Сұлтанмахмұт Торайғыров

Сұлтанмахмұт Торайғыров (28.10.1893, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Уәлиханов ауданында дүниеге келген-24. 5. 1920 жылы Павлодар облысы Баянауыл ауданында қайтыс болған) - ақын, ағартушы.
С.Торайғыровтың 3 жасында шешесі қайтыс болып, 6 жасына дейін әжесінің тәрбиесінде болған. Кейін әкесі екі ұлымен Баянауылға көшіп, Торайғыр көліне таяу жерге қоныстанған. С.Торайғыров алғаш әкесінен ескіше хат танып, 13 жасында Мұқан, Әбдірахман, Тортай деген молдалардан дәріс алды. Өлеңге үйір, шығыстық сюжеттер негізінде жырлар туындатқан Мұқан молда тәлімінің С.Торайғыровтың ақын ретінде қалыптасуына игі әсері болғанымен, баянаулдық Әбдірахман молданың қаталдығы, өлең шығарғаны үшін жас қаламгерді жазалауы оның дін мен молдалар жайлы теріс көзқарасының қалыптасуына негіз болған. 1911ж. жаңаша оқыған Нұралы ұстазының көмегімен қазақ, татар тілдеріндегі әдеби кітаптармен, газет-журналдармен танысады. 1912ж. Троицкідегі Ахун Рахманқұли медресесіне түседі, бірақ мұнда бір жылдай оқыған ол өкпе ауруының зардабынан оқудан шығып қалады. С.Торайғыров енді медреседе оқуды қойып, орысша оқу іздейді, қала маңындағы елде жаз бойы бала оқытады. Осы кезден ақындыққа ден қойып, 1912-13ж. аралығында «Оқып жүрген жастарға», «Тәліптерге», «Ендігі беталыс», «Оқудағы мақсат не?», «Анау-мынау», «Жарлау», «Досыма хат», «Кешегі түс пен бүгінгі іс», «Түсімде», «Қымыз» т.б. өлендерін және «Зарландым» атты ұзақ очеркін жазды. Осы тұста «Қамар сұлу» романын жазуды бастады. 1913ж. күзінде Троицкіге қайтқан С. Торайғыров «Айқап» журналына жауапты хатшы болып жұмысқа орналасып, «Өлең һәм
        
        Сұлтанмахмұт Торайғыров (28.10.1893, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы,
Уәлиханов ауданында дүниеге келген-24. 5. 1920 жылы ... ... ... ... болған) - ақын, ағартушы.
С.Торайғыровтың 3 жасында шешесі қайтыс болып, 6 ... ... ... болған. Кейін әкесі екі ұлымен ... ... ... таяу ... ... ... алғаш әкесінен ескіше ... 13 ... ... ... ... ... молдалардан дәріс алды.
Өлеңге үйір, шығыстық ... ... ... ... Мұқан молда
тәлімінің С.Торайғыровтың ақын ретінде қалыптасуына игі әсері болғанымен,
баянаулдық Әбдірахман молданың ... өлең ... үшін ... ... оның дін мен молдалар жайлы теріс ... ... ... 1911ж. ... ... Нұралы ұстазының көмегімен
қазақ, татар тілдеріндегі әдеби кітаптармен, газет-журналдармен танысады.
1912ж. Троицкідегі Ахун ... ... ... ... ... ... ... ол өкпе ауруының зардабынан оқудан шығып қалады.
С.Торайғыров енді ... ... ... ... оқу іздейді, қала маңындағы
елде жаз бойы бала оқытады. Осы кезден ... ден ... ... ... жүрген жастарға», «Тәліптерге», «Ендігі беталыс»,
«Оқудағы мақсат не?», ... ... ... ... ... түс ... іс», ... «Қымыз» т.б. өлендерін және «Зарландым» атты ұзақ
очеркін жазды. Осы тұста ... ... ... ... ... ... Троицкіге қайтқан С. ... ... ... жауапты
хатшы болып жұмысқа орналасып, «Өлең һәм айтушылар», ... ... ... ... өлең кітаптары жайына», «Қазақ тіліндегі оқу,
оқыту жолы қалай», т.б. ... ... осы ... ... аз ғана ... ... ... ақын 1914ж. жазда туған елі Баянауылға
оралады. Ел ішінде мәдени-ағарту жұмысын жүргізетін Шоң ... ... ... ... ісі жүзеге аспады. Осы жылы орысша оқу ... ... ... ... оқуына түсе алмай, біраз дағдарысқа
ұшырайды. Осындай көңіл-күй әсерімен «Ләпет бұлты ... ... ... жазған. «Ендігі беталыс», «Тұрмысқа», «Бір адамға», «Туған
еліме», «Сымбатты сұлуға», «Қыз сүю», «Жан қалқам», ... ... т.б. ... «Кім ... атты ... ... романын дүниеге
алып келді. 1915 жылы Шығыс Қазақстанда ... бала ... ол, ... ... ... ... Катонқарағайда, кейін Зайсанда болады, орыс тілін
үйренеді. 1916-17 жылдардың қысында Томскіде орысша ... ... ... ... ақын ... ... көңілі көтеріледі , «Шәкірт ойы өлеңінде
«қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болам», «мұздаған ... ... ... Осы ... әлем ... классикалық үлгілерімен,
саяси кітаптарымен танысты. 1917 жылғы ақпан ... ... ... жаңа құрылған Алаш партиясы мен Алашорда үкіметінің жұмыстарына
қатынасып, «Алаш ұранын» жариялады. Бірақ ауруы асқынып ... ... ... да ... 1918 жылы ... ... біржола оралады. Ел
шаруаларының дау-шарларын әділ ... ... Осы ... ... әдебиетті көп оқып, «Шал мен қызға», «А, дүние», «Жас ... ... ... ... ... «Айтыс» т.б. өлеңдерін
жазды. Оның шәкірттік кезеңдегі өлеңдері көркемдік тұрғыдан ... ... жас ... ... құбылыстар мәнін түсінуге деген
ұмтылысымен өлең түрімен ... ... ... ... ... Ол
қоғамдағы әділетсіздік пен әйелдердің ауыр тағдыры, діни оқудың схоластик
сипаты жайлы жазды. ... пен ... ... бай мен ... ... ... көрсетуге тырысқанмен, бұл талпынысы биік ақындық
талант пен саяси көзқарасты таныта ... ... 1912 ... ... ... жаңа кезеңінде Абай, Ыбырай негізін ... бет ... ... ... шақырды. «Туған айдай болып
туып, күнді алуға бел буады», тұрмыста жеңуде ... ... ... талмай ізденуді мұрат тұтады. Алғашқы үгіт мәндес өлеңдерінен кейін
ақын лириканың өрісін ... ... ... жан ... іс-әрекетін
суреттеуге ұмтылады. Оның жырларынан тағдырға мойынсұнбай, қасарыса ... ... ... ... өжет мінез танылады. Осы кезден
бастап ақын шығармаларында ескіні ... бой ... Ол ... ... ... ... мінездер мен керітартпа әдет-ғұрып салтына қарсы
күреседі. Табиғат, махаббат тақырыбына жазған өлеңдерінде ақын адам ... ... ... ... ... Ескіге қарсы көзқарас
оны қоғамдағы әділетсіздікпен қақтығысқа әкеледі. Ол өмір ... ... келе ... ... ... ... сырға толы лирикалық жырлар
туындатты. «Қамар сұлу», «Кім жазықты» атты екі роман, төрт ... ... ... ... «Айтыс» жариялады. С.Торайғыров
«Қамар сұлуда» әйел теңсіздігі ... ... ... дәуір шындығын
әлеуметтік тұрғыда талдаса, «Кім ... ... ауыл ... ... ... ... қазақ халқының шаруашылық тұрғыдан дамымаған,
талапсыздық пен шаруаға ... ... ... ... ... ... жаңа ... дамытты. Ол сюжетсіз поэмаларында
өмірдегі сан түрлі мәселелерді кеңінен қамтып, ой ... ... де ашық ... ... ... ... ... қозғалысы өкілдерін елге таныту мақсатын көздеді. Ә.Бөкейханов,
А.Байтұрсынов, М.Дулатовторды таныстырып, бірі-күн, ... ... ... ... ... ... ... жолындағы
еңбектерін саралайды. Алаш өкілдерімен қоса, қазақтың көрнекті тұлғалары
Абай мен ... ... атап ... ... ... ... негізгі сарыны қоғадағы әділетсіздік себептерін ашу, теңдікті
іздеу болып табылады. Ақын бұл ... ... аулы ... ... ... тән ... ретінде қозғайды. «Адасқан өмір» -
С.Торайғыров шығармаларының зор ... ... ақын аз ... көзімен
көріп, ойымен түйген білім-білігімен таныған тұрмыс өткелдерін өзіне ғана
тән асқақ ... ... ... ... ... ... ... түрлі
кәсіппен шұғылданса да ешбірінен қанағат, теңдік таппай, әділетті қоғамды
аңсайды. Шығармада ақын түсінігендегі ... жаңа ... ... ... ... идеясы – адам өмірді өз тілегіне бағындыра
алады және соған ұмтылуға тиіс деген оптимистік ... ... ... бас ... де өз ... әділдік таппайды, қоғам мен адам
арасындағы қайшылықты бітіспес күреске ұластырады. ... ... ... онда ... қала ақыны мен дал ақынын айтыстырып, екі
ортаның қайшылықты жақтары мен ... ... ... ... ... ... ... – жиырмасыншы ғасырдың қазақ қоғамы
шындығын, ондағы жаңашыл ой-пікірді танытатын үлкен ... Оның ... ... ... байланысты, оның реализмі бұлтақсыз, жалтақсыз
айтылған шындыққа, әлеуметтік тіршіліктің шынайы ... ... ... да сыншыл.
С. ТОРАЙҒЫРОВТЫҢ ӘДЕБИ – МЕМОРИАЛДЫҚ МҰРАЖАЙЫ ақынның ... ... ... ... тарихи-мәдени мекеме, 1965 жылы Павладар
облысы Баянауыл ауданы С.Торайғыров атындағы Мәдениет ... ... ... ... мен ақын ұстап, тұтынған жеке заттар мұражайдың төрт
бөлмесіне ... ... ... ақынның балалық шағы мен жастық
кезеңдерін бейнелейтін ... мен ... ... бөлмеде ақынның
замандас құрбылары жайында мағлұмат беретін құжаттар, үшінші бөлмеге ақын
өмір сүрген ортаның ... ... ... ... ... сол ауылдың мәдени өмірі, тұрғындарының қол жеткізген
табыстары, ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
С. Торайғыров шығармалары24 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыров3 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыровтың педагогикалық көзқарастары5 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
БЕЙІМБЕТ МАЙЛИН 17 бет
Алихан Бөкейхан6 бет
Бөкей Ордасы 4 бет
Бөкей ордасының құрылуы9 бет
ХХ ғасырдағы Қазақстан мәдениеті11 бет
Әлихан жаңғырығы. Ә.Бөкейханов өмірі мен өлімі.11 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь