Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді тактикалық - криминалистикалық қамтамасыз ету

ЖОСПАР

Кіріспе...........................................................................................................................4

І.Тануға ұсынудың жалпы сипаттамасын дәлелдеудің процесуальдық құралы ретінде.
1.1.Тануға ұсынудың түсінігі, мәні, маңызы............................................................5
1.2. Тануға ұсынудың түрлері..................................................................................19

II. Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді тактикалық-криминалистикалық қамтамасыз ету.
2.1. Танушы адамнан тануға ұсыну басталмастан бұрын жауап алу...................33
2.2.Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді қамтамасыз ету шарттары................41

Қорытынды.................................................................................................................58

Қолданған әдебиеттер тізімі.....................................................................................60
КІРІСПЕ
Криминалистиканың өзекті мәселелесінің арасында дәлелдемелерді жинау, зерттеу, бағалау және бағалау процестерімен байланысты мәселелер келгенін зерттеу аса маңызды орын алады. Оларды зерттеу көптеген жылдар бойы процессуалдық-криминалистикалық сипат ала бастады.
Криминалистиканың қылмыстық процеспен сіңісіп кететіні бәріне мәлім. Криминалистика туындатқан әдіс-айлалар негізгі көрінісін қылмыстық процессуалдық іс-әрекет шеңберінде табады және қылмыстық процестің басты мақсаттарына жету құралы ретінде қызмет атқарады. Көптеген криминалистикалық рекомендация - ұсынымдар қылмыстық процессуалдық заңда көрініс тауып, заң талаптарының басты элементтеріне айналған, мысалы, сезіктіден, айыпкерден, жәбірленуші мен куәдан жауап алу, т. б .
Тануға ұсыну тергеу әрекеті бұрын қылмыстық процессуалдык заңда толық көрініс таппаған тергеу әрекеттері болатын. Сондықтан бұл тергеу әрекетін толық ашып қарастыру қазіргі криминалистика тұрғысының өзекті мәселерінің бірі болып табылады.
Тануға ұсыну тергеу әрекеті, әрине, дербес тергеу әрекеті болып табылады және оның басты мақсаты-объектінің бірдейлігін, ұқсастығын анықтау.
Бұл тергеу әрекеті өзінің түп мәні бойынша психологиялық тергеу әрекетінің бір көрінісі.
Тануға ұсыну тергеу әрекетіне арналған бұл жұмыстың негізіне В.С.Бурданованың және И.Е.Быковскийдің «Предъявление на опознания на предварительном следствии» сонымен қатар, А.Я.Гинабургтың «Опознания в следственной, оперативно-розыскной и экспертной практике» атты еңбектері алынған болатын.
Қолданған әдебиеттер тізімі

1.Нормативтік құжаттар:
1. ҚР Конституциясы. Алматы, 1997 ж.
2. ҚР қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы, 1997 ж.
З. ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Алматы, 1998 ж.
2. Арнайы әдебиеттер және оқулықтар:
1.Андреев В.И. Сборник материалов научно-практической конференции по проблемам раскрытия, расследования и предупреждения преступности. Караганда, 1994 г.
2.Бычков.С.Ф., Гинзбург А.Я. Следственные действия (Краткий комментарий кУПК). Алматы, 1998 г.
3.Васильев В.Л. Юридическая психология. М., юрид.литература-1991 г.
4.Воробьев Г.А. Тактика и психологические особенности судебных действий: Учеб.пособие.-Краснодар: Изд-во Кубан.ун-та, 1986.-86 с.
5.Гапанович.Н.Н.Опознание в судопроизводстве: Процесс.и.психолог.пробл. Минск:Изд-во Белорус.ун-та, 1975.-175 с.
6.Гапанович Н.Н. Опознание в следственной и судебной практике: Тактика.-
Минск:Изд-во Белорус.ун-та,1978.-160 с.
7.Гинзбург А.Я. Основы оперативно-розыскной деятельности. Алматы, 1997г.
8.Гинзбург А.Я. Криминалистические основы следственных действий: По УПК РК: Учеб.пособие/А.Я.Гинзбург: Под ред.А.Ф.Аубакирова, -Алматы: Данекер, -2002.-306с.
9.Гинзбург А.Я.Тактика предъявления для опознания. М, 1971 г.
10.Глазифин Д.В. Психология следственных действий. Волгоград, 1982 г.
11.Гуценко К.Ф. Уголовный процесс. М., 1996 г.
12.Домбровский Р.Г. Совершенствование форм и методов борьбы с преступностью: -Рига:Изд-во Латвийск.ун-та, 1989.-И8 с.
13.Доспулов Т.Т. Оптимизация предварительного следствия. Алма-Ата, 1984г.
14.Еникеев В.И. Общая и юридическая психология. (в 2 частьях) М, Юр.лит. 1996 г.
15.Еркенов С.Е. Тергеу әрекеттерінің тактикасы/С.Е.Еркенов, С.И.Сұлтанов.- Алматы: Дәнекер, 2002.-228 б.
16.Зорин Г.А. Возможности криминалистического анализа в процессах предварителыюго расследования. Уч.метод.пособие. Юрлитинформ,2001.320 с.
17.Комиссаров И.В. Теоретическое проблемы следственной тактики. Саратов, 1987 г.
18.Когамов К. Краткий научно-практический комментарий к главам нового УПК РК. Алматы, 1998 г.
19.Козлов В.В. Повышение эффективности в расследовании преступлений. Тактико-психологические основы возникновения следствия в уголовном деле.-Науч.ред.Саратов. -1984. 124 -с.
20.Кондратьев И.В. Уголовно-процессуальные и криминалистические аспекты моделирования в расследовании преступлений. Уч.пособие.Караганда-2003 г. 115с.
21.Крикунов А.Е, Маевский А.Ф. Тактика и психологические основы предъявления для опознания. Киев, 1975
22.Лузгин И.М. Моделирование в расследовании преступлений. М, 1981 г.
23.Лупинская Р.А. Уголовный процесс. М.,1996 г.
24.Лукашевич В.Г. Тактика общения следователя с участниками отдельных следственных действий: Допрос, очная ставка, предъявления для опознания, проверка показаний на месте: Уч.пособие.Изд-Киев, 1989. -88с.
25.Образцов В.А. Следственные действия. Криминалист.рекомендации.
26.Образцов В.А. Криминалистика. Юрист 2001. -733 с.
27.Оновалова В.Е. Психология в расследовании преступлений. Харьков, 1978 г.
28.Пирожков В.Ф. Криминальная психология. -М,2001. -189 с.
29.Ратинов А.Р. Судебная психология для следователей. М., 1987 г.
30.Рыжков А.Л., Сергеев А.И. Субъекты уголовного процесса, Тула, 1996 г. 31.Тихонов Б. Проблемы криминалистики и доказательств при расследований преступлений. Межвуз. Науч.лит.- 149-171 с.
32.Удалов Л.Д. Вопросы тактики предъявления для опознания /Криминалистика и судебная экспертиза. 1983 г.
33.Яблоков Н.П. Криминалистика, 1995 г.
34.Якушев С.Ю. Тактические приемы расследования преступлений. Казань 1984 г.

3.Практикалық материалдар.
1.Актуальные проблемы прововедения в современный период. Томск 1991г.
2.Быховский И.Е. Глазырин Ф.В. Питерцев С.
Допустимость тактических приемов при запросе. Учебное пособие 1989г.
3.Бахин В.П, Когамов М.Ч, Карпов Н.С. Допрос на предварительном следствии:Уголовно-процессуальные и криминалистические вопросы. Алматы 1998г.
4.Ведерников Н.Т. Изучение личности обвиняемого по отдельным категориям преступлений. Правовые проблемы борьбы с преступностью. Томск 1980г.
5.Гинзбург А.Я. Опознание в следственной оперативно-розыскной и оперативной практике. Учебное пособие. Алматы 1996г
6.Криминалистическая тактика: Курс лекций под ред. Лаврова С.В, Нургалиева Б.М. Караганда 1999.
7.Копиев Д.П. Установление следователем обстоятельств преступления, имеющих психологическую структуру. М.1984г.
8.Митрохина З.И. Использование данных психологии при производстве допроса и судебно-психологической экспертизы. Текст лекций. 1982.
9.Образцов В.А. Криминалистика:Теория. Понятие и виды криминалистической техники. Тактические основы следственных действий. Общие методики расследования. Учебное пособие 1994.
10.Теория и практика использования специяльных знаний при расследовании преступлений. Сб. науч. трудов. Волгоград 1989г.
11.Тактика использования внезапности в раскрытии преступлении ОВД. Учебное пособие 1990.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
......................................................4
І.Тануға ұсынудың жалпы сипаттамасын дәлелдеудің процесуальдық ... ... ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді тактикалық-криминалистикалық
қамтамасыз ету.
2.1. ... ... ... ... ... бұрын жауап
алу...................33
2.2.Адамдарды тануға ұсынуды ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелерді жинау,
зерттеу, бағалау және бағалау процестерімен байланысты ... ... аса ... орын ... ... ... ... жылдар бойы
процессуалдық-криминалистикалық сипат ала бастады.
Криминалистиканың қылмыстық процеспен сіңісіп кететіні ... ... ... ... ... көрінісін қылмыстық
процессуалдық іс-әрекет шеңберінде табады және қылмыстық процестің басты
мақсаттарына жету ... ... ... атқарады. Көптеген
криминалистикалық рекомендация - ... ... ... заңда
көрініс тауып, заң ... ... ... айналған, мысалы,
сезіктіден, айыпкерден, жәбірленуші мен куәдан жауап алу, т. б ... ... ... ... ... қылмыстық процессуалдык заңда толық
көрініс таппаған тергеу әрекеттері болатын. ... бұл ... ... ашып ... ... ... тұрғысының өзекті мәселерінің
бірі болып табылады.
Тануға ұсыну ... ... ... ... ... әрекеті болып
табылады және оның ... ... ... ұқсастығын
анықтау.
Бұл тергеу әрекеті өзінің түп мәні ... ... ... бір ... ... ... ... арналған бұл жұмыстың негізіне
В.С.Бурданованың және ... ... на ... ... следствии» сонымен қатар, А.Я.Гинабургтың «Опознания в
следственной, оперативно-розыскной и экспертной практике» атты ... ... ... жалпы сипаттамасын дәлелдеудің процесуальдық құралы
ретінде.
1.1. Тануға ұсынудың түсінігі, мәні, маңызы.
Тануға ұсыну тергеу әрекеттерінің ең күрделі түрлерінің бірі ... және оның ... ... ... ... ... ... байқалмайды. В.С.Бурданова және И.Е Быковскийдің анықтауы ... ... ... ... көрген және оның ерешеліктеріменен
белгілері туралы жауап алынған адамға сол ... ... оның ... осы адам сол ... ... ... ... бойынша танығанын анықтау үшін біртекті өзге объектілер арасында
ұсынудан ... ... ... В.А.Образцов
тануға ұсыну ... ... ... ... ... түрі ... айқындайды[2].
Тануға ұсыну бұрынғы заңдылықта болмаған, жақын ... ... ... ... қатарына жатады. ... ... 1961 ... ... ССР ... процессуалдық кодексінде
тұңғыш рет жүзеге асырылды.
Тануға ... ... ... ... ... ... бері ... болғанымен, Кеңес Одағында оны ғылыми
негіздеу үшін бірнеше ондаған ... ... ... ... ... ұсыну өзінің мақсаттары, психологиялық мәні,
өткізу тактикасы мен құқықтық реттелуі бойынша, әрине, дербес ... ... ... ... ... мақсаты соңғы ... ... ... ... ... табылады. Мұнда тергеуші
тануға ұсынылған объект танушы ... ... ... ... байланысты
көрген және бұл туралы жауап берген объект болып табылатын-табылмайтындығын
анықтауға тырысады. Осы белгісі арқылы тануға ұсыну ... ... ... ... ... ... туралы, айыпкердің, сезіктінің,
жәберленушінің тұлғалық мінездемесі туралы, жалпы іс бойынша ... бар ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Психологиялық
аспектіде танудың мәні танушының бұрын байқаған, көрген объектіні ... ... ... ... мен бағалауда көптеген қыйыншылықтар
кездесетін және осы ... ... ... көптеген факторларды ескеруді
қажет ететін күрделі тергеу әрекеттеріне жататындығы өзіне көңіл ... ... ... ... ... және ... қатарына
мыналарды жатқызады: танушының процессуалдық ... оның ... ... егер адам ... танушының танулышыға қатысы; танылушы
объект тергеуді қызықтырушы мезетте байқалған мән-жайлары, жағдайлары және
тануға ұсынылғандығы жағдайлары; танушының осы 2 ... ... ... ... оның ... ... тану объектісінің жеке
индивидуалдық белгілерінің өте ... ... бұл ... ... ... ұсыну іс бойынша
дәлелденуге жататын ... ... бір ... ... ... ... талаптарды, криминалистикалық тәсілдерді
және криминалистикалық ... ... ... ... тануға ұсыну нәтижелерінің шындығының кепілі болады.
Юридикалық әдиебеттерде тануға ұсыну мәселесін С. ... ... және ... ... ... ұсынудың мәні бұрын қабылданған объектіні ұқсатуда немесе
оның топтық ... ... ... ... Тану ... ... ... процессуалдық заң және криминалистикалық ... ... ала ... танушы деп аталатын сезіктіге, айыпкерге,
жәбірленушіге, куәға ұсынылған объектіге осы объект ... ... ол ... ... ... ... анықтау үшін қабылдауға
мүмкіндік береді.
Мысалы танушылар ... ... мен ... ... ... ... ... танысын өлтірген. Мәйітті жасыруға оған 2 жолдасы ... ... ... байланысты тергеу барысында ... ... Ол ... қылмыс жасағанын мойындап, мәйіттің көмілген
жерін көрсеткен. ... ... ... ... ... соң, ол тану ... ұсынылған, сезіктілер бұл кісі өлтіруді А. ... ... ... ... А. ... және оған кісі
өлтіргендігі туралы айып тағылған. Ол өз ... ... ... ... көріп тұрғанымыздай, тануға ұсыну жолымен іс ... ... ... барлық тергеу әрекеттері сияқты тануға ұсыну тек заңда және шынайы
негіздердің бар болуында ғана бола алады.
Заңды негіздер - бұл ... ... ... ... ... ... қабілеттігі. Қ.Р. қылмыстық процессуалдық кодексінің ... ... ... ... ... ... ... затпен ұқсастықты
немесе ерекшелікті аныктау мақсатында тану үшін куәға, ... ... ... немесе затты ұсына алады»[3].
Шынайы (фактілі) негіздер қатарына осы тергеу әрекеттерінің қажеттілігі
мен оны ... ... ... тұжырым жасауға мүмкіндік беретін
тергеушідегі процессуалдық, сол ... ... емес ... ... ... негіздер болмаған жағдайда тануға ұсыну мүмкін
емес (мысалы, тергеуші ұқсас ... таба ... т.б). ... ... ... ... ... тануға ұсыну жолымен
жәбірленушілердің, куәлардың, сезіктілердің, айыпкерлердің ... ... ... ... шығу тегі және олар ... байланыс сипаты көбінесе болжамды түрде түсіндіріледі. Сондықтан,
тануға ұсынудың тағы бір ... - ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайларын анықтау үшін пайдалануға болады,
мысалы, бірнеше тонаушылардың қылмыс жасалған жердегі әрекеттерін ... ... ... айыпкерді айкындау үшін немесе куә көрсетпелерін
жоққа шығару үшін пайдалануы мүмкін.
Тану өндірісінде тергеуші ... ... ... ... үшін объектіні ұсынады және танушыдан ол объектіні ... ... ... ... ... ... мәні-танушы адам оның жадында ... ... ... бейнесін оған басқа объектілермен қатар ұсынылған ... ... ... Оның ... ... ... ... өзгешелігі туралы қорытынды болады. Мұндағы тану өте
күрделі психологиялық процесс және криминалистикадағы оның ... ... ... ... ... механизімі туралы сұрақ күрделі әрі бірқатар ғылымдардың -
физиологияның, биологияның, психологияның, кибернетиканың ... ... ... ... ... сақталу процессін ... ... ... ... ... - рубоноклиндік қышқылдың (РНҚ) құрамының ... ... ... адам ... ... мен тұлғаның
бағытталуына байланысты болатынына назар аударады және т.б. Осы ... ... ... ... ... отырып, танудың психологиялық
процессің қысқаша сипаттап өтейік.
Психологтардың тұжырымдауы бойынша ... ... адам ... ... қатып қалған бейне емес. Материалдық дүниенің объектілері
туралы сезімдік елестер психикалық бейнелер ретінде ... ... ... өмір ... оны ... ... Демек, материалдық
дүниенің бұрын қабылданған объектісі жөніндегі ... ... адам ... зат, ... ... ... ... қайта қабылдағандағы
бейнені қалпына келтіруді аңғартады. Психологтардың айтуы бойынша тану
қолда бар нәсерлерді ... ... ... ... ... ... негізделген. Индивидуалдық және тектік тану ... ... тану ... ... да бір жалғыз объект
танылады. Ол жадыда дәл сол ... ... ... ... Тектік тану - вариативті затта немесе құбылыста тану, яғни,
оны объектілердің белгілі класына жатқызу. Қайта ... де, ... ... сипаты мен мазмұнына қарамастан, тану әрқашанда
қайта қалпына келтіруден жоғары деңгейде тұрады. ... дәл ... және ... ... ... ... тануды
ажыратады[5]. Дәл сол ... тану ... ... ... болғанда және
оны қабылдау жағдайлары қиындатылғанда болады. Мұнда ... ... ... ... ... салдарынан болады.
Ізбе-іздікпен тану варианттарды ұсынып, оларды қорытумен ... ... ... және сатылылығымен сипатталады. Бірінші сатыда
танысшылық сезімі ғана ... ... ол ... ... толық тану
деңгейіне көтеріледі, бұл да тергеу жағдайының қолайлы элементі. Күрделі
танулар ерекше құбылыстарға жатады, ... адам ... ... ... ... ретінде басынан кешіреді (бұрын болғандық феномені).
Тануға ұсыну процесінде тану адамдарды, заттарды басқа объектілерді зат
тануға ... ... тану ... психологиялық негіздерін тергеушінің білуі бұл
күрделі тергеу әрекетін дұрыс үйымдастыруға, алынған ... ... ... басқа дәлелдемелердің көмегімен тексеруге ынталануға
көмектеседі.
В.С.Бурданова мен ... өз ... ... ... ... атап көрсеткен: психологиялық, логикалық, ... ... ... ... ... ... ... психикалық процесі жатыр, ол адам жадында сақталып ... ... ... ... ... ... салыстырудан тұрады және
оның нәтижесінде олардың ұқсастығы немесе ұқсас ... ... ... ... ... біркелкілігі туралы қорытынды жасауға
негіз танушының санасындағы ойша ... ... ... оның белгілерін
тергеуші де, сот та ... ... ... ... ... білу ... қатысушыларына бұл бейненің қалыптасу процесін
түсінуге мүмкіндік ... ол тану ... ... ... - бұл фактіні бекітілген деп санауға ... ... ... ... ... ... ... субъект сезімнің алуан түрлі
органдарымен қабылданады. Негізі жұрттық сезімдер жататын тануға ұсыну ... ... ... ... ... ... ... тану сирек
кездеседі, мысалы, адамды дауысы және ... ... ... ... қатар, объектіні адам санасында сипап сезу арқылы сезінулердің
нәтижесінде қалған ... ... ... да ... ... ... істі ... барысында бір соқыр әйел орамалды сипап сезіну арқылы
одан осы орамал ұрланғаны туралы хабарлаған.
Тануды иіс және дәм ... ... де ... юридикалық қайшылықтағы
көрсетпелер жоқ. Алайда, гигиеналық, ал кейбір жағдайларда ... бола ... ... бұл ... ... шек ... гносиологиялық тұрғыдан алғанда да тануға ұсыну ... ... ... ... ... ... бойынша)
танығанда болады. Мұндайда тергеуші тануға ұсыну ... ... ... ... объектінің тектік біркелкілігін анықтауда тергеуші тиісті объекті
адамдардың немесе ... ... бір ... жататындығы туралы
дәлелдемелер алады. Практикада бұл мынадай жағдайларда орын ... ... оған ... ұсынылған объектінің бұрын ол көрген немесе танушы ... ... ... ... ... ... ұсынылған
объектінің нақты сол объект екендігін толық айғақтай алмайды.
Процессуалдық криминалистикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... беретін тергеу әрекеті:
1) қолда бар дәлелдемелерді тексеру (мысалы, жауап алынған адамдардың
көрсетпелерін ... жаңа ... ... ... барысында басшылыққа ... ... ... береді[6].
Тануға ұсыну барысында танушы адам сатылы түрде бірінен соң бірі
қалаптасушы және танушы ... ... ... ... ... ... немесе заттың бейнесін ұсынуды, түсінуді енгізеді.
Қалыптасушы және танушы ... ой, ... ... сатылары
тән. Танушы процесте, мысалы, танушы объектіні өз тұрғысында қабылдау,
оларды бұрын қабылдаған ... ойша ... бұл ... ... ... ... және ұқсастық немесе ұқсастық емес
туралы сұрақты шешу ... ... ... екі ... ... симультандық (синтетикналық)
және сукцессивті (аналитикалық) тану. ... ... адам ... ... ... қабылдаудан қалыптастырады, мұнда ол осы
объектіге тән қандай да бір әлементерді ажыратпайды және оның ... ... тану ... жиі ... ... тану ... ... (туған-туысқандарды, таныстарды, көп пайдаланатын жеке заттарды және
т.б.тану). Сукцессивті тану ең алдымен бүкіл жеке ... ... ... ... ... оның ... жалпы бейне
қалыптастырылады, өз кезеңде, оның салдарынан объектінің ... ... ... ... жасалады[7].
Симультандық немесе сукцессивті тануға қабілеттілік адамдардың
индивидуалдық психикалық қасиеттеріне ... ... егер іс ... қаралып жатқан болса - сот, тануға ... баға ... ... ол орын ... ... ... тектік
біркелкілік туралы сұрақты шешеді.
Кейбір авторлардың тұжырымдаулары ... ... ... ... объектінің ұқсастығы туралы жәбірленушінің, куәнің, сезіктінің
немесе айыпкердің қорытындысынан тұрады." ... ... т.б.). ... ... бұл ... ... табылады. Аталған
адамдар танушылар бола тұра объектіні танығандығы ... ... ... ... қоя ... тану ... анықтайды, алынған
нәтижені бағалайды, оны басқа дәлелдеулермен салыстырады және ... ... ... асырады.
Тану алуан түрлі дәрежедегі дәлелділікке ие болатындықтан,
тергеушіге ... ... ... ... тану ... ма әлде ... ба? ... тану туралы
мәлімдемемен ғана шектеліп қоймау ... ... ... ... ... ... бірдейлігін анықтау, яғни нақты объектінің дәл сол бұрын көргені
екенін анықтау;
2) ... ... ... ... ... ... Танымау, мысалы, танушы өзіне тану үшін ұсынылған азаматтарды бұрын
көрген адамының бейнесімен ойша салыстыра отырып, ұсынылғандарың ... бір ... ... ... өзі көрген адамы ретінде танитындығын
көрсетеді.
Егер танушы адам танылушы адам бұрын көрген ... ... ... ... ... ... белгілерімен қатар ол адамда жеке
ерекшеліктері бар екендігі, сондықтан оны ... ... ... ретінде тани
алмайтындығын айтса, онда бұл тануды топтың біркелкілікі анықтау қатарына
жатқызу керек. Танудың аталған екі ... ... ... ... ... ... үлкен ерекшелік жатыр.
Тануға ұсынылған ... ... бір ... табылатын тану аркылы жүреді. Идентификациялау процесі бағынатын
заңдылықтарды қарастыра отырып, идентификацияланушы объект танылуға жататын
дәл сол ... ... ... ... ... ... ... және салыстырмалы түрдегі тұрақты танылушы белгілерге ие
болу керек. Сонымен қатар бұл белгілер адам оларды ешбір ... ... ... ... алатындығы түрде айқындалған болуы
керек. Біз қарастырып отырған идентификацияның басқа формалардан ерекшелігі
ойша бейнелеу бойынша объектінің танушы адам оны ... ... ... ... бір ... ... - ... "объект" идеалдық
категория қатарына жататындығында. Ол адам жадында бұрын бір ... ... көру ... ... ойша бейне. Осы тұрғында, біздің оймызша
"объект" ... ойша ... ... ... қате болып саналады.
Тануға ұсыну нәтижерлерінің шындыққа сәйкестігін кепілдеу үшін ... ... ... ... ... ... тануға ұсыну болмастан бұрын ... ... ... мән жайлар туралы, тануға тиіс ... ... ... ... ерекшеліктері туралы жауап алынуға тиіс.
2.Тануға ұсынбастан бұрын осы тергеу әрекетін өндіруші адам танушы адам
танушымен ... үшін және ... ... ... ... ... үшін қажетті шараларды қолдануға міндетті.
З.Адам тану үшін оған ... ... іске ... жоқ ... ... ... ... танушылардан сыртқы бейнелері, белгілері,
қасиеттері, ерекшеліктері ... ... ... ... ... үшін ұсынылған басқа адамдардан киімімен шашының алынғанымен және оның
тұтқында екеніне көрсететін басқа да белгілерімен ерекшеленбеуі керек.
5. танулыға ұсынылған адамдардың ... саны ... кем ... ... ұсыну басталмастан бұрын танылушыға ... ... ... алуға мүмкіндігі беріледі.
7.Қажет болғанда тануға ұсыну айғақ адамдардың қатысумен танушының
ұсынылған адамдар тобынан ... ... ... мүмкін.
8.Тануға ұсыну өндірісіне маман адам қатыса алады.
9.Егер танушы куә немесе жәберленуші болса, онда ол тану басталмастан
бұрын ... ... бас ... үшін және алдын ала жалған
көрсетпелер ... үшін ... ... ... ескертіледі.
10.Заттар мен өзге де объектілер тану үшін іске қатысы жоқ ... ... ... Бұл ... мәйітті немесе ерекше бір затты
тануға жаралмайды.
11.Тануға ұсыну туралы оның қандай нәтижелер беретініне ... ... ... ... ... ... және видео жазбалар тіркелуі мүмкін[8].
Тануға ұсынуды бірқатар сипаттамалары ... ... ... ... ... ... объектілер саналуан түрлі болғандықтан, оларды түрлерді
бойынша ... ... ... әрі ... ... ... ... өте маңызды, себебі объектілердің
түрлеріне қарай оларды ұсынудың процессуалдық тәртібі мен ... ... ... ... анықталады.
Осының негізінде криминалистикада тануға ... ... ... Тану үшін тірі адамдарды ұсыну.
2. Тану үшін мәйітті ұсыну.
3. Жылжитын заттарды немесе өзге де ... тану үшін ... ... ... ... бөліктерін, жануарларды және т.б.
объектілерді оларды тергеу өндірісі орнына, ... ... ... ... ... ... ... Олардың қатарына орнынан қозғалту
мүмкін болмайтын жер участкелерін, ғимараттарды, жеке ... ... де сол ... ... жатқызады.
5.Тануға ерекше затты, объектіні ұсыну.
6.Тануға аудиоматериалдарды, кино-фото, видео түсірмелерді ұсыну.
Мұндай түрлердің тізімдері объектілерді тану ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы,
М.А.Петуховский сотталған ... ... ... ... жасаған
қылмыстарын тергеудегі тануға ұсыну ерекшеліктерін қарастырады. ... ... ... ... ... ... тануға ұсынудың ерекшелігін зерттеген[9].
Одан әрі болатын жіктеу ... ... ... болуы мүмкін.
Объект өз тұрғысында әлде оның фотосуреті ұсынылуы. Біздің ... оның ... ... модель бойынша тану ... ... ... ... ... бұрын тікелей қабылдаған
объектінің өзі де ұқсас деп ... ... ... не ... ... ... объект арасындағы ұқсастықты анықтауға ғна әкеледі.
Әдістері бойынша тануға ұсыну түрлері статистикалық белгілеріне карай
(сыртқы көрінісі бойынша) және ... ... ... ... ... ... бойынша) ажыратылады.
Тану көру, сипап-сезіну және есіту сезімдері негізінде жүзеге асылылуы
мүмкін. Сонымен қатар, тану осы ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Мысалы, танушы адам
қандайда бір затты тұтасымен жаттап қалған ... ал ... оның ... ... ... де ... ... мүмкін. Мұндайда да, ол затты
көріп және оны ... ... ол ... ... ... ... Танушы адам тұлғаны оның бет-әлпетімен дауыс ерекшеліктеріне
бола тануы мүмкін. Алайда, тек ғана ... ... ... ... ... ... ... танулар да болатын, мысалы, егер танушы ... ... ... ... арасында белгілі бір шектелулер болады.
Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығаратын болса және мәйіт қалдықтарында қандайда бір
сипаттаушы белгілер болмаса, онда бұл мәйіт ... ... ... ... ... жоқ ... ... ұнтақтар, сұйықтар) тек қана текті
белгілері бойынша тануға ұсыну объектілері бола алады.
Тануға ұсынудың ... ... ... бөлу ... ... ... ... болады.
Заң танушылар үшін ешбір жастық шектеуле ... ... ... ... ... мен ... ... сау және психикалық ауру адамдар деп бөлуге болады. Одан ... дені сау және ... ... ... ... ... бөлуге болады, ... ... ... ... алмайтындар, т.б.
Кейде психикалық ауруы бар адамға белгілі объектіні тануға ... ... ... ... ... ... ... аталған
адамның тануға ұсынуға қатыса алатын-алмайтындығы туралы анықтама қағазын
алуы керек. Мұндай анықтама қағаз, онда тергеушінің сұранысына оң не ... ... ... ... іске ... Егер ... ауру
адам болса, тергеу әрекетінде тергеуші оған аса қатты назар аудару керек.
Дау туған жағдайларда соттың психиатырлық сараптама ... ... тану үшін өзге де ... ... адамға ұсынғанда, оның
сезім органдарының жай-күйі ескеріледі. Мысалы, егер адамның ... ... онда ол ... және ... ... ... ... субъектісі бола алмайды. Сол сияқты ... ... көру ... ... тани ... танушы адам кәмелетке толмаған болса, онда РҚ қылмыстық
процессуалдық кодексінің 79 және 80 - ... 2 ... ... ... ... ... атап ... тануға ұсыну негізінде танудың психикалық
процесі жатады. Алайда мұндай танулар тек ... ... ... ғана емес,
сонымен катар басқа да бір тергеу ... ... ... ... ... ... оқиға болған жерді қарау барысында айғақ адам өлікті
танып, оның аты-жөнін атауы, ... ... ... ... барысында
жәбірленуші өзінің ұрланған заттарын тануы, және т.б. Мұндай ... ... ... ... әрекетінің хаттамасында орын алады.
Алайда мұндай тектегі әрекеттерді процессуалдык мағынадағы тануға ұсыну
ретінде қарастыруға болмайды, себебі мұнда ... ... ... жоқ ... ... әрекеттерінің жоғарыда келтіріген шарттары орындалмаған. Тануға
ұсыну барысында ... ... осы ... ... ... туралы өз болжамын тексереді. Ал жаңа ... ... ... ... ... ... тануға тиісті объектінің
бар-жоғын білмеді. Сонымен ... ... ... ... анықтау
үшін мәйітті көрсету де тануға ұсыну ретінде қарастырыла алмады, себебі бұл
азаматтардан мәйіті ... ... ... білу үшін жауап
алынбайды. Мұндайда жауап тек мәйіт танылған соң ғана ... және ... да ... ... мен ... қарамастан, белгілі бір дәлелдемелік маңызға ... ... ... ... ... ұсыну барысында танылған
жағдайда қандай да бір объектіні тану ... ... ... ... болар еді.
Кейде тану жәбірленушінің қатысумен болған полиция қызметкелерінің
шарлау әрекеттері барысында орын алуы ... ... ... ... ... бәр адам ... және ол ... онда бұл әрекеттер келесі құжаттарда суреттеледі:
1) шарлау әрекеттері басталмас бұрын ... және онда ... ... жәбірленушіден жауап алу хаттамасында;
2) тергеуші, жәбірленуші, полиция қызметкерлері және ұстауда ... ... қол ... ұстасу хаттамасы;
3) ұсталған адамнан ... мән ... ... алу
хаттамасында;
4) жәбірленушіден ол ұсталған ... ... ... ... алудаң хаттамасында.
1.2. Тануға ұсынудың түрлері.
Тануға ұсынудың психологиялық маңызы болып ұсынылған объектіні тану
және бұрын қабылданған ... оның ... ... ... ... ойлаудың психикалық процесі саналады.
Тану мәселесі бүгінгі таңдағы ғылымның ең күрделі мәселелерінің бірі
болып табылады. ... ... ... және басқа да
ғылымдардың жеке бағыттары тану механизмін зерттеумен айналысуда.
Тану ... ... ... жалпылама түрде сипаттап өтейік.
Қабылдау сезінуден, яғни адам санасында сезім органдарына ... ... жеке ... сапаларының шығарылуы салдарынан басталады.
Психологиялық сезінулерді былайша бөледі: көру, есіту, қимыл, дәм, ... ... ... адам ... және сыртқы қабаттарында
орналасқан ... ... ... ... ... пайда болады. Сезім мүшелерінің сезімталдығы бірқатар
жағдайларға ... ... ... ... ... ... есту ... жақсы сәуледе күшті көреді), сезім органдарының жай-күйіне байланысты
болады ... ... ... ... ... ... бүкіл органдардың
сезімталдығын төмендетеді). Анализаторлардың жұмысына психологиялық
факторлар әсер етеді: көңіл, назар, ... ... ... ... ... фармакологиялық препараттар да әсер етеді.
Сезімталдық кофеинді, кофені, қантты, күшті шайды тұтынғанда жоғарылайды.
Азғана мөлшердегі алкоголь ... ... ... ... ... оны ... ... қыздырғыштарға реакциясын күрт төмендетеді.
Сезінушілерді минималды, төменгі шегін және максималды, жоғарғы ... Бұл ... ... ... жоғары болатын сезінулер ерекше жай-
күйлерде немесе арнайы тренировкаларда болуы мүмкін.
Қабылдау сезінумен және ойлаумен ... ... ... ... ... талдау, синтездеу, салыстуру. Қабылдауды сезіну
мен сыйлауды байланыстыратын көпір ретінде ... ... ... және ... ... ... ажыратады. Еріктілік
күшімен байланысты болатын алдын ала ойлаған ... ... ... ... ... ең ... формасы болып байқау саналады.
Қабылдау және жаттау сана белгілі бір объектге бағытталғанында болады,
яғни көнілдің, назардың бар ... ... ... ... қыры ... ... ... және ырықсыз болуы мүмкін. Бір ғана ... ... ... ... ... әрқайсысының
назарының өзін ғана қызықтыратын жағдайларда ... ... ... ... басқа бөлшектері толық емес
қабылданған. Бұл ырықсыз назарға тән сипат.
Ырықты назармен тергеуші азаматтар немесе жедел ... ... ... ... ... ... кездеседі. Әдетте, ырықты назар,
ырықсызға қарағанда анағұрлым толығырақ әрі терең.
Жады-бұрын ... ... ... ... адам ... ... ... және керек болғанды ... ... ... Жады бір ... ... ... ... Психикалық ассоциациялар материалдық дүниенің ... ... ... ... сипаттайды: кеңістіктік және уақыттық
қатынастар (қатарлық бойынша ассоциациялар), заттар ... ... ... ... ... ... бойынша ассоциациялар) және т.б.
Жаттап қалу да қабылдау мен назар сияқты ырықты (алдын ала ... ... ... ала ... ... жаттап қалу адамның өз алдына белгілі ... ... ... ... ... сипатталады. Мұнда, жаттап қалудың арнайы тәсілдерін
пайдаланады. Көбіне, бұл адамның Кәсібі іс-әрекетіне байланысты ... ... ... ... ... ... жеке ... төрт түрге жіктеледі: кимылдық (моторлық), үлгі-бейнелік, сөздік-
логикалық және ... ... ... ... ... қимылдық жады, математикте сөздік-логикалық, ... ... ... ... ... - ... ... және жатталғанды қайта
өзектендіру. ... ... ... уақытқа, объектіге кызығушылығына, нерв
жүйесінің жай-күйіне байланысты болатын ұмыту процесі ықпал етеді.
Психикалық процесстердің ағымы субъективті және ... ... ... Енді осы шарттарды қарастырып өтейік, себебі тануға ... және оның ... ... ... ... ... тергеуші
және сот дәл осы шарттарды мұқият зерттеуден өткізеді.
Субъективті шарттарға нақты адамның тұлғалық ... ... ... ... және ... ... ерекшеліктер,
мысалы, сезіну, жады сияқты психикалық процесстердің индивидуалдық
ерекшеліктері. ... ... және ... ... ... қатар, осы мезеттегі сезім органдарының жай-күйі де маңызға ие
болады.
Объективті ... - ... ... ... ... ... ... уақыты, жарықтылық, қоршаған ... ... ... ... катысты орны, байқаудың ұзықтығы.
Тану процесіне бұрын қабылданған объектілердің жадыда ... ... Тану ... бұл бейнелер жадыда өзектелінуі керек.
Алайда, адам ол қабылдаған объектінің белгілерінің санын барлық уақытта
бағалай ... ... ... ... сана
деңгейде жүреді деп ... қате ... ... ... ... асты ... таңдамалы қабылдаушылық
қабілеті бар нейрондар болады[10].
И.М.Сеченовтың тұжырымдауы ... тану ... ... ... ... тыс, демек, ақыл мен еріктің ешбір қатысуынсыз ... ... ... ... беруде көрген затын тани алмайтындығы туралы
хабарлағанымен, соңынан осы затты таниды. Осы тұрғыда мынадай практикалық
сұрақ ... ... ... ала жауап алуда объектінің ешқандай
белгілерін атамаған және оны ... ... ... ... тану ... болады ма? Аталған теориялық ережеге сүйене отырып, адам ... ... мен ... ... және оны ... ... ... да, тани алатындығы туралы ... ... Бұл ... үшін СССР Ішкі ... ... ... ... профессор
А.Р.Ратиновтың басшылығында эксперимент өткізілген болатын: оның нәтижелері
жаңылысулар проценті ... ... ... ... ... да, олар куәда болмаған жағдайда да бірдей болатының көрсетті.
Эксперимент барысында мына жағдай да анықталды: көптеген жағдайларда
тану алдынала ... ... ... ... ... ғана ... сонымен
қатар куә айтпаған, бірақ оның санасында қажетті түрде сақталған ... да ... ... ... ... танушының объектіні тануға білдірген
бекемділігінен шыға отырып шешуге ... ... ... ... ... бұл адамның индивидуалдық мінездемесіне
байланысты болады: өзіне -өзі сенім ділігімен ... ... ... ... ... ... еместігі және т.б. Егер
жауап алынбастан бұрын адам жалған көрсетпелер бергені үшін ... ... ... онда ол адам бұл ... ... ... бекемділігінің деңгеиі шыңайы бекемділікке қарағанда
қатты азайтылған болуы мүмкін.
Практикада мұндай жағдайлар аз ... ... ... ... ... ол өзі ... ала жауап алуда суреттеген ... ... әрі ... ... ... хабарлайды. Тергеуші хаттаманы
толтырып жатқанында эмоционалдық сым бәсендейді, соның салдарынын танушы
адам қандайда бір ... ... ... ... шаш
тарағанда адамға тән ... ... бет ... қозғалысы және т.б. Танушы бұл ... ... ол ... ... ... бұл ... ... әрекетіне
қатусышылардың болуында хабарлама жасайды. Кейде мұндай ерекшелдік ретінде
функционалдық емес, бұрын куә айтпаған анатомиялық ... ... ... ... ... аталған лавтік қасиеттер қөрініс табады.
Ақпаратта өндеу функциясын атқара отырып, сезілмейтін жоғары нервтік іс-
қимыл адам ... ... ... ... және ... ... ... құбылыста немесе затта ... оны ... ... белгілі бейнеде қабылдауға дайындылық ретінде
түсіндіріледі. ... ... ... ... ... Сондықтан,
ізгі ниетсіз куәны табу мүмкін емес. Болып жаттанда бағалау, симпатия мен
антипатия қабылдаудың одан арғы процесін анықтайды. ... ... ... адам ... ... таза ... ретінде қабылданады.
Қабылдауға эмоционалдық процесстің ықпал етуі екіжүзділі болуы мүмкін:
қабылданушы ақпараттың көлемімен ... ... ... ал ... ... ... ... да мүмкін. Психологтар эмоциаларды қандайда бір
мәселені шешу үшін ақпаратың жетіспегенінде әрекетке ... тірі ... ... ретінде қарастырады. Олар мақсатқа жету үшін бұл
жетіспеушілікпен ... ... ... шоғырландырады. эмоциялар
организмнің ... бір ... ... ... айтуы бойынша мұндайда адамның бүкіл организмі ықпал ... ... ... ... Тек осы ... ... ... ақпараттар
қабылданады және өңделеді. Мысалы, қорқынышы жайында организмге сол мезетте
қажет еместердің бүкіліне қатысты назар, ... жады ... ... ... аралықтары созылады, қорқыныш тудырған заттардың көлемі
ұлғаяды, түстер күңгірттенеді, т.б. ... ... ... ... көлемінен санасына өзінің теріс ықпалын тигізетін
қиялмен сендіру ... ... ... ... ... факторлар
санына мастық күй де әсер етеді. Мастықтың жеңіл дәрежесінің өзі көру мен
естудің деңгейін ... Мас ... ... түс сезінушілік, әсіресе,
қызыл спектр түстерін сезіну ... ... көру және ... ... жасау уақытты күрт ... ... ... ... иіс ... ... байқалады.
Мұндағы психологиялық мәліметтерді тергеушінің пайдалауына қолайландыру
үшін тергеу практикасында тануға ұсыну мәселесі ... жиі ... ... ... ... ... ... етуді жөн көрдік.
Уақытты қабылдау.
Тану нәтижелерін бағалау үшін тергеуші танушы адамның ... ... ... ... ... ... ... объектінің
белгілерін қабылдау мен жадыдаудың ... мен ... ... ... куәгер үшін құбылыстық ұзақтылығын ... ... ... ... ... Ол ... ... сақталады және оңай
қайта жаңғыртылады, бірак уақытты анық тандаудағы кателіктермен байланысты
болады. ... ... ... ... адам елеулі уақыт
аралықтарын жөнді ... және аз ғана ... ... ... ... ... уақытта субъективті бағалауды күрт кемітеді,
ал жағымсыз эмоциялар - ... ... ... жәбірленушінің көрсетпелері негізінде жәбірленуші
қылмыскер белгілерін ұзақ бойы қабылдағандықтан, ол ... ... ... болуы керек деген ойға келеді. Ал шындығына ... ... ... ... оның уақытты қабылдауын бұрмалаған, жәбірленуші
қылмыскерді өте аз ... бойы ... оның ... жеке тұстарын ғана
есте сақтап ... ... ... ... дәлдеуге адамның мамандығы
көмектеседі.
Кеңістікті қабылдау.
Тануға ұсынуда объектінің ең алдымен сыртқы түрі, пішіні және өлшемдері
туралы ... ... ... ... ... ... көрсетпелерді
олардың бір-бірінен және байқаушыдан қашықтығын білмей тұрып бағалау мүмкін
емес. Сондықтан тергеушіге бүкіл ... ... ... ... қажет болады.
Қабылданушы зат байқаушыдан қандай қашықтықта екенін анықту үшін заттың
шынайы ... ... ... ... ... ... тәжірибесі керек. Психологиялық
эксперименттер көрсеткендей, адам өзі түсініп ... ғана ... ... кеңістіктік категорияларын қабылдаудың тығыз өзара байланыстылығына
назар аудару үшін атап ... ... ... ... ... ... және олар мен байқаушы арасындағы қашықтық тығыз байланысқан.
Мысалы, адамның бойы сырт кезге адам мен оны қоршаған заттар ... және ... ... ... ... ... Сол сияқты,
көзден қашықта орналасқан заттар көзге жақын орналасқан ... ... ... өзге де ... ... ... ... көрінетін
заттардың сандық иллюзиясы сау, мас емес адамда да болуы мүмкін, егер ... ... ... байқап отырса, ол көзінің жанында басқа бір зат
тұрса. Осы басқа зат ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай ақаулықтары бар ... саны ... ... ... ... Әрбір жүз адамның 20-сы қашықта
әлсіз кереді, жүз жасөспірімнің 12-сі, ал 50-жастан асқан ересектердің 100-
нің 80-ні ... көре ... түс ... яғни ... ... адамдар 100 еркектің шамамен 8-і, ал әйел адамдарда 250 адамның
тек біреуі ... ... ... ... ... ісер ... Түстер қашықта тура өзінің
тондарын, жарықтылығын және қоюлылығын олар өздері қабылданып жатқан фонға,
көру бұрышына, жарықтылыққа байланысты өзгереді.
Көрудің кіші бұрышы болғанда ақ ... ... ... "2 оң критикалық
нүктелерге" қарай бағытталу тенденциясына ие болатындығы ... ... ... ең ... ... ... бөлімінде, 2-шісі-спектрдің жасыл
және көк түрлері арасында орналасқан.
Осының салдарынан ақ фонда сары, қызғылт, көгілдір ... ... ... ... жасыл және көкшіл түстер ... Көк, ... ... ақ ... өте қатты түнереді.
Көрудің кіші бұрышы болғанында, яғни зат ... ... ... түс
қара фонда бозғылт ретінде қабылданады, ал ақ фонда өзінің негізгі түсін
сақтап қалады.
Бозғылт түс қара ... сары ... ... ал ақ ... қызыл түс ретінде
қабылданады. Сары түс қара фонда жасыл сияқты көрінеді, ал ақ ... ... ... Дәл ... ... жасыл түс сары немесе көк, ал
ақ фонда көкшіл ретінде қабылданады.
Түстік иллюзиялар 2 әртүрлі ... ... ... орналасқанда
пайда болады. Физика зандылықтары бойынша бұл түстер үшінші бір ... ... ... бір ... ... оны ... ... түсті объектілерді алыс қашықтарын қабылдау
сияқты бүкіл ... ... ... яғни ... ақ және ... ... түрлеріне " бояйды".
Түсті қабылдаудың ... ... ... ... Жаз ... көздің спектірдің жасыл ... ... ... көк ... ... ... көреді, ал түнде
жасыл және көк түстерге ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің бүкіл түстері салыстырмалы түрде түнере
түседі, ал жасыл-көк бөлігінің түстері біршама жарықтау бола ... ... ... ... ... жаңылысулар
мұндай кемшілігі бар адамдардың бұл туралы білмеуімен еселеніп ... ... ... ... ... ... ... объектінің белгілері туралы тұспалдар шығару үшін және
объектінің ... ... ... түсіндіру үшін қажет,
маңызды.
Кісі өлтіру, тонау, зорлау сияқты ауыр қылмыстар, көліктік қылмыстар
және басқалары түнгі ... ... ... ... нашар жағдайларда
көру мүмкіндіктері туралы мәліметтердің криминалистика үшін ... ... ... адамның көріп қабылдау қабылетінің шектелуі жазықтық және
тереңдетілген көру күшінің ... ... ... ... қысқарумен
немесе мүлдем жоғалумен, бағытталыну қабілеттілігінің нашарлауымен,
теріс эмоциялардың-корқьіныштың, ... т.б. ... ... және ... организмнің шаршаумымен түсіндірледі.
Бұл мәліметтер адам тұлғасы мен нақты жағдайдың ... ... ... ... ... ... ... түнде көрудің
сезімталдылығың 30% - ке 32 ... ... ... ... (мысалы, жұмыс істеп тұрған мотордың дыбысы) көруді төмендетеді,
куә көрсетпелерін бағалауда түнгі ... ... ... ... ... ... сияқты объектіні ... өзге ... ... қабылдаушының ... ... одан ... ... ... болады, мысалы, оның психологиялық мінездемесінен.
Қабылдаушының санасында адамдардың ... ... ... ... ... ... анықтайтын елеулі әсер етеді.
Бұл ереже психологиялық ғылыми ... ... Бір ғана адам ... әртурлі тұрғылықтармен ұсынылған
"ол қылмыскер", "ол ... "ол ... ... ... ... ... адам ... әлеуметтік сатыда төмен орналасқан. Жөнді білінбеген,
таранбаған. Қылмыскерге ... ... ол ... немесе интеллигент
болған деуге болады. Түрі өте ызалы".
Дәл осы ... "ол ... ... берілгенде: "25-30 жас аралығында
адам. Жігерлі, ерікті, дұрыс бет ... ие. Түрі өте ... ... қырынбаған, жағасы ашылған. Бәлкім, бұл қандай да
бір шайқастың батыры болар."
Көптеген тонаулар туралы істер ... ... өз ... ... оны ... салып, соңынан шабуылдаған эпизодтарында барлық
жәбірленушілер айыпкер туралы "сүйкімді, орта бойлы мас ... ... ... берген. Ал айыпкер дереу шабуыл жасап тонағанда, оны "сүйкімсіз,
үлкен бойлы, желбірген шашты ер адам" ... ... бет ... ... ... қабылдау туралы және
қабылдаушы үшін неғұрлым маңызды ... ... ... ... үшін ... қызығушылыққа ие.
Психологтардың айтуы бойынша адамның бет-әлпетінің элементтері мынадай
ізбе-іздікпен қабылданады: маңдай, қастары, көздері, құлақтары, ... ... ... адамды "есептейтін" сияқты болады. Сондықтан, егер
жәбірленуші қылмыскерді көзі бойынша тануына ... ... ... да ... ... түсті фотосурет бойынша адамды тануға ... ... ... ... көп ... шаштары бойынша танитындығын
психологиялық ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Мұнысымен оның тану ... мәні ... Шаш ... ... ... оңай тануға болады.
Алайда, бірақ-ақ адамның шашының қайрылуы адамның ... ... ... еркінен тыс сан алуан пішіндерге ие ... ... ... ... ... ... ... етіп өзгертуге болады. Сондықтан
қылмыскер адамда қылмыс жасау ... ... шаш ... түрі ... алу өте ... бойы ... криминалистикалық маңызға ие болады. Ол
көрсетпелердің басым ... ... ... адам ... ... де өте ... мөлшерде болып отыр. Адам бойымен
байланысты әлдебір түсініктер алуан ... ... ... ... үшін 168 см бой ... "орташадан төмен" деп
көрсетіледі (дегенмен де, қабылданған градация бойынша ол "орташа" - ... ... ... ... адамның бойының, оның іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... болатын спортшылар, тігіншілер, суретшілер және басқа да
мамандар осы бағытта өз ... ... ... және оны ... ... ... дәл анықтайды.
Адам бойын қабылдауға контраст құбылысы да ықпал етеді. Егер бір
мезетте екі ... ... ... ... болса, онда олардың бірі
олардың шынайы бойына қарамастан, басқасына қарағанда едәуір үлкен ... ... ... Адам бойы бағалауға жарықтылықта әсер етеді. Адам
байқаушылардан едәуір ұшқарырақта тұрғанда, байқаушылар оның ... ... ... ... ... ... бағалауға оның киімінің конструкциясы мен түсі де әсер
етеді. Өзінің ... ... ... қарайтын адамдар киімдері
арқылы да денесінің керекті жерлерін ... ... ... ... ... ... жағасы арқылы жасырады, қысқа
иықтарын арнайы зат арқылы кеңейтеді және т.б. ... ... ... киімнің конструкциясымен тудырылады. Жалауратылған ... бас киім ... ... ... ал биік бас киім ... Ашық ... әрі ... материалдар көрінетін өлшемдерді
ұлғайтса, қара түсті ... ... ... ... ... ... бағалауға әкеп соға алатын мұндай иллюзияларды тергеуші ... ... жасы ... ... хаттамаларда және көрсетпелерде
орын алады.
Дәрігерлердің тұжырымдауы бойынша адамның бетіндегі және ... ... ... бір жасқа сәйкес келеді. Одан ... ... ... ... ... ... - осы ... белгілері бойынша мамандар адамның жасын дәл анықтай
алады. Ал маман еместер бұл белгілерге онша ... ... олар ... ... өмірлік тәжірибесін, жастарынан, белгілерін шыға отырып
анықтайды. Әдетте неғұрлым танушы адамдар оған соғұрлым ересектеу ... ... ... ... ... ... дене және
эмоционалдық жай күйіне, жасын едәуір ұлғайтатын ерекше ... ... ... ақ түсті болуына байланысты болады.
Адамның жасын дұрыс анықтауға контраст және теңестіру ... ... әсер ... ... егер адам ... жастағы екі
адамды қабылдайтын болса, онда оның көрсетпелерінде "жастау" және "кәрілеу"
деген түсініктер орын алады.
Тану үшін ұсыналған ... ... ... ... ... болу керектігін
ескере отырып, ұқсас адамдарды таңдағанда барлық адамдардың бірдей жаста
екені сияқтандыратын жас ... ... ... ... ... ... пішіні, тұрысы, жүрісі, іс-қимылы, мимикасы, дауысы, сөйлеуі,
сонымен қатар көрудегі, естудегі ... және ... да ... белгілері функционалдық ерекше белгілер де адамның сыртқы
бейнесінің маңызды ... ... ... ... ... ... ... стереотип деп аталатын
шартты-рефлекторлық байланыстар жүйесі ретінде қалыптастырылады.
Дене пішіні - адам денесінің корпусы мен ... да ... ... Ол тіке, бүкірленген, т.б. болады.
Дене тұрысы-қоршаған орта ... ... ... егер ол тұлғада
динамикалық стереотипте қалыптасқан болса, тұлғаның кейбір салыстырмалы
тұрақты қасиеттерін куәлайды. ... ... ... ... ... ... немесе бір-бірінің үстіне қою, ... ... ... ... ... оның жай-күйін, мамандығын, аруларын білдіреді.
Ол тездікпен (жылдам, ... ... ... ... ... ... ... негізделген индивидуалдық қасиеттер қатарына
жатады.
Жүріс іс-қимыл, сілтеулердің белгілеріне криминалистика оның ... ... ... түрлерін (бір, екі қолымен, ... ... ... ... ... ... ... бет-әлпеті бұлшық еттеріне тән іс-қимылдар.
Қарым-қатынас барысында адамдар қабағын түйсе, мандайлары әжімделеді,
қастарын қимылдатады және т.б.
Адамның дауысы мен ... оның ... ... ... ... ең алдымен адамның есту қабылеттігін тексерген жөн.
Адамның дауысы мынадай ерекшеліктермен сипатталады: ... ... ... ... сопрано), орташа (баритон, меццо сопрано), төмен
дауыстар (бас, ... бала ... ... ... Күші ... ... және тарам болады.
II. ... ... ... жүргізуді тактикалық-криминалистикалық
қамтамасыз ету.
2.1. Танушы адамнан тануға ұсыну басталмастан ... ... ... үшін ... ... ... әрекеттердің
жиынтығынан тұрады. Олардың қатарына мыналар кіреді
1) танушы ... ... ... мен ... ... ... ол ... байқағандағы болған мән жайлар
туралы жауап алу
2) тануға ұсынылатын объектілерді таңдау
3) тануға ... ... ... және ... да жағдайларын
анықтау
4) айғақ адамдарда және тергеу әрекетіне қатысушы басқа да адамдарды
таңдау
5) ... ... ... ... ... ... психологиялық жақтан дайындау
Бұлардың бәрі тергеуші ... ала ... ... ... ... тергеу әрекеті басталмастан бұын міндетті түрде болашақ
танушыдан (куәдан, жәбірленушіден, сезіктіден, айыпкерден) олар ... ... ... ... барысындағы мән-жайлармен объектінің
ерекшеліктерімен қасиеттері туралы жауап алынуы керек[11].
Аталған ... ... ... ... ... ... ... алуларда-ақ өңделе беруі мүмкін. Жауап
алуда ... ... ... ... ... ... Мысалы, адамның ерекшеліктері немесе заттың ... ... ... ... ... ... ... объектілерді дұрыс таңдауға ықпал етеді, танудың
шындыққа ... ... мен ... ... ... ... дұрыс бағалануының кепілі болады.
Объект байқалғанда болған мән-жайларды айқындай ... ... ... мен ... ... ... және субъективті
факторларды анықтауы қажет. Мысалы, ... ... ... ... ... ... және одан ... қандай жай-күйде болғаны, көңіл-күйдің
бағытталуына, қабылдау ұзақтылығы, қабылданушы объект туралы білу дәрежесі,
жарықтық күші мен ... ... ... ... да қоршаған
заттармен өзара орналасуы қандай болғандығы анықталуы қажет. ... ... ... үшін оның ... естуінде ақаулықтардың
бар-жоғын білу өте маңызды. Жауап берушіден ол ... ... ... ... қалай жақсы жаттайтынын сұрастырып алған жөн. ... алу ... ... ... болған нәрселердің белгілердің атап
өтуге қатысты болса, онда бұл нәрселелердің ... ... ... ... сұрастырып білген жөн. Егер олар бар болса
оларды соңынан ... ... ... ... қою ... ... нақты
нәрсенің езін тапқанда ... ... үшін ... ... және ... да ... ... мүмкін.
Бұрын көрінген адамның бет-әлпетінің белгілері жөнінде жауап ... ... ... ... ... оның ... ... бүкілін айтуға
ұсынады. Әңгімені тыңдай отырып, тергеуші ... ... ... ... ... ... отырады. Сонымен бірге, жауап берушінің
көрсетпелерінің дұрыстығы туралы ... ... ... ... ... ... жөн.
Егер жауап беруші еркін әңгіме барысында айтқан мәліметтері жеткілікті
түрде негізделген, бірақ толық емес болса, онда тергеуші ... ... ... бағытталған дұрыстаушы сұрақтар қояды. Адам денесі
бөліктерінің жеке белгілерін сипаттауға қатысты сұрақтардың ... ... ... ... ... ... суреттеу
жүйесіне сәйкес келуі керек. Ең алдымен ... ... ... ... (мысалы, бойы, дене бітімі туралы), жеке ... ... ... түрін, маңдайын, т.б. сипаттау) қойылады[12].
Жауап берушіге ... сырт ... ... көмектесу үшін
тергеуші түрпайы көрсету құралдарын пайдалануына ... ... жеке ... ... суреттер, диапозивтер,
түсті таблицалар, компьютерлік, композициялық портреттер.
Жауап беруші адам белгілерді сипаттауда қолдаған ... ... ... ... алу ... ... бола ... алмайды. Көрсетпелер жауап алу хаттамасында
жазылады. Бірақ тергеуші жауап беруші адам тұлғаны ... ол ... ... ... ... мысалы "сүйкімді адам", "сұлу адам",
"сұлу емес", "спорттық ... ... ... ... ... Жауап алу хаттамасында бұл сөздерді сақтай отырып, тергеуші
нақтылайтын, дәлелдейтін сұрақтардың көмегімен ... ... адам ... ... ... анықтамаларын куәлауына жеткізу керек.
Жауап берушінің көрсетпелерін тыңдап, дәлелдеуші және ... ... ... ... ... ... ... жалпылама
түсініктерге қарама-қайшылықтарды немесе оның ойларының ... ... соң, ... бұл ... ... берушінің
назарын аударуы керек және ... ... ... ... ... ... мында тергеуші өз пікірін айтпауы керек және
танылушының ... ... бар ... ... ... ... аяқтай отырып, тергеуші жауап берушіден ол ... ... ... ... ... басқа адамдардың арасынан тани
алатын-алмайтынын сұрастырады.
Жауап беруші адамдар, ... адам ... ... есінде сақтап
қалғандары да, көбінесе, оның сырт бейнесін суреттерде қиыншылықтарға душар
болады. Бұл жағдай былайша ... ... ... адам ... ... бет ... суреттеу-тануға қарағанда психологиялық
тұрғыдағы анағұрым қиын міндет. Сондықтан, жауап беруші өзі "бұрын ... тани ... ... оның ... ... айта ... ... жағдай қалыптасуы мүмкін. Мұндай жағдайда тергеуші ... ... ... неге ... оның ... ... ... екенін және т.б. мән жайларды дұрыс айқындауға міндетті.
Мүмкін, жауап берушінің көру жады ... ... ... ол көрген затын
дұрыс суреттеп, сипаттай алмайтын шығар.
Заңгерлер арасында тануға ұсыну болмастан ... орын ... ... ... ... ... мән ... туралы пікір
бар. Бұған заңгерлердің аса қатты назар аударуы жаттап қалудың беріктігінің
критериі әңгіме етіліп ... ... ... жасалатын қайта
жаңғырту болып саналатын куаландыратын қазіргі таңдағы психологияның
мәліметтермен үйлеседі.
Демек, ... ... ... ... ... жеткілікті
дәрежедегі сипатталуы бар болғанда және жауап беруші кейін адам ... бұл ... ... ... сенімді деп тұжырымдауға
болады. Ал алдын ала жауап алуда жауап ... ... ... ... ... ... ... белгісіз болса немесе белгілеріне
дұрысты қаралмағаны туралы айтса, бірақ ... ... ... ... ... танудың дәлелдемек құндылығы, әрине, күдік тудыратын болады.
Тануға ұсыну болмастан бұрын болатын жауап ... ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы психологиялық
мәліметтеріне негізделіп қарастыру керек. Егер жауап ... адам ... ... ... ... толық емес түрде атап ... ... ... ... қажеттілік туындайды. Осы адамның ... ... ... ... ... ... орын ... болса
(мысалы, нервтік клеткаларының шалдығуынан). Мұндай жауап алу ... ... ... ... ... дем ... соң, нерв ... қалыпты жүмысын жалғастырады және уақытша ұмытылған жәйттерді қайта
жаңғыртуы мүмкін. Бұлай да ... ... ... соң ... ... ... күнге артқа қалдыратын кайта жаңғыртуға қарағанда ... емес ... ... Жадының мұндай құбылысын психологияда
пеминесцения деп айтады және не үшін бірнеше күндерден ... ... ... алу ... ... ... адамның сырт бейнесі туралы анағұрлым
толық мәліметтер беретінін түсіндіреді.
Егер қайта жауап алуда ... ... ... ... ... ... алғашқы жауап алуда ... ... де ... түрде
сипатталатын болса, тергеуші көрсетпелердің өзгеру себебін анықтап алуы
қажет. ... және ... ... ... ... ... әртүрлі
сипатталатын болса, әрі бұл алшақтылық ... ... ... бар ... ... ашық болады жөне одан кейін болатын
тану дәлелдемелік мәңгі ие болмайды.
Осы ретте, сот автокөлікті ұрлау ... істі ... ... ... ... ... ... 2 рет жауап ... ... ... талдай отырып, одан соң болған тану
сенімді бола алмайтындығы туралы ... ... ... ... органдарында жауап беруде қылмыскерді ... ... ... ... деп ... оны сырт ... орыс ұлтты, ақ түсті деп
көрсетпеген. Келесі жауап алуда ... ... ... ... тұлғасын тани ... ... ... ... бет ... ... ... алмағанын айтқан. Осы тұстағы
жәбірленушінің бірінші және екінші көрсетпелеріндегі ... әрі оның ... істі ... елеулі жаңылысулар туындаған.
Кейде тергеуші соңынан танушылар ... ... ... жауап
алғанда мынадай құбылысқа кезігеді: жауап берушілердің әркайсысы танылуға
жататын жалғыз бір адамды түрліше суреттейді. ... ... ... алу ... ... ... ... белгілі бір жалғыз белгісін
сипаттауға ... ... әлде ... ... бола
жадысының қасиеттеріне және бейнені сөзбен қайта ... ... ... ... ... жатталған адамның сырт бейнесін
өздігінше дұрыс суреттеп жатыр ма?
Қылмыстық процессуалдық заңның талабы бойынша ... ... ... сырт ... пішіні ұқсас басқа адамдар арасында ұсынылуы ... ... бұл ... ... ... қиын, бірақ ол міндетті түрде
орындалуы ... ... оған ... ... ... арасында тану алынған
нәтиженің дұрыстылығына сенімделік арттырады. Бұрын осы ... ... ... белгілерінің жиынтығын дифференциялай алатындай, ... оған ... ... ... осы ... ғана ... белгілерді
ажыратып, оны бірдейлендіре алатындай дәрежеде ... ... ... ... қалады.
Егер бұрын көрінген объектінің бейнесі жадыда дұрыс емес, нақты ... ... онда ... ... ... қарастыра отырып, танушы адам
объектілер қатарынан анықталушы объектінің индивидуалдық белгілерін ... және ... ... орын ала алмайды. Демек, аталған
процессуалдық ережені бұзуға жол бергенде қате, жаңылысып тану үшін ... ... ... белгілерді теңестіру және осы ... ... ... ... емес ... өз ой қорытындысын сын
көзбен бағалау мүмкін емес болғанда, мұндай жағдайларда осы адамды ... қате ... орын алуы ... ұсынылған адамдардың сыртқы ұқсастығы дегенде біз нені
түсінуіміз керек? Бұл ... ... ... талаптарға сәйкес келуі
керек.
1) олардың жастары, ... дене ... күрт ... ие
болмауы керек;
2)ұсынушылардың бүкілінің бет-әлпеттері формасы, контуры, ... ... беті мен ... ... шаш ... ... ие ... керек, сонымен қатар ұсынушылардың сырт ... және ... ... де ескеру керек;
3)ұсынушылардың сырт киімдері мен аяқ киімдері атауы, фасоны , ... ... ... болуы керек[15];
Қылмыстық процессуалдық заң тануға ұсынуда ұсыналатын адамдардың ең аз
ғана мөлшерін көрсеткен. Олар үшеуден кем ... ... ... ең көп ... ... өзі анықтайды. Тануға ... ... ... көп ... ... адамның назарының
шоғырлануы соғұрлым кем ... ... жөн ... ... ... ... адамдарды дұрыс таңдауға қатысы бар
өзге де жағдайларды қарастыра отырып, бұл ... ... ... алдын ала болмауы керектігін ерекше атаған ... ... ... тану ... ... ... айырылады, танушы адамды мұндай
жағдайда ұқсас белгілерді теңестіруге, салыстыруға, оларды ... ал ... ... ... туралы жоруға
мүмкіндік болмайды.
Сонымен қатар, тану үшін ұсынылған азаматтардың сот ... ... ... шақырта алуы үшін, нақты мекен жайлары белгілі болуы керек.
Тану үшін ұсынылатын адамдардың процессуалдық жағдайы туралы ... ... ... ашық ... отыр. Осы тергеу әрекетінде қатысу үшін шақырылған
азаматтар, әдетте, тергеушінің өтініштерін ерікті түрде орындайды,бірақ
олар оған ... бас ... да ... ... ұсынылушы ретінде адамның
қатысуы үшін оның бұған ... ... Бұл адам ... ... ... ... орны бойынша тергеушіде болған уақыты үшін ... ... ... ... ... жолақылары ағымдағы ережелер
бойынша төленеді[16].
Ұсынушылар ретінде шақырылған ... ... ... ... сәтті өтуімен қажет болғанда тергеуші ... ... ... ... ережелерімен таныстырылады. Алайда бұл адамдарда белгілі
бір міндеттемелерде туындайды. Танылуға ұсынушылар ретінде қатысуға келісім
бере отырып, олар ... ... ... ... ... ... болады, олардың дауыстары мен сөйлеулерін ... үшін ... ... ... ... Бұл туралы тергеуші тарапынан
ескертілген соң, олар өздеріне мәлім болған алдын ала ... ... ... ... ... бүкіл тобын фотосуретке түсіруі немесе
оларды видеобейнеге түсіруі не болмаса арасында танылуға ... ... ... ... ... еместігі туралы сұрақ ерекше орында тұр.
Біздің пікіріміз бойынша, азаматтар тергеу ... ... ... олар оның ... ... ... жасамауы
керек, сондықтан бүкіл топта фотосуретке ... ... ... ... келісімінсіз-ақ құқықты деп есептеуге ... ... ... түсірудің мақсаты ... ... ... ... ұсынуды жүргізуді қамтамасыз ету шарттары
Бұл жағдайларда тергеуші өзінің қалауы бойынша танылуының тұлғасын,
тану объектісімен оны ... ... ... ... ... Тануға
ұсыну процессінде тануға анағұрлым қолайлы болатын жағдайларды ... ... ... ... объективтілігі туралы заң талабы саналады.
Бұл жағдайларда таңдау, қабылдау, тану, қайта жаңғырту сияқты ... ... мен ... ... ... ... ... байланысты тануға ұсынуға дайындалу барысында тергеуші
тануға ұсынудың мезетін (мерзімін), қоршаған ... ... ... ... ... ... керек.
Тануға ұсыну мезетін дұрыс таңдау осы тергеу әрекетінің нәтижесіне
елеулі ықпал етуі ... ... ол ... ... барысына да әсерін
тигізеді. Мерзімін анықтау істің ... да ... ... ... ... нақты ерекшеліктеріне байланысты болады, бірақ ... ... ... ... бұл мөселедегі бірнеше заңдылықтарды көрсетуге
мүмкіндік береді. Тануға ұсынудағы уақытты жіберіп алу жаман салдарларға
әкелуі ... ... ... ... ... адам ... өтуімен бұрын
қабылданған объектінің бейнесін ұмыта бастайды. Бұл психологиялық ... ... ... Тануды психологиялық аспектіде бағалау үшін
бірте-бірте өтетін ... ... ... ... ... өте ... сондықтан бәрінен бұрын деталдар тез
ұмытылады да, ал жалпы бейне туралы ... ... ұзақ ... ... Тану ... ... танылушы объектінің деталдарын, жеке
белгілерін тізбектеуге негізделуі керек. Демек, ... ... ... ... ... қалу ... ... оны жалпы белгілері бойынша
танып, бірақ ... ... ... ... ... ... тану
қорытындысын негіздей алмауы қаупі ... ... ... ... ... ... ... екені туралы тұжырым жасауға болады. Практика көрсеткендей,
уақыт өткен соң тергеу органдары тану актісін ... ... ... ... ... күнге создырып алудың өзі тануға сенімділікті
азайтады.
Көбіне, тануға ұсыну орны ретінде ... ... ... ... бөлме тануға ұсынылғандармен осында ... ... ... алатындай еркін болуы керек. Бөлме ұсынылған азаматтарды, оның
ішінде танылушыны жарыққа қарсы қою үшін ... ... ... ... ... тиіс. Егер іс материалдарында тану нәтижесіне табиғи емес
жарықтың күшімен бағытталуы әсер ете алатындығы ... ... ... және ... қараңғылату перделерін дайындау қажет. Тануға ұсынуда
басқа жерде де өткізуге болады. Мысалы: 1) тиісти бөлме ... ... аула ... ( ... ... тиісті) пайдалануға болады; 2)
танушының алдын-ала жауап ... ... ... қиын ... ... болса, мұндайда тергеуші тануға ұсыну ұқсас ... ... ... Бұл арқылы нәтиже алу мен оны ... ... қол ... ... орнымен ... ... ... ... ... ... ... ескерте отырып, тергеуші
тануға ұсынудың орнын және уақытын таңдайды.
Әрине, жаңадан қабылдау үшін жағдайлардың ... ... қол ... емес. Бұрыңғы жағдайларды қайта ... ... ... ... ... отырып, тергеуші тануға ұсыну барысында танушының сонымен
қатар тануға ұсынылған ... да ... ... кір келтіретін
әрекеттерге жол бермейтін, азаматтардың өмірі мен ... ... ... ... алуы ... тануға ұсынудың жағдайлары туралы сөз еткенде, олар танушы адам
ешбір абыржуларға душар болмайтындай болуы керектігін айта ... ... ... ... ... оның жадына кері әсерін тигізуі мүмкін.
Тануға ұсынудың жағдайын таңдай отырып, тергеуші тануға ұсынуға дейін ... ... ... ... сырттан ешқандай да қысым жасалмауын
қамтамасыз етуі керек. Осы ... ... ... ... ... керек: ол танушы адамды тергеу әрекеті басталмастан бұрын ол ... ... ... ... ала көре ... ... ... танушы адам конвоймен келе жатқан адамды көре сала, осы адамды ... ... ... ... ой ... жасайды.
Тануға ұсыну тергеу әрекетіне дайындала отырып, тергеуші темендегі
ұйымдастырушылық сұрақтарды шешуі ... ... да бір ... ... ... ... ... айыпталып жатқан ... ... ... ... егер тануға ... ашық ... ... тиіс болатын адамдардың ... ... ... көптен
орын алған;
б) тануға ұсыну процесін және танылушы объектіні түсіру ... ... ... ... Бұл ... ... және дауыс жазушы аппаратуралар жатады;
в) ... ... ... емес ... толған
азаматтар ғана бола алатын ... ... ... ... шешу. Бұл сұрақтың шешілуін ... ... ... әкелуі мүмкін;
г) егер танушы немесе танылушы ... сот ... ... ... білмейтін болса, дайындау процессінде өз
уақытында тілмаштың қатысуы, оны ... ... ... ... ... ... ... керек. Сол
сияқты, егер ... ... ... жататын адам соқыр не
мылқау адам ... ... ... ... ... алдын-ала анықтау.
Тануға ұсыну процессіне қатысушы айғақ адамдарға жалпы ... ... олар ... да, танылушыларды да танымайтын болуы
керек. Егер танушы кәмелетке толмаған болса, тануға ұсыну ... ... ... және қайта жаңғырту процесстеріне эмоциялардың ... ... ... танушыны және тергеу әрекетінің басқа да қатысушыларын
психологиялық ... ... ... ... міндетті түрде еңгізілуі
керек.
Тануға ұсыну тергеу әрекетінің барлық қатысушыларында жоғары эмоциялық
ауыртпалықтар тудырады. Тергеушіде ... тану ... ... ... адам болса тергеу әрекетінің нәтижелері оның тағдырын
белгілі дәрежеде анықтайтынын біле ... оны ... ... ... ... ... тергеушіге, танылушыға, қылмыс
әрекеттеріне және оқиғаның басқа ... ... ... ... душар болады.
Тергеу әрекетінің басқа қатысушылары да бейқам қалмайды.
Жағымсыз уайымдар мәйіт немесе оның бөліктері, мәйіттің киімдері, өлі
жануарлар ұсынылган әсіресе ... ... ... осы ... ... тергеу әрекетінің қатысушыларымен алдын-ала әңгімелесу оларды тану
процесіндегі объектілерді ешбір қобалжусыз қабылдауға дайындау ... ... ... танушы адам осы тергеу әрекетінің өндірілуіне дейін
тану қандай тәртіпте ... ... ... Егер ... әректі танушы
ешқашан болмаған бөлмеде өткізілетін болса(мысалы, тергеу изоляторында),
тануға ұсынбастан бұрын оған бұл ... ... ... ... ... бола ... ... өткізілуі кейінге қалдырылып отырса, онда
бұл туралы танушыны хабарландыру керек, себебі, ол қобалжуы мүмкін. Тану
нәтижелеріне ... ... ... ... ... психикалық жай-күйі әсер етеді.
Тануға дайындалу ... ... ол ... қандай белгілері
бойынша тани алатындығы туралы ... жөн. ... ... ... ... тану ... ... сенімділігі объектінің
шындылығында да танылатынының ... бола ... ... ... ... тұрғысынан алғанда бұндай сұрақтар пайдалы.
Практикада бір мысал алып қарайық. Қаланың бір көгалында кешкі уақытта
Р. және X. ... ... ... ... ... бір ер адам ... келеді
де, темекі сұрайды. Осы арада ол өзінің көгалда жүрген себебін ... айта ... Р-ды бір ... алып ... Жеке қалған соң Р. мен
бейтаныс еркек көтеріңкі дауыста ... ... ... ... X. Оның зорлағысы келетінін түсінеді. Соңынан X. Р-дың айқайын
естіп, оның құлағанын көреді. Бейтаныс еркектің ... ... ... ... ... айта тұра, өте жөнеледі. Р. сол жерде ... ... ... ... беру ... X. ... ... бет әлпетін жақсы есінде
сақтап қала алмағанын айтады. Оның ... ... - ... ... арықтау келген, қалың шашты және мұртты. Алайда, қараңғыда Р. мен
бейтаныс еркектің әңгімелесуіне ... ... ... ... ... мен сөйлеу ерекшелігін жақсы ... ... ... X. Мыналарды жатқызган: сөйлегенінде дыбыстар мұрнынан шығатын
сияқты, ірі, жуан ... ... ... X. ... ... ... ... түнде-ақ, қолдағы бар ерекше белгілердің негізінде қылмыс
жасалғандығы үшін сезікті ... ... К. ... Оның ... ... осы ... және жыныстық негізде жасалған басқа қылмысты
жасағанда ... ... ... ... ... ... қылмыскерді тануға ұсыну тергеу әрекетін өткізуде
қажеттілік туындады. ... ... ... ... ... тануға
ұсыну тек дауысы мен сөйлеу бойынша ғана жүргізілуі мүмкін еді.
Мұндай шешімді қабылдаған соң ... ... ... ... ... ең үлкенін таңдап алып, оны пердемен екіге бөлді. Бір
бөлігіне ұсынушыны орналастырды (одан басқа тағы екі адам ... ... ... маман-криминалист, екі айғақ адамдар, сонымен ... ... ... да болатын. Екінші бөлікте қылмыстық істі
жүргізуші тергеуші, аппаратурамен жабдықтаған маман-криминалист, екі ... ... ... ... ұсынушыларды нөмірлейді. Әрбір
ұсынылушы өзіне берілген тексті оқиды (нөмерін айтқан соң).
Бұлардың дауыстарын ... соң X. ... ... ... ... ... отырып, тергеуші осы тергеу әрекетін ... ... ... ... көз жеткізуі керек. Олар мыналар:
1. Танушыдан қажетті түрде толық жауап алынған.
2. Танушылармен ... ... ... ... ... ... мен ... кездейсоқ кездесуге жол ... ... ... ... ... ... қоюына жол
бермейтін қажетті шаралар қолданған.
4. Егер ... адам ... ... ... ... адамдарды танушының ... ... ... ... ... ... ... адам танылушымен қатар
үсталатын адам ретінде шыға ... ... ... ... ... құралдар дайындалған.
Тергеу әрекетіне ... ... ... ұсынудың орталық
фигуралары танушы ... ... ... ... ... ... оның міндеттерін атқаруды жеңілдететін оптималдық жағдайларды
ұйымдастыруы керек.
Тануға ұсыну барысында, ... ... мен ... қылмыс
жасаған соң бірінші рет кездеседі.
Осында пайда ... ... ... ... ... ... мүмкін, сондықтан тергеуші ... көре ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктен құтылу үшін тануға ұсынуды
болдырмайтын ... ... ... Мысалы, олар
жәбірленушіні ... ... бет ... әдейі өзгертеді. Сондықтан
тануға ұсыну барысында бұларды болдырмау үшін полиция қызметкерлерінің де
болуы ықпал. Кейде осыларға бола ... ... ... ... болмай,
тануды фотокарточкалар арқылы жүргізеді.
И.Е.Быховскийдің айтуынша, тануға ұсыну ... ... ... ... тұрады:
1. алдын ала;
2. тікелей тану;
3. детализация;
4. нәтижелерді фиксациялау[19].
Алдын ала сатысы дайындалушы сипатқа ие және негізгі ... ... ... қылмыстық процесуалдық заңның шынайы әрі ... ... ... ... ... ... ету ... бұл сатыда тегеушіге бүкіл қатысушыларға тануға ... ... ... ... сонымен қатар, өткізу тәртібін
түсіндіреді. Жоғарыда айтылғандай, танушы адамға ерекше назар аударылуы
керек. Ол ... ... ... ... ... ... қылмыстық процессуалдық кодексінің 86-бабына сәйкес тергеуші айғақ
адамдарға олардың құқықтары мен ... ... егер ... ... ... ... құралдар қолданалатын ... онда ҚР ... ... ... ... бұл туралы ескертеді және оны хаттамға
тіркейді.
Үшіншіден, егер танушы жеберленуші не куә болса, онда ол ҚР ... ... ... ... ... ... бастартқаны үшін немесе жалған
көрсетпелері үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылатындығы ... Бұл да ... ... ... ... кіші ... онда бұндай ескерту жасалмайды.
Төртіншіден, танушы адам тану объектісін ресми болмасқа дейін ... ... ... ... ... орналастырылады.
Және бесіншіден, тануға ұсыну сәйкес объектілер дайындалады. Егер
танылушы объект адам болса, онда ҚР ... 229 - бабы ... ... оған ұсынылушы адамдардың арасынан қалаған орнын алып ... ... Бұл ... ... ... ... ... танылуға кімнің ұсынылып отырғанын білуі керек. Егер тану
объектісі зат болса, онда айғақ адамдар ... зат ... ... және
оның нөмірі туралы хабарландырылады.
Тануға ұсыну тергеу әрекетіне тілмаш, қорғаушы педагог қатысы шын
жағдайларда ... ... ... ... ... қойылатын бүкіл
талаптар орындалуға тиіс.
Тікелей тану сатысы тергеушінің тергеу әрекеті болмақ бөлмеге ... ... ... ... Ол тану ... келген соң, тергеуші
танушының алдында тұрған міндеттерді ... және ... ... ... шығуға ұсыныс жасайды.
Қойылған міндеттердің анықтамасы танушыға түсінікті болуы керек және
көрсетуші сипатқа ие болмауы керек.
Танылушы объектілерді қабылдау ... ... болу үшін ... ... ... заттарды қолына алып көруге ал егер тану ... ... оның ... ... ... отырғызуға, түрегелтуге,
бұрылуға рұқсат етеді. Алайда мұнда танылушыға ... да бір ... ... болмайды, себебі мұндай реттегі іс-әрекеттерді ... ... түрі - ... және сөйлеу ерекшеліктері бойынша тануға
ұсынуда өткізіледі.
Объектілерді қарау нәтижесінде ... адам ол қай ... ... ... ... ... адам тануға ұсыну тергеу әрекетіне
қатысушылардың болуында өзінің аты-жөнін айтады.
Деталдау ... ... ... ол ... ... ... мен
белгілері бойынша танығанын айтуды ұсынған мезеттен басталады. Егер танушы
адам оған ұсынылған объектілердің ешқайсысын танымаса, онда оған ... ... ... ... ... ... арасында жауап алуда
әңгіме етілген объектіге жеке белгілері бойынша ұқсас жоқ па?" Бұл сұрақта
көрсетпе сұрақтар ... ... ... үшін ... ... ... Осы сияқты әрекеттердің мақсаттылыға жеке белгілері бойынша
тануға, яғни осы объектінің топтық жататындығы ... ... ... ... шартталады. Сонымен бірге, тануға ұсыну мезетіне тану
объектілері өзгеретінін ... ... ... ... ... екенін естен шығармау керек. Ал тектік белгілері ... тану ... ... қорытынды, көбіне-көп, аса маңызды дәлелдемелік мәнге ие
болады.
Объектіні таныған белгілері мен ерекшеліктері туралы ... ... ала ... ... бұл ... неғұрлым нақты әрі
деталды болуына тырысу керек.
Ұсынылған объектіні қандай белгілері мен ерекшеліктері бойынша таныған
көрсетуімен ... ... адам осы ... ... ... ... ... жасауы қажет.
Танушының көрсетпелерін қолдан келгенше сөзбе-сөз жазу керек. ... адам осы ... ... ... ... отырып, бұрын жауап
алу барысында ол айтпаған белгілерге көрсетсе, осы арада оның ... ... ... ... ... ... ... барысында
адам санасында объектінің бұрын ұмытылған ... ... ... ... ... ... жаңа ... айтуы психологиялық тұрғыдан
ақталған болып саналады. Ал бұның себептерін танылушының болуында айқындау
танушының тануға ұсыну ... ... ... ... ... ... тергеуші тануға ұсыну хаттамасын жазуды бітіреді.
Демек, тануға ұсыну нетижелерін фиксациялаудың негізгі құрамы болып хаттама
табылады. Онда реквизиттер сақталу керек:
Тануға ... ... ... ... ... ... ... әрекетінің басталуының және аяқталуының уақыты;
Хаттаманы құрған адамның лауазымы, аты - жөні;
Тануға ұсынғандардың әрқайсысының аты-жөндері;
Айғақ адамдарға және тануға ұсынудың басқа да ... ... ... ... ... жазба.
Тануға ұсынылатын объектілер туралы қажетті мағлұматтар.
Егер олар ... ... ... - фамилиясы, аты, әкесінің аты, туған
жылы, мекен - жайы, ... ... ... шашының түсі, дене кемшіліктері,
өзге де ерекшеліктері.
Егер олар заттар болса - ... ... ... дара ... ... ... мағлұматтар - фамилиясы, әкесінің аты, ... ... ... куә немесе жәбірленуші болса, онда көрсетпе беруден бас
тартқаны немесе сауғалағаны үшін және ... ... ... ... жауапкершіліктің туатыны туралы ескерту керек.
Егер танушы объектісі адам болса, ... ... ... қалаған орынды алуына болатындығы туралы ұсыныс жасалғаны ... ... ол ... орынды көрсететін жазбалар жүргізу керек.
Тергеушінің танушыға ұсыныстары (сөзбе-сөз)
Тергеу әрекетінің мазмұны.
Егер тану динамикалық белгілері бойынша жүргізілетін ... онда ... ... әрекеттері нақтыланып суреттеледі.
Танушының тату нәтижелері туралы және объектіні қай ... ... ... ... ... ... адам қысқаша мәлімдеме жасауы мүмкін, ол мұндайда өз аты -
жөнін атауы ... да ... ... ... ... ... - ... туралы жазу керек. Оларды қодану жағдайлары мен тәртібі құралдар
қолданған объектілер.
Алынған нәтижелер техника ... ... ... ... ... ... туралы жазба.
Айғақ адамдардың және тергеу әрекетіне қатысушы басқа да ... ... ... жазбалар (фотографиялық негативтер,
суреттер, киноленталар, диапозитивтер, ... ... ... ... ... ... ... танылушының, тануға
ұсынылған басқа адамдардың қолдары.
Міне, тануға ұсынудың хаттамасының жалпы мазмұны ... ... ... ... ... жалған көрсетпелер бергені үшін немесе
көрсетпе беруден бас ... үшін ... ... ... ... жөнінде жазба жасалады және сол куә не жәбірленуші оған
қол қояды. Бұл оны ... ... ... ... ... ... өз қолын қою уақытында ... ... ... аты-жөндерін көріп қоя алатындығына тергеушілердің назарын
аудару керек. Мұндайларды ... үшін ... ... ... ... ... қою ... мәлімдемелерін тырнақшаға алып, бірінші тұлға атынан ... ... тану ... ... ... және ... жасалу негізі жазылу керек.
Тануға ұсынудың алдын ала, бастапқы сатысы ... соң, ... ... кетпей-ақ танушының кіруін сұрайды. Егер танушы жақын ... ... онда ... оны ... үшін ... ... білмейтін қызметкерді
жібереді.
Танушы бөлмеге келген соң тергеуші оның аты - жөнін ... ... оны ... ... ... ... ... мәнін
және жалған көрсетпе үшін ол қылмыстық жауапкершілікке ... ... соң ... ұсынылғандарды мұқият қарап шығуға ... ... ... ... сол ... ... ... өзгертілуіне болады. Танушының назарын танылуға жататын
адамға аударатын тәсілдерді пайдалануға жол берілмейді. Тану өндірісінде
танушыны асықтыруға ... оның ... ... білу үшін ... ... ... ұсынылған азаматтардың қайсы бірін танып тұрган жоқсыз ... ... ... ... соң ... дәлдейтін, деталдайтын
сұрақтар қояды. Оларға жауап беру арқылы танушы өз ойын ... ... ол ... біреуін таныған болса, онда ол тергеушінің
өтінішімен барлық ... көру үшін оған ... ... Одан ... одан объектіні қандай белгілері бойынша танығанын сұрайды.
А.Я.Гинзбург танушыларды олардың болып жатқан оқиғаға қатыстылығына
қарай 2- ... ... ... адам ... ... ... танымайтыны туралы
мәлімдеме жасаса, онда танушының бұл қорытындысы неменеге негізделетінін
анықтау керек, не ол ... ... ... бейнесін ұмытып қалған, не оның
бейнесін жақсы біледі, бірақ ол тұлға ұсынылғандардың ... ... ... ... процесіндегі ерекшелігі айқын көрініп тұр.
Практикада көзделмеген жағдайлар деп аталған жағдайларда болып отырады,
мысалы, танушы адам айғақ адамды, ... ... ... ... ... мәлімдеме жасалуы мүмкін. Тергеуші мұнда, танушының бүкіл
дәлел ... ... ... ... ... ... орын алуы мүмкін: ... ... ... түсініктері тәуелсіз, оны танығаны туралы мәлімдейді.
Мұндайда танушы ретінде шыққан азамат ... ... ... ... ... - ... алыну керек. Тануға ұсыну туралы хаттама түзілген соң
танылуға жататын азаматтан жауап алынады. ... ... ... олар неше ... қандай жағдайларда кездескені анықталуы керек.
Кейбір жағдайларда куә да, ... де ... бірі ... ... ... кім ... ол кім ... болатынын шешуі керек.
Бәлкім танушыны таңдау, тану актісінің дәлелдемелік мәніне байланысты
болатын шығар. Мұндай жағдайларда тануға бір ... ... ... бұл ... ... да, ... заңға да қайшы
келеді.
Кейде тергеу практикасында бір танушыға ... ... ... ... қажеттілігі туындайды. Мұндайды әрбір сезіктіні немесе
айыпкерді тануға ұсыну бір-бірінен бөлек өткізіледі.
Тануға ұсыну ... ... ... ... ... ... да ... :
1. Осы тергеу әрекеті бастапқысыда танушыда оқиғаның немесе басқа
себептердің ... ... ... ... көруіндегі ақаулардың болуына
қарамастан өткізілген болса.
2. Тануға ұсыну ... ... ... ... ... жағдайларда өткізілген
болса.
3. Егер ... адам жеке ... ... ... ... ... болса (мысалы, сақалы өсуі,
қырынбаған болуы, ұзын таралмаған шаштарымен).
4. ... ... ... ... ... ... кейіннен өзгертетін болса.
Қайтадан ұсынғанда танылуы өткізілген тұлға көру үшін ол ... ... ... ... ... Егер ... ... танылушы басқа
азаматтармен қатар ұсынылса, онда оның нәтижесінің дәлелдемек мәні ... ... ... ... ұсынылғанда, қайта тануға ұсыну
біршама қиынырақ болады. ... ... ... белгілер түрлерін
өзгертеді, кейбіреулері мүлдем байқалмайды. Сондықтан сезікті ... оның жеке өзін ... ... ... ... ... ерекше жағдайларда болатын акт болғандықтан,
қылмыстық іс-қағаздарында оның өткізілуі себебі ... ... ... ... ... ... ... болғанда дәлелді қаулы шығару жөн
болар еді.
Одан басқа ... ... ... ... ... ... ... ұсынуға
қарағанда, мұнда бір адамды ісжестіруде танушыға тану үшін ол ... ... ... ... ... ... ... адамдар ұсынылады.
Тануға ұсыну болғаннан кейін бірнеше күннен соң ... адам ... ... ... мәлімдеме жасауы да мүмкін. Жаңа қорытындысы оны
тексеруді талап етеді. Жауап алу барысында ол не үшін және ... ... ... ... ... ... Егер ... жауап алынған адам
бұрын көрген адамын ... ... ... ... ... бола оған ... айтса, қайтадан тануға ... ... ... ... ... алынған азамат тергеу әрекетінде тұлғаны қате танығаны
туралы мәлімдесе, онда, біріншіден, тергеу барысында ... ... ... ... ... ... ... және
екіншіден, қате танылған адам (егер ол айыпкер немесе сезікті болмаса) бұл
қате туралы дереу ескертілуі керек.
Тергеу үшін ... тану ... ... соң ... ... ... болмайды.
Тануға ұсыну динамикалық (функционалдық) белгілері бойынша өткізілуі
керек. Адамның сырт ... ... тану үшін ... ... белгілер қатарынан дауыстың, сөйлемнің және ... ... ... ... ... ... ... саналады, оларды тек ауру немесе қартайғандық өзгертуі мүмкін.
Адамдардың динамикалық белгілері даралыққа ие болады. Адамның жүріс-
тұрысы, ... ... ... ... деп ... ... процесстермен қалыптастырылған үйлесімді шоғырланған жүйе
ретінде қалыптасады. ... ... ... ... ... адамды осы бір белгілері бойынша тану мүмкіндігін
куәландырады. Танылуға ... адам ... ... үшін ... ... түрлерін өзгертуі мүмкін.
Тергеуші қозғалыстың бағыты мен жылдамдығын өзгерту, ұсынушылардың
туыстарын өзгерту мақсаттарында берілетін белгілерді алдын- ала ... сол ... ... ... де ... ала ... ... фамилиялары бойынша атауға болмайды. Одан кейін тергеуші
танылуға ... ... ... ... шығатынын (және қай жер.) таңдауды
ұсынады және ол ... ... ... ... ... ... танылуға жататын адам қашып ... ... ... оның ... ... етуі ... Қорғауды жүзеге
асыру полиция қызметкерлері немесе тергеушінің көмекшілері танылушыға
байқауды ... адам ... ... кім екенін білмейтіндегі дәрежеде
жүргізуі керек.
Танушыға ол ұсынушыларды қолайлы байқай алатын жерде көрсеткен ... ... ... атай ... ... ... бағыттарын
көрсететін белгілер бере бастайды. Таныған жағдайда тергеуші танушыдан ... ... ... бойынша танығаны туралы сұрастыра бастайды. Жүру
процессін соттың видео түсіру көмегімен фиксациялау өте маңызды.
Тануға ... ... ... да функционалдық белгілері бойынша да
жүргізілуіне болады. Оларға енді адамның дауыстық және сөйлеу ерекшеліктері
жатады. ... тану ... ... ... параметрлері мен
психологиялық қасиеттеріне бола, сонымен қатар адамның есту ... ... ... ... бола ... болады. Негізгі
белгілернің бірі ретінде дыбыс спектрі құрылымының ... ... Осы ... ... және ... ... және ұяң, жуан және жіңішке
дауыстарды ажыратады. ... ... ... ... ер ... бас, баритон, тенор ретінде, ал әйел адамдарда көп-контральдо,
меццо-сопрано, ... ... ... ... ауызекі сөйлеуі одан да
көп белгілердің тобымен сипатталады: стилі, ... ... ... ... ... сөйлеудің патологиясы, акценті, т.б. Дыбыс ... ... ... ... оның ... жатқан оқиғаға
қатынасын анықтайды.
Тергеу және сот практикасын талдау ауызекі сөйлеуі бойынша бұлжытпай
тану ... қана ... ... ... ... туыстарына, сол сияқты
жақындарына ... ... ... екенін айғақтайды. Басқа жағдайларда
кебінесе үлкен не кіші дәрежедегі ұқсастық түріндегі тануға ... адам ... ... ... өзгертуі мүмкін.
Дауыс бойынша тануға ұсынудың ерекшеліктері процессуалдық сипатқа емес,
бірқатар тактикалық тәсілдерге қатысты болады. Ұсынушылардың ... ... ... ... ... ... ұқсастығына қарай
анықталады. Мұндай адамдарды таңдау өте қиын, бірақ ... ... ... саналады, ұсынылушы адамдар дауыстары танушыға ... ... ол көре ... етіп ... ... жатқан адам өз
дауысын есітудің реттік санын өзі таңдайды.
Тануға ұсыну танушы ұсынушылардан көрінбейтін тілдемен ... ... ... тану тек қана есту ... ... ... қатар мұнда айғақ адамдардың саны көбейеді, себебі олар ... және ... ... да ... ... ол ... бір жағында не
танушының, не танылушының жанында отырады.
Тергеушінің бұйрығы бойынша ... ... ... ... Оның ... мен ... ... тануға ұсынуды
жүргізетін тұлға анықтайды. Оның ойы ... ... ... ... немесе оларды әңгімеге тарту жолымен не болмаса ... ... ... ... беру арқылы жүзеге асырылады. Егер танушы ... ... ... ... ... онда ол ... ерекшеліктері
бойынша оны танығанын айтуы керек. Ауызекі сөздердің сипатын айтып беру
әрбір танушы адам үшін өте қиын ... ... ... ... ... ... дауыс пен ауызекі сөйлеуді сипаттайтын
тиісінше ... ... ... ... ... Бұл ... ... және дәл көрсетпе беруіне ықпалын көрсетеді. Тану ... ... ... ... ... ... болады. ... ... ... ... ... ... тұлғаны дауысы мен ауызекі сөйлеуінің
динамикалық белгілері бойынша тануға ұсынғанда ... тек ... ... ғана ... ... ... өздерін көрсетпеуге
болмайтындығы туралы сөз ... ... ... ... пікірі
бойынша тануға ұсынудың процесуалдық мәнін бұрмалайды[20]. Өкінішке орай,
автор өз пікіріне ... ... ... оның ... ... ... негізделмегенін айта кеткен жөн. Өз
кезегінде тергеу практикасы да бұл ... ... ... ... ... көптеген мемлекеттерде тануға ұсынудың басқа ережелері
бар екендігін айта кеткен жөн. ... бар ... ... ... нәтижесінде
келесі ерекшеліктерін ажыратуға болады:
1. Танылуға жататын тұлға өзара ұқсастығы жоқ ... ... ... ... ... саны біздікіндегіге қарағанда едеуір
көп
2. Адамдар адам бойының шкаласы салынған қабырғасы бар ... ... ... және ... ... ... ... ұсынушылардан арнайы айнамен жасырылған және ұсынушыларды
жақсы көреді.
4. Айғақ адамдар жоқ болады, ... олар ... ... ... сезіктіні тануға ұсынғанда танушының ... ... ... ... ... ұсынуды жүргізетін адам танушы отырған ... ... ... ... ... ... т.б. ... ол
микрофон арқылы береді.
7. Танушының мәлімдемесінен соң оның ... сол ... ... ... нәтижелері басқа тергеу әрекеттерінің
нәтижелерінен бөлек, ... ... ... салыстырыла отырып,
жинақталып зерттеледі. Тануға ұсыну тергеу әрекетінің нәтижелерін зерттеу
мен бақылау да осы ... ... ... ... нәтижелерін
дәлелдемелердің басқа қайнар көздерімен салыстыра отырып, тергеуші олардағы
ақпараттардың ... ... іс ... ... дұрыс шешім
қабылдау үшін қалыптасқан тергеу жағдайын бағалайды.
Мұны әр ... ... ... ... күні ... ... ... инстанция соттарының қаулыларымен ұйғарылымдарына
берілген келесі тезистермен сипаттауға болады.
Танудын дәлелдемелік мәнін бағалауда оның ... ... ... ... ... ... нормаларды бұза отырып өткізілген және басқа дәлелдемелер
мен бекітілмеген, жәбірленушінің ... ... ... ... ... ... ... көрсетпейтін кездейсоқ белгілерге
негізделген тану іс ... ... ... ... бола ... ... тануы, егер танушы айыпкердің тұлғасын анықтау
үшін өзіндік айқындалмауына байланысты жеткіліксіз ... ... ... көрсетсе, негізгі жәні дәлелді болып табыла алмайды.
Егер іс бойынша тану фактісімен келіспейтін әрі ... ... ... ... анықталған болса, онда жәбірленушінің айпкерді
тануы айыптаудың даусыз дәлелдемесі болып табыла алмайды.
Егер айптау жәбірленушілердің бұрын олар айпкердің ... ... ... ... ... көрсетпелеріне бола айыпкерді тануына
негізделген болса, ... ... ... саналмайды.
Жәбірленушінің оған шабуыл жасауға қатысушыларды тануындағы
көрсетпелерінің қайшылықтары өзге ... ... ... ... ... үкіміне негіз ете алмайды.
Айыптау жеткілікті сенімділіксіз айтылған және іс қағаздарымен ... ... ... ... алмайды.
Егер жәбірленушінің қатты мас күйінде болуына байланысты ол куәландырып
тұрған фактілерді дұрыс ... ... ... ... айыптау
жеберленушінің көрсетпелеріне негізделе алмайды.
Қолданған әдебиеттер тізімі
1.Нормативтік ... ҚР ... ... 1997 ж.
2. ҚР қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы, 1997 ж.
З. ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Алматы, 1998 ж.
2. ... ... және ... В.И. ... ... ... ... по
проблемам раскрытия, расследования и предупреждения преступности.
Караганда, 1994 г.
2.Бычков.С.Ф., Гинзбург А.Я. Следственные действия (Краткий ... ... 1998 ... В.Л. ... ... М., ... г.
4.Воробьев Г.А. Тактика и психологические особенности ... ... ... ... 1986.-86 ... в судопроизводстве: Процесс.и.психолог.пробл.
Минск:Изд-во Белорус.ун-та, 1975.-175 с.
6.Гапанович Н.Н. ... в ... и ... ... Тактика.-
Минск:Изд-во Белорус.ун-та,1978.-160 с.
7.Гинзбург А.Я. Основы оперативно-розыскной деятельности. Алматы, 1997г.
8.Гинзбург А.Я. Криминалистические основы следственных действий: По УПК ... Под ... ... ... ... ... предъявления для опознания. М, 1971 г.
10.Глазифин Д.В. Психология следственных действий. Волгоград, 1982 г.
11.Гуценко К.Ф. Уголовный процесс. М., 1996 г.
12.Домбровский Р.Г. ... форм и ... ... ... -Рига:Изд-во Латвийск.ун-та, 1989.-И8 с.
13.Доспулов Т.Т. Оптимизация предварительного следствия. Алма-Ата, 1984г.
14.Еникеев В.И. Общая и юридическая психология. (в 2 ... М, ... ... С.Е. ... ... ... С.И.Сұлтанов.-
Алматы: Дәнекер, 2002.-228 б.
16.Зорин Г.А. Возможности криминалистического ... в ... ... Уч.метод.пособие. Юрлитинформ,2001.320 с.
17.Комиссаров И.В. Теоретическое проблемы следственной тактики. Саратов,
1987 г.
18.Когамов К. Краткий научно-практический комментарий к ... ... ... Алматы, 1998 г.
19.Козлов В.В. Повышение эффективности в ... ... ... ... ... в ... деле.-
Науч.ред.Саратов. -1984. 124 -с.
20.Кондратьев И.В. ... и ... ... в ... ... Уч.пособие.Караганда-2003 г.
115с.
21.Крикунов А.Е, ... А.Ф. ... и ... основы
предъявления для опознания. Киев, 1975
22.Лузгин И.М. Моделирование в расследовании преступлений. М, 1981 г.
23.Лупинская Р.А. Уголовный ... М.,1996 ... В.Г. ... общения следователя с участниками отдельных
следственных действий: Допрос, очная ставка, ... для ... ... на ... Уч.пособие.Изд-Киев, 1989. -88с.
25.Образцов В.А. Следственные действия. Криминалист.рекомендации.
26.Образцов В.А. Криминалистика. Юрист 2001. -733 с.
27.Оновалова В.Е. ... в ... ... ... 1978 г.
28.Пирожков В.Ф. Криминальная психология. -М,2001. -189 ... А.Р. ... ... для следователей. М., 1987 г.
30.Рыжков А.Л., Сергеев А.И. Субъекты уголовного ... ... 1996 ... Б. ... криминалистики и доказательств при расследований
преступлений. Межвуз. Науч.лит.- 149-171 с.
32.Удалов Л.Д. Вопросы тактики предъявления для ... ... ... ... 1983 ... Н.П. ... 1995 ... С.Ю. Тактические приемы расследования преступлений. Казань 1984
г.
3.Практикалық материалдар.
1.Актуальные проблемы прововедения в ... ... ... 1991г.
2.Быховский И.Е. Глазырин Ф.В. Питерцев С.
Допустимость тактических приемов при запросе. Учебное пособие ... В.П, ... М.Ч, ... Н.С. ... на ... и ... ... Алматы
1998г.
4.Ведерников Н.Т. Изучение личности обвиняемого по отдельным категориям
преступлений. Правовые проблемы борьбы с преступностью. ... ... А.Я. ... в ... ... и ... ... пособие. Алматы 1996г
6.Криминалистическая тактика: Курс лекций под ред. Лаврова С.В, ... ... ... Д.П. Установление следователем обстоятельств преступления, имеющих
психологическую структуру. М.1984г.
8.Митрохина З.И. Использование данных психологии при ... ... ... ... ... ... ... В.А. Криминалистика:Теория. Понятие и виды криминалистической
техники. Тактические основы следственных ... ... ... Учебное пособие 1994.
10.Теория и практика использования специяльных ... при ... Сб. ... ... ... 1989г.
11.Тактика использования внезапности в раскрытии преступлении ОВД. Учебное
пособие 1990.
-----------------------
[1] В.С.Бурдакова, ... ... для ... ... ... М, 1975-3 ... ... / Под ред. ... -М, 1997 ... УПК РК ... ... в сравнении с УПК Каз.ССР) Выпуск-1. А.
1998 - 189 бет.
[4] Криминалистика: В 2-х ... (Под ред .Г .С ... и др. - М. ... - ... ... словарь - М., 1983. - 376-бет.
[6] В.С.Бурданова, И.Е.Быковский. ... ... на ... ... М, 1975. - ... Криминалистика:Учебник (Под ред .И. Ф.Пантелеева, Н.А.Селиванова. -М.
Юр.лит., 1984 - 348-бет.
[8] А.Я.Гинзбург. ... в ... ... и ... практике. - М., 1996. - 17-бет
[9] Салаев В.А.Установление личности трупа в ЧС,связанных с гибелью
людей:Автореферат дисс ... ... М., ... ... Психологические проблемы узнавания. - М, 1967. - 41-бет.
[11] УПКРК.Общая характеристика (в ... с ... ... І.-А., 1998-189 ... ... ... в следственной,оперативно-розыскной и
әкспертной практике.-М.,1996.-21-бет.
[13] А.Я.Гинзбург. ... в ... ... ... ... ... В.А.Образцова. М. 1 997.-482-бет.
[15] А.Я.Гинзбург. ... в ... ... ... А.Я.Гинзбург. Опознание в следственной,оперативно-розыскной ... ... ... И.Е. Быловский.Предъявления для опознания на
предварительном ... ... ... поселкового суда.
[19] В.С.Бурданова, И.Е. Быховский. ... ... на ... следствии. М.,1975- 49бет.
[20] Криминалистика в 2-х томах./под
ред.проф.Р.С.Белкина,В.П.Лаврова,И.М.Лизита —М. 1988І.2 ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Криминалистикалық фотография және бейне таспаға жазу5 бет
Тергеу әрекетін жүргізуге дайындық25 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
« KASPI BANK » АҚ-НЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ЖӘНЕ НЕСИЕЛЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ25 бет
Іс жүргізудің мерзімдері41 бет
ІС ҚАҒАЗДАРЫН ЖҮРГІЗУДІҢ НОРМАТИВТІК БАЗАСЫ8 бет
Адам мотивациялық сферасының құрылымы, қызмет етуі және дамуы7 бет
Адам сырт келбеті туралы криминалистикалық ілім5 бет
Адам сырт келбеті туралы криминалистикалық ілім10 бет
Адвокаттар мен өзге де адамдардың азаматтарды қорғау және оларға заңгерлік көмек көрсету жөніндегі занды қызметіне кедергі жасау20 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь