті
айқындалады.
Қорыта айтқанда, "Кемтар балаларды әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор.
Ол: Біріншіден, тұрақты мүгедектік ... ... ... ету, ... ... ... қамтамасыз ету;
екіншіден, кемтар балаларға арнаулы білім беріп, еңбекке баулуды қамтамасыз
ету және оларды белсенді өмір ... ... ... балаларды қоғамға икемделуіне ықпалдасу ... ... ... жылы ... ... қаласындағы БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі
комитетінде ... ... ... БҰҰ конвенсиясында айтылған
ережелердің орындалуы турасында есеп берілді.
Осыған орай Бала ... ... ... 44-бабына және БҰҰ
Бала құқықтары жөніндегі комитетінің 30-сессиясының ұсыныстарына сәйкес
Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... ... 2006 ... ... №670-қаулысымен бекітілген Қазқстан
Республикасындағы балалардың жағдайы туралы 2-ші және 3-ші ... ... ... Бұл ... ... ... ... балалар жағдайларына, олардың құқығын қамтамасыз етуге әрі
жүзеге асыруға байланысты мәселелерді шешу ... ие ... ... ... ... статистика мәліметтері,
балалыш шақ мәселелерімен ... ... ... ... ... зерттеу метериалдары негізінде жазылды. Баяндама ауқымы
Қазақстан Республикасындағы балалық шақ проблемалары мен спекрін қамтыған:
отбасы, білім ... ... ... ... ... ... балалар,
қамаудағы, қашқын балалар, қадағалаусыз қалған балалар мен құқық бұзушылар.
Белгілі бір ... ... ... ... ... қатысты ұлттықсаясатты жүзеге асыру үшін білім ... ... ... ... ... ... және басқа салаларда
балалар құқығын сақтау мәселелері ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың арасынан мыналарды атап
көрсетуге болады:
Қазақстан Республикасында білім ... ... ... ... ... ... ... ісін реформалау мен дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы;
2003-2005 жылдарға арналған «Салаутты өмір ... ... ... ... ... ... арналған бағдарламасы;
Қазақстан Республикасында мүгедектерді оңалтудың 2006-2008 жылдарға
арналған бағдарламасы;
ҚР-да әлеуметтік реформаларда одан әрі ... ... ... ... санаттағы балаларды әлеуметтік және құқықтық кепілдіктермен
қамтамасыз ету арқылы ... өмір сүру ... ... ... ... ... ... емес әрі халақаралық ұйымдарды
басқарудың және ведомоство аралық өзара ықпалдастырудың тиімді жүйесін ... ... ... ... ... бір жағы болып табылады.барлық
санаттағы балалар ... мен ... ... ... ... Балалар құқықтары жөніндегі БҰҰ конвенциясында ... ... ... ... ... ... ... заңының және басқа да нормативтік-құқықтық құжаттардың
орындалу кепілдігін қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... балалары» мемлекеттік бағдарламасы әзірленді.
Есептік кезеңде бюджетаралық қатынасты жетілдіру аясында басқарудың
республикалық және аймақтық деңгейлері ... ... ... айрықша көңіл бөлінген. Экономикалық өсу нәтижесінде пайда
болған жаңа мүмкіндіктер бүгінгі ... ... ... ... ... әрі ... қамсыздандыру, дене шынықтыру және спорт,
мәдениет, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік саясатты қаржыландыру үшін пайдаланып отыр.
Бала құқықтары жөніндегі БҰҰ конвенциясында айтылған ... ... ... алу ... жатады. Қазақстан Республикасында балалардың білім
алу құқығын жүзеге асыру мақсатында 2005 – 2013 жылдарға ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы қабылданды.
Қазақтанда дамуында кемтар балаларды кемсітушілікке қатысты
қабылданған шаралар турасындағы мәселе ... ... ... ... ... саласында ақыл-есі сау құрбыларының білім алып ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Профилактика үшін оңтайлы жағдай тудырудағы әрі дамуында кемтар ... ... ... ... инновациялық бағыттарда
зерделеу бойынша жұмыстар жетілдіру ... ... ... ... ... сараптамалық-педагогикалық мәліметтері ерте бастан
түзетуден өтіп, жаппай білім ... ... ... бұрыннан саңырау
немесе мүкіс естудің 4-ші дәрежесі бойынша жіктелген, есту қабілеті ... ... 25 ... есту ... ... ... тәртібі мен
үлгерімі жағынан артта қалмағанын көрсетті. Бұл ... ... ... ... қабілеті өздерінің жас шамаларына сәйкес ... ... ... ... өмір ... ... беру ... негізгі
қағидаларын Қазақстанда қалай ... ... ... ... сақтау жүйесін жетілдіру мақсатында ҚР президентінің 2004
жылдың 13-қыркүйетегі №1438 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Денсаулық
сақтау ... ... мен ... ... жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы әзірленіп, бекітілді. Бұл ... ана ... ... сақтау мәселесіне сонымен бірге алғашқы ... ... ... және бұл ... ... мәселесіне ерекше
көңіл бөлінген.
Оның үстіне, ... ... 2004 ... ... деңгейден табылған бір жасқа дейінгі балалар дәрі-дәрмектермен
тегін қамтамасыз етіледі, ал 2005 ... ... ... ... 5
жасқа дейінгі балалардың арасында кеңінен ... ... ... ... жастағы балаларды дәрі-дәрмектермен тегін қамтамасыз ету қарастырылған
болатын.
2006 жылдан бастап Тегін ... ... ... көлемінің
тізбесіне амбулаторлық деңгейіндегі диспансерлік есепте тұрған ... ... ету ... қосылды. Ауру-сырқаттар мен дәрі-
дәрмектер тізбесі Халықаралық денсаулық сақтау ұйымы ұсынған бала ... ... ... емдеу стратегиясы аясында жасалды.
Балалар құқығы жөніндегі БҰҰ конвенциясында балалар ... ... ... ... болатын. Олар қосымша қорғау ... және ... ... балаларының өзін толғандырған мәселеге
қатысты пікірін еркін білдіру құқығын қамтамасыз етуге міндетті.
Балалармен жұмыс істейтін ... ... ... мен ... ... айтылған негізгі ережелермен таныстығын кеңейту,
оны ... әрі ... ... ... ... ... ... жылы Қазақстан Республикасында білім беру ... ... 10 ... аясында балалардың Конвенция ережелеріне таныстық
деңгейінне, бала құқығы жөніндегі ағарту және ... беру ... ... ... ... беру ... ата-аналармен
орнатқан әлеуметтік әріптестік жүйесін жетілдіру, әріптестік педагогиканы
дамытудың тиімді ... ... ... мен психология
мәселелерінде ата-аналардың ... ... ... студенттерге
және олардың ата-аналарына ақпараттық, құқықтық және психологиялық ... ... 2005 жылы ... ... ... және ғылым
министрлігінің Республикалық қоғамдық ата-аналар бірлестігі құрылды.
Бүгінгі таңда ... ... ... және Біріккен Ұлттар Ұйымы
Балалар қоры (ЮНИСЕФ) 2005 жылдың ... ... ... 2009 ... айы ... қолданылатын елдің жаңа бағдарламасына қол қойды.
Ол 3 компоненттен ... мен ... ... ... ... ... жетілдіру»
«әлеуметтік саясатты басқаруды әзірлеу».
Бұл бағдарлама 18 жасқа дейінгілердің дамуын, білім алуын, қорғалуын
қарастырады.
Әлеуметтік жұмыс гуманистік, демократиялық және ... ... ... ... ... ең ... ... қажетті нәрсесіне қол жеткізуге жағдай жасау және ... мен ... ... ... әр ... өмірге деген потенциалын
көтеру. Әлеуметтік жұмыс тек қана әр адамның өмірін ... үшін ... ... ... ... ... ... үйрету, арманына жетуіне
ықпал жасау. Әлеуметтік жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... сау ... тән әлеуметтік функцияларды
орындай алу қабілетіне жеткізу. Әлеуметтік функциялар түсінігіне мыналар
жатады: еңбекке араласу ... ... ... ... ... ... ... шектеулі мүгедек балалар үшін бұл оқуды
мұқият және жүйелі түрде ... ... ... ... ... қозғалу және әлеуметтік дағдыларды, ... ... ... ... ... ... киіну, жуыну, ас құралдарын пайдалану
іскерлігі, ақша ... ... ... ... ... ... алу телефонды
пайдалана алу. ... ... ... балалар мектеп ... ... ... ... академиялық пәндерді қатар
оқып, еңбектік өмірге дайындалады.
Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларға, ... ... ... мән ... ... ... мүгедек балалардың медициналық- әлеуметтік
оңалтуымен айналысатын ... ... ... мына ... алады. Оңалту шараларын бастауды қалай ... ... ... ... және жүйе ... ... жүйелі реабилитациялық
бағдарламаларды орындаумен олардың медициналық, ... ... ... тұрмыс, техникалық аспектілері: әр
адамға жеке қарап, жасалатын жұмыстың көлемі мен оңалту шаралардың ... ... Бұл ... әртүрлі мамандардың ұйғарымымен қамтамасыз
етіледі. Дәрігерлердің, педагогтардың, ... ... ... ... ... ... ... оқытумен айналысатын мамандар арқылы ... ... ... ... оңалтуда қалпына келтіру
ұйымдары және амбулаторлық-санаторлық жағдайлар ғана өте ... ... ... ... ... ... бала тәрбиелеп отырған отбасына да
әлеуметтік мекемелер көмек көрсетуі қажет. Ондай ... ... ... Соның ішінде дәрігерлік, экономикалық, мүгедек баланы
тәрбиелеу және күту мәселесі, бала ауруының ауырлығына байланысты туындаған
психологиялық проблемалар, арнайы жабдықтар ... алу ... ... ... ... ... алмастыру және мүгедек баланың жағдайына
байланысты еңбек жасай алу, отбасы өміріне енген ерекшелік.
Мемлекеттің әлеуметтік ... жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... мен тәсілдерінің таралуын
талап етеді. Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінің құрылуы көп мәселелерді
шешуге ... - бұл ... ... ... ... ... деңгейін өсіреді. Осыған байланысты ... ... орны ... ... және әр түрлі әлеуметтік
құрылымдармен, ... емес ... жеке ... шіркеумен
байланыс ұстау керек.
Сонғы жылдары мүгедек балалар қатарының көбеюі еліміздегі денсаулық
сақтау, білім және әлеуметтік қорғау институттарының осы мәселеге ... ... ... етіп ... Кемтар балалар белгіленген тәртіппен
расталған, туа біткен, тұқым қуалаған, жүре пайда болған аукрулардан ... ... ... етуі ... дене және ... бар он ... ... дейінгі балалар.
Мүгедектіктің алдын-алу ерте диагноз қоюға, дене ... ... және ... ... ... және
кемістіктің тұрақты функционалдық шектелуге немесе ... ... ... ... ... ... ... қорғау,
адамның тұратын экологиялық ... ... ... өмір ... ... ана мен ... ... қорғау жөніндегі іс-
шаралар.
Қазіргі таңда ерте алдын алу шаралары қаралуда. Мұның негізі ... ... ... жеке ... ... ... ... – этикалық негізі қаланады;
баланың нерв жүйесі өзгеріске тез түсетін нәзік болады;
бала еліктеушілікке, өзін-өзі сендірушілікке тез бой алдырады;
осы ... ... бала ... ... ... ал ... ... мәртебесі
Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінде ... ... ... ... скрининг
ұйымдастырады.Скрининг нәтижесінде анықталған «қатер» тобындагы ... және өзге де ... ... ... психологиялық-
медициналық- педагогикалық консультацияларга жіберуді қамтамасыз етеді.
Осындай атқарылатын жұмыстар негізінде облыстар ... ... 3 жыл ... 60 мың ... ... ... консультациялар, республикалық және облыстық
маңызы бар ...... ... ... ... түзеу кабинеттері құрылуы жоспарланып ... ... және ... мәселелелді шеше алатын жүйелер мен
құрылымдарды іске ... ... ... ... алу қарастырылған.
Әлеуметтік профилактика – бұл ... ... ... іс: ... ... ... ... әлеуметтік қатердің факторларын
төмендетеді әлеуметтік ... ... ... алға ... ... алу ... да ... алу жұмыстардың: - психологиялық,
педагогикалық, медициналық және әлеуметтік педагогтік – жургізілуіне ықпал
етеді.
Арнайы әлеуметтік алдын алу – бұл ... бір ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың алдын алу,
мектеп оқушысының ... ... ... ... алу – баланың оптимальды дамуына
бағытталған ... ... ... ... профилактика
ішкі және сыртқы факторларды, әлеуметтік тәрбиелеу шарттарын ... ... ... бағытталған.
Алдын алудың бұл арнайы түрінде әр қызметкер өз ісін баламен тікелей
байланысты болатын микроотасына ... ... ... ... ортасына кемтар баланың қарым-қатынасын реттейді.
Қайта баланың қоршаған орта жайлы түсінігін ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ КОРРЕКЦИЯЛЫҚ
ЖҰМЫСТАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1. Мүмкіндігі шектеулі мүгедек Балаларды оңалту кезіндегі әлеуметтік
педагогикалық жұмыстардың жетістіктері
Соңғы жылдары мүгедек балалар қатарының көбеюі ... ... ... және ... қорғау институттарының осы мәселеге араласып,
көңіл бөлуін талап етіп отыр. Бұл салада Қазақстан ... ... ... ... бірі және ... ... және
практиктердің басын біріктіріп, бір арнаға тоқайластыру. ... бір ... ... ортаға бейімдей алмау, яғни оларды қоғамның толық
қанды ... ... ...... ... ... ... соғады. Демек, мұның өзі олардың әлеуметтік сұраныстарын
өтей ... бір ... ... ... ... денсаулық сақтау және
әлеуметтік қызмет көрсету түрлерінің ... ... ... ... ... мен олардың отбасынаа ... ... ... мен дефектологтардың пікірінше, біздің елімізде мұндай
балалармен жұмыс жүргізетін жаңа, ... ... мен ... ... ... ... шектеулі балалар отбасының әлеуметтік-
педагогикалық проблемаларын зерттеп-білу және оларды ... ... ... ... отандық төл мамандарды тарту – ... ... ең ... ... Әлеуметтік-мәдени түсінік-танымсыз мүгедек
блалардың проблемаларын шешу де, ұғыну да ... ... Осы ... ... ... ... дәрежесі аурудың түрін анықтауға қажет. Және
әлеуметтік жеңілдіктер беру мақсатында адамға белгілі бір ... ... ... ... 1992 жылы Еуропа Кеңесінің Парламенттік
Ассамблеясында қабылданған, №1185 ... ... ... ... «Мүгдектік – бұл адам баласын мүмкіншіліктерден
шектеу, яғни ... ... ... ... мен басқа да кедергілерді бастан өткере отырып, қоғамның
толыққанды ... болу ... ... ... ... олардың
қажеттіліктерін өтей отырып, тәуелсіз өмір сүрулерін қамтамасыз етуге
міндетті».
Мүмкіншіліктері шектеулі ... ... ... ... ... халықаралық заңдылықтармен бекітілген. Мұндай жағдайда,
әсіресе балалар бірінші кезекте қамқорлық пен көмекке ие ... ... ... (1959 ж) Декларациясында былай дейді: «Барлық балалар
нәсіліне, ақ-қаралығына, жынысына, тіліне, дініне, дініне, саяси және ... ... ... жері мен жағдацына қарамастан, төмендегі аты аталған
мүмкіншіліктердің бәріне құқылы:
Ерекше қамқорлықпен ... ... ... ... ішуге, баспана
және медициналық қызметпен қамтамасыз етілуге, тәрбиеленуге, рухани және
физикалық жағынан дамуға, денсаулығы ... ... ... ... ... ... қамқорлыққа, ата-анасының және ... да ... мен ... егер ағайын-туыстары жәрдемдесе алмаса,
онда үкіметтің ... ... ... ... ... кей жағдайда мүмкіншілігі шектеулі немесе түр-сипаты
өзгешелеу, яғни ... ... ... мен қарым-қатынасына қарсы
тұрады. Мұны жасыруға болмайды. Адамдарды жарамды және жарамсыз деп бөле-
жара қарау тек қана ... ... ... ... Бұл ... зерттеулер мүмкіншілігі шектеулі балалардың проблемаларын әлеуметтік
жағынан қарастыру қажеттігін айғақтап отыр. Бұл – адамдар мен ... ... ... ... болу ... көрінісі. Бұған қоса
мүмкіншіліктің шектелуі адамның қажеттілігін қабілеттілігін ... ... ... үшін шеңберден шыға алмайды. Демек, мүгедектіктің негізгі
проблемалары – тең ... ... ... теңсіздігінде болып отыр.
Біздің қоғамда ұзақ жылдар бойы мүмкіншілігі шектеулі балалардың ... ... ... беру тек қана мемлекеттік жүйедегі арнайы ... ... ... келді. Мамандардың пікірінше, бұл үрдіс дағдарысты
жағдайға алып ... және ол ... ... ... ... ... (стигматизация) ерекше қажеттілікті талап
ететін дефектісі бар бала сияқты (жарамсыз).
Баланы қолдан жасалған ерекше ... ... ... бұл баланың қоғамға
бейімделу қабілетін тежейді.
Арнайы мекемелердегі білім беру және оқытудың ... және ... ... ... ... ... тәрбиесінде және білім алуында
отбасының толық аластатылуы.
Біреудің қарауында болу.
Мүмкіншілігі шектеулі және сау балаларды бөлек оқыту ... ... ... ... де кері ... бар. Мүгедек балалар интернат
жағдайында психологиялық депривацияға ұшырауы мүмкін. Депривация – ... ... ... кезеңі. Мұндай жағдай адамның психо-
әлеуметтік қажеттілігін өтей алмаған ... ... Ал дені сау ... ... ... өсуі ... ... кезіктіреді
және осынау сезім-күй өскен сайын оның бойында сақталып қалады. Бұл ... ... ... ... ... үрдістен алып шығып, жаңаша,
реабилитациялық орталықтар құрып, бүгінгі ... ... сай ... ... ... отбасылармен балаларға қол ұшын беретін ... ... Жыл ... мүмкіншілігі шектеулі балаларға деген
қоғамның көзқарасы өзгеріп келеді. Бұрынғыдай ... ... жан ... қоғамның белсенді мүшесі және өз тағдырына батыл сеніммен қарайтын
адам ретінде қабылдауда. Осы ... ... ... ...
қоғамдағы кеміс балалардың жан айқайын, яғни аурудың себеп ... оның бала ... ... қандай бөгеттер жасап отырғандағын
анықтау, мүгедек балалармен ... ... ... дені сау ... ... ... жағдай туғызу, қоғам мен
жеке адам түсінігіне жарымжан балаларға әркез ... ... ... етуге үйрету. Дімкәс баланың өмірге келуі шын мәнінде отбасында
психологиялық өзгерістерге алып ... ... ... ... ... ... ... бірі. Бұл процесстің негізгі мақсаты мен
міндеті – жалпы ... ... ... Яғни ... ... ... бійімдеу, азаматтық қасиеттерін қалыптастыру
бұлардың бәрі дефектіге сәйкес ... ... тән ... ... ... бұл түрі тек қана педагогтармен емес. Арнайы
мамандардың көмегімен жүзеге асқаны орынды. Және бұл ... ... ... ... ... көмек беру жағдайында өткені дұрыс.
Жас ерекшеліктерін ескере отырып шешім қабылдауға, өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ете ... деңгейге
бейімдеу қажет.мұндай балалардың тәрбиесі өзара жақсы, түсінісиікті қажет
етеді және ... ... ... өз-өзіне сенімді тәрбиелеудің мәні зор.
Әлем ғалымдары мүгедек балалардың отбасында тәрбиеленуінің маңызы ... ... ... мен ... ордасының бірін-бірі толықтырып,
тәрбиелеуі олардың қоғамдық пайдалы қызметке тез ... және ... ... ... ... бавйқады. Оның үстіне ... ... ... ... ... ... ... тәрбиесі бір-біріне қарама-қарсы екі ұғымнан тұрады. Олардың бір
түрі – «шеттетілгендер», яғниата-анасы ... ... ... ... ... етеді. Ал оның ішкі әлемне үніліп, ... ... ... ... ... ... ... жазалайды.
Мүндай отбасындағы балалар іштей күйзеліске түседі. Ата-аналарының
сүйіспеншілігіне, махаббатына қақымыз жоқ деп ... ... ... ... пайда болады. Осыдан барып баланың тіл дамуында,
тәрбиесінде дипрессияға тән ... ... ... ... ... интеллектуалдылығына кері әсерін тигізеді, білім деңгейін тежейді.
Екінші бір жағдай - баланы шектен тыс ... алу. ... ... «кінәсін» сезініп оны тым бос ұстап еркелетеді, кез-келген
өтінішін ... ... ... ... өскен бала бұйығы келеді.
өз-өзіне сенімсіз, әлжуаз болып өседі. Мұндай балалар ... ... ... ... тап болады. Егер отбасында дені сау ... ... ... ... ауру ... кері әсер ... Мұндай
жағдайдаотбасында тепе- теңділіктің болуы маңызды рөл атқарады.Көп жағдайда
дені сау балалар дімкәс балаға ... ... ... оның өз ... ... ... әрі шеттетеді. Бұған қоса жарымжандыларға кәдімгідей
талаптар қойылады. Ата-аналар көп ... ... ... ... ... дені сау ... ... тыс қалады. Осынау жағдай сау
балалардың психологиясына кері ықпал етеді. Мұндай жағдайда сау ... ... ... қажет. Өйткені олар өсе келе ауру баладан ... ... ... ... айтуына қарағанда, егер отбасына дені
сау, кемінде екі бала ... онда ... ... ... ... екен.
Баланың өсіп-өнуінеотбасындағы қалыпты жағдайдың әсері мол. Сондай-ақ,
олардың достарымен араласуының пайдасы да шаш ... ... ... ... сыйына қарап, құр қол жайып отырып ... ... ... да мүгедек балаға қол ұшын беруге дайын болулары ... ... ... тәжрибе корсеткендей, мүгедек балалардың тәрбиесі ата-
аналармен мамандардың ... ... ... ... ... жетіліп
дамуына ықпалды келеді. Отбасы мүгедек баланың қалыптасуына, алғашқы қадам
жасауына жәрдемдесуі тиіс. Оның ер ... ... ... ... ... ... бала дүниеге келе қалған жағдайда оның тәрбиесіне отбасының
әрбір мүшесі ... ... ... ... ... ... ... бірге ала келеді. Алғаш рет ... ... ... ... ... ... Одан ... өздерін кінәлі
санау басталады. Ауру бала отбасындағы ұрыс-жанжалды ауыр қабылдап, ... ... ... өз ... ... ... ... тыс
қамқорлық, оған аяушылықпен қарау жарымжанның әлеуметтік ... ... ... ол көп ... ... дерттердің
бастауына жол ашады.
2.2. . Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтік педагогикалық
бағыттаудағы ізденіс жолдары, сүйемелдеулеріне ұсыныстар
Үйде жүргізілген ... ... ... ... үйде ... ... психолого-медико-педагогикалық комиссиясының ... ... ... ... ... ... ... қатарындағы
мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларға жүргізілді. Шығыс Қазақстан ... ... ... ... ... ... қорғау бөлімінде
мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларға қызмет көсету үшін үйде әлеуметтік
көмек көрсету бөлімшесі 2004 жылы ... ... ... бөлімшесі
мүгедектер қатарындағы мүмкіндіктері шектеулі 70 ... ... ... ... 12 ... ... ... атқарады. Олардың
үшеуі орта медициналық біліммен, алтауы орта ... ... ... ... ... ... педагогикалық білімі бар. Әр біреуінің
штаттық бірліктерінің саны бір әлеуметтік қызметкердің 6 баладан ... ... ... ... ... ... ... дамуы
мен жүріп-тұру белсенділігіндегі ауытқулар дәрежесін ескере ... ... ... ... ... 4-5 бала ... ... Күтім
жөніндегі әлеуметтік қызметкер –кесте бойынша балаға аптасына кемінде 2-3
барылады. Үйде әрбір қатынаған уақытты, ... ... ... ... тіркеп отыратын күнделікке жазылады. ... ... ... әр ... ... ... ... санитарлық-гигиеналық машықтары бақылау күнделігінде
тіркеліп ... ... ... алу үшін ... ... ... болады:
баланы қызмет көрсетуге қабылдау туралы ата-анасының немесе баланың өзге де
заңды өкілдерінің өтініші;
басқа адамның күтімі қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... медициналық картасы (1-
қосымша);
мүгедектігі туралы халықты әлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы
органның аумақтық ... ... және ... ... анықтамасы қажет (2-қосымша).
Ата-анасының өтінішінен кейін, әлеуметтік көмек бөлімшесімен ата-
анасының арасында келісім-шарт бекітіледі. Қызмет ... ... ... ... ... басқа да заңды өкілдерінің ... ... ... ... ... ... балаларды тексеру, оның
мүддесі мен мұқтажын білу мақсатымен баланың қоршщаған микроортны зерттеп,
оны баланың және оның ... ... ... ... ... көмектің нақты түрі мен нысанын белгілеу, психолого-
медико-педагогикалық мамандары жасайтын жеке ... ... ... жеке ... ... ... құрамыз. Бұл қызметтер мүгедек
баланың ... ... ... Ата-аналарға ауру баланы ... ... ... және ... ... ... үйрету, балаларды жүріп-тұру мен әлеуметтік машықтарға, мінез-
құлық, өзін-өзі бақылау мен қарым-қатынас дағдыларын үретуге көмектеседі.
Оңалту ... іске ... және ... ... ... ... ата-
аналармен жұмыс жүргізіледі. Мүгедек баланың бос уақытын ... ... ... ... көрсету, олармен жеке және топтық іс-шаралар
ұйымдастыру ... ... ... ... ... бірінші медициналық көмек көрсету әлеуметтік ... ... ... ... бойынша протез-ортопедиялық
бұйымдармен, техникалық және өзге де ... ... ... жәрдем
көрсетіледі. Ал қамтамасыз етілгендер қатарындағы, мүмкіндігі шектеулі
мүгедек балалар ... ... ... атаулы әлеуметтік көмек
алуларына құжаттар рәсімдеуге, демеуші көмек ... үшін ... ... ... ... ... ... жалғастыру.
Зерттеу жұмысымыздың алғашқы кезеңі мүгедек балалардың отбасымен
танысудан басталды. Отбасымен ... ... ... ... ... алға ... шектеулі мүгедек баланың отбасындағы тәрбиелік ерекшеліктерін
анықтау;
мүгедек баланың туғаннан бастап осы ... ... ... ... ... ... ықпалын анықтау.
Іс-тәжірибені жүргізу барысында мүмкіндігі шектеулі мүгедек ... ... ... жұргізіледі. Сұхпат 30 мүгедек баланың ата-
анасына сауалнама түрінде ... ... ... мен ... ... ерекшеліктері және ата-анасының қоғаммен қарым-
қатының диагностикасы».
Жүргізу нұсқауы: Саулнама сұрақтарымен танысу. Егер сіз ... ... ... ... ... ... нөмірін белгілеңіз. Ал
егер жауап беруге ... ... ... ... ... ... ... болсын, сіздің жауабыңызға отбасыңыздағы өзіңіздің сеземіңізді
білідіресіз адал жауап беруге тырысыңыз.
Сауалнама сұрақтары:
Менің істеріме басқа отбасы мүшелері риза ... қай ... ... де ... ісім ... емес.
Мен көп нәрсені істуге үлгермеймін.
Отбасындағы болған келеңсіз жағдайларға тек мен кінәлі сияқтамын.
өзімді жиі қорғансыз сезінемін.
Үйде үнемі ашуланамын.
Мен үйдее болганда ... ... ... ... ... ... зәру.
Мүгедек бала дүниеге келген кезде қиындықтар бірге келді.
Мүгедек балама дастары, туыстары, қоршаған ортасы жағымды әсер етеді.
Отбасындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек бала ... ... ... жерде әлеуметтік-психологиялық, педагогикалық, медициналық көмек
көрсету орталықтарына ашылуын қалайсыз ба?
Отбасыңызға әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... орта ... ... қажеттілігіңізді қанағаттандара ма?
Үйде үнемі ұстамдалақ танытамын.
Қорытындыны сараптау:
Белгеленуі: шеңбермен қоршалған жауап 1 баллға теңестіріледі
«Т»-алаңдаушылық, «В»-кінәлә сезіну, «Н»-психо-жүйкелік қысым, «С»-
жалпы отбасының ... ... ... ... ... арналған балнк.
|белгілеулер ... саны ... |Д/з |
|1 |5 |9 |13 | | | |
|2 |6 |10 |14 | | | |
|3 |7 |11 |15 | | | |
|4 |8 |12 | | | | ... ... 30 ... 85%-да мүгедек бала дүниеге
келген кезде алғашқы психологиялық ... ... олар ... ... ... жауап берген аналардың 60%-ы мүгедек бала ... ... ... отбасын тастап кеткен. Отбасыларының 10%-ы ... ... ... ... ... өз ортасына қабылдау қалыпты ... ... Осы 10% ... ... отбасылар кіреді. Олар ата-анасы және
дені сау балалары бар жанұялар. 5% ... ... ... ... ... өткерді, бұған отбасыларындағы ... ... пен ... ... Зерттелушілердің 80%-ы мүгедек балаларды
тәрбиелеудегі негізгі мәселелері – олардың ... ... ... ... деп ... ... ойынша мүгедек
балаларды балабақшаға алмайды, ... ... ... және ... ... беру ... бар екенін
білмейді. Қарым-қатынас кезінде 20% ата-аналар ... ... ... бар ... достарынан, таныстарынан естіп, білген.
Отбасылардың 90%-ы балаларын ... ... ... ... дап ... жан-жақты хабар алар едік деген ойда. Ата-аналардың 10%-ы
әлеуметтік қызмет үйге патронаж жасау арқылы болса дейді. 60% ... ... ... ... ... ... деп шешті. Мемлекет
тарапынан қорғауды қажет етеді, мүгедектік зейнеақысы ... ... 40% ... ... ... мүгедек балаларын қалыпты қабылдады деп,
мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалармен іс-шаралар, мейрамдар ... 80% ... ... бала ... ... соң ... ... себебі, дәрі-дәрмектер олар үшін қымбытқа түседі. Осындай
жауапты жалғыз басты аналардың 50%-ы берген. Бұл ... тек ... күн ... ... ... ... ... әжелері
тәрбиелеп отыр. Тек 10%-нда ған қаржылық жағдайы қалыпты. 90% ... ... ... қамсыздандыруды өз балалары үшін қажет деп
санайды.
Зерттеу жұмысының екіші ... ... ... ... ... ... сауалнама жүргізу мақсаты отбасының кемтар
балаларды тәрбиелеуге дайындығын ... ... 2 ... ... және ... ... ... шектеулі балаларға әлеуметтік-
педагогикалық тәрбиежұмысын ... ... ... ... жасыңыз нешеде?
Сіздің біліміңіз қандай?
Әлеуметтік орныңыз қандай?
Мүгедек бала дүниеге келгендегі сіздің реакцияңыз;
Мамандардың ... ... ... ... ... ... ма?
өзіңізді кінәлі сезінесіз бе?
Басыңызға түскен қиындақты басқара аласызба?
Отбасыңыздың мүгедек баланы қалыпты қабылдағанын қалайсыз ба?
Баланың өмірі ... өте ... ... ... ... балаларымен әлеуметтік-педагогикалық
тәрбие жұмысын жүргізуге дайын екендігін төмендегі кестеден көрсетеміз (%)
|Деңгей |Мүгедек |Мамандар |өзін-ө|Жағдайды ... ... ... ... ... |дың |зі |басқару, |ның |дау, |лық ... ... ... ... |тұйық |алаңдау |деңгейі |
| | ... ету ... ... | | |
| | | | | ... | | ... |80 |80 |10 |90 |70 |50 |70 ... |60 |60 |68 |50 |75 |68 ... |10 |5 |90 |1 |15 |90 |50 ... ... Мүгедек балаларды ата-аналарының қабылдауы
Бұл саулнамаға сараптама жасап, мынадай ... ... ... ... ... ... жұмысқа дайындығы
педагогтық процессті маманның басқаруымен іске асырылады. Бұл әлеуметтік
педагогтың оңалту ... ... роль ... ... ... отбасылар белсенділік танытады. Жағдайды басқара алады. өзін-өзі
кіналауы төмендеп, ... ... және ... ... мұндай отбасылар
әлеуметтік қоғамда жан-жақты байланыста болады. Мұндайда ... ... ... жүреді. Орта деңгейде: ата-аналардың ... ... ... ... ... ... іске асырылады. Бұл
мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіру ... ... ... ... ... ... ... Ата-анасы мүгедек
баласы алдында өзін кінәлі сезінеді әлеуметтік қоғаммен ... ... ... ... ... қарайды. Төменгі деңгейде ата-
аналардың алаңдауы жоғары, өзін-өзі кінәлі сезінеді ... ... ... ... ... ... мүгедек балалармен көңіл-
күйін зерттеу әдістемесі жүргізілді.
Мүгедек баланың мінез-құлқы мен өзін бағалауын біле отырып, қоршаған
ортадағы эмоционалдық жағдайын анықтау ... Осы ... ... ... әдістемесін қолданамыз. Бұл әдістеме мүгедек балаға,
өзіне, сыныптас құрбыларына ... ... ... өзін ... ... өзін ... ... туралы көптеген
сұрақтарға жауап алуға көмектеседі.
«Оқушының көңіл-күйін зерттеу әдістемесі»
Бұны сурет тест арқылы анықтауға болады. Тест ... ... ... жүргізіледі. Зерттеуші тақтаға немесе ақ қағазға 6 түрлі адамның
бет әлпетін салады.
ұнайды өте ... ... ... сутетті тіпті мүгедек бала да оңай салады.
Нұсқау: «балалар, менің салған суретіме назар аударыңдар. Суреттер
бірдей ме, әлде әр-түрлі ме?». ... ... ... ... ... неде екенің ... түс. ... ... кейде
«біреулерікөңілді», «біреулері ренжулі», т.б. жауапты айтулары ықтимал.
«Адамның жүзінде күлкі байқалса,қандай көңіл-күйді байқауға ... ... ... ... ... ... ... тығырыққа тірелетін болса,
сұрақтарды одан да жеңілдетуге болады. Сөйтіп, әрбір бет-әлпеттің көңіл-
күйіне ... ... ... ... ... ... ... да тапсырмалар беруіне болады. Осы жауаптардың артында баланың ... ... ... ... да ... Тест ... бала
мұғалімге бір реңдегі жабырқыу суреттерді салып беретін ... ... тура ... ... ... ... ... мүгедек балалардың алдын алу және коррекциялау
жүйесінің құрылымдық-функционалдық моделі ұсынылады[4].
Модель негізгі үш ... ... ерте ... ... ерте алдын алу;
арнайы коррекциялық жұмыстар.
Сонымен қорытындылай келе, мүгедектіктің алдын алу үшін ... ... ... ... ... ... керек.
Зерттелген мәселелер бойынша әдебиеттерді талдай келе, мүмкіндігі
шектеулі балалардың ... алу үшін ... ... ... әлеуметтік қорғау мәселелерін зерттейтін заңнамалық база жасау
керек;
қоғамға жан-жақты кірігу үшін оларға мүмкіндіктер жасау керек;
ағзаның жетілуіндегі ... ерте ... ... ... ... және ... ұйымдардағы, қатерлі
топтардағы балаларды ерте ... бала ... ... ... ... алу ... ... осы да, басқа да шаралар қолданылып, жағдайлар жасалатын
болса, еліміздегі мүгедек балалар саны ... еді. ... ... оңды
шешімін тапқан кезде мүгедек балалар да қоғамнан өз орнын таба алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде,бала құқықтары мен бостандықтары ескеріліп, ... ... ... тең ... ... ... ... қоғамда
мүгедек балаларды әлеуметтік қорғаудың алатын орны ерекше. Бұған дәлел 2002
жылы 11-шілдеде қабылданған «Мүгедек балаларды әлеуметтік және ... ... ... ... ... ҚР-ң Заңы. Осы заң мүгедек
балаларды әлеуметтік, медициналық, педагогикалық ... ... ... мен ... ... ... шектеулі мүгедек балаларға
көмек көрсетудің тиімді жүйесін жасауға, оларды тәрбиелеу, оқыту, ... ... ... ... ... ... шешуге, балалар
мүгедектігінің алдын ... ... ... ... да ... ... ұшын ... дайын болу керек. Отандық және ... ... ... балалардың әлеуметтенуі ата-аналармен мамандардың
бірлесе ... ... ... ... ... ... ... келеді. Мүмкіндігі шектеулі ... ... ... ... ... ... ... климаты да әсер етеді, олардың
туыстарымен, қоғаммен, дастарымен ... ... ... ... өз
қайғысына тұйықталып, мүгедек баласын барынша ұялуына жол бермеу керек.
әлеуметтік ортамен үнемі ... ... ... ... ... әлеуметтенуіне ғана емес, сондай-ақ қоғамның, ... ... ... ... және ... шағынан жабысқан кеселдің түп төркіні
қоршаған ортаның ... ... ... ... ... жағдайдың нашарлығынан, темекі мен ішімдіктің, кейбір
дәрігер мамандардың тарапынан жіберілген ағаттықтан болатыны рас. ... ... ... ... ауыз ... ... сиғызып, тіршіліктегі
кейбір салғырттыққа мән берілмейтіні. Жағдайдың негізгі ... ... жол ... ... ... алынған тапсырмаларды шешу жолында бірнеше кезеңдер қойылды.
Мүгедектік мәселесі бойынша әдебиеттерге теориялық талдау ... ... ... ... ерте ... алу және ... құрылымдық-функционалдық моделі жасалды. Медициналық-әлеуметтік
және еңбекпен оңалту сұрақтарын әлеуметтік ... ... ... ... ... анықталды. Социумдағы әлеуметтік жағдайды ... оған ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
педагогикалық, психологиялық нақты көмек формалары және түрлері ұсынылды.
Яғни мүгедек балалардың дамуы мен тәрбие ... ... ... ... ... ... ... атқаруы тиіс.
Сонымен отбасында мүмкіндігі шектеулі мүгедек баласы ... ... ... ... және оның шешу ... ... ... бағыты болмақ.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.-Алматы: Жеті жарғы.-2005.-
186б.
2. Қазақстан Республикасы. ... Заң. ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы// Егемен Қазақстан.- 2002.-
27 наурыз.- Б.4
3. ҚР. ... Заң. ... ... мүгедектердің
әлеуметтік қорғалуы ... ... ... ... мен ... ... туралы// Егемен Қазақстан.- 2001.-
19 қаңтар.-Б.2
4. ҚР. Президент. Заң Кемтар балаларды ... және ... ... ... қолдау туралы" заңы // Егемен Қазақстан .-
2003. - 17 қаңтар.
5. Неке және отбасы заңы .- Алматы: Жеті-жарғы.-2003.- 46 б.
6. ... Ж. ... ... ... 2000.-N1.-
Б.45-48.
7. Баймұқанов М. Кемтар балаларға әлеуметтік қамқорлық қажет// Заң.-
2002.-N2.-Б.26-30
8. Антология социальной работы / Сост. ... 5т М., ... ... К. Ү. Жаназарова З. Ж. Отбасымен әлеуметтік жұмыс.- Алматы:
Қазақ университеті.-2003.-133б
10. Выготский Л.С. ... ... М., ... ... ... Л.С. ... обучения и умственного развития» // ... ... М., 1956. ... ... Қ. ... ... ... |
|Дюркгейм Э. Социоллогия и теория познания. //Хрестаматия по истории |
|психологии /под.ред. Гальперина П.Я.М., 1980. 219б. ... А. И. ... А.Д. ... ... ... ... Жалпы және әлеуметтік педагогика/құрастырған педагогика |
|ғылымының кандидаты, ... ... К.Ш. ... ШГИ, 2006 – ... ... ... // ... личности: Тест / Под.ред. |
|Ю.Б.Гиппенрейтер, А.А.Пузырея. М., 110б. ... Р.В. ... ... ... ... – М., ТЦ Сфера,|
|2005 – 480б. ... К. К ... о ... // ... ... психологии: |
|Текст/ под.ред П.Я.Гальперина, ... М., 1986. 228б. ... Ж. ... Г. ... ... ... оқу орнындарының студенттеріне арналған ... ... З. ... ... Сб. ... М., |
|Просвещение,1990. 440б. ... Л. ... ... ... // Сб. ... М., 1992. ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... жеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... сақтау ... ... ... жүргізуге жауапты ... ... ... жұмыстарының нәтижесіне берілген
баға___________________
________________________________________________________________________
___
Қайта ... ... бас ... ... ... меңгерушісінің ... ... жеке ... ... жеке ... ауру екенін білу
1. ауырған адамды зерттеу негізінде ауруды айыру ғылыми және оқу
жұмысы ... ... ... ... ... ... мінездеме
3. психология-педагогикалық мінездеме
Экспертиза қорытындысы:
4. Шектеулі қабілеті бар
өз-өзіне ... ... ... тәртібін қадағалау
оқуы
|Оңалтудағы қажеттілікті өткізу |жүзеге асыру |ОЖБ орындаудағы |
|бекітілді ... ... |
| | ... |
| ... ... | ... ... кеңесі | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... және ... | | | ... ... ету | | | ... көз ... құралы | | | ... ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... | | | ... қимыл-қозғалыс құралы | | | ... ... | | | ... | | | ... ... арналған техникалық | | | ... | | | ... дене ... әлеуметтік | | | ... | | | ... ... ... үй | | | ... ... | | | ... ... беру ... | | | ... | | | ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... кемістігі | | | ... көз ... ... | | | ... ЛФК) | | | ... ... ақпарат көмегі | | | ... ... заң ... | | | ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... эпикриз
1. ОЖБ жүзеге асырылуы
белгілі мерзімде жүзеге асырылуы
белгілі мерзімде толығымен жүзеге аспауы (әр ... ... ... ... жаңа өңдеу анализ есебінің жүзеге асырылған іс-шаралары
2. ОЖБ ... ... ... орта ... ... |ОЖБ ... |ТАӘ ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... шектеулі | | |
| ... бала | | ... және оның ... әлеуметтік күәлігі
1.Паспорттық анықтамалар
1. ТАЖ___________________________________________
2. Жасы білімі______________________________________
3. Оқу орны________________________________________
4. Мекен-жайы______________________________________
5. ПМПК ... МСЭ ... ... ... мінездемесі (құжаттарды оқу барысында, отбасына
қатанау, оның мүшелерімен жеке сұхпат негізінде)
2.1 Отбасы құрамы (адам ... ... ... ... ... ... тізіп жазу) ... ... ... ... ... ... |
2. ... ... ... үй, жеке ... жалға алынған пәтер, жатахана, түрғын үйі жоқ.
(керектісінің астын сыз)________________________
- тұрғын үй ____________________көлемі______________________
- ... жеке ... ... (керектісін
сыз)______________________________
- қоммуналдық ... газ, суық және ... су, ... ... жылы ... ... ... (баланың тамақтану ... ... ... ... ... ... ... қарай
ма?)_________________________
3. Материалдық жағдайы:
- отбасының барлық кірісі __________________________________
- ... ... ... ... ... көздер___________________________________
4. Отбасы мүшелерінің қатынаста болатын ұйымдары
|Ұйымдардың атауы ... ... ... ... | |
|Ата-анасының жұмыс істеу | ... | ... ... | ... толмағандар істер | ... | ... ... | ... ... ... ... | ... | ... да ... | |
5. ... ... ... ... ... ... ... қабылдау
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
_____.
2. Баланың спирт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... еңбек ету ерекшеліктері(үйдегі тұрмыстық міндеттерін
бөлісуі, ... ... ... ... ... ... бос ... ... әлеуметтік-педагогикалық ерекшеліктері ... ... ... ... тәрбиесі
____________________________________________
12. ... ... ... ... ... мінездемесі
_________________________________________
14. ... ... ... ... ... ... ... портреті
_____________________________________
1. ... өз ... ... ойы
_______________________________________
1. ... ... ... ... өзі ... ойы
__________________________________________________
1. мінезінің жағымды көріністері ___________________________________
2. ... ... ... жақын, адал ... ... ... ... ... және
қызығушылығы__________________
5. баданың өз ... ... ... ... бала ... ... ... ... ... ... ... мүгедек баланың қажеттілігі
_______________________
1. ... ... ... ... ... ... көмекке сұранысы құқықтық, медициналық,
басқа
да._________________________________________________________
___
3. Протездік ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... түзету және
ерте алдың алудың структуралық-функционольдық моделі
|Комплексті үш ... ... алу ... ... жағдай | |өзі-өзі көрсету | ... |
| | ... | ... |
| | ... | | ... | ... | ... |Психологиялық-|
|берген баға | ... | |ң ойы | ... |
| | | | | | ... ... ... толық жүргізілуін қадағалау
педагогикалық процесске гуманистік көзқараспен психологиялық-педагогикалық,
медико-санитарлық жағдай туғызу
мүгедек балалармен қарым-қатынаста болужәне оларды ... ерте ... алу ... ... ... ... әлеуметтік педагогикалық процесске сараптама жасау
ІІ-этап
тәрбиелеушілермен жұмыстың мақсаты мен міндеттерін анықтау;
«ата-аналар» , «құрбылар», «педагогтар» бағдарламасына талдау жүргізу
арнайы ... ... ... ... ... ... эфектілігіне көңіл аудару
ІІІ-этап
мүгедек баланың болашағын анықтау
мүгедек балаға топтық қолдауды ұсыну
мүгедек баланың мәртебесінің жоғарылауы және ... ... ... ... ... тарату
| ІV-этап |
|мамандандыры|
|лған |
|орталықтар |
-----------------------

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
Flash MX-те жұмыс жасау мүмкіндігі25 бет
«Агросервис Шапағат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есептіліктері мен алғашқы құжаттары33 бет
«АСМЕЛ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ұйымдастыру - экономикалық сипаттамасы27 бет
АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНДА ҚЫСҚЫ ОЛИМПИЯДА ӨТКІЗУ МҮМКІНДІГІ41 бет
Асем-ай жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің баскару жұмысының ақпараттық жүйесі29 бет
Бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке үйретуде өзбетінше жұмыстардың маңызы (Әдебиеттік оқу пәнін оқыту әдістемесі бойынша, 3-сынып)55 бет
География пәнінде сарамандық жұмыстардың орындалуы34 бет
Дарынды балалармен жұмыс жасау жолдары23 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь