Қазақтың тұңғыш жер серігі Kazsat пен Байқоңыр болашағы [ 12 бет ]

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
а) Байқоңыр: Кеше. Бүгін. Ертең
б) Қазақтың тұңғыш жер серігі «Kazsat» пен Байқоңыр болашағы «Бәйтеректің» көлеңке тұстары мен күнгей жақтары
в) Байқоңыр ғарыш айлағындағы экологиялық мәселелер

ІІІ. Қорытынды
Кіріспе
ХХ ғасырдағы ұлы оқиғалардың бірі де бірегейі – адамзат тарихында алғаш рет ғарышқа адам ұшырған Байқоңыр ғарыш аймағының дүниеге келуі. Оның тұңғыш қазығы 1955 жылы қаңтардың 12–де қағылды. Байқоңыр – ғарыш аймағы – Қызылорда облысының Қармақшы ауданы аумағында орналасқан.
Ғарыш алаңын салу үшін Байқоңырды таңдап алу кезінде бұл жердің елді мекендерден қашық болуы, ракета ұшырудың қауіпсіздігі, қайтіп оралатын ғарыштық объектілер үшін қолайлы қону аймақтарының болуы тағы басқа факторлар ескеріледі. Байқоңырдың басты және көмекші объектілері мен қызмет ету орындары кең аймаққа орналасқан. Байқоңырдың негізгі объектілеріне: тех тұғырлар, старттық кешендер мен ұшу трассасының бойындағы өлшеу бекеттері ғарыш алаңына әр түрлі жүктерді жеткізетін кірме жолдар тағы басқа көмекші және қызмет көрсету объектілеріне: отын сақтайтын алаң, сұйық оттегі мен азот өндіретін заттар, энергия және сумен қамтамасыз ететін жүйелер, байланыс жүйесі, телевизия тағы басқа жатады. Байқоңырда ракета тасығыштың әрбір түріне сәйкес бір немесе бірнеше техникалық тұғырлар және олардың әрқайсысына орналасқан бірнеше спорттық кешендер салынған. Байқоңырдың ұшу трассасы Арал теңізінен Камчатка түбегіне дейін созылып жатыр. 1957 жылы 4 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан тұңғыш ғарыш ракетасы сәтті ұшырылды. Ол дүние жұзіндегі ең бірінші жердің жасанды серігін орбитаға шығарды. Байқоңырдан тұңғыш рет Ю.А. Гагарин «Восток» ғарыш кемесімен ғарышқа аттанды. Байқоңырға одан кейін де ғарыш кеңістігін игеруде көптеген жаңашыл бастамалардың старттық өрнегіне айналды. Байқоңырдан күннің, Айдың, Шолпанның алғашқы жасанды серіктері «Восток», «Восход», «Союз», «Пргресс» ғарыш кемелері «Салют», «Мир», орбиталық станциялары, сондай – ақ, зерттеу – барлау жұмысын жүргізуге арналған «Космос», ғылыми – тәжірибелік жұмыстар жүргізуге арналған «Протон», «Зонд», «Прогноз», байланыс мақсаты үшін пайдаланатын және метеорал бақылаулар жүргізуге арналған «Молния», «Экран», «Горизонт», «Радуга», «Метеор» тағы басқа жердің жасанды серіктері ұшырылды. Айды, Марсты және Шолпанды зерттеуге арналған ғарыш аппараттары бар РТ – лар да Байқоңырдан аттандырылды. 1991 жылы 2 қазанда тұңғыш қазақ ғарышкері Т.Әубәкіров «Союз Т - 13» ғарыш кемесімен Байқоңырдан ғарышқа көтеріледі. Ресеймен бірлескен баңдарлама бойынша қазақ ғарышкері Т.А. Мұсабаев ғарышта екі рет (1994,1998) болды. Байқоңыр ғарыш алаңын салуға әр жылдары түрлі мамандақтағы көптеген қазақстандықтар қатысты. Олардың арасында Байқоңыр ғарыш алаңының қызметкерлері Қ.Тоқмұхамедов, В.Мәжіғұлов, Т.Уәлиев, Қ. Әбілғазин, полк Ә. Исмаилов, М. Құлымгеров, Қ. Нұрмағамбетов, С. Мұхаметқалиев, Б.Ешімов, Қ.Нұрмұқанов, Р.Құлмырзаев, М.Мұқанов тағы басқа болды.
Қазақстан азаматы, ұшқыш – сынақшы, майор М.з. Рафиков алғашқы ғарышкерлер тобында Ю.А. Гагаринмен бірге дайындықтан өтті. Байқоңыр ғарыш алаңы 1991 жылы Қазақстан Республикасының қаласына қайтарылып, 1993 жылы Ресей Федерациясына берілді. Байқоңыр кешенін пайдаланудың экологиялық зардаптаы байқалды. Байқоңыр кешенінен Қ.Р-сы аумағында 30-35 мың тонна ұлы заттар таралады. Ракеталардан түскен қалдықтар Қарағанды, Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарына зиян келтіреді.
Байқоңыр: Кеше. Бүгін. Ертең.
1957 жылы 15 мамырда Байқоңыр ғарыш аймағынан тұңғыш континентаралық баллистикалық зымыран ұшырылды. Ал, 4 қазанда жасанды жер серігі орбитаға шығып, дүниежүзін дүр сілкіндірді. Америка Құрама Штаттарының әскери ғалым мамандары қаншама тырысса да кеңестік ғалымдардан 5 ай кешігіп қалды.
Ғарышқа адам ұшыру мақсатында ондаған иттер, басқа да жәндіктер орбитаға шығарылады. 1961 жылдың бас кезінде қуыршақ манекен (Иван Иваныч) ұшырылды. Ол белгіленген ауданға дәл қонып, ғарышқа адам ұшу кезеңін жақындатты.
1961 жылы сәуірдің 12–сі адамзат баласының тарихындағы ең бір ұмытылмас өрелі күн. Осы күні адам алғаш рет ғарыш кеңістігіне ұшып шықты. 1961 жылы сәуірдің 12 – ші жұлдызында Мәскеу уақытымен таңертеңгі 9.03 – те әйгілі конструктор, екі дүркін Социалистік Еңбек Ері, академик Сергей Павлович Коралвтің командасы бойынша КСРО – да бірінші болып Ю.А. Гагарин ғарышқа самғады. Бұл таңғажайып оқиға бүкіл әлемді дүр сілкіндірді.
Ғарыш аймағынан зымырындар ғарыш кеңістігіне қарай басты – басты 5 түрлі мақсатпен ұшырылатынын білеміз.
Біріншісі: зерттеу жұмыстарына арналған ғарыш кемелері. Негізінен алғанда онда зерттеушілер жұмыс істейді.
Екіншісі: тасымал кемелері. Онымен құрал – жабдықтар мен аппаратуралар, адамдардың өмір сүруіне қажетті азық – түлік, су, киім – кешек, ең аржағы оттегіне дейін осы зымырандармен жерден тасымалданады.
Үшіншісі: әскери мақсаттағы зымырандар. Олардың не зерттеп, не тындырып жатқаны, әрине, бізге құпия. «Зымыран құралдарымен жерде жатқан «Правда» газетінің тақырыптарын оқуға болады» дегенді талай – талай естідік. Демек, ол жердегі қыбырлап жүрген адамдар, әсіресе әскери адамдар не істеп, не тындырып жатыр деген сұраққа жауар алу үшін таптырмайтын құрал. Оның сыртында ғарыш кеңістігінен шапқын салатын лазерь қаруы дегеннің пайда болғанын, отты басы ғарышқа шығып алған соң онға, отызға бөлініп, әрқайсысын өз алдына дербес қаруға айналатын зымырандарды тағы білеміз. Міне, соның бәрінің бабын тауып, аясына келтіретін осы әскери зымырандар.
Төртіншісі: байланыс – жер серіктері. Біздің түрлі – түрлі құрлықтармен телефон байланысымызды былай қойғанда, үйіміздегі телефондар арналарына дейін осы жер серіктері арқылы жұмыс істейді. Мұны дәлелдеп жату бүгінде көзіқарақты адамға артық.
Бесіншісі: Планетааралық ғарыш кемелері. Осы жерден жеті айлық ғарыш жолы бар Марсқа әлденеше зымырандардың ұшырылғанын білеміз. Айға да алғаш зымырандар осы Байқоңырдан қонып, зымыранның айдан ұшып шығып, жерге қайтып оралуы дер едік. Бұл өткен ғасырдың жетпісінші жылдарында жүзеге асырылған шаруа. Сондай – ақ, «тисе терекке, тимесе бұтаққа» дегендей ғарыш кеңістігіне еркін самғауға қоя берген және текте бір мәлімет алып тұратын зымырандар да болды. Олардың ғылым үшін не бергенін Ресейдің ғарыш кеңістігін зерттеу орталығы біледі, біздің білетініміз – жылма – жыл жүздеп ұшырылып жатын, зымырандардың әрқайсысы Сыр бойының экологиясына белгілі дәрежеде кері әсерін тигізетіндігі.
Косманавтиканың табыстарын, жетістіктерін айтқан кезде, оның жолындағы қиындықтарды да, тіпті құрбандықтарды да айтпай кетуге болмайды. Сонау Байқоңырдың ортасында генерал Неделин бас болған бір топ ғарыш қызметкерлерінің бейіті жатыр. Олар космодрамда ұшқалы тұрған ракетаның жарылуынан қаза тапқандар. Тамаша азамат – қабілетті инженер Владимир Камаров орбитадағы бар жұмысын атқарып, жерге қона берген кезде парашюттің бауы оралып қалып, келесі жерге қатты соғылып, жарылып кеткен. Сол сияқты Ақтөбелік жерлесіміз Владимир Пауаев өзінің екі серігімен бірге ғарыш сапарының қайтып келгенде, кеменің ішкі қабырғасы сөгіліп кетіп, үшеуі бірден қаза тапты. Мұндай құрбандықтар шежіресі, өкінішке орай, азаяр емес.
Ендігі бір басы айқындалмаған мәселе – Байқоңырдан ұшып шыққан ракеталар солтүстік – шығысқа қарай бағытталғанда жолда Жезді, Ұлытау, Қарсақбай, Жаңарқа елді мекендері жатады. Осы жерлерден тұратын 30 мыңнан астам адам, міне, 50 жыл бойы осы қауіптің құшағында отыр. Ракеталардың бірінші сатылары осы елді мекендерге құлап түсіп жатады. Соншама жыл, соншама ракеталардың алғашқы сатылары түсіп жатса да, бір ғана ғажабы адамдар одан тікелей қаза болмаған, оның себебі ракеталар Байқоңырдан шыққаннан кейін ылғи иесіз, немесе елді мекендері сирек бағытпен ұшатын және ол бағыттар қатаң сақталатын.
Міне, соның әсерінен де адамдар аман қалып келеді.
Бірақ оларға жәрдем – көмек көрсету қажет. Бір кезде осы аймақтың адамдарына жәрдемақы беру жөніндегі қабылданған қаулы болатын, кейін оны тоқтатып тастады. Ал шынында жыл сайын осы аймақтарда тұратын адамдарға белгілі бір мөлшерде нақтылы жәрдем көрсетіп тұруға болады ғой. Сол жәрдемді аламын деп қызығып, байырғы тұрғындарынан басқа ешкім басқа жақтан келе қоймас. Жалпы есептегенде, бұл жерде 30 мыңдай адам тұрады екен. Қайткенде де соларға Ресейден алатын қаржының есебінен нақтылап ақша бөлу қажет. Енді бұдан былай космосқа өз еркімен ұшып барып қайтатын бай туристердің саны көбейе беретін болар. Бір адам ұшқаны үшін 20 млн $ - ға дейін ақша төлейді. Сол қаржыдан да Қазақстан өз үлесін алып отыратын болады деп мәлімдеді Ресей жағы.
Байқоңыр – біздің космодром. Сонау 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағанда әрбір одақтас республика өзінің жерінде тұрған техникалық құрал – жабдықтарға ие болып қалғанда Байқоңыр түгелдей (бүкіл одақ болып салған біздің меншігімізге көшкен. Сонда оның бары дүние – мүлкінің бағасы 51 миллиард $ болатын. Ресей мен екі арада шарт жасасып, оны жиырма жылға жалға берген едік. Жылына ол үшін Қазақстан 115 миллион $ алып тұрады.
Сондай – ақ, Байқоңырдың болашағы туралы айтатын болсақ. Байқоңыр космодром айналаны қоршаған ортаға зиян келтірумен қатар адамзат баласына пайда келтіретіні де ғылыми тұрғыдан дәлелденіп отыр.
Байқоңыр космодромын Ресейге жалға бергенде, Ресей Федерациясы Қазақстан Республикасына жылына 115 миллион АҚШ $ береді. Космодромды жөндеу үшін, онда неше түрлі құрылыстар салу үшін Ресей Федерациясы жылына 25-40 млн $ жұмсап отырады. Космодромда өндірілетін электр қуатын сатқанда, одан 17 млн $ кіріс кіреді. Осы кезде Байқоңыр қаласында және оның серігі Төретам мен Ақай елді мекендерінде 60 мың адам тұрады. Олар түгелдей жұмыспен қамтылған. Белгіленген мерзімде жалақыларын ай сайын алып тұрады. Қалада осы кезде 13 жалпы білім беретін мектпе, оның 5 –еуі қазақ балаларына арналған, біреуі ғана аралас мектпе. Халықаралық космостық мектеп, Мәскеу авиация институтының бөлімшесі бар. Онда 83 қазақстандықтар оқып білім алды. Денсаулық сақтау орындарын, білім беретін мекемелерді, қарттарға зейнет ақыны Ресей Федерациясы қаржыландырып отырды.
Ал егер Байқоңыр космодромын жауып тастаған күнде Қазақстан Республикасы көптеген қолайсыз жағдайларға ұшырайтын сөзсіз. Соның мысалы (жай ғана) жергілікті халықтың жұмыспен қамтамасыздандыруы.
Сондықтан да, Байқоңырдың Қазақстанға берері мен берешегі мол, Ғарыштық державалар қатарына қосуға мүмкіндік беретін желдегі ең ірі алаң осы – Байқоңыр алаңы.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Панова Г.Г. Влияни компоненттер ракетного топлива на почвенно – растительную систему. Санк – Петербург, 1997. с7
2. Сагимбаев Г.К. Экология и экономика.//Алматы: Қаржы – қаражат, 1997. с.65
3. Бурдаков В.П., Еланский Н.Ф., Филин В.М. Влияние запусков ракет «Штати» и «Энергия» на озонный слой земли //Вестник Ан СССР, 1990, № 12. С. 72-75
4. Хорухая Т.А. Методы оценки экологической опосности. М: ЭБТ – Контур, 1998 с.186
5. Макдональд А. Дж, и др. Ракеты с двигателями на химическам топливе: влияния на окружающую среду. Аэрокосмическая техника, 1991 №9. 96с
6. Шигаева М.Х. и др. Мутогены и комутагены окружающей среды. Алматы: Ғылым, 1994. с 6-7.
        
        Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а) Байқоңыр: Кеше. Бүгін. Ертең
б) Қазақтың тұңғыш жер ... ... пен ... болашағы
«Бәйтеректің» көлеңке тұстары мен күнгей жақтары
в) Байқоңыр ғарыш айлағындағы экологиялық ... ... ... ұлы ... бірі де ...... ... алғаш
рет ғарышқа адам ұшырған Байқоңыр ғарыш аймағының дүниеге келуі. Оның
тұңғыш қазығы 1955 жылы ... ... ... ...... аймағы –
Қызылорда облысының Қармақшы ауданы аумағында орналасқан.
Ғарыш алаңын салу үшін Байқоңырды ... алу ... бұл ... елді
мекендерден қашық болуы, ракета ұшырудың қауіпсіздігі, қайтіп ... ... үшін ... қону ... болуы тағы басқа
факторлар ескеріледі. Байқоңырдың басты және көмекші объектілері мен ... ... кең ... ... ... ... объектілеріне: тех
тұғырлар, старттық кешендер мен ұшу трассасының бойындағы ... ... ... әр ... ... ... кірме жолдар тағы басқа көмекші
және қызмет ... ... отын ... ... ... ... мен
азот өндіретін заттар, энергия және сумен қамтамасыз ететін жүйелер,
байланыс жүйесі, телевизия тағы ... ... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше техникалық тұғырлар және ... ... ... спорттық кешендер салынған. Байқоңырдың ұшу
трассасы Арал ... ... ... ... ... ... 1957 жылы 4
қазанда Байқоңыр ғарыш ... ... ... ракетасы сәтті ұшырылды. Ол
дүние жұзіндегі ең ... ... ... ... орбитаға шығарды.
Байқоңырдан тұңғыш рет Ю.А. Гагарин «Восток» ғарыш ... ... ... одан кейін де ғарыш кеңістігін игеруде көптеген ... ... ... айналды. Байқоңырдан күннің, Айдың,
Шолпанның алғашқы жасанды серіктері «Восток», «Восход», «Союз», ... ... ... ... ... ... ... – ақ, зерттеу
– барлау жұмысын жүргізуге арналған «Космос», ғылыми – тәжірибелік жұмыстар
жүргізуге арналған ... ... ... байланыс мақсаты үшін
пайдаланатын және метеорал бақылаулар жүргізуге арналған «Молния», «Экран»,
«Горизонт», ... ... тағы ... жердің жасанды серіктері
ұшырылды. Айды, Марсты және Шолпанды зерттеуге арналған ғарыш ... РТ – лар да ... ... 1991 жылы 2 ... ... қазақ
ғарышкері Т.Әубәкіров «Союз Т - 13» ғарыш кемесімен ... ... ... ... баңдарлама бойынша қазақ ғарышкері Т.А.
Мұсабаев ғарышта екі рет (1994,1998) болды. Байқоңыр ғарыш алаңын салуға ... ... ... көптеген қазақстандықтар қатысты. Олардың
арасында Байқоңыр ғарыш алаңының қызметкерлері Қ.Тоқмұхамедов, В.Мәжіғұлов,
Т.Уәлиев, Қ. Әбілғазин, полк Ә. ... М. ... Қ. ... ... ... ... Р.Құлмырзаев, М.Мұқанов тағы
басқа болды.
Қазақстан азаматы, ұшқыш – сынақшы, майор М.з. ... ... ... Ю.А. ... бірге дайындықтан өтті. Байқоңыр ғарыш
алаңы 1991 жылы Қазақстан Республикасының қаласына қайтарылып, 1993 ... ... ... ... ... ... ... байқалды. Байқоңыр кешенінен Қ.Р-сы аумағында 30-35 мың тонна ұлы
заттар таралады. Ракеталардан түскен қалдықтар Қарағанды, ... ... ... зиян келтіреді.
Байқоңыр: Кеше. Бүгін. Ертең.
1957 жылы 15 мамырда Байқоңыр ғарыш аймағынан тұңғыш континентаралық
баллистикалық зымыран ... Ал, 4 ... ... жер серігі орбитаға
шығып, дүниежүзін дүр сілкіндірді. ... ... ... ... ... қаншама тырысса да кеңестік ғалымдардан 5 ай кешігіп қалды.
Ғарышқа адам ұшыру ... ... ... ... да жәндіктер
орбитаға шығарылады. 1961 жылдың бас ... ... ... ... ... Ол белгіленген ауданға дәл ... ... адам ұшу ... жылы ... 12–сі адамзат баласының тарихындағы ең бір ұмытылмас
өрелі күн. Осы күні адам алғаш рет ... ... ұшып ... 1961 ... 12 – ші жұлдызында Мәскеу уақытымен таңертеңгі 9.03 – те әйгілі
конструктор, екі дүркін Социалистік ... Ері, ... ... ... ... бойынша КСРО – да бірінші болып Ю.А. Гагарин ғарышқа
самғады. Бұл таңғажайып оқиға бүкіл әлемді дүр ... ... ... ... кеңістігіне қарай басты – басты ... ... ... ... ... ... арналған ғарыш кемелері. Негізінен
алғанда онда ... ... ... ... ... ... ... – жабдықтар мен
аппаратуралар, адамдардың өмір сүруіне қажетті азық – ... су, киім ... ең ... ... ... осы ... ... тасымалданады.
Үшіншісі: әскери мақсаттағы зымырандар. Олардың не зерттеп, не тындырып
жатқаны, әрине, бізге ... ... ... ... ... «Правда»
газетінің тақырыптарын оқуға болады» ... ...... естідік.
Демек, ол жердегі қыбырлап жүрген адамдар, әсіресе әскери адамдар не істеп,
не ... ... ... ... ... алу үшін таптырмайтын құрал. Оның
сыртында ғарыш кеңістігінен ... ... ... ... дегеннің пайда
болғанын, отты басы ғарышқа шығып алған соң ... ... ... өз ... ... ... ... зымырандарды тағы білеміз.
Міне, ... ... ... ... ... ... осы ... зымырандар.
Төртіншісі: байланыс – жер серіктері. Біздің түрлі – түрлі құрлықтармен
телефон байланысымызды былай қойғанда, үйіміздегі ... ... осы жер ... ... ... ... Мұны ... жату бүгінде
көзіқарақты адамға артық.
Бесіншісі: Планетааралық ғарыш кемелері. Осы ... жеті ... ... бар Марсқа әлденеше зымырандардың ұшырылғанын білеміз. Айға да ... осы ... ... ... ... ұшып ... ... қайтып
оралуы дер едік. Бұл өткен ғасырдың жетпісінші жылдарында жүзеге ... ... – ақ, ... ... ... бұтаққа» дегендей ғарыш
кеңістігіне еркін самғауға қоя ... және ... бір ... алып ... да ... ... ғылым үшін не бергенін Ресейдің ... ... ... ... біздің білетініміз – жылма – жыл жүздеп
ұшырылып жатын, зымырандардың әрқайсысы Сыр бойының ... ... кері ... ... ... ... ... кезде, оның жолындағы
қиындықтарды да, тіпті құрбандықтарды да ... ... ... ... ... ... ... бас болған бір топ ғарыш
қызметкерлерінің бейіті жатыр. Олар ... ... ... ... қаза ... Тамаша азамат – қабілетті инженер Владимир
Камаров орбитадағы бар жұмысын атқарып, жерге қона ... ... ... ... ... ... ... қатты соғылып, жарылып кеткен. Сол сияқты
Ақтөбелік жерлесіміз Владимир Пауаев өзінің екі ... ... ... ... ... ... ішкі қабырғасы сөгіліп кетіп, үшеуі
бірден қаза тапты. Мұндай құрбандықтар ... ... ... ... ... бір басы ... мәселе – Байқоңырдан ұшып шыққан
ракеталар солтүстік – шығысқа қарай ... ... ... Ұлытау,
Қарсақбай, Жаңарқа елді мекендері жатады. Осы жерлерден тұратын 30 мыңнан
астам ... ... 50 жыл бойы осы ... ... ... ... ... осы елді мекендерге құлап ... ... ... ... ракеталардың алғашқы сатылары түсіп жатса да, бір ғана ғажабы
адамдар одан тікелей қаза ... оның ... ... ... кейін ылғи иесіз, немесе елді мекендері сирек бағытпен ұшатын
және ол бағыттар қатаң ... ... ... де адамдар аман қалып келеді.
Бірақ оларға жәрдем – көмек көрсету қажет. Бір ... осы ... ... беру ... ... ... ... кейін оны
тоқтатып тастады. Ал шынында жыл сайын осы аймақтарда ... ... бір ... нақтылы жәрдем көрсетіп тұруға болады ғой. Сол
жәрдемді ... деп ... ... ... басқа ешкім басқа
жақтан келе қоймас. Жалпы есептегенде, бұл жерде 30 ... адам ... ... де ... ... ... ... есебінен нақтылап ақша
бөлу қажет. Енді бұдан былай космосқа өз ... ұшып ... ... ... саны көбейе беретін болар. Бір адам ұшқаны үшін 20 млн $ - ... ақша ... Сол ... да ... өз үлесін алып отыратын
болады деп мәлімдеді Ресей жағы.
Байқоңыр – біздің космодром. Сонау 1991 жылы ... ... ... одақтас республика өзінің жерінде тұрған техникалық ... ... ие ... ... ... ... ... одақ болып салған
біздің меншігімізге ... ... оның бары ...... ... 51
миллиард $ болатын. Ресей мен екі арада шарт жасасып, оны ... ... ... ... ... ол үшін ... 115 миллион $ алып тұрады.
Сондай – ақ, Байқоңырдың болашағы ... ... ... ... ... ... ортаға зиян келтірумен қатар адамзат баласына
пайда келтіретіні де ғылыми тұрғыдан дәлелденіп отыр.
Байқоңыр космодромын Ресейге ... ... ... ... ... жылына 115 миллион АҚШ $ ... ... ... онда неше ... құрылыстар салу үшін Ресей Федерациясы жылына
25-40 млн $ жұмсап отырады. ... ... ... ... ... 17 млн $ кіріс кіреді. Осы кезде Байқоңыр қаласында және оның ... мен Ақай елді ... 60 мың адам ... Олар ... ... ... мерзімде жалақыларын ай сайын ... ... осы ... 13 ... ... беретін мектпе, оның 5 –еуі қазақ
балаларына арналған, ... ғана ... ... ... ... ... авиация институтының бөлімшесі бар. Онда 83 қазақстандықтар
оқып білім алды. Денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... Ресей Федерациясы қаржыландырып отырды.
Ал егер ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы көптеген қолайсыз жағдайларға ұшырайтын сөзсіз. Соның мысалы
(жай ... ... ... ... қамтамасыздандыруы.
Сондықтан да, Байқоңырдың Қазақстанға берері мен берешегі мол, Ғарыштық
державалар қатарына қосуға мүмкіндік беретін желдегі ең ірі алаң осы ... ... ... жер ... ... пен ... болашағы
«Бәйтеректің» көлеңке тұстары мен күнгей жақтары.
Қазақстан ...... ... ... ... қарамастан,
Қазақстан ғарышты игеруге ұмтылыс танытуда. Сол себепті, ... ... ... ... іске ... тиіс ... мақсаттар қойып отыр. Бұдан
басқа байланыс спутнигін ұшыру, ғарыштық – спутниктік тасымалдау жүйесі мен
алыстан ... ... ... ... дамытуда көзделген.
«Kazsat» - тіршілік көкжиегін кеңейтуде.
Қазақстан ғарышты игеруге мүдделі. Неге? гәп ... ... ... ие ... ел өзі ... алып ... ... бағдарлманың маңызы
мен мәтін басқаларға түсіндіріп, оның бейбіт мақсатты көздейтіндігін ант –
су ішіп ... ... – ақ ... анау иран секілді) алаңсыз жұмыс
істей бере алады. Биылғы жылы, яғни 2006 ... 18 - ... ... ... Ресейдегі М. В. ... ... ... ... – зерттеу орталығының мамандары ... атты ... ... ... ... Біз «Kazsat» арқылы
біздің ел орталықтан шалғай орналасқан ауылдық жерлерге отандық қана емес,
тіпті, спутник қабылдайтын ... ... ... да ... ... ... «Kazsat» сенімді телефон жүйесін қамтамасыз етеді. Спутник
Оралдың арғы жағында жатқан өңірді де, тіпті ... пен ... ... ... да ... Егер ... жағы біздің техникамызды аз
мөлшерде болса да жалдайтын болса, онда олар да Сібір мен Орал ... ... ... оң ... ... ... мүмкіндігін
пайдаланығысы келетін көршілерімізге байланыс қызметтерін сататын болсақ,
«Kazsat» өзінің құнын екі – ақ жылда ... өтеп ... Оның ... Қазақстан мен қоса Орталық Азия елдері мен Ресейдің ортадлық
бөлігінің ... ... ... ... орналасқан
геостационарлық (жоба) ... жер ... ... ... 40 ... ... ... Федерациясының Президенті В. Путин: «Kazsat»
спутнигін ұшыру, әлбетте, теңдесі жоқ оқиға. Қазақстанның ғарыштық держава
ретінде ... ... ... жаңа ... Біз ... ... ... бірлескен үлкен бағдарламасына жолсалудамыз»
- дегенді айтты. Ал ... ... ... ... мәнінде
ғарыштық державаға айналған еліміздегі бұл тараптағы келешегінің кемел
болатынына зор ... ... Бұл идея ... ... ... 50 ... құрамына кіру жөнінде алға қойып отырған
мақсатын орындауына дәлме – дәл ... ... ... ... ... ... ... аймағынан
ұшырылады, қазір Ресейдің көптеген ... осы ... ... ... мен ғарыш егіз ұғым іспетті. Бұл жер серігі осы ... одан ... ... ...... ... - Ресейліктермен бірлесе отырып құрылған бағдарлама болатын.
«Бәйтерек» бірлескен ... (БК) ... ... – пайдаланылып
отырған ғарыш кешенін жаңарту, соңыра ... ... ... ... ... ... ... Бұл жоба «Байқоңыр» ғарыш айлағында
«Ангара» атты старттық және ... алып ... ... ... ... ... - сөз жоқ, ұлттық ғарыштық бағдарламаның ең маңызды
іргетасы болып саналды. Ол аса маңызды үш мәселені ... ... ... Біз ... мал ... ... ғарыштық
державаға айналып, АҚШ, Ресей, Франция, Үндістан секілді елдер
қатарына кіреміз.
2) Экологиялық жағы. Біз ... ... ... ... ... кадрлар. Қазақстанның ғарыш саласы бойынша өзінің төл
мамандары ... ... ... зымырандарды, планетааралық кемелерді
ұшыруүшін жер ... ... ... ... әрі ... ... ... кемелерді ұшыруға пайдалануға болады.
Жалпы бұл жобаның іргетасы 2004 жылы ... мен ...... пен ... ... ... айлағын тиімді
пайдалануға байланысты ынтымақтастықты дамыту ... ... қол ... ... ... ... сәйкес, Ресейдің «Байқоңыр» кешенін жалға
алу мерзімі 2050 ... ... ... ... ...... ... айлағында «Ангара» атты старттық және
ракета алып жүруші техникалық кешен құруды көздейді.
Кешен ... ... да, ... мен ... ... іске ... үшін де ... ғарыш айлағындағы геоэкологиялық мәселелер.
Байқоңыр космодромының айналаны қоршаған ... ... әсер ... ... ғана байқала бастады. Соңғы кезде космодром орналасқан жердің
ауа райын, ... ... жан – ... ... ... ... ... айрықша әсер ететіні ... ... ... ... ғылыми деректер бар. Мысалы, Қарағандыоблысының
экологиясын зерттейтін ғалым – ... ... ... ... ... корабльдері, космос зымырандары космос
кеңістілгіне ұшып кеткеннен кейін, жаз айларында 5-8 күн бойы ... ... қара ... ... ... ... құбылысты жезді ауданның
жергілікті тұрғындары да растайды. Ал ... ... ... ... ... 2-3 күн бойы ... боран соғатыны белгілі ... ... ... 40-50 күн бойы ... жел тұратын анықталды. Мұндай
құбылыстар космодром ... ... ... ... ... растап отыр. Қандай болмасын, ұшырылатын космос ... ... ... кеңістігіне шығарушы зымырандар айналаны қоршаған табиғи
ортаға елеулі өзгерістер енгізетіні кейінгі ... ... ... Ол
өзгерістер төмендегідей:
1. Ұшырылған космос корабльдері және басқадай космостық аппараттар
табиғи жолмен ғасырлар бойы қалыптасқан ауа ... ... ... ... ... ... ... корабельдерін тасымалдайтын зымырандардың пайдаланатын
орындары ұлы (радиоактивті) қосылыстардан ... ... ... ... ... тыс ... әкеп ... Космос кеңістігіне ұшырылған зымырандар ... ... ... ... әсер ... арнаулы түрде
жүргізілген ... ... ... ... дәлелденді.
Биосферадағы тірі ағзалардың тіршілік табиғи ортасы кенет
бұзылып, өзгерістер, ... ... өте ... ... өзгеріс туатыны байқалды;
4. Жер бетінде зымырандардыың жұмыстан шыққан бөлшектері құлап
түсіп, оны ... ( ол ... де ... ... Ол жер не егін егуге, не мал жаюға жарамай қалады.
Ғарыш аймағы соншама пайдалы ... ... неге оны ... ... ... шығынға батып, Қазақстан жерін несіне жаулап отыр? Неге
оны болашақта 50 жыл ... ... Олар ... ... көшірмейді де,
орналастырмайды да. Өйткені әрқайсысы ғарыш айлағы аталатын зұлматтан өз
елдерін, өз ... ... мен ... ең ... азаматтарын
қорғағылары келеді, олар үшін өз ... ... азон ... өзен – ... ... ... Соңғы жылдары әйелдердің қан
аздығы, ақ қан (лейкоз) ... ... ... сәбилердің дүниеге көп
келуі, ... ... ... - өзі қол салу ... ... оқиғаның
көбейіп кетуі, мал ауруларының ең жаы, тағы басқа ... ... ...... ... ... ... қала халқына жеке үй салуға беріп
жатқан бұл жерге әзір ... мен ... деп ... ... ... ... отырғаны қызылордалықтарға таңсық емес. Содан – соң уланып жатқан
дария суының мәселесі бар. ... ... Сыр бойы ... арасында сары
ауру, тырысқақ, іш сүзегі, асқазан – ішек, бауыр – бүйрек аурулары асқынып
тұрса, оның да ... ... бір ... осы ... айлағынан көкке
көтеріліп жатқан ... ... ... ... мен жеңістік жақтарын ғана айта бермей,
осындай көлеңкелі тұстарын айтып тұрмасқа?
Қорытынды
Байқоңырдың ... ... сөз ... сол қалада тұратын
жерлестеріміздің әлеуметтік тұрмысын жақсарту мен құқығын қорғау мәселесін
шешуді де назарда ... жөн ... ... бұл ... ... бола ... Ресей елінің заңымен тіршілік ететіні баршамызға
белгілі. Қазақстан заңының күші ол ... ... ... халық қалай
ашынбасын?
Қоршаған ортаның және ... ... ... ... кездегі өзекті мәселелерді шешу көптеген жұмыстардың атқарылуын
талап ... Ал бұл ... жету үшін мен ... ... айтар едім:
- Қуатты зымырандардың ұшырылуын сирету:
- Егінді ... мен бау – ... ... ... ... ... бөлетін зымырандарды ұшырмау;
- Токсинді зымыран жанармайларын сақтауда және ... ... ... ... суы, топырағы, өсімдіктеріне жан – жақты зерттеу жұмыстарын
жүргізу
- Зымыран бөлшектері құлайтын аймақтардағы халықтың ... ... ... ... біз ... ... ғарыш айлағынан
зымырандардың жанармай қалдықтары мен Арал теңізінен ... ... ... ... туралы толық мәліметтерді зерттеу қажет екендігін
баса айтқым келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Панова Г.Г. ... ... ... ... на ... ... ... Санк – Петербург, 1997. с7
2. Сагимбаев Г.К. Экология и ... ...... 1997.
с.65
3. Бурдаков В.П., Еланский Н.Ф., Филин В.М. Влияние запусков ... и ... на ... слой ... ... Ан СССР, 1990, №
12. С. 72-75
4. Хорухая Т.А. Методы ... ... ... М: ЭБТ ... 1998 ... ... А. Дж, и др. Ракеты с двигателями на химическам топливе:
влияния на ... ... ... ... 1991 №9. 96с
6. Шигаева М.Х. и др. Мутогены и комутагены окружающей ... ... 1994. с 6-7.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1924-1925 жж. ұлттық-мемлекеттік межелеу. Қазақстанның тұңғыш шекарасының белгіленуі18 бет
«Байқоңыр» ғарыш аймағы11 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«КаzSат»5 бет
«Мемлекет пен құқықтың пайда болуы»20 бет
Адсорбенттер.адсорбциялық процес пен оның кинетикасы.30 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет
АҚТӨБЕ ОБЛЫСЫНДАҒЫ ТУРИЗІМНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒЫДАЙЫ ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ56 бет
Ақшаға сұраныс пен ұсыныс22 бет
Байқоңыр17 бет

Пәндер

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь