Жыраулар поэзиясы ”

Сабақтың тақырыбы:

“Жыраулар поэзиясы ”

Сабақтың мақсаты: Білімділік. Оқушыларға жыраулар поэзиясынан білімді қалыптастыру, жыраулар әлемін меңгерту, сөз өнерінің ғылыми негізін аңғарту; Дамытушылық:Танымдық қабілетті ояту, аманат жайлы өзекті ой дамыту, дана, дара тұлғаны қалыптастыру; Тәрбиелік: Ұлттық құндылықтарды бағалау

«Жыр»-(көне түркі тілінде «иыр») деген сөзінен шыққан Жыраулар өз шығармаларын ақыл-нақыл, өсиет түрінде айтқан.

Түсініктеме :
Толғау дегеніміз – қазақ әдебиетінде ақындар шығармашылығында , әсіресе жыраулар поэзиясында жиі орын алған жанр . Толғауда ақын өмір , қоғам, адам тіршілігі , жақсылық, жамандық т.б жайлы ақыл-өсиет, насихаттық тұрғыда ой қозғайды .

Толғауларының тақырыптары

Туған жерді,елді сүю

Адамгершілік қасиеттерді насихаттау

Отанды қорғау, елді бірлікке шақыру

Ел мен жерге еңбегі өткен батырлар, хандар т.б. жайлы

Халық поэзиясын жасаған ақылғой даналар

Ел билеушілердің кеңесшісі, уәзірі, биі

Кемел ойлы ақындар

Шалкиіз жырау -жыраулық -поэзияның атасы.

Жыраулар

XV-XVIII ғасыр

шығармаларын ақыл-нақыл, өсиет түрінде айтқан

Шешендік, даналық сөздер авторы

Бұқар жырау, Асан Қайғы , Ақтамберді жырау,

Ашық сабақтар

Жырау әдебиетінің негізгі өкілдері : Асан Қайғы ,Қазтуған, Доспамбет, Шалкиіз, Жиембет, Марқасқа, Қазыбек, Ақтамберді, Бұқар және т.б

Асан қайғы Желмаясын мініп, кең байтақ қазақ жерін түгел аралаған. «Жерұйық» жерді іздеген, ну орман мен шалғынды жерге халықты қоныстырсам деп армандаған. Сондықтан Шоқан Уәлиханов оны «Көшпенділер философы» деп атаған.

Бұхар жырау(1668-1781) Атақты жырау,қоғам қайраткері.

Бірінші тілек тілеңіз, Бір аллаhқа жазбасқа. .....Бесінші тілек тілеңіз Бес уақытты бес намаз, Біреуі қаза 0алмас0а7 (Бұхар жырау)

Шалкиз жырау(1465-1560)

Шалкиіз жырау қазақ әдебиеті тарихындағы жыраулық поэзияның атасы болып саналады

Жапалақ ұшпас жасыл тау, Жақсының өзі өлседе сөзі сау. Ойлап тұрсам жаманның, Жалаңдаған өз басына тілі жау. (Шалкиз жырау)

Жабағылы жас тайлақ, Жардай атан болған жер. Жатып қалған бір тоқты, Жайылып мың қой болған жер. (Қазтуған жырау)
Қазтуған жырау (1420--)

Еңсегей бойлы ер Есім, Есім сені есірткен, Есіл менің кеңесім, Ес білгеннен, Есім хан, Қолыңа болдым сүйесін.
XVII-Ғасыр

(Жиембет жырау)
Ашық сабақтар

Қосымша материалмен жұмыс:
Жыраулар 1. Асан қайғының шын аты – Хасан Сәбитұлы, ірі жырау, би, «Желмая түйесі болған. Өмірдерек 1361 жылы Еділ бойында туған. Әкесі Сәбит – саятшы. Керей және Жәнібек хандарды жақтаған. 1485-1470 жылы Сарыарқа Ұлытауда қайтыс болған. 1420 жылдары Еділ бойында, Астрахань облысында дүниеге келген. 1460-1480 жылы Қазақ Ордасы құрамына енеді. Жыраудың бұдан соңғы өмірі туралы дерек сақталмаған. 1668 жылы Павлодар облысының Баянауыл ауданында туған. Әкесі Қалқаман батыр 1781 жыл Баянауылда Долба тауында дүние салған. Еңбектері «Құйрығы жоқ жалы жоқ», «Еділ бол да, Жайық бол», «Ай, хан», «Таза мінсіз асыл тас», «Бұл заманда не ғаріп». Тақырыптары Адамгершілік қасиеттері, елдің бірлігі, татулығы. Халықтың ерлігі, бірлігі, адамгершілік қасиеттері.

2.Қазтуған Сүйіншіұлы. Қол бастаған батыр, ел басқарған би.

«Мадақ жыры», «Алаң да,алаң, алаң жұрт», «Қайран менің Еділім».

Халықтың ерлігі, бірлігі, адамгершілік қасиеттері.

3.Бұқар жырау

«Тілек», «Жиырма деген», «Ай, Абылай,Абылай», «Кәрілік туралы», «Жар басына қонбаңыз».

Елін, жерін қорғаған батырлар, ел басқарған хандар туралы.

Ашық сабақтар

Музыкалық сауат: f форте қатты, p Пиано ақырын

Ханға кім ақылшы болған  “Жырау” деген атау қандай сөзден шыққан  Қандай жырауларды білесің  Жыраулар поэзиясының тақырыптарын атаңдар.  Жыраулар поэзиясының атасы кім  Жыраулар поэзиясы туралы түсінгеніңді әңгімеле.


Үй жұмысы:
Жыраулар туралы мәлімет дайындау

Сабақ аяқталды. Сау болыңдар!


Пән: Әдебиет


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь