Қаржы нарығы. Бағалы қағаздар және қор биржасы

Мазмұны

Кіріспе

1. Қаржы нарығының мәні және оның құрылымы
1.1 Экономикадағы қаржы нарығының мәні
1.2 Қаржы нарығының көрінісі мен құрылымы

2 Бағалы қағаздар нарығы- қаржы нарығының құрамдас
бөлігі
2.1 Бағалы қағаздардың ресурстары мен олардың мәні, қызметі
2.2 Бағалы қағаздардың жіктелуі

3.Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының
қызмет ету механизмі және оны жетілдіру
жолдары
3.1 Қор биржалары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Қоғамдағы соңғы 6-7 жылда болған өзгерістер Қазақстан Республикасының нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі дәуір кезеңдерінің өзгерістері. Нарық қатынастары өркениетті елдерде ежелден дамып, соңғы 70-жылда «социализм» мен «капитализм» деген екі жүйенің бәсекесінде өзінің өміршеңдігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін дәлелдеді. Сол «капитализм» экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын қолайлы үйлестіру арқылы уақыт талабына сай әлеуметтік бейімделген нарықтық шаруашылық құра білді. Қаржы-несие институттары демократиялық негізде құрылған қазіргі нарық –адамзат дамуының ең жоғарғы жетістігі. Одан әрі даму және өркендеу кезінде оның инститтутары мен салалық құрылымдары, басқару әдістері мен қызмет ететін субъектілері және т.с.с. нарыққа қатысушылары өзгеруі мүмкін. Бірақ ол өзгерістер нарықтың түп негіздеріне әсер ете алмайтын жеке тұрғыдағы өзгерістер.
Нарық – күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар жиынтығы. Ол бір жағынан тауар және көрсетілген қызмет нарығын қамтыса, екінші жағынан қор жинау нарығын қамтиды. Соңғысы, өз кезегінде, қаржы нарығы мен қозғалмайтын мүлік нарығынан тұрады. Осы аталған нарықтардың өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді құрайды. Ал бұл механизм несиеге негізделген.Басқаша айтқанда, нарыққа қатысушылардың басым көпшілігі іскерлік шартқа қол қойып, өздеріне бағалы қағаз түрінде міндеттеме алады. Кәсіпкерлердің өзара жасаған дәл осы міндеттемелері – экономикалық механизмнің тұрақтылығының кепілі.
Бағалы қағаз нарығының субъектілерінің қатынастары экономикалық- құқықтық механизмге негізделеді. Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі ретінде оның маңызын дәлелдейді. Бірақ бағалы қағаздардың маңызы онымен шектеліп қоймайды. Бағалы қағаздар кез-келген мемлекеттің төлем айналымында маңызды орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі жүзеге асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық шаруашылығының ең тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең субъектілер ғана ала алады. Өзінің ұйымдық және құрылымдық ерекшеліктеріне орай бағалы қағаздар қаржы институттары, қаржы нарықтары мен оларды реттейтін құқықтық ережелермен қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің тұтас бір бөлігін құрайды. Мұндай жүйе біздің мемлекетімізде нарық қатынастарын қалпына келтіру қажеттілігі туындаған кезде, яғни 90 –шы жылдардың басында құрыла бастады.
90- шы жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелденгендей шаруашылықты жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты құралы – бағалы қағаздар екені талассыз ақиқат. Бағалы қағаздар ақша түріндегі капиталға да, заттай капиталға да меншік құқын бекітіп, тек бағалы қағаздар арқылы ғана мемлекетік меншікті акционерлік қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері- халықтың меншігіне айналдыру мүмкін. Бағалы қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып, оларда экономикалық өрістеудің қаржы көздері шоғырланып және инвестициялық қорларды бөлу қатынастары жүзеге асады. Қазіргі өндірістің жалпы құлдырап, қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы ұлттық өнімдегі өндірістік инвестицияның үлесін арттыру бағалы қағаздар нарығының потенциалды қорларын пайдаланбай іске асуы мүмкін емес. Қазақстан Республикасының мемлекеті бағалы қағаздар нарығын құру және одан әрі өрістету мақсатында қажетті шараларды жасауда. Қазақстандағы меншікті мемлекет иелігінен алу және жекеменшіктендірудің Ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар нарығының негізгі элементтерін құру процесін жеделдетті. Мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік қоғамдар түрінде қайта құру оларды инвестиция тартудың ең бір тиімді механизмдерінің бірі- акция шығарудың пайдалану мүмкіндігін ашты. Бағалы қағаздар нарығының механизмі экономиканың барлық субъектілеріне инвестиция көздерін алуға мүмкіндік жасайды. Акция шығару осы ресурстарды шектеусіз алуға мүмкіндік туғызса, ал облигация шығару ақша ресурстарын, оларды банктерден алудан гөрі, тиімді жағдайда алуға мүмкіндік береді. Мемлекет бюджет кемшілігін толтыру мақсатында да ақша белгілерін эмиссияламай, мемлекеттік бағалы қағаздар шығарумен шұғылданады. Өркениетті мемлекеттерде экономикалық өрлеуді қаржыландырудың басты жолы бағалы қағаздар нарығы болып табылады. Бағалы қағаздар нарығының күрделі ұйымдық – экономикалық жүйесі көптеген өзара байланысты элементтерден тұрады:
• Эмитенттер, яғни әртүрлі бағалы қағаздар шығаратын шаруашылық субъектілері;
• Инвесторлар, яғни уақытша бос ақша иелері – заңды және жеке тұлғалар;
• Бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары: брокерлер, дилерлер, инвестициялық басқарушылар және т.б.;
• Инвестициялық компаниялары, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары және т.б. қорлар;
• Қор биржалары, депозитарийлер, клирингтік және басқа да қағаздарды тіркейтін, сақтайтын ұйымдар.
Осы күрделі құрылымдардың қызметін ұйымдастыратын, басқаратын және реттейтін заңдар мен ережелер және мемлекеттік органдар қажет. Айтылған мәселелердің барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамуының бүгінгі кездегі сатысында Қазақстан халқының жас буыны алдында жаңа, тіпті ерекше бағыт, яғни бағалы қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы операцияларды меңгеру міндетті пайда болғаның анықтады. Бұл өте терең экономикалық және құқықтық білімді, математикалық және бағдарламалық жағынан қамтитын және жинақталған дағдыны ұғынуды талап ететін күрделі де қиын кәсіпшілік. Сонымен бағалы қағаздармен қызмет жасайтын жоғары білімді мамандар дайындау- уақыт талабы. Әрине бұндай істе нақты көмекті қазіргі батыс және отандық авторлардың ғылыми еңбектерін оқып, үйренуден алуға болады. Сонымен бірге өткен тарихқа да оралу, оны білу – алға басудың кепілі.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. А. Молдабекова «Нарықтық қатынастағы халықтың дамуы»
2. Б.А. Көшенова «Бағалы қағаздар нарығы» Алматы 1999 ж
3. Б. Мәдешов « Нарықтық экономика теориясына кіріспе» Алматы 1995
Б. Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов «Нарықтық экономика негіздері»
5. Г.М. Осипова «Экономикалық теория негіздері» Алматы2002
6. Ғ.С. Сейітқасымов «Ақша несие банктер» Алматы 2001ж
7. Мақыш Серік Биханұлы «Ақша айналысы және несие» Алматы 2004
8. Мақыш Серік Биханұлы «Коммерциялық банктердің операцияларыә Алматы 2002 ж
9. Ө.Қ. Шеденов «Жалпы экономикалық теория»
Ү.Байжомартов
Б.А. Жүнісов
Б.И. Комягин
10.С .Райымқұлұлы «Экономикалық теория негіздері»
Г.Утимисова Шымкент 2006 ж
Г. Жұманова
11. Қ.Қ. Ілиясов «Қаржы» Алматы 2005ж
С. Құлпыбаев
12.Статистикалық Баспасөз Бюллитень №1 Алматы 2004
13. Статистикалық Баспасөз Бюллитень №2 Алматы 2005
14. Қазақстан цифрларда Алматы 2005
15. Я. Әубәкіров «Экономикалық теория негіздері» Алматы 1998
        
        Қаржы нарығы. Бағалы қағаздар және Қор биржасы
Мазмұны
Кіріспе
1. Қаржы нарығының мәні және оның ... ... ... ... мәні
2. Қаржы нарығының көрінісі мен құрылымы
2 Бағалы қағаздар нарығы- қаржы нарығының құрамдас
бөлігі
2.1 Бағалы қағаздардың ресурстары мен олардың мәні, ... ... ... ... ... ... нарығының
қызмет ету механизмі және оны жетілдіру
жолдары
3.1 Қор биржалары
Қорытынды
Қолданылған ... ... ... 6-7 ... ... өзгерістер Қазақстан Республикасының
нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі ... ... ... ... өркениетті елдерде ежелден
дамып, соңғы 70-жылда «социализм» мен «капитализм» деген екі ... ... ... ... және әлеуметтік тиімділігін
дәлелдеді. Сол «капитализм» экономиканың жеке және ... ... ... ... ... ... сай әлеуметтік бейімделген нарықтық
шаруашылық құра білді. Қаржы-несие ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы жетістігі. Одан әрі
даму және өркендеу кезінде оның ... мен ... ... ... мен ... ... ... және т.с.с. нарыққа
қатысушылары өзгеруі мүмкін. Бірақ ол өзгерістер нарықтың түп ... ете ... жеке ... ...... әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар
жиынтығы. Ол бір жағынан тауар және көрсетілген қызмет ... ... ... қор жинау нарығын қамтиды. Соңғысы, өз ... ... мен ... мүлік нарығынан тұрады. Осы аталған нарықтардың
өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді ... Ал бұл ... ... ... ... ... басым
көпшілігі іскерлік шартқа қол ... ... ... ... ... алады. Кәсіпкерлердің өзара жасаған дәл осы міндеттемелері ... ... ... ... ... нарығының субъектілерінің қатынастары экономикалық-
құқықтық механизмге негізделеді. Бұл бағалы қағаздардың ... ... оның ... ... Бірақ бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... ... төлем айналымында
маңызды орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі
жүзеге ... ... ... бұл ... ... тікелей халық
шаруашылығының ең тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі
ең өміршең субъектілер ғана ала ... ... ... және ... орай ... ... қаржы институттары, қаржы нарықтары
мен оларды реттейтін құқықтық ережелермен қатар мемлекеттің ... ... бір ... құрайды. Мұндай жүйе біздің мемлекетімізде нарық
қатынастарын қалпына ... ... ... ... яғни 90 ... ... ... бастады.
90- шы жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелденгендей шаруашылықты
жетілдірудің нарықтық ... ... ... және оны одан әрі
дамытудың басты құралы – бағалы ... ... ... ... ... ақша ... ... да, заттай капиталға да меншік құқын
бекітіп, тек бағалы қағаздар арқылы ғана мемлекетік ... ... яғни ... ... халықтың меншігіне айналдыру мүмкін.
Бағалы қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып,
оларда экономикалық өрістеудің ... ... ... және инвестициялық
қорларды бөлу қатынастары жүзеге асады. Қазіргі өндірістің жалпы құлдырап,
қысқаруы кезінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының потенциалды қорларын пайдаланбай
іске асуы мүмкін емес. Қазақстан Республикасының мемлекеті ... ... құру және одан әрі ... ... ... ... ... меншікті мемлекет иелігінен алу және жекеменшіктендірудің
Ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар
түрінде қайта құру оларды инвестиция тартудың ең бір тиімді ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының
механизмі экономиканың барлық субъектілеріне инвестиция көздерін алуға
мүмкіндік жасайды. Акция шығару осы ... ... ... ... ал ... шығару ақша ресурстарын, оларды банктерден ... ... ... алуға мүмкіндік береді. Мемлекет бюджет кемшілігін
толтыру мақсатында да ақша ... ... ... бағалы
қағаздар шығарумен шұғылданады. Өркениетті мемлекеттерде экономикалық
өрлеуді қаржыландырудың басты жолы ... ... ... ... ... ... ... күрделі ұйымдық – экономикалық жүйесі көптеген
өзара байланысты элементтерден ... ... яғни ... ... қағаздар шығаратын ... ... яғни ... бос ақша ... – заңды және жеке тұлғалар;
• Бағалы қағаздар нарығының кәсіби ... ... ... ... және ... Инвестициялық компаниялары, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары
және т.б. қорлар;
• Қор биржалары, депозитарийлер, клирингтік және басқа да ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастыратын, басқаратын және
реттейтін заңдар мен ережелер және мемлекеттік органдар қажет. ... ... ... ... ... ... сатысында Қазақстан халқының жас буыны алдында жаңа, тіпті ерекше
бағыт, яғни бағалы қағаздарды ... және сол ... ... ... міндетті пайда болғаның анықтады. Бұл өте терең
экономикалық және құқықтық білімді, ... және ... ... және жинақталған дағдыны ұғынуды талап ететін күрделі
де қиын кәсіпшілік. Сонымен бағалы қағаздармен қызмет ... ... ... ... ... талабы. Әрине бұндай істе нақты көмекті
қазіргі батыс және ... ... ... ... ... ... болады. Сонымен бірге өткен тарихқа да оралу, оны білу – алға
басудың кепілі.
1. ... ... мәні және оның ... Экономикадағы қаржы нарығының мәні
Қаржы нарығы- бұл, ең алдымен ... ... ... ... ... сату мен ... сату ... операцияларды жүзеге асыру жолымен
кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы қорларының,
сақтық институттарының, мемлекеттің және халықтың ... бос ... ... және ... бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық
қатынастардың жиынтығы. Ол ... ... ... ... бөлігі
болып табылады және тауар, ... ... ... валюта және басқа
рыноктармен ... ... ... ... үй, жер, ... және ... ... байланысты.
Кез-келген субъектінің қаржы ресурстарына қажеттілігі және оны
қанағаттандырудың ... ... тура ... ... нарығының жұмыс
істеуінің объективті алғышарттары болып табылады. Қаржы ... ... ... ... ... ... дамыту мен монополизмді шектеу ... ... ... ... ... ... меншіктің барлық
нысандары кәсіпорындардың, ... ... ... ... да ... ... ... қайта бөлудегі мемлекет рөлінің қысқаруы: өндірістік
күрделі жұмсалымдарды ... ... ... ... ... ... ... азаюы
3 .Шаруашылқ жүргізуші субъектілер мен халықтың ... ... ... ... ... ақшалай табыстылығының өсуі бюджет
тапшылықтарын қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ақ жергілікті бюджеттің тапшылықтары мемлекеттік
қарыздарды ... ... ... тиіс.
Қайсы бір ел болмасын, оның экономикалық жүйесі ең алдымен ... үш ... ... ... ... экономикалық бастапқы
буынының қаржысы (кәсіпорындар, ұйымдар және т.б.) және халықтың қаржысы.
Бұдан басқа ... ... ... шаруашылықтың – бірлестіктер,
трестер, ассоцияциялар, ... ... ... ... ... ақ
қоғамдық ұйымдардың қаржылары да жатады. Өндірістің салалық ... ... ... құрылыс қаржылары, сауда қаржылары,
әлеуметтік сала ... және т.б. ... та ... Осы қаржы жүйесінің
маңызды буындарын қысқаша ... ... – бұл ... ... ... қызметін атқару үшін
қажетті (халық шаруашылығын басқару, қорғаныс, заңдылықты және құқықтық
тәртіпті қорғау және т.б.), ақша ... ... ... буындарының қаржылары – бұл кәсіпорынның өндіріс пен
ұдайы ... ... ... ... оның ... ... ақша ... жүйесі.
Халықтың қаржысы – бұл тұрғындардың еңбек ету, ... ... ... ... ... алатын табыстарынан қалыптасатын ақша ... бұл ... ... ... мен әл – ... ... ... Соңғы екі жүйенің есебінен мемлекеттік қаржы үшін ... ... кері ... бар: ... ... шоғырланған қорлар
көлемді инвестиция, субсидия және дотация түрінде халық ... ... ... Сондықтан барлық қаржы жүйесінде мемлекеттік қаржы шешуші
роль атқарады.
Қаржы ... ... ... ... ... және ... ... Оны жасаудағы басты мақсат ... бос ақша ... ... және акционерлік қоғамдардың мұқтаждарына
жұмылдырып жұмсау болып табылады. Әкімшілік- ... ... ... ... нарығының қызметін мемлекеттік бюджет, министрліктердің
қаржы жоспары, банктердің несие жоспары және т.б. атқарған болатын.
Экономикалық реформа, кәсіпорындардың ... ... және ... жаңа ... өту ... қаржы ресурстарының әдеттегі
әдістерін қолдану ... ... ... ... ... ... ... салааралық бөлу біршама қысқарды. Бұның ... ... ... ... өз ... тұтыну және оларды
сату арқылы қаржы нарығын құруға қолайлы жағдай жасады.
Қаржы нарығы өзіне тән ... және жаңа ... ... бар ... ... ... ... Сондықтан қаржы нарығын
құру үшін бағалы қағаздарды эмиссиялау, қаржы инфрақұрылымын құру ... ... ... байланысты жүйелі мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... дамуы қаржы-несие
жүйесін қайта құру проблемасын туғызады.
Бүкіл ... ... ... отырғанындай, нарықты экономикаға
тән қаржы қатынастарының екі типі- бюджеттік және ... бір- ... ... болады. Мемлекеттік бюджет пен басқа деңгейдегі бюджеттер,
сондай- ақ кейбір бюджеттік емес ... ... ... ... ... азаматтардың табысының бір бөлігін алу жолымен құрылады және оны
мемлекеттің мақсатына ... ... ... ... бөлу арқылы
пайдаланылады.
Ақша ресурстарын ... ... ... ... қажет. Қаржы нарығында ақша толыққанды тауар ретінде көрінеді
және оны пайдаланудың ... ... ... ... ... мен ... ... Қаржы нарығы жағдайында – кәсіпорындар, ұйымдар ... ақша ... ... ... ... ал ... ... қаржы көздерін тұрақты алуға талпынады. Бұндай нарық капиталынсыз
кәсіпорындардың шын мәніндегі өзін - өзі қаржыландыруы мүмкін емес.
Қаржы нарығы жоқ ... ақша ... ... ... ... ... Ондай әдіс біздің осы уақытқа дейін жүргізілген шаруашылық
механизміне тән болады. Ақша ... ... ... ... ... ... арқылы ұлттық табыстың үштен екісі қайта ... ... тек ... ... ... ... ал ... қызметтерінде
кәсіпкерлік белсенділік болмады. Бюджет қаражаттары және несие ресурстары,
оларды пайдаланудың тиімділігі ... «тек ... ... ... ... ... нәтижесінде шығынмен жұмыс жасайтын
рентабелділігі (табыстылық) төмен ... ... ... жүргізу жасырылды, сөйтіп мемлекеттік бюджеттің тапшылығы күшейді.
1965 жылы ... ... ... ... кәсіпорындардың
қаржы ресурстары едәуір өсті, бірақ оларды пайдалану ... ... ... ... ... мен адамдар, кәсіпорындар
мен банкілер арасында қайта бөлуге тиым ... ... ... ... есеп ... ... сақталды.
Бізге қаржы нарығын қалыптастыруда батыл қадамдар жасау міндеттері,
яғни ... ... ... ... ... ... коммерциялық және
кәсіпкерлік негізге көшіру, сондай- ақ қаржы ... ... ... ... Қаржы нарығының көрінісі мен құрылымы
Нарық қазір өз алдында қызмет ететін жүйеге ... да, ... ... ... ... және ... болады, олардың бірлігі
«нарық» деген ұғымды құрайды.
«Нарық экономикасы» - деген ұғым ... ... ... ... ... қаржылар ондағы нарық экономикасына, яғни сұраныс,
баға, ұсыныс, өндіріс және тұтынуға реттеуші механизмді тікелей және жанама
қоса ... ... ... сатып алу, сату объектісіне тән дәстүрлі
тауарлар мен бірге қызмет көрсету, еңбек, ақша, ... ... ... және ... жетістіктерді біріктіреді. Соңғы жылдары
өте ерекше твауарлар, ... ... алу, сату ... жаңа сапада болуын
талап етеді. Ол нарықтық материалдық- ... ... ... мен ... ... білімі және айырбастың механизміне де сапалық
өзгерістер енгізеді.
Мемлекет тарапынан экономикалық процестерді реттеу кез келген ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Экономиканың қаржылық қатынастары әдетте екі ... өзін өзі ... ... ... ... ... Қоғамдық өндірістің түрлі
буынджарында қаржы базасын қалыптастырудың шаруашылық ... ... ... ... ... сипатталады. Екінші
нысаны қоғамдық өндірістің даму ... ... сан ... тетіктері, соның ішінде қаржы тұтқалары арқылы араласуын
бейнелейді.
Нарықтық экономиканы қаржылық ... бұл ... ... және ... ... ... ... нақтылы кезеңінде оның
үдемелі дамуына әсер ету ... ... ... ресурстарын шебер
пайдаланудың күнделікті ... ... ету үшін ... жүргізуші
субъектіге мемлекеттің қаржылық ықпал жасауының ... мен ... ... ... қолдану процесі ретінде сипаталады.
Нарықтық экономикадағы м емлекеттік қаржылық реттеуді жүзеге асырудың
алғышарттары:
- Қоғам дамуының ... ... ... ... есепке
алу.
- Қоғамның барлық мүшелерінің түпкілікті мүдделерін білдіретін қоғам
дамуының ғылыми негізделген ... ... ... ... ... ... жүйенің болуы және халықтың
барлық жіктерінің, әлеуметтік, ұлттық ... ... ... мүмкіндіктеріне арналған олардың ... ... ... ... ... ... мен ережесінен шегіністі айқын
және жедел сезінетін елде жасқы жолға қойылған заңнамалық ... ... ... қаржысын реттеудің нақтылы жүзеге
асырудың шарттары мыналар:
- экономиканы құрылымдық жағынан қайта құру;
- Басқарудың ... ... және ... ... ... ... мен құрылымдарды монополиясыздандыру;
- Нарықтық бастамаға, коммерциялық қызметтің, заңдағы ... ... ... ... ... ... беретін барлық
шаруашылық жүргізуші субъектілер меншігінің бүкіл нысандарының шынайы
теңдігін жасау негізінде бәсекені, кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... мен әдістер арқылы жанама реттеме іс-әрекет етеді. ... ... ... ... ... салуда-салықтардың
мөлшерлемелері, салық салу жөніндегі жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... ... және
басқалары; бюджеттен қаржыландыру ... ... ... ... аударымдары, бюджет тапшылығын қаржыландырудың
әдістері, бюджет артығын пайдалану; ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандырудың нормативтері және басқалары.
Бұл реттеушілер ақша (қолма-қол және қолма-қолсыз ақшалар, ... ... ... ... ... үшін ... есеп
мөлшерлемесі мен ұлттық банктердің резервтік талаптары, ашық нарықтағы
ұлттық банк операцияларының ауқымы), баға (реттелмелі бағалардың деңгейі,
еркін және ... ... ... ... ... реттеушілерімен толықтырылады.
Нарықтық экономикадағы мемлекеттік қаржылық реттеу ... ... ... ... ... ... валюталық бағам, ақша
капиталының пайыздық мөлшерлемелері, халықаралық төлем ... ... ... ... валюталық тәуекелдіктерді сақтандырудың сан
алуан әдістері.
2. Бағалы қағаздар нарығы – қаржы нарығының құрамдас бөлігі
2.1 ... ... ... мен ... ... қызметі
Қазақстан Республикасының жоспарлы экономикадан түбегейлі жаңа,
нарықтық, мемлекет реттейтін экономикаға өтуі елімізде қаржы ... ... ... ... ... ... құрылуын талап етеді. Бұл
өте күрделі және ауқымды ... ... ... бойы ... шын ... ... ... ия оның инфрақұрылымы, яғни жеке коммерциялық және
инвестициялық банктер, биржалар, сақтандыру ... ... жоқ. ... ... ... айрықша құқықпен (монопольно) өзіне қаратып,
барлық кіріс көздерін халықтың қажетін ... ... ... Оған ... ... ... ұлттық жалпы өнімнің заттай құрылымының
3/4 ... ... ... жабдықтарды өндіруді ұлғайтуға жұмсалған.
Негізгі құрал- жабдықтар соғыс- өнеркәсіп кешеніне жұмсалғандықтан ... ... ... ... ... созылған тапшылық
экономикасы» қалыптасып, ол тек ... ... ... ... ғана
емес, сонымен қатар үнемі рухани кемшіліктіде ... ... ... мен оны ... жаңа ... жүргізу объективті
қажеттілік еді.
Нарақтық экономика- адамзат өркениеттілігінің ең жоғарғы жетістігі
және өндірісті ұйымдастырудың ең ... түрі ... ... көпшілігінің өркендеу тәжірбиесі дәлелденген ақиқат шындық.
Ал ҚР үшін ... ... жаңа ... өту ғана емес, сонымен
бірге, мемлекеттік экономикалық ... ... бас ... ... ... ... қаржы нарығының мол мүмкіндігін
пайдалануды талап етеді. Қаржы ...... ... ақша ... Бұл ... ... әртүрлі субъектілерінің сұранысы мен
ұсынысы әсерінен өзгеріп және ... ... ... ... ... АҚШ-тың Еуропа бірлестігі мен Жапонияның қаржы нарығы ең ... ... Ал ... ... ... өтпелі кезеңінде оның ... ... қоры мол, ... ... ... әзір ерте. Жалпы қаржы нарығы біріне- бірі
байланысты және ... ... ... ... бірақ әрқайсысы өз алдына
қызмет жасайтын үш нарықтан тұрады.
Біріншіден, айналымдағы қолма-қол ақша ... және ... ... ... қысқа мерзімді төлем құралдары (вексельдер, чектер және
т.с.с.) жатады. ҚР – ның ... ... ... ... ... ... ... инфляцияға ұшырауда.
Егер жалпы ұлттық өнім жылына 5 % -ке, ал айналымдағы ақша -6-7 ... онда ... ... ... сату да ... ... Онда ... өзгерістерді аңғаруға болады. Егер де жалпы
ұлттық өнім жылына сол 5 % -ке, ал айналымдағы ақша 10-20 % - ке және ... көп ... онда ... ... ... ... құлдырап төмен кетеді.
Қазіргі кезде біздің мемлекеттің ... ... ... ... ... яғни ... және ұзақ ... несие нарығы. Коммерциялық банктер (олардың саны 71) ... ... ... көзі ... ғана ... ... өсіммен
береді. Бұл несиені өзінің айналым қаржысы жоқ кәсіпорындар алуына мәжбүр.
Негізгі қорларды құруға және оларды ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді несие беріледі. Сондықтан, ... бұл ... де ... тән.
Үшіншіден, бағалы қағаздар нарығы. Бұл нарықтың ... ... – жыл бойы оның ... өсу белгісі болған жоқ. Ал 90 жылдардың
басында ТМД елдерінде, оның ішінде Қазақстанда басталған ... ... және одан әрі ... үшін ... ... қажет. Себебі, нарық
меншік қатынастарын және ... пен ... ... ... ... өзгертуден басталады. Айта кету керек, нарық ең бірінші
меншікті – ... және ... ... ... ... ... егемен жас мемлекеттер бюджет
тапшылығын толтыру мақсатында ... ... әдіс – ақша ... ... оның ... ... бағалы қағаздардың бірі-
қысқа ... ... ... (ГКО) ... ... басқару органдары да дәл осы жолды пайдалануда.
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың кез-келген саласының өз ... ... ... жол ... Мысалы, акция шығарып осы қорды үнемі, яғни
кәсіпорын жабылғанша пайдалануға ... ал ... ... ... ... ... ... жасайды. Бұл айтылғандар бағалы қағаздар
нарығын өрістеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ол әкімшілік
емес, тек экономикалық заңдардың әсерімен қызмет жасайды. Егер ... ... ... ... ... оның ... тәсілмен қызмет етуі мүмкін
емес. Кәсіпорын мемлекеттік меншіктен акционерлік меншікке өткенде ... ... ... ... ... өз ... болады.
Кәсіпорындар осы уақытша бос қаржысына ... ... ... ... ... ... сай келгенде ғана есепшотта
сақтайды. Сонымен, шаруашылықты экономикалық ... ... ... ... қамтамасыз етіп, қаржы қорларының көбейіп, қоғамда
әлеуметтік оң өзгерістердің болуының кепілі.
Акционерлік қоғамдар және ... ... ... ... ... әрі – ... деп өзінің қызметін жүзеге асыру
үшін ... ... ... ... шығаратын заңды тұлғаны айтады. Ал
акция – үлесті немесе меншікті куәландыратын ... ... яғни ... ... және ... түрлері мен санаттарына (категорияларына)
қарай акционерлердің дивиденттер алуға, қоғамды ... ... ... ... ... оның ... ... бір бөлігіне құқықтарын
куәландырады. Қоғам өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық ... ... ... ... міндеттемелері бойынша жауап бермейді
және өзіне тиесілі акциялар құнының шегінде қоғамның қызметіне байланысты
заңдарға тәуекел етеді.
Экономикасы ... ... олар ... деп те атайды.
Акционерлік қоғамдар жабық және ашық қоғам үлесінеде құрылады. ... ... ... онда ... ... ... – ақ ... үлесіне
қарай, «ашық акционерлік қоғам» немесе ... ... ... ... ... ... «ААҚ» және «ЖАҚ» аббревиатурасы болуға тиіс. Қоғам
осындай фирмалық атауымен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мен алдын ала
айқындалған адамдар тобының арасында орналастырылады. Жабық ... саны ... ... тиіс және ол өзі ... акцияларды
жабық әдіспен ғана орналастыруға хақылы.
Жабық қоғам ... осы ... ... ... сататын
акцияларды сатып алуға артықшылықты құқығы бар. ... ... ... ... ... акционері оларды қоғамның басқа акционерлеріне,
ал олар бас тартқан жағдайда - қоғамның ... ... ... ... ... ... сатып алудың артықшылықты құқығы акциялар
сатуға ұсынылған кезден бастап отыз күн бойы ... ... ... ... ... мерзімде осы құқықты пайдаланбаса, ол
қоғамға өтеді және онда отыз күн бойы сақталады. Қоғам сатылатын ... ... ... құқығын акционерлердің жалпы жиналысының ... ... ... іске ... Қоғамның жарғысында сатуға ұсынылған
акцияларды артықшылықпен сатып алу құқығын қоғамның ... ... ... ... өзге ... ... ... бірақ ол кемінде
отыз күн болады. Қоғам және оның акционерлері акцияларды сатып ... ... ... ... ... ... ... алмаған жағдайда
акционер акцияларды қоғамға және оның ... ... ... емес құны ... ... ... ... хақылы. Сатуға ұсынылған
акциялардың бағасын төмендету турал шешім қабылдаған ретте акционер оларды
басқа акционерлерге және ... ... ... ... ... ұсынуға
міндетті.
Акционерлері өздеріне тиесілі акцияларды басқа акционерлердің келісімінсіз
иеліктен айыруға хақылы қоғам ашық ... ... деп ... ... ... үш түрлі, яғни жабық, жеке және ашық ... ... ... саны шектелмейді.
Қазіргі уақытта ҚР- ның ... ... ... ... ... ... акциялар бағаланатын, активтерінің мөлшері кемінде
айлық есепті көрсеткіштің 200000 ... ... ... ... саны 500 – ден кем болмайтын ашық қоғам ашық ... ... әрі – ... қоғам) болып табылады» делінген. ... ... алу ... бағалы қағаздар нарығы туралы заңдармен белгіленген.
ААҚ төмендегі ... ... ашық ... ... ... Егер:
1. Халықтық қоғам мәртебесін алған қоғам акционерлерінің саны алты ... бес ... ... ... Оның активтерінің мөлшері айлық есепті көрсеткіштің 200000 ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы бағалануы тоқтатылса,
яғни осы жағдайлардың біреуі пайда болған ... ... 6 ай ... ... ... ... отырып, халықтық қоғам мәртебесін
жоғалтқаны ... ... ... ... саны ... ... акционерлердің жалпы жиналысының
шешімі бойынша ашық қоғам болып қайта құрылуы ... ... құру ... ... жеке және ... ... ... құрылтайшылары болып
есептеледі. Қоғамның құрылтайшысы немесе құрушысы жалғыз тұлға болуы
мүмкін. ... ... оны ... байланысты ол мемлекеттік
тіркеуден өткенге дейін туындаған мәліметтер ... ... ... береді.
Ал оны жалғыз тұлға құрған жағдайда қоғам құру туралы шешімді осы тұлғаға
жеке –дара қабылдайды.
Қоғамдарды ... ... ... ... ... көп ... ... пайдасы - дегеніміз қоғамды құрушылардың ... ... ... мен ... ... ... ... сомасы
арасындағы айырма түрінде алатын табысы. Басқаша айтқанда, жалған капитал
және ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, егер нақты капитал ( бағалы қағаздардың номиналды құны)
200 доллар, ал жалған капитал 1000 доллар болса, онда ... ... ... ... ... Бұл ... алудың бір тәсілі – капиталдың
ажыратылмалы болуы, яғни шығарылған бағалы ... ... ... ... капиталдан көп болуы. Бұл құбылыс ... ... ... ... ... елдерде кең өрістеген.
Құрылтай шарты мен жарғы қоғамының құрылтай құжаттары ... ... ... ... ... құрылтай құжаты оның жарғысы болып табылады.
Құрылтай жиналысында құрылтайшылар қоғамды құру ... ... ... ... ... қоғамның органдарын, сондай-ақ қоғамды мемлекеттік
тіркеуге арналған құжаттарға қол қоюға және ұсынуға, заңдарда белгіленген
тәртіппен мүлікті, оның ... ... ... ... ... ... ... ақшалай бағалауды жүргізуге ... ... ... құрылтай жиналысының хаттамасын және
құрылтай шартын ... қол ... ... қоғамның жарияланған
жарғылық капиталының ... ... ... ... ... ... жиналысында айналған органдар қоғам мемлекеттік
тіркелгеннен кейінгі ... ... ... ... ... ... ... инвестордың қатысуымен қоғам құру заң актілеріне сәйкес
жүзеге асырылады. Қоғамның құрылтай шартында қоғамды құру ... ... ... ... жабық), оны толық және қысқартылған ... ... ақ онда ... ... ... ... ең
төмен мөлшері : ... ... үшін – ... ... ... ... ал ашық ... үшін – 5000 еселенген мөлшері туралы жазба болады.
Қоғамның жарғысы заңды тұлға ретіндегі қоғамның мәртебесін ... ... ... ... кезінде ол құрылтай ... ... ... ... ... ... ... әр түрінің
саны, санаттары, атаулы құны, ... ... ... ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысын әзірлеу
мен өткізу тәртібі, ... ақ ... ... өткізу туралы
акционерлерге ... ... яғни осы ... ... ... құралдары көрсетіледі.
Осымен қатар жарғыда қоғам акционерлерінің ... яғни ... ... дивидент алуға, қоғамның қаржылық есебімен танысуға, ол
таратылған жағдайда қалған мүліктің бір бөлігін алуға құқылы ... ... ... ... ... ... ... акцияларды сату жөнінде ірі мәміле жасау ниеті ... ... ... ... ... осы ... тиесілі
акцияларды атаулы ұстаушыға қоғамның акцияларын ... ... ... ... өзгергендігін он күн ішінде хабарлауға
және қоғамның құпия болып ... ... ... мәліметтерді жария
етпеуге міндетті.
АҚ- заңды тұлға. Оның органдары: акционерлердің жалпы ... ... ... орган немесе басқарма, тексеру комиссиясы
(алқалы немесе ... ... ... ... ... ... ... жиналысы оның ең жоғарғы басқару органы. Ол қаржы ... ... бес ай ... өткізілуге тиіс. Акционерлердің жылдық
жиналыстан басқа жалпы жиналыстары кезектен тыс ... ... ... ... ... , директорлар кеңесін құрмай-ақ басқару
мүмкіндігі көзделуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... жалпы жиналысының айрықша құзіретінде беріледі.
Акционерлердің жалпы жиналысының айрықша құзіретіне ... ... ... ... қоғамның жарғысына өзгерістер мен толықтырулар
енгізу; қоғамның ... ... мен оны ... ... ... құру ... ... басқару органдарын сайлау; қоғамның жарғылық капиталын
мөлшерін өзгерту; оның ... ... ... және жыл ... бойынша
дивиденттер мөлшерін бекіту; қоғамның таза ... бөлу ... ... және ... ... ... ... шарттары мен тәртібі
сияқты көптеген ... ... ... ... ... ... бумасы бар ірі акционерлерде болады. Акциялардың бақылау бумасы
деген қоғамда үстемдік ... ... ... Ол ... ... ... шешімдерді айқындауына құқық беретін белгілі – бір акциялар
бумасының қоғамның шығарылған жарғылық ... ... ... Іс ... ... ... ... дауыс беретін
акциялардың бес және одан да көп процентін иеленген акционерлер ... ... ... ... – директорлар кеңесі. Оның міндетіне қоғам
қызметінің басым бағыттарын айқындау, акционерлердің жылдық және ... ... тыс ... және керек жағдайларда кезектен тыс ... ... ... ... ... олардың күн тәртібін бекіту,
қоғам шығарған акцияларды, облигациялар мен өзге де ... ... ... ... ... қабылдау, таза табысты, резервтік капитал мен ... ... ... ... ... айқындау және сол сияқты
көптеген қоғамның жылдық жиналыстары аралығында шешілетін мәселелер жатады.
Ағымдағы қызметке басшылық жасауды, яғни ... ... ... директорлар кеңесінің шешімдерін ... ... ... ... ... ... ... қаржы шаруашылық қызметін
бақылауды жүзеге ... ...... ... Ол ... үш ... ... бес жыл мерзімге сайланады. Тексеру коммисиясы кез-
келген уақытта ... ... ... ... ... қоғамның
директорлар кеңесінің тапсырмасы бойынша және акциялардың 10 ... ... ... ... ... қоғамның атқарушы органның
қызметіне тексеріс жүргізеді.
Қоғам акционерлерінің жалпы жиналысының шешіміне сәйкес акционерлерге
өз ... ... ... ... ... ... акциялар санына
байланысты акционерге төленетін ... ... ... немесе
акционерлердің келісімімен сол қоғамның бағалы қағаздарымен де ... ... ... ... ... ... ... бір рет, не жыл
қорытындысы бойынша жариялайды. Қорыта айтқанда, ашық және ... АҚ- ... ... ... басылымында қоғамның жылдық балансын және кірістері мен
шығындары туралы ... ... ... ... ... ... кейін 20 күн ішінде балансы және табысы мен зияны ... ... ... ... және ... ... беруге
тиіс. Қоғам облигациялар шығарған және ... ... ... ... ... қызметі туралы жариялауға міндетті.
АҚ- дардың көптеген құрылу жолдары бар. Олар – жұмыс істеп тұрған
заңды тұлғаны АҚ ... ... ... ... бірнешеуін біріктіру, қосу,
бөлу, бөліп шығару және өзгерту. Қоғамды ... осы ... ҚР- ның ... кодексіне сәйкес жүзеге асырылады. Жаңа қоғамның
жарғысын бекітуді және ... ... ... ... ... ... бойынша белгілі- бір мерзімде өткізілген акционерлердің жалпы
жиналысының асыруы қоғамды ... құру ... ... Екі ... одан ... ... соңғысының қызметін тоқталып, барлық мүліктерін, ... ... ... актісіне сәйкес берумен жаңа қоғамның пайда болуы
қоғамдардың бірігуі деп аталады. Бірігуге қатысқан әрбір қоғамның ... ... жаңа ... ... ... ... арқылы
берілуі тиіс. Қосылатын қоғамның мүліктерін, құқықтарын және ... ... мен оның ... тоқтатылуы қоғамның қосылуы деп
танылады.
Қайтадан ұйымдастырылатын қоғамның ... ... ... ... акцияларына айыбастаумен осы ... ... ... ... ... қоғамдар арасында бөлу арқылы қоғамның
барлық мүлкін, ... және ... ... мен оның ... жүзеге асыру қоғамды бөлу болып табылады. Қызметін тоқтатпастан
қайта ... ... ... ... ... бір ... ... бір немесе бірнеше қоғамды құру
қоғамның ... ... деп ... Егер ... ... құқықтары мен
міндеттері жауапкершілігі шектеулі серіктестікке немесе өндірістік
кооперативке акт ... өтсе ол ... ... құру деп ... ... ... тарату туралы шешім несие берушілердің
келісімдері бойынша және ... ... ... ... ... ... ... жиналыстың шешімі тағайындалған
тарату коммиссиясы жүзеге асырады. Қоғамды тарату кезінде ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін таратылатын қоғамның мүлкі акционерлердің
арасында төмендегіндей кезекпен бөлінеді:
1) ... ... ... ... ... ... Артықшылықты акциялардың иелеріне оларға тиесілі акциялардың ... өтеу ... ... ... ... ... тиесілі акциялардың атаулы
құнын өтеу жүргізіледі;
Қалған мүлік барлық акционерлер арасында ... ... ... құнына бара –бар түрде бөлінеді. Аталған әрбір ... ... ... кезектің мүліктерін бөлу толық аяқталғаннан кейін жүргізіледі.
2.2 Бағалы ... ... ... ... ... ... ... тығыз
байланыста. Бағалы қағаздар деген екінші нарықта белсенді түрде айналысқа
түсетін қарыз міндеттемесі. ... ... ... ... ... сияқты нысаны (формасы) болмайды. Олардың көбісі келісім
құжатында 1-2 бап ретінде ... ... ... көбі арнаулы
тіпкеуден өтеді. Тіркеу инвесторларға бағалы ... ... дәл ... ... ... ... Сол ... инвестор (салым иесі) өз
инвестициясының сапасын дәл анықтауына мүмкіндік алады. Бағалы ... ... ... ... ... түсіретін кірісіне; екіншіден,
эмитенттің сипатына; үшіншіден, айналым ... мен ... ... ... төлеу жөнінен қарызды және үлесті ... ... ... ... ... ... қағаздар бойынша кіріс нақты процентпен төленіп,
ал қарыздың күрделі ... ... ... ... ... ... Үлесті бағалы қағаздар, немесе оны, акция деп атайды. Акция оны
иемденушінің корпорацияның мүлігіндегі үлесін көрсетеді және ... ... бойы ... ... ... ... Ал ... қағаздардың
басқа түрлері қарызды және үлесті түрлерінен туындайды.
2. Бағалы қағаздар шығарушысы (эмитенті) жөнінен де ... ... ... жергілікті әкімшілік, корпорациялар, ... және тағы ... ... ... ... ... Эмитенттеріне
байланысты үлесті және қарызды бағалы қағаздар төмендегіндей бөлінеді.
• Қазыналық, немесе үкімет атынан Қаржы Министрлігі ... ... Бұл ... ... ... қағаздардың бірі.
Себебі оның төлемін (өтелуін) мемлекеттік ... ... ... Бұл бағалы қағаздардың көп тарған түрлері
қазыналық вексельдер мен қазыналық ... ... ... да ... ... ... ... шығарады.
• Жергілікті әкімшіліктер мен ... ... ... қағаздары. Олардың төлемін қамтамасыз ететін жергілікті
салықтар мен істің нақты жобасына үкіметтің берген дотациясы.
• Қаржы ... мен ... яғни ашық ... ... ... және ... түріндегі бағалы
қағаздары. Оларды өндіріс, құрылыс, сауда, жол қатынасы
кәсіпорындарымен қатар коммерциялық ... ... ... ... ... ... Банктердің бағалы қағаздары – олар ... ... ... ... және ... да ... банктің өзінің
қарыз міндеттемелері.
• Кәсіпкерлердің бағалы қағаздары – олар коммерциялық вексельдер,
фьючерстік шарттар және басқа коммерциялық қағаздар.
3.Бағалы қағаздар қай ... ... ... сұраққа жауап бойынша да
жіктеледі. ... ... ... ақша ... және ... бағалы қағаздар болып екіге бөлінеді.
Ал ақша нарығы қаржы нарығының бір бөлігі, онда қысқа ... ... ... және сатып алынады. Оның айналу мерзімі 1 ... 1 ... ... Бұл ... қазыналық вексельдер, депозиттік
сертификаттар және басқа коммерциялық қағаздар сатуға ... ... ... ... топтарына жатсада, олардың бәрі қарызды бағалы
қағаздарға жатады.
Капитал нарығына 1 жылдан ... ... ... ... ... ... үлесті де, қарызды да бағалы қағаздар болуы мүмкін. Олардың
эмитенттері әр түрлі: ... ... ... ... ... және тағы ... Айта кететін жәйт, бағалы қағаздардың
кейбір түрі қысқа мерзімге яғни 1 жылға дейін ... ... да ... ... ... ... (капиталдық) бағалы қағаздар- капиталды жұмсаудың
объектісі болып табылатын ... ... ... ... ... ... және т.б.)
Инвестициялық емес бағалы қағаздар- бұл тауар немесе ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар.
Эмитенттің құқықтық мәртебесін, ... және ... ... ... ... ... ... және
басқа факторларды ескере отырып қор бағалы қағаздарды үш топқа бөледі:
мемлекеттік, муниципалдық, және ... ... ... ... бұл ... ішкі борыштың болуының
негізгі нысаны; эмитенті мемлекет болатын ... ... ... бағалы қағаздардың арасында көп тарағаны қазынашылық вексельдер
мен міндеттемелер, мемлекеттік және ... ... ... ... ...... жергілікті органдарының
борышқорлық міндеттемелері жатады.
Мемлекеттік емес ... ... ... және жекеше қаржы
институттарының қарыздары ... ... ... ... ... болып
кәсіпорындардың, ұйымдардың, банктердің борышқорлық міндеттемелері ... ... ... дүниежүзілік практикада өмір сүретін бағалы қағаздар негізі және
туынды болып ... ... ... туралы» заңда туынды бағалы
қағаздардың барлық активке қатынасы бойынша құқықтарды ... ... ... Туынды бағалы қағаздарға фьючерс, опцион,
варрант, споттар т.б. ... ... мен ... ...... ... меншікті куәландыратын бағалы қағаз. Ол
иемденушісіне компанияның капиталының, мүлкінің кірісінің бір бөлігіне ... ... ... береді. Компания қанша уақыт жұмыс істеп тұрса, акция
да сонша уақыт қолданылады. Бірақ осы уақыт ішінде ... иесі сан ... рет ... ... ... ... ... компанияға қайтаруға
құқы жоқ. Акционерлік капитал бөлінбейді. Акционер оны тек екінші нарықта
сатуына болады.
Акцияны шығару мына ... ... ... ... яғни ... ... ... оның жарғылық
капиталын қалыптастырғанда;
• Бар компанияны акционерлік қоғам ретінде ... ... ... ... ... ... ... бір жағдайда акционерлік қоғамның өз капиталын
ұлғайтуға және оны инфляциядан ... үшін ... ... ... бірден-бір түрі. Акция компанияның акционерлер алдындағы қарыз
міндеттемесі. ... өз ... ... сатып алатын құқы бар. Бірақ
бірсыпыра елдердің заңында, егер корпорацияның ... ... жоқ ... ол ... қайта сатып алатын құқықтан айырылады деген де ереже бар ... осы ... егер ... ... алу ... төлем қабілетін
нашарлататын болса да қаралған. Заң ... ... ... де ... әрбір акцияны бірнеше бөлікке бөлуге болады.
Акция бірнеше түрге жіктеледі . Бір ... бір ... ... беру ... бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып екіге бөлінсе,
екінші жағынан, корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша – жай ... ... деп те ... ... ... тек ... жарғысында
бекітілген акцияларды ғана шығара алады.
а) Атаулы акция – иесі міндетті түрде корпорацияның ... ... ... Акционерлер кітабында қанша және қай уақытта алғандығы ... ... иесі ғана ... деп есептеледі.
ә) Ұсынушыға арналған акция – иесінің аты- жөні ... ... ... ... ... ... ... акцияның жалпы саны
ғана көрсетіледі.
Ал басқару жағынан корпорацияға қолында атаулы акциясы бар акционерлер
қолайлы. ... ол ... ... ... және бағалы
қағаздардың қозғалысын және бағалы қағаздардың кейбір ... ... ... бұл ... ... ... және бақылап
отыруға мүмкіндік береді.
Корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша жай және артықшылықты
акциялар ... ... Жай ... ... корпорацияның тапқан
пайдасының мөлшеріне байланысты дивидендтер алу құқы, жиналыстарда дауыс
беру арқылы корпорацияны басқаруға ... құқы және ... ... ... ... ... есеп ... кейін мүліктің бір
бөлігін алу құқы бар. Құқықтар ... ... ... ... ... Әрбір акция өз иесіне бір дауыс үлесін береді. Сонымен бірге жай
акция ... ... ... ... ... ... корпорацияның
шаруашылық нәтижесіне байланысты.
Артықшылықты акциялар немесе (преференционалды) – ... ... ... Ол ... ... ... қарамастан белгіленген
мөлшерде неғұрлым нақты дивидент ... ... ... ... ... ... бермейді. Ол дауыссыз бағалы қағаз. Оған
байланысты артықшылық дауыс құқы ... ... ... ... ... ... иемденушісін қорғау үшін акцияның осы түрі бойынша
дивидендтер әрқашан жай акциялар ... ... ... ... ... бұл ... гөрі жай акция иемдену ... ... ... құны ... және ... болып
екіге бөлінеді. Бірінші жағдайда дивиденд акцияның номиналына байланысты
процент ... ... Ал ... ... ... ... ... дивидендтің нақты ақшалы мөлшері көрсетіледі. ... оның ... ... әсері жоқ.
Артықшылықты акциялардың өзі, бірнеше түр тармағына бөлінеді. ... ... ...... және ... кумулятивтік
және кумулятивтік емес, конвертабельді және конвертабельді емес.
Қатысушылар артықшылығы- өз иемденушісіне үстеме пайданы бөлуге қатыспауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... жай ... бойынша
төленетін дивидендтің көлемі белгіленген, ал пайда одан жоғары болса, онда
ол артықшылықты акция бойынша төленетін дивидендтің ... ... ... ара ... ... өзі ... ... иесі еш уақытта белгіленген деңгейден артық
дивиденд алуға құқы жоқ. Егер ... ... ... ... ... ... бірақ кейбір себептермен төленбеген дивидендтер
міндетті түрде келесі жылы ... Ол жай ... ... ... ... бұрын жүзеге асырылады, яғни төленеді. Кумулятивтік
емес акциялар бойынша төленбеген дивидендтерді келесі ... ... ... ... артықшылықты акциялар өз иемденушілеріне
кейбір ... ... олар ... жарғысында көрсетілген болса) осы
корпорацияның жай ... ... бір ... ... береді. Артықшылықты акциялардың көбісі конвертабельді. Ал
конвертабельді емес акциялар өз ... ... ... ... ... өте сирек кездесетін түр тармағының бірі- дивиденд
төлеуі кейін қалдырылған акциялар. Олар корпорация ... ... ... - деп эмитенттің белгілі бір шартты орындауға, яғни ... ... ... және ... сыйақыны (мүддені) төлеуді
міндеттенген ... ... ... ... Ол ... ... қарсы
қойылады. Облигация арқылы тартылған капитал акционерлік ... ... ... ...... капитал тартудың бір нысаны.
Эмитенттің жалпы шығыны ... ... және ... ... жылдық шығынға тең болады.
Облигация мерзімдік қарыз міндеттемесі болғандықтан оның ... ... ... ... саналады. Ол кепілдік – эмитенттің банкротқа
ұшырап, өз ... ... ... ...... мүлігінің бір
бөлігін иемденуге облигация ұстаушының құқы. Облигация да акция сияқты
корпорацияны инвестициялаудың ең ... ... ... бұл екі ... бір – ... ... өзгешіліктері бар. Ол өзгешеліктердің
маңыздылары мыналар:
1. Облигация иемденушісі корпорацияға несие беруші болып табылады.
Ал ... ... ... куәлігі. Өз кезегінде,
акционер корпорацияны меншіктенушінің бірі. Акция сол меншіктенудің
куәлігі тәрізді.
2. Облигация иемденушісіне сыйақы төленеді. Оның ... ... ... ... Бұл бағалы қағаз өзінде көрсетілген белгілі
бір анықталған уақыт аралығында ғана кіріс ... ... ... ... өтелетін дивиденттерден бұрын төленеді.
Корпорацияның сыйақыны уақытында ... ... оның ... ... тең. ... де дивиденд түрінде төлем алады. ... ... ... және ол ... ... төленбейді.
Егер корпорация дивиденд төлеу туралы хабарламаса демек, төлегісі
келмесе, онда акционер корпорацияға қарсы ешқандай шара ... ... ... ... ... ... ... дауыс беру құқы жоқ.
Ол акционерлер жиналысына, сонымен қатар, корпорация басқаруға да
қатыспайды. Оған ... ... ... корпорацияның мүліктік
мүддесін қорғауда шешуші дауыс құқығы бар.
4. Облигация бойынша сыйақы ... ... ... Ол ... ... ... дивиденд салық төлегеннен қалған
корпорацияның таза пайдасынан өтеледі.
Облигация бойынша ...... ... ... ... купонға
алмастырылады. Купон деп облигациядан ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Төленген сыйақының орнына облигациядан
купон жыртып алады. Бұндай ... ... ... ... ... ... Облигацияда бірсыпыра элементтер көрсетіледі: номиналы, купондық
мөлшер, өтеу туралы нұсқау , эмиссия ... , ... ... рейтингі.
Номиналы деп облигацияның бетінде көрсетілген ақша сомасын айтады. Оны
облигация иесі ... ... ... ... ... – жыл сайын эмитент төлейтін облигацияның номинал ... ... ...... Жыл ... купондық мөлшер бөлініп
төленуі мүмкін, мысалы, жарты ... бір рет ... ... бір рет. ... мына интервалмен орындалады: қаңтар- шілде, ақпан – тамыз, наурыз –
қыркүйек, сәуір – қазан, мамыр – қараша, ...... Одан ... ... да ... ... ... қайталанады. Мысалы, 5 қаңтар –
5 шілде, 20 наурыз – 20 қыркүйек және т.с.с.
Өтеу күні – ... ... ... ... ... тең соманы
қайтарып және сыйақы төлеуді тоқтататын күнтізбектегі күн.
Эмиссия шарты – ашықтан – ашық ... ... ... Ол ... ... компаниясының шарты бойынша шығарылады. ... ... ... ... оның ... ... ... мүддесін қорғап, эмитенттің өз ... ... ... ... ... эмитенттің қаржы құжаттарын және оның
инвестициялық ... ... ... ... ... кейін ғана өз
ризашылығын береді. Осыған байланысты эмиссия шартына ... ... ... енгізеді.Олардың ішінде жиі кездесетіндері мыналар:
• Ең аз өтімділік
• Борыштың ақырғы деңгейі
• Активтерді сатуға тыйым салу
• Төленетін дивиденд ... ... ... ... ... пайыздық және ... ... ... ... айналысы шектеулі болып шығарылуы
мүмкін. Кәсіпорындар ... ... ... ... ал ... жеке қаражатары есебінен сатып ... ... ... ... Агенттік облигация
• Ипотекалық облигация
• Қамтамасыз етілген облигация
• Ішкімемлекеттің және жергілікті қарыздардың облигациялары
• Мемлекеттік емес ... ... ... ... қаржы агенттігі шығаратын облигация.
Ипотекалық облигация- жылжымайтын мүліктермен қамтамасыздандыру шартымен
шығарылатын, ипотекалық қарыз шарттары бойынша талап ету ... ... ақ ... ... органның нормативтік құқықтық актісімен
белгіленетін өзге де ... ... ... қамтамасыз етілген
облигация және тұрақты пайыз әкелетін ұзақ мерзімді бағалы қағаз.
Қамтамасыз етілген ... ... ... орындау эмитент
мүлкінің кемілімен, кепілдік берумен және ... ... ... ... өзге де ... ... етілген
облигация.
Ішкімемлекеттік және жергілікті қарыздарды өткізуден алынған қаражаттар
тиісті бюджеттерге бағытталады. Бұл ... ... ... ... ... олардың жарғыларына және қолданыстағы
заңдарға сәйкес шығарылады және таратылады.
Бағалы ... ... ... ... ... және заңи
тұлғалардан алынған қарыз фактісін ... ... ... ... ... ... Олар әртүрлі ... ... ... ... ... ... және т.б.
ҚР қазынашылық векселдер мемлекеттік қазынашылық ... ...... ... ... ... бекітілген төлем міндеттемесі. Ол
бағалы қағаз. ... ... ... ... ... бір ... ... уақыты
жеткенде келісілген жерде өтеу үшін тауар сатып алушының сатушыға беретін
қағаз. Қолдану өрісіне қарай вексель жай және ... ... ... ... ... ... Жай ... төлеуші, яки вексель беруші
жазады. Жай вексельді пайдаланғанда тек екі жақ өзара әрекет ... ... ... өзі ... ... ақ ... уақытта вексель
иемденушіге қарызын өтейді. Аудармалы вексель деп несие ... ... ... көрсетілген соманы үшінші кісіге төлеу жөніндегі берген
жазбаша үкімін айтады. Трассат тратта бойынша акцепт берген ... ... ... есептеледі. Акцепт дегеніміз- есеп айырысуда төлеушінің өз
қарызын төлеуге жазбаша берген ... ... ... аясына,
келісім жағдайында және олардың тауарлармен ... ... ... байланысты коммерциялық, қаржылық және жалған вексельдер болып та
бөлінеді.
Коммерциялық (немесе ... ... ... сату және ... ... ... айналысқа түседі. Мұндай вексель нақты тауар
кепілдігіне беріледі, яғни ол сату ... ... ... ... ... ... ... қаржы вексельдері болып
есптеледі. Оған банктік, ... ... және ... банк емес ... ... ... Ал ... вексельдер деп мемлекеттік
қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелерді айтады. Қазіргі ... ... түрі кең өріс ... ... ... беру ... не ... не
ақша құндылықтарының қозғалысымен байланысты емес. ... ... ... яғни құр- қуыс және ... ... ... ... Вексельдер
авалы- вексель бойынша кепілдік. Аваль беруші банк ... ... ... тарапынан төлем төленбеген жағдайда оны төлеу ... ... ... ... ... ... көрсетілген бағалы қағаз.
Ол бойынша екі жақтың біріне белгілі- бір уақыттың ішінде келісілген ақыға
бағалы қағаздардың біраз ... ... ... ... ... ... беріледі,
ал екінші жақ, қажет болғанда, шарта белгіленген ақыға бағалы қағаздарды
сатуға және сатып алуға міндетті. Опцион- ... ... ... ... Оның ... ... лот деп аталады, яғни 1 лотта 100 дана ... ... ... ... ... түрлерінің бірі- варрант. Варант- ерекше
бағалы қағаз. Ол корпорацияның айналымдағы бағалы ... ... ... ... ... беретін міндеттемесі. Ол ұзақ мерзімді бағалы
қағаз. Әдетте, оны ... ... және ... қоса ... ... ... ... егер опционды
эмитент те және бағалы ... ... ... де шығарса, ал
варрантты тек қарыз міндеттемесінің эмитентіғана шығарады.
Бағалы қағаздардың келесі тобына қаржы нарығы айналымындағы ... және ... ... ... ... Олар:
Қазыналық вексельдер- қаржы министрлігі шығаратын қысқа ... Олар ... ішкі ... өтеу ... ... ... бұл түрі ... өтімділігімен ерекшеленеді, сондықтан
оларды екінші ақша деп те ... ... ол ... ... салымын алғандығын
куәландыратын банктік бағалы қағаз. Оның иесі ... ... ... ... нарыққа белсенді түсетін және қолдан- қолға тез өтетін
бағалық қағаз.
Чек- заңды түрде бекітілген ақшалы құжат. Ол ... ... ... ... ... ... чек ... көрсетілген соманы төлеуін
талап еткен жарлығы. Чек төлем айналымын тездету ... ... шот иесі ... сома көлемінде көптеген чек толықтыруына болады.
Чектер бірнеше ... ... ... ... Оны чек ... ... бір ... аты- жөнін көрсетіп
толықтырады. Ондай чектерді ... ... ... ... Ордерлі чектер. Олар жеке немесе заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... ... болады.
• Иесі ұсынушы чектер. Ол бойынша көрсетілген сома чек ... ... ... ... ... көрсетпей- ақ бір кісіден
екіншіге беруге болады.
Боналар- мемлекеттік қазынашылық, муниципалдық ... ... ... және ... ... алу және төлем құралдары
ретінде пайдаланылатын борышқорлық ... ... ... жасалатын операциялардың инвесторлар үшін
тағы бір ... түрі ... ... ... ... ... сатып алу- сату операциясы ... ... ... ды ... алу- сату ... ... МЕККАМ- ды
Үкіметтің атынан Қаржы ... ... ... ... ... ... қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қазақстанның бағалы
қағаздарының қайталама рыногында ... ... ... орта мерзімді қазынашылық валюталық міндеттемелер (МЕОКАВМ)
ҚР- ның эмиссиялық мемлекеттік ... ... ... табылады,
республикалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын ... ... ... ... ... ... және бағалы қағаздар нарығында
еркін айналыста болады. Қазынашылық валюталық міндеттеменің бастапқ құны
100 АҚШ доллары.
Республикалық бюджеттің ... ... үшін ... ... ... ... ҚР- ның аумағында айналым мерзімі бір жыл
және бір жылдан астам мемлекеттік ... ... ... Мемлекеттік индекстелген қазынашылық міндеттемелер (МЕИКАМ)
мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... ... қағаздар
болып табылады, оларды ... ... ... ... ... Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі шығарады және ҚР-
ның қолданылып жүрген заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... №1
Бағалы қағаздар рыногы
Мемлекеттік бағалы қағаздардың бастапқы рыногы
|Есепті кезеңнің аяғында айналымда тұрған ... ... ... | ... ... ... ... |құны |құны ... ... ... ... ... ... ... |бойынша |
|2004 |2005 |2006 ... |281239 |280286 |476082 |468547 |693425 |680269 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |108578 |108462 |165806 |165651 |231506 |230471 ... | | | | | |
|, | | | | | | ... | | | | | | ... |2603 |2487 |5481 |5326 |22220 |21185 ... |7863 |7863 |5631 |5631 |2797 |2797 ... |- |- |2950 |2950 |961 |961 ... |68857 |68857 |151744 |154744 |205528 |205528 ... ... |29255 |- |- |- |- ... ... |65166 |64267 |205681 |198551 |407668 |396121 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |101140 |93743 |93743 |45500 |45500 ... |6355 |6417 |10852 |10602 |8751 |8177 ... | | | | | | ... | | | | | | ... БҚ| | | | | | ... ... ... ... ... ... | Атаулы |Рыноктық |Атаулы құны |
|құны ... ... ... ... ... |бойынша |бойынша |бойынша |Рыноктық құны|
| | | | ... ... |2005 |2006 ... |27903 |28870 |35416 ... ... | | | ... | | | ... |8729 |10599 |12774 ... | | | ... | | | ... |121 |208 |656 ... |605 |853 |461 ... |- |80 |426 ... |4645 |6751 |11231 ... ЖЫЛ |3358 |2707 |- ... ... |2007 |8540 |11071 ... ... | | | ... |16752 |8815 |10784 ... ... |415 |916 |787 ... | | | ... БҚ | | | ... ... қаржы нарығының қызмет ету механизмі және
оны ... ... ... ... және айналысқа шығарылуы. Бағалы қағаздар
рыногының қатысушылары.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы – бұл ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар шығару және
орналастыру. Бағалы қағаздарды (акцияларды, ... және ... ... ... ... акциялары мен
облигацияларын шығару) және ... ... ... ... ... ... ... айналысқа шығару – эмиссия – бұл ... ... ... ...... яғни заңи ... және
азаматтарға сату.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы:
1) акционерлік қоғам құрған кезде және акцияларды оның ... ... ... ... ... ... ... қоғамның бастапқы жарғылық
капиталының мөлшерін көбейткен кезде;
3) облигациялар және ... ... ... ... жолымен
мемлекет, заңи тұлғалар, жергілікті билік органдары қарыз қаражаттарын
тартқан кезде жүзеге асырылады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар – бұл бір эмиссия ... ... ... ... ... осы ... үшін ... жағдайлар негізінде
орналастырылатын және айналысқа түсетін бағалы қағаздар. Олар мемлекеттік
және мемлекеттік емес ... ... ... болып бөлінеді.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаз қарыз ... ... ... ... атқарушы орган немесе Ұлттық банк болатын қарыз ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы
қағаз болып табылады.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаз - Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес ... деп ... ... емес ... ... облигациялар және өзге де бағалы қағаздар.
Эмиссиялық бағалы қағаздар ... - ... ... ... ... ... ретінде пайда болуына бағытталған іс
-әрекеті, немесе орналастырылуы, айналыста болуы және ... осы ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын белгілі бір
бағалы қағаздардың жиынтығы.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды (акцияларды, ... ... ... ... құру мен ... қызметін жүзеге асыру үшін
қаражат тарту мақсатында эмитент жүргізеді.
Бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... асырылады. Онда бағалы қағаздарды шығару және ... ... бір ... эмитенттердің немесе олардың тапсыруы бойынша
бағалы қағаздар рыногының ... ... және ... жағынан,
инвесторлар арасындағы қатынастар қалыптасады.
Бағалы қағаздардың бастапқы рыногы көбінесе ... ... (МБҚ) ... ... Ішкі ... ... мемлекеттік бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... мен
ұлттық жинақ ақша облигацияларын шығарады. 1994 жылдың бірінші жартысында
Қаржы министрлігінің бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... үш ... қазынашылық міндеттемелер –
МЕККАМ болды. Алғашқы алты айда олар ... ... ... ... шамамен айына 1 рет болды, жыл соңына қарай олар апта
сайын жүргізіле бастады. ... ... ... ... МБҚ- ... жөнінде аукциондар аптасына 2-3 рет өткізіледі.
1998 жылы қайта қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша бюджет тапшылығын
жабуға Үкіметке ... банк ... ... доғарылған болатын және
Ұлттық банк алдындағы ... ... ... ... он ...... – ға ... ресімделді.
1999 жылы сәуірде теңгенің еркін өзгермелі ... ... ... ... МБҚ – ға деген ынтасын төмендетті. 1999 жылы МЕККАМ –
ның эмиссиясы 38,5 миллион теңгені ... бұл 1998 ... ... 1,8 ... болды. МБҚ рыногын қолдау үшін Қаржы министрлігі ... ... ... ... ... ... сондай- ақ арнаулы валюталық
облигацияларды – АВМЕКАМ – ды шығаруды жүзеге асырды.
МБҚ ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге терең сапалы
өзгерістерге де ұшырады. Мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... жаңа ... де, ... ... ... ... айналыс
мерзімдерінің артуымен де қосарланып отырды. 1994-1995 жылдары тек ... ... 3,6,12 ... ... қағаздар шығарылды, 1997 жылдан
бастап орта ... ... және ... ... ... ... бойынша индекстелген бағалы қағаздар шығарылды. Соның ішінде 1997
жылдан бастап Қаржы ... ... ... ... ... ... -24, 2000 жылдан 18- айлық индекстелген МЕЙКАМ – 18 және ... ... 36 ... ... ... ... 20001 ... министрлігі айналыс мерзімі 36,48 және 84 ... ... ... ... қазынашылық міндеттемелер (МЕЙКАМ), айналыс
мерзімі 48 және 60 ... ... орта ... ... ... 2002 жылы ... және ... органдардың бағалы қағаздарын есепке алғанда мемлекеттік ... ... ... ... құны ... 266 ... ... бұл 2001 жылға қарағанда 81,8 % көп (146,3 миллиард теңге). 2002
жылы ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемелерінің бір
жылда 9 % - дан 7,5% - ға ... ... ... ... мемлекеттік
қазынашылық бағалы қағаздар шығарылымының өсуіне жағдай жасады. ... ... ... қағаздардың спектірі едәуір кеңіді: МЕОКАМ
шығарылымының жиынтық көлемі 1 жылда 2001 ... ... 2,1 ... Бір жылда сомасы 5,1 ... ... ... ... ... ... шығарылды, оның 49,1% айналыс мерзімі
24 айды құрайтын МЕЙКАМ алады.
Сыртқы борышқа қызмет көрсету үшін Қаржы ... ... ... ... ... 2003 ... 1 қаңтарына ... ... ... Ақша базасын реттеу үшін Ұлттық банк 1995
жылдан ... ... ... ... ... нотталарды шығаруға
кірісті.
2002 жылы Ұлттық банк нотталары шығарылымының көлемі ... ... 210,8% ... ... ... бұл 2001 ... ... 82,4%
көп. 1999 жылдың сәуірінде теңгенің құнсыздануы кезеңінде ... ... ... ... 2001 жылы ... 4671 ... теңгенің
жергілікті атқарушы органдарының облигацияларын шығару жүзеге асырылды.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... емес
бағалы қағаздар айналысқа шығарылады.
Корпорациялық бағалы қағаздар нағыз ... ... ... ... ... табылады, оларға кәсіпорындар мен компаниялардың акциялары жатады.
Корпорациялық бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы ... бір ... жылы ... ... ... бағдарламасымен байланысты.
2003 жылдың 1 қаңтарына Қазақстан Республикасының есеп берген шаруашылық
субъектілері бойынша айналысқа ... ... емес ... ... ... ... 1257,8 млрд ... сандық тұлғауда
8007 млрд дананы ... ... ... ... ... қағаздардың жалпы көлемінің 89,6 % (1127,3 млрд) теңгені құрайды.
Сонымен ... жай ... 97,9 % (1103,4 млрд ... ... 2,1% (23,9 млрд ... ... ... айналысқа шығарылған
корпорациялық бағалы қағаздардың жалпы көлемінің 5,7 %- ын (71,6 ... ... онң 48,5% (34,7 млрд ... ... ... ... шығарған жалпы көлемінен еврооблигацияларға 4,7% ... ... 1 ... есеп ... ... ... бойынша сомасы
87,2 миллион теңге болатын басқа мемлекеттік емес ... ... оның 83 ... ... ... ... Мемлекеттік
емес(корпорациялық) бағалы қағаздар жыл аяғында барлығы жалпы сомасы (
рыноктық құны бойынша) 1156,8 ... ... ... ... акциялар 1045
миллиард теңгеге, облигациялар 53,3 миллиард теңгеге, еврооблигациялар 58,4
миллиард теңгеге орналастырады. 2002 жылы ... ... ... млрд ... тең болды, бұл 2003 жылдың 1 қаңтарында ... ... ... ... 6,4 %- ын ... ... үлесі (59,2%) қаржы мекемелеріне, облыстар қимасында
Алматы қаласының (53,6%), Астана қаласының (42,6%) ұйымдарында келіп ... ... ... 2003 ... 1 ... ... 69,3 миллиард
теңгенің акциялары орналастырылмаған, бұл айналысқа ... ... ... 6,1% ... ... бағалы қағазды шығарудың, оларды ... ... ... және ... ... мен ... ... көлемі арнаулы заңдармен реттеліп, белгіленеді. Мемлекеттік ... ... ... ... беру ... ... органның
нормативтік құқықтар актісімен белгіленеді.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмиссиясы бағалы ... ... ... ... уәкілетті органда бағалы қағаздар
эмиссиясын тіркеуді; инвесторлар үшін ... ... ... ашуды; бағалы қағазды шығаруды және ... ... ... ... ... есепті табыс етуді қамтиды.
Бағалы қағаздар рыногында субъектілері (қатысушылары) жеке ... ... ... ... ... ... кәсіби
қатыушылары, сауда- саттықты ұйымдастырушылар және өзін- өзі реттейтін
ұйымдар болып табылады.
Инвесторлар- өз қаражаттарын ... ... ... ... ... жеке ... заңи ... инвесторлар құрамында бағалы қағаздар
портфелін қалыптастыру үшін өздері тартқан қаржыны пайдаланушы ... ... ... инвесторларға – инвестициялық қорларға,
инвестициялық ... ... емес ... ... сақтандыру
компанияларына және қызметтің сипатына қарай айтарлықтай ақша ... ... ... ... ... ... орын беріледі.
Эмитенттер- қолданылып жүрген заңдарға сәйкес эмиссиялық бағалы қағаздар
шығаруды жүзеге ... заңи ... ... ... ... қатысушылары- өз қызметін акционерлік
қоғамның ұйымдық- құқықтық нысанында жүзеге асыратын және бағалы қағаздар
нарығында лицензиясы бар заңи ... ... ... нарығының кәсіби
өкілдеріне брокерлер, дилерлер, кастодиан, депозитарийлер, андеррайтерлер
және басқалар жатады.
Брокер- бағалы қағаздар нарығының клиенттің ... ... ... және ... ... ... бағалы қағаздармен және өзгеде
қаржы құралдарымен мәмілелер жасайтын ... ... Ол өз ... ... ... ... есебін арнаулы шоттарда
жүргізіледі. Брокер клиенттердің ... ... ... ... болуы мүмкін.
Дилер- бағалы қағаздар нарығының ұйымдастырылған бағалы ... баға ... ... және ... ... ақпарат құралдарында
жариялау арқылы өз мүдделерін көздеп және өз есебінен эмиссиялық ... және өзге де ... ... ... жасайтын кәсіби
қатысушы.
Кастодиан- бағалы қағаздар нарығының қаржы құралдарыың және ... ... ... және олар ... құқықтарды растауды, клиенттің
құжатты қаржы құралдарының сақтауы жөнінде өзіне міндеттемелер қабылдай
отырып ... ... ... ... ... қатысушышы болып табылады.
Орталық депозитарий – бағалы ... ... ... құралдарымен
мәмілелер тіркеуді, депонеттердің қаржы құралдарын есепке алу ... ... ... ... қаржы қаржы құралдарын есепке алу мен
растауды, ... ... ... қаржы құралдарын есепке алу мен
растауды, ... ... ... ... құралдарын материалсыздандыру
мен сақтауды, оның ішінде депоненттер ... ... ... ... ... ... ақ ... лицензиясы болған кезде
бағалы ... ... ... жүйесін жүргізуді жүзеге
асыратын кәсіби қатысушы. Ол коммерциялық емес ұйым болып ... ... ... ... құрылады. Оталық депозитарий ҚР- ның аумағында
депозитарлық қызметті жүзеге асыратын бірден- бір ұйым болып ... ... ... ... брокерлік- диллерлік қызметті
жүзеге асыруға лицензиясы бар және ... ... ... ... ... ... ... кәсіби қатысушы.
Сауда- саттықты ұйымдастырушы- қор биржасыдан тыс бағалы қағаздар
нарығының баға ... ... Бұл ... ... ... ... кәсіби қатысушыларының, бағалы қағаздар нарығының кәсіби
қатысушылары болып ... ... ... ... ... ... өзге ... құралдарымен мәмілелерді жүзеге асыруға құқығы бар заңи
тұлғалар арасында орналастырылады.
Бағалы қағаздар нарығының өзін- өзі реттейтін ... ... ... өз ... ... ... мен ... белгілеу
мақсатымен қауымдастық (одақ) нысанында бағалы қағаздар нарығының ... ... заңи ... Оның ... ... ... өзі реттейтін
ұйым мүшелерінің және олардың клиенттерінің ... мен ... ... ақ ... Республикасының бағалы қағаздар ... ... ... ... ... жағдайларын жасауды қамтамасыз ету
болып табылады.
Биржадағы мемлекеттік және жекеше ... ... ... ... биржалар
–Акционерлік қоғамдар. Биржадағы қызмет ететін негізгі тұлғаларының бірі
Аю- деп тауарлар бағасынан төмендегі қызмет ... ... ... ... ... ... ... саудаға қатысушыны айтады; ол
кейінірек жоғары бағамен сату мақсатымен тауарларды сатып алады.
Маклер- деп ... ... ... ... ... және ... үшін сыйлық ақы куртажы иемденетін, биржалық саудаға қатысушыны
айтады. Маклер көп жағдайда ... ... ... ... жасайтын
биржалау қызмет етеді.
Бағалы қағаздар нарығының қызметі және оның маңызы
Бағалы қағаздар нарығы басқа нарықтардан өзінің айрықша ... Ол ... ... ... қағаздар. Олар біріншіден, меншік
белгісі, екіншіден, қарыз ... яғни олар ... ... алу құқы
және табыс төлеу міндеттемесі пайда болады.Егер бағалы ... ... оның ... ... ... онда оның ... көрсетілген құннан
(номиналынан) жоғары болады (керісінше де болуы мүмкін). Бұндай нарықтық
бағаның ... ... ... қағаздардың «жалған капитал» екенін
көрсетеді. Жалған капитал- нақты капиталдың қағаз белгісі, яғни өндірістік
капиталдың оқшауланып ... бір ... ... ... ... ... ақша капиталының немесе басқа материалды құндылықтардың
орнына ... ... ... ... ... деп те
атайды. Сонымен қатар, бағалы қағаздар «қордың инструменті ... ... та ... ... тек сол ... ... нақты құндылықтарға
қол жеткізуге немесе сол ... бір ... ... ... ... ... қағаздар нарығы капитал нарығының, яғни ақша және
басқа материалдық құндылықтардың нақты қызметін ... ... ... ... ... ... ... 1990-1994 жылдары бағалы қағаздар шығарып және олардың ... ... ... ... ... ... ... құрылды. Олар:
• Азаматтық заңдардың негіздері;
• 1991 жылдың 21 ... ... ... және акционерлік
қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Бұл заң- акционерлік
қоғамдар және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер құрып, олардың өз
жұмысын ... үшін ... мен ... шығаруына
мүмкіндік беретін заң;
• 1991 жылдың 11 маусымдағы (Бағалы қағаздар айналымы және қор ... ... ... ... Бұл заң ... ... реттеуге, оларды тіркеуге, бағалы қағаздар ... ... ... қор ... ... және оның ... рұқсат беретін заң;
• 1991 жылдың 13 қарашадағы Қазақ КСР-ның министрлер Кабинетінің қаулысы
бекіткен (Бағалы ... ... ... Ол ереже шығарылатын бағалы
қағаздардың түрлерін және олардың ... ... ... ... аталған заңдар негізінде шығарылған басқа ережелер жиынтығы.
Олар да мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару, заңды тұлғалар шығарған
бағалы қағаздардың ... ... ... және ... да
құжаттарды шығару тәртібі белгіленген;
... ... ... алу және ... ... сол сияқты инвестициялық жекеменшіктендіру қорларының
жұмысын реттеу туралы бірсыпыра заңдар мен заң күші бар ... ... ... ... сертификаттарды шығаруды және оларды
айналымға түсіруді, сондай-ақ банктік қызмет көрсетуді реттейтін
Қазақстан Ұлттық банкісінің ... ... ... ... ... ... атқаратын рөлін
көрсетті. Бұл уақытта ол әрі ... ... ... әрі ... ... қағаздар нарығын реттеуші және ондағы қатынастарды бақылаушы субъект
ретінде қатынасады. Мұнда мемлекет ... әр ... ... ... Себебі бір мемлекеттік орган басқа жақпен әрі ... әрі ... де ... ... қатынасушыларға да ойынның ережесін
шығаруына болмайды.
Сондықтан 1994 ... 20 ... ... ... ... ... ... шаралары туралы» жарлығы шықты. Бұл бағалы
қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу мен ол туралы заңдар ... ... еді. Осы ... ... ... ... қатынастарды реттейтін
және бақылайтын мемлекеттік орган ретінде бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық
комиссиясының Ережесін бекітті. ... ... ... ... 1991 ... екі заңы: «Бағалы қағаздар айналымы және қор ... ... ... ... ... ... өз күшін жойды. 1994 жылдың алты айы
бойы Қазақстанның ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген
жағдайда қалды. Тек 1994 жылдың 3 қазанындағы ... ... ... ... шығару, оны айналымға түсіру және қор биржасы
туралы уақытша ереже» және «Бағалы қағаздар ... ... ... Уақытша ережелер Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығын ... ... ... 1995 ... ... ... Президенті
бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық ... ... мен оның ... ... және осы ... ... атқару комитентінің құрылуы
бағалы қағаздар нарығын қалыптастырудағы асулы ... ... Дәл ... ... ... ... өзіне бекітілген қызметтерді атқаруға
кірісті.
1995 жылдың сәуірінен Қазақстанда бағалы қағаздар нарығын дамытудың
және оның ... ... ... ... кезеңі басталды. Осы кезде
нормативтік- құқықтық актілер қабылданып, Алматы қаласында салтанатты
жағайда Орталық Азия қор ... ... 1995 ... ... «Бағалы
қағаздар және қор биржалары» туралы Қазақстан ... ... ... ... қағаздар рыногын ... ... ету үшін ҚР- да ... бағалы қағаздарды қалыптастырудың
және дамытудың бағдарламасы әзірленіп, бекітілді. 1997 жылдан ... ... ... ... қағаздарды реттейтін үш заң қабылдады, олар: (
Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... туралы», «Бағалы қағаздармен жасалған мәліметтерді тексеру ... 1997 ... ... ... «Бағалы қағаздардың орталық
депозитарийі» Жабық акционерлік қоғамы құрылды, оның ... ... және ... бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімін жүргізу
болды. Қазақстанның қаржы нарығының ... ... ... ... және онда ... ... бағалау мақсатында
2001 жылдың маусымында Президенттің жарлығымен ҚР Бағалы қағаздар жөніндегі
ұлттық ... ... оның ... мен өкілеттіктері
Қазақстанның Ұлттық банкісіне берілді.
2003 жылдың шілдеде «Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... қор ... ... қатынастарды
одан әрі дамыту қажеттілігінен туды. Бұл заңның қызмет аясы «Акционерлік
қоғамдар ... ҚР – ның заңы (2003 ... ... 13- і) қабылданғаннан
кейін қаржы нарығының қызмет ететін сферасы болып отырған бағалы қағаздар
рыногының толыққанды жұмыс ... кең жол ... ... ... нарығының қалыптасуы алты жылдай уақытты алды ... ... оның ... ... қалыптасып отыр:
Бастапқы нарық
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар (МЕБҚ) нарығы:
бастапқы орналастыру ... алу – сату ... ... ... ... мен ... ... операциялар секторы
Мемлекеттік бағалы қағаздар секторы:
МБҚ-ны сатып алу- сату ... – мен ... ... ... ... нарық
Қор биржасы
Биржадан тыс бағалы қағаздар нарығының баға белгілеу ... ... ... ... Қор ... ... ... бағалы қағаздар сатып алынатын және сатылатын негізгі
нарық орны. Қор биржаларында ірі банктер қожалық ... ... ... грек сөзі – «бурзэ», яғни «әмиян» деген мағынаны аңғартады. Алғашқы
қор биржасы ХVI ғ. ... ... ... ... ... ... шығару және сату үшін пайда болған. Ал ХVIІ ғ биржалар тауар және
қор биржасы болып екіге ... ... Қор ... ең кең түрде
дамыған кезі капитализмнің монополизм сатысына өту, яғни ХХ ғ бас ... ... қор ... ... операциялары өндіріс кәсіпорындарының
акцияларын шығару және сату ... ... ... ... және ... елдің
экономикасы мен саясатындағы өзгерістерді қадағалап отыратын ... ... қор ... ... ... фазасында экономиканың
өсуіне, ал дағдарыс фазасында оның баяулауына себепші болады. Экономикасы
дамыған мемлекеттерде биржалар бірнеше түрге ... ... Қор ... (бағалы қағаздар сатады)
• Валюта биржасы
• Тауар биржасы
... ... ... ... қағаздар нарығы, онда бағаларды белгілер ... ... ... алу сату ... ... ... биржасы- көп мөлшерде валюталарды ... іске ... ... ... ... ... биржасы- бұл материалдар мен заттай объектілердің, яғни шикізаттар,
құралдар, астық, металл және т.б. ... ... ... ... ... деп ... ... ерекше тауар жұмыс күшін ... алу- сату ... ... ... екінші реттегі рыногының қайнаған ортасы қор биржасы.
Қор биржасы белгілі – бір сипатта ұйымдастырылып, мұнда бағалы ... алу, сату ісі ... Бұ ... пайда болуы нарықтық қатынастардың
дамуының объективті салалары. Мұндай институттардың ... ... ... ... тауарлары, соңынан бағалы қағаздарды сатудың ұлғаюымен
түсіндіріледі. ... ... ... ... бұлардың
тауарларға ауысуын сипаттайды.
Биржаның ерекше белілері.
Белгілі бір ережелермен сипатталатын қызметтері мен ... ... ... ... ... ... көрсетпей- ақ жүргізуге мүмкіндік
береді.
Биржа мынадай қызметтерді атқарады:
1. Құнды ... ... ... мен сатушыларды кездестіреді.
2. Құнды қағаздар курсын ... ... ... мен ... ... ... Бағалы қағаздарды тікелей сату
мен сатып алу жүретін орнын белгілейді.
3. Капиталдың бір ... ... ... ... ауысуының
механизмін зерттейді.
4 Бүкіл ... және ... ... ... ... барометрі саналатын биржалар экономиканың құрылымдық бағытын
қайта бағалауға көмектеседі.
Биржаны акционерлік ... ... яғни жеке ... шарт ... ... ... ... ұйымдастыруға болады. Бірінші жағдайда
олар акционерлер меншігінде, екіншісінде мемлекет меншігі, оның ... ... ... Мұнда биржаны ұйымдастыру мен қызметі ... ... ... ... ... ... ... (басқармалар
кеңесі) басқарады.
Қор биржасы бағалы қағаздардың қайталама рыногының ұйымдастырушысы болып
табылады. ... тыс ... тек ... ... жаңа ... Оны ... ... орналастырады. Биржада, керісінше,
бағалы қағаздардың ескі шығарылымдарының, негізінен акционерлік қоғамдардың
акцияларының бағамы белгіленеді. Қор биржасы заңнамаға ... ... ... ... биржалық қызмет жүргізуге Бағалы қағаздар жөніндегі
ұлттық ... ... ... ... ... нарығының кәсіби
қатысушылары және заңдарға сәйкес бағалы қағаздардан ... өзге ... өзге ... жүзеге асыру құқы бар өзге де заңи тұлғалар
қор биржаларының мүшелері болып табылады. Қор биржасында ... ... ... ... кемінде он мүшесі болуы тиіс. Қор
биржасының мүшелері мәмілелерді жасау осы ... үшін қор ... жол ... ... ... түрлері бойынша сауда-
сатыққа қатысуға құқылы. Биржадан тыс ... ... ... ... ... – акционерлік қоғамның ұйымдық – ... ... ... ... клиенттердің арасында баға
белгілеу арқылы айырбастау жүйесін пайдалану мен ... ... ... ... ... және ... ... етуді жүзеге асыратын ... Бұл ... ... мақсаты оның клиенттері арасындағы ... баға ... ... ... ұйымдастыру болып табылады.
Бағалы қағаздар нарығының ... ... ғана баға ... ... бола ... ... нарығының жұмыс істеуі мемлекеттік
реттеуді ... ... Ол ... ... ... ... ... талаптар белгілейтін нлрмативтік- құқықтық ... ... ... ... ... ... мен ... көзделген шарттар
мен міндеттерді ... ... ... жүзеге асыру, бағалы
қағаздар нарығының кәсіби ... мен ... ... өзі реттейтін
ұйымдар қызметін лицензиялау және ... ... ... ... және
т.с.с. жолымен жүзеге асырылады. Қазақстанда мұндай функцияларды жүзеге
асырушы уәкілетті орган Ұлттық ... ... ... ... ... ... табылдады. Ол эмитенттер қызметіне талаптар
мен стандарттарды белгілейді, эмиссиялардың проспектілерін және ... ... ... ... ... ... бойынша барлық
шарттар мен міндеттемелерді эмитенттердің сақтауына ... ... ... қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларының қызметін
лицензиялайды, бұл нарықтағы әлемдік қаржы ... және ... ... ... ... ... ... және ішкі
факторлардың еліміздің бағалы қағаздар нарығына тигізетін ... ... ол даму ... Республиканың бағалы қағаздар нарығында
жасалып жатқан қадамдар соңғы кездері ... ... бола ... ... ... ... сақтандыру, қазір жұмыс істеп
тұрған өндіріс ... ... ... ... құру үшін ... жасау, халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту жөніндегі ... ғана ... ... нарығының өтімділігінің төмендегі
проблемасын толық шешуіне мүмкіндік ... ... АҚ ... ... – құқықтық нысанында құрылған, осы ... ... ... ... ... ... оларды тікелей
жүргіу арқылы сауда –саттықты ұйымдық және техникалық жағынан қамтамасыз
етуді жүзеге асыратын заңи ... және АҚ ... ... өзі ... емес ... ... ... жүйесін пайдалану және қолдау
2 Қор биржасының тізіміне бағалы қағаздарды енгізуге жорамалданып отырған
немесе ... ... ... ақ қор ... айналысқа
жіберілетін (жіберілген) бағалы қағаздар мен өзгеде қаржы құралдарына ... ... ... ... ... ... мен өзге де ... мәміле жасау мақсатында сауда жүйесіне ... өз ... ... оч ... ... ... тұрақты ауда- саттық
ұйымдастыру және ... ... ... ... ... есеп ... және жүзеге асыру
4 Өз мүшелеріне ұйымдық, консультациялық, ақпараттық және өзге де қызметтер
көрсету
5 Бағалы қағаздар нарығы және өзге де ... ... ... ... ... ... Банк ... белгіленген тәртіппен банк операцияларынң ... ... ... және қор ... ішкі ... ... ... функцияларды жүзеге асырады.
Биржаның негіз қалаушы қағадасы бағалы қағаздар нарығының өтімділігін
қамтамасыз ету ... ... Қор ... ... ... ... ... залалдардың орнын толтырады және оған өз
жарғысын, биржалық ... ... ... ... ... ... еткен жағдайда заңнамаға сәйкес жауап береді.
Бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... ... да орын берілуі керек. Бүкіл экономикадағы ... ... да, сырт ... ол ... бір ... оңай жолмен баюы,
көп олжа табуы көзделмеуі ... Қор ... ... ... ... көре
білген жөн:
Біріншіден, бағалы қағаздарды алыпсатарлық потенциалды асатушылардың
бағалы қағаздарға деген қосымша ... ... ... ... ... ... мүддесі үшін шоғырландыруға көмектеседі. Алыпсатарлық
ынта, яғни тез баюға ... ... ... жаңа техника мен
жаңа кәсіпорындарға ... ... Ал ... қоғамдық
прогресс айтарлықтай тежеледі. Екіншіден, алыпсатарлық бағалы қағаздардың
өтемділігін сақтап, ұлғайтады, сөйтіп бұл инвесторларды ... ... ... ... ... ... олардың
тым қатты ауытқуларына кедергі болады. Өйткені ... ... ... ... ... ... сатқан кезде сатып
алып, ал олар сатып алған уақытта сатады. Алыпсатарлық операция, әсіресе
бағалы қағаздар курсының ... ... ... ... ... ... ... ауытқулары рыноктағы қағаздардың аздығын, сөйтіп
алыпсатарлықтың ... онша ... ... ... ... ... экономикасын әлсіретудегі орнын білу керек, ол үшін
оны әдейі комитеттер мен биржалар құру арқылы мемлекет реттеп отыруы тиіс.
Айта ... ... ... ... ... екі қор ... ... банкаралық валюта- қор биржасы және Ортаазиялық қор биржасы ... Екі ... да сату ... ... төмен жағдайда. Биржадан басқа
бағалы қағаздар нарығына белсене араласатын басқа ұйымдар да ... ... ... ... қатысушы – Кәсіби мамандардың қауымдастығы.
Ондай ұйымдар мемлекеттік ... ... ... ... ... кейбір ассоциация мүшелерінің кезірінен бағалы қағаздар нарығына
қатысушыларға нұқсан келтіргенін ... ... ... ... ... ... дұрыс қызмет істеуіне бағытталған
іс- әрекеттерді көп жағдайларда осы тұрғыдағы мемлекет мүддесімен сай
келеді.
Қорытынды
Қазақстан ... ... ... орталықтандырылған жоспарлы
экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп ... ... ... ... оған қызмет көрсететін барлық институттармен
бірге қаржы рыногының құрылуын талап ... ... ... ... бұрын-
соңды болған емес. Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді
пайдаланудың, ұлттық шаруашылықта ақша ... ... ... ... ... табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай –ақ несие
рыногы түрінде де іс ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әр
түрлі нысанда реттейтін ... ... ... ... неғұрлым жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Қаржы рыногының жандануы корпоративтік бағалы қағаздарды- экономиканың
нақты секторы ... ... мен ... ... ... айналысын жандандыру кезінде мүмкін. Қазақстанда ... ... ... ... бұл ... ... ... бұл жалпы экономикалық
әлеуметті тежейді.
Қазіргі кезде Республикада бағалы қағаздар нарығы қалыптасу ... даму ... ... іс- ... ... ... кемшілігін
толықтыру мақсатында мемлекет бұрынғыдай ақша белгілерін шығармай, ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
вексельді шығаруда. Алайда, бағалы қағаздар нарығының дамуы ... ... ... ... және ... психологиялық мәселелер көп.
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығының ерекшелігі- кіші
және жалпы жекеменшіктендіру механизмі арқылы меншік ... ... ... мен өз ... әрбір азаматын қатыстыру.. Қазіргі
кезде Қазақстан Республикасы қаржы ... ... ... бар, ... ... ... Қазақстан қор биржасын (KASE), Банкаралық ... ... ... ... ... ... орталық
депозитарийін, Банкнот фабрикасын, Теңге сарайы мен Кассалық операциялар
және құндылықтарды ... ... ... кіріктіреді.
Еліміздің қаржы рыногында орныға бастаған қатынастарды реттеудің және
қадағалау тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының
Қаржы рыногын мемлекеттік реттеудің ... ... ... туралы Жарлығы (2002 жылғы 17 мамыр № 872 ) ... ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау министрлігінің
Жинақтау зейнетақы қорларының қызметін ... ... ... мен өкілдері Ұлттық банкке берілді.
Аннотация
Менің курстық жұмысымның тақырыбы « Қаржы нарығы. Бағалы ... ... ... ... ... ... бөлімдер қарастырылады Қаржы
нарығының мәні және оның құрылымы, Бағалы қағаздар нарығы- ... ... ... және Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының қызмет ету
механизмі және оны жетілдіру ... ... ... ... саны – 15 ... ... ... А. Молдабекова «Нарықтық қатынастағы халықтың дамуы»
2. Б.А. Көшенова ... ... ... ... 1999 ... Б. ... « ... экономика теориясына кіріспе» Алматы 1995
Б. Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов «Нарықтық экономика негіздері»
5. Г.М. Осипова «Экономикалық теория ... ... Ғ.С. ... «Ақша несие банктер» Алматы 2001ж
7. Мақыш Серік Биханұлы «Ақша айналысы және несие» Алматы 2004
8. Мақыш Серік Биханұлы ... ... ... ... ... Ө.Қ. ... ... экономикалық ... ... ... ... «Экономикалық теория ... ... 2006 ... Жұманова
11. Қ.Қ. Ілиясов «Қаржы» Алматы 2005ж
С. Құлпыбаев
12.Статистикалық Баспасөз Бюллитень №1 Алматы 2004
13. Статистикалық Баспасөз Бюллитень №2 Алматы 2005
14. Қазақстан ... ... ... Я. ... ... теория негіздері» Алматы 1998

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы нарығы32 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Бағалы қағаздар нарығы26 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет
Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылары22 бет
Биржа ісін талдау18 бет
Биржа саудасын ұйымдастыру және оның даму бағыттары25 бет
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ҚЫЗМЕТ ЕТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ29 бет
Қазақстандық бағалы қағаздардың және қаржы нарығының бүгінгі таңдағы жағдайы14 бет
Қазақстанның биржа қорының қалыптасуы мен дамуы13 бет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь