Сайтқа презентация қосу

Қосмембраналы органоидтар

Қосмембраналы органоидтар.

Цитология (гр. κύτος — «қойма», бұл жерде: «жасуша»  и гр. λόγος — «оқу», «ғылым») - жасуша туралы  ғылым. Цитология ғылымы біржасушалы,  көпжасушалы ағзалар жасушасының  құрылысын,құрамын және қызметін зерттейді.Ал  жасуша бүкіл тірі денелердің ең қарапайым  құрылысын,қызметін және дамуын сипаттайды.

Роберт Гук

Тірі ағзалар жасушалары жетілуіне байланысты

Прокариоттар ядросыз жасушалар

Эукариоттар ядролы жасушалар

Жасушаны зерттеу әдісі. Бұл мироскоп құралы болып табылады.

2-топ 1.Жасушаларды зерттейтін ғылым 2.Тұқым қуалайтын белгілері мен қасиеттерін ДНҚ түрінде сақтайтын ядроның негізгі бөлігі 3.Қандай органоидте нәруыз синтезі жүреді 4.Өсімдіктер мен жануарлар жасушасының цитоплазмасындағы сұйықтыққа толы қуыс 5.Рибосомалар мен рРНҚ қайда синтезделеді 6.Центромера хромосоманың ұшында орналасса, онда типті не деп атайды 7.Эндогенді және экзогенді макро молекулаларды ыдыратады 8.АТФ молекуласын синтездейтін органоид 9.Цитоплазманың түп негізі

1.Көкпар (сұрақ - жауап)

2-топ 1.Ұлпаларды зерттейтін ғылым (цитология) 2.Тұқым қуалайтын белгілері мен қасиеттерін ДНҚ түрінде сақтайтын ядроның негізгі бөлігі (хромосома) 3.Қандай органоидте нәруыз синтезі жүреді (рибосома) 4.Өсімдіктер мен жануарлар жасушасының цитоплазмасындағы сұйықтыққа толы қуыс (вакуоль) 5.Рибосомалар мен рРНҚқайда синтезделеді(ядрошық) 6.Центромера хромосоманың ұшында орналасса,онда типті не деп атайды (телоцентрлі) 7.Эндогенді және экзогенді макромолекулаларды ыдыратады (лизосома) 8.АТФ молекуласын синтездейтін органоид (митохондрия) 9.Цитоплазманың түпнегізі (гиалоплазма)

Жауаптары

2.Кесте толтыру
Р/с 1 2 3 4 органоидтар Эндоплазмалық тор Мембрана қабығы ядро митохондрия құрылысы қызметі

Р/с 1 2 3 4

органоидтар пластидтер Қабықша саңылауы вакуоль цитоплазма

құрылысы

қызметі

3. Суретпен жұмыс

Эндоплазмалық тор Лизосомалар Жасуша мембранасы Рибосомалар Цитоплазма Ядрошық Ядро  Гольджи аппараты Жасуша орталығы Митохондрия  Тор түзетін түтіктерден     Дөңгелек пішінді ж ң   Жасушаны  толтырып ң  Бұлар кішірек   Ядролық заттардыәне  Хромосомалар   Сопа  Жасуша қабырғасыны Түтікшелер мен   рады;қша пішінді; екі Цилиндрұтқыр  т астында болады. кұратын т пішінді өпіршіктер; ккөпіршіктерден  ядрода  жинаабықпен  өлемі  кішкентай; ұ тболады; Екі қабатты қ қталуы  Өұабықпен тұрадыан.  Цитоплазмада   з  бөліктен  Құ қабыққ; қапталғ   стұрамында  Қ йықты шасы болады. рады; қапталған;  ферменттер болады; ө з ө абық қатпар  Қ  немесе ызметі:  КӨрші жасушалар бір  Ішкі қабықшасымен   бірімен цитоплазма  Өзінің жеке  қ торда  Қызметі:  Жасуша құрамын  эндоплазмалы Қызметі тқапталызметі: үзеді. ған.  аррпақшасы болады.  қабы қ заттар   Органикалырпаққа  ан. шектеп, бір пішінге  еркін орналас үзу Ұ қРибосома т ылы байланыс  зу (нәқтан ұ қан.қ Қызметі: тү келтіріп тұ рады; руыздар, майлар       тұқымқуалаушылық  Қызметі: ҚҚызметі: ызметі:  жәЖасушаны   тіршілік  не  не көмірсулар) ғайды; Қызметі: тау жә  Энергия түзу ж ақпаратты сақ Қызметі:  Жасушаның қорәне   Жасушадақажетті   Сыртқы ортамен зат  Жасушаныңзу (синтез)ң   әрекетіне  ғы заттарды   Органикалық заттарды  Нүрделі органикалық  беруге  қ ү бөлінуіне К әруыз татысады; жинақтау (жасушаны тасымалдайды.  ыдырату (нғы   заттарды жинақтау;    қатысу әруыздар,  алмасуды  реттейді. Жасушада заттарды т энергия көзі) үзу;  ҚЛизосома түзу. үоректік заттарды  рдістерді реттейді.   майлар, көмірсулар).  қорға жинау.

Жасуша  органоидтары

Жануар жасушасы 1 2 3 4 5 6 7 Өсімдік жасушасы 1 2 3 4 5

Жануар жасушасы 1.Сыртқы қабықша 2.Цитоплазма 3.Ядро 4.вакуоль 5.Митохондриялар 6.Ядрошық 7.Цитоплазмадағы нәруыз, көмірсу, май тәрізді заттар Өсімдік жасушасы 1.Цитоплазма 2.Вакуоль 3.Ядро 4.Пластидтер 5.Қабықша

6.Топтастыру
Эукариоттар Прокариоттар

1.Ядросы бар 2.Ядросы жоқ 3.Өсімдіктер 4.Жануарлар 5.Бытыранықтар 6.Көк-жасыл балдырлар 7.Басқа органоидтары бар

8.Цианбактериялар 9. Хромосома 10.гликоген 11.пластид 12.Нағыз вакуоль

6.Топтастыру
Эукариоттар
1.Ядросы бар 3.Өсімдіктер 4.Жануарлар 7.Басқа органоидтары бар 9. Хромосома 10.гликоген 11.Пластид 12.Нағыз вакуоль

Прокариоттар
2. Ядросы жоқ 5.Бытыранықтар 6.Көк-жасыл балдырлар 8.Цианбактериялар

1.Ядросы бар 2.Ядросы жоқ 3.Өсімдіктер 4.Жануарлар 5.Бытыранықтар 6.Көк-жасыл балдырлар 7.Басқа органоидтары бар

8.Цианбактериялар 9. Хромосома 10.гликоген 11.пластид 12.Нағыз вакуоль

ОРГАНОИДТАР

БІР  МЕМБРАНАЛЫ

ҚОС  МЕМБРАНАЛЫ

МЕМБРАНАСЫЗ

1. 2. 3. 4.

ВАКУОЛЬ ЛИЗОСОМА ГОЛЬДЖИ ЖИЫНТЫҒ Ы ЭНДОПЛАЗМА ЛЫҚ ТОР

1. 2. 3.

МИТОХОНДРИ Я ПЛАСТИДТЕР ЯДРО

1. 2. 3.

РИБОСОМА ЖАСУШАЛЫҚ ОРТАЛЫҚ МИОФИБРИЛ ЛА

видео

МИТОХОНДРИЯ(гр. mitos - жіпше, гр. chondrion - дәнек) - барлық тірі жасушаларда болады. Пішіні таяқша, жіпше, дәнек тәрізді түзіліс. Жасушада ондаған, мыңдаған митохондриялар кездеседі. Сыртын 2 қабатты жарғақша қаптайды. Сыртқы жарғақшасы тегіс, ішкі жарғақшасы қатпарлы. Митохондриялар - май қышқылдарьш синтездеп, жасушаларды энергиямен қамтамасыз ететін энергия жинақтаушы құрылым. ішкі жарғақшадағы ферменттер глюкоза мен аминқышқылдарды ыдыратып, май қышқылдарын тотықтырады.

видео

 

ПЛАСТИДТЕР
өсімдік жасушасында болатын негізгі органоид. Олар саңырауқұлақтарда, көк-жасыл балдырларда және бактерия жасушаларында болмайды. Пластидтердің үш типі бар: жасыл – хлоропластар, қызыл, қызғылт сары, сары – хромопластар, түссіз –

лейкопластар.

ХЛОРОПЛАСТТАР
митохондриялар сияқты қос мембраналы органоид. Хлоропластардың пішіні көбіне сопақша болып келеді. Оның ұзындығы – 5-10 мкм, ені – 24 мкм. Олардың саны өсімдіктің түріне қарай түрліше болады. Хлоропластарды ішкі және сыртқы мембраналар қоршап жатады. Хлоропластардың ішкі қабатында жалпақ мембраналы тилакоидтер және оның матриксін құрайтын строма нәруызы көп кездеседі.

Хлоропласттар жайлы  сұрақтар
1. Хлоропластардың  пішіні қандай 2. Хлоропластардың  ұзындығы мен ені  қандай 3. Бір гранада неше  тилакоид болады 4. Хлорофилл қай  жерде орналасқан

Дұрыс жауаптар
1. Хлоропластардың пішіні көбіне  сопақша болып келеді. 2. Хлоропластардың ұзындығы 5—10  мкм, ені 2—4 мкм. 3. Бір гранада 50­ге дейін тилакоидтер  бар. 4. Хлорофилл хлоропласт граналарында  орналасқан.

Митохондрия  ерекшелігі

Митохондрия мен хлоропласт  құ рылысын салыстырып, олардың   ұқ састық тары мен  айырмашылық тарын анық тау  қ ажет.  Хлоропласт
Ұқсастықтары

ерекшелігі

ХРОМОПЛАСТТАР
әр түрлі – сары, қызыл, қоңыр, т.б. түсті пигменттер болады. Олар жемістердің, жапырақтардың, гүлді өсімдіктердің күлте жапырақшаларының жасушаларында болады. Осыған байланысты хромопластардың түстері түрліше болып келеді. Эволюциялық дамуда хлоропластардың маңызы зор.

ЛЕЙКОПЛАСТТАР
көптеген өсімдіктердің жасушаларында кездеседі. Олар ұрықтық ұлпалардың жасушаларында, споралар мен аналық гаметалардың цитоплазмаларында, тұқымдарда, түйнектерде, тамырда, көптеген дара жарнақты өсімдіктердің эпидермистерінде болады. Лейкопластарда крахмал синтезделіп, жинақталады. Крахмал қор заты ретінде глюкозадан лейкопластарға келетін амилосинтетаза ферменттерінің әсерінен түзіледі.

Органоидтарды атандар

1. Лейкопласт 2. Хромопласт 3. Хлоропласт

Кесте толтыру

Хлоропластар Хромопласт Лейкопласта ар р

Түс
Пигмент

Қызметі

Хлоропласта Хромопласта Лейкопласта р р р

Кесте толтыру дұрыс жауаптар
Сары, қызғылт  сары немесе  қызыл Пигмент жоқ

Түс

жасыл

түссіз

Пигмен хлорофилл т Қызметі Органикалық  заттар жасау

Пигмент жоқ

Түстін пайда  болуына жауап  береді

Қоректік  заттардың  жинакталу орны

Ядро (nucleus) – жануарлар мен өсімдіктер жасушаларының ең маңызды құрам бөлігі. Ядро тұқым қуалаушылық (генетика) ақпараттың сақталуы және осыған байланысты жасуша цитоплазмасындағы белоктар мен ферменттердің түзілуін қамтамасыз етеді. Ядрошық Ядродағы ядрошықтар саны 1—2, кейде 3—4 болатын дөңгелек, кейде сопақша денешіктер. Ядроға қарағанда ядрошық тығыз келеді. Ядрошық ядродан толық бөлінбеген және ядролық плазманың ішінде еркін козғалып жүреді. Ядрошық РНҚ синтезінің орталығы.

видео

ЯДРОЛЫҚ МЕМБРАНА Ядро екі мембранадан тұратын қабықшамен қоршалған. Сыртқы ядролық мембрана рибосомалармен қапталған, ішкі мембрана тегіс болады. Электронды микроскоп арқылы зерттеу ядролық мембрананың жасушалың мембрана жүйесінің бір бөлігі екендігін көрсетті.

Бос ұяшықтарды, терминологиялық сөзбен толтырыңыз.

1- топ                              2- топ

г а я м и м ж

1- нұсқа                               2-  нұсқар о м о с о м а х е н
қ д т и а т с у р о о у ы о х з ш а о н д р и я з д ц м р б н и у н а қ т т к к т е р и я о а п ц л а и я з м а

Бекіту сұрақтары
1. Тірі ағзаның ең кіші бөлігін ата 2. Жасушаның құрылысы қандай 3. Саңылау дегеніміз не 4. Пластидтердің түрлері 5. Жасушаның көбеюіне қатысатын мүше 6. Жасуша бөліктерін не қорғайды

Үйге тапсырма:
Жасуша органоидтары(мазмұндау).

на т қа , ад , й баС ы ам а ла л қ пас . л ыа л а м на іл с іб
 


Пән: Биология



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь