ЛЕКСИКА

ЛЕКСИКА
Лексикология – сөз байлығын тексеретін ғылым Семасиология – сөз мағынасын тексереді Этимология – сөздердің шығуын тексереді Фразеология – сөздердің құрамын тексереді Лексикография – сөздердің дұрыс жазылуын тексереді.

Сөздер жиынтығы тілдің сөздік құрамы
Кірме сөздер Басқа тілден енген сөздер Айна, перде, таразы, мектеп, мереке, қалам, ораза, намаз, аруақ, кірпіш

Диалект сөздер

Жергілікті жерде ғана қолданылатын сөз Көнерген тарихи оқиғаларды сипаттайтын сөздер Тұрмыста жаңадан енген құбылыстар мен атауларды білдіретін сөздер

Шырпы, ши, кепе, шақпа, кәсе, леген т.сс. Бөз, шиден, кебеже, хан, ауылнай, нөкер

Архаизм, историзм сөздер

Неологизм сөздер

Көрермен, аялдама, үйірме, келіссөз

Термин сөздер

Белгілі бір өмір не ғылым саласында ғана айтылатын қалыптасқан сөз Белгілі бір кәсіпке байланысты айтылатын сөздер

Космос, баспасөз, дирижер, лексика

Кәсіби сөздер

Атыз, әңгелек, жылым

ТУРА МАҒЫНАЛЫ СӨЗ
Айтушы мен тыңдаушыға ортақ ұғымды білдіреді. Мал, шөп, жеті, ертең, кел, ақ т.б.

СӨЗДІҢ АУЫСПАЛЫ МАҒЫНАСЫ
Тура мағынадан дамып, келіп қосылған мағына Қол бастаған батыр, ақ көбейді, таудың етегі, үйдің қабырғасы, бір тұяқ қалмапты. аң – жыртқыш аң – ашулы, қайратты аң – тағы, долы

СӨЗДІҢ КӨП МАҒЫНАСЫ
Тура мағына негізінде түрлі мағынаны білдіру 1.Үйді ақтау; 2.Адамды жаладан ақтау; 3.Тарыны ақтау. 4.Жайықтың жар қабағы; 5.Аспан қабағы; 6.Қабағын ашпай 1.Жылқы жалы; 2.жалдың астындағы май; 3.көк жүзі 4.жүзі жылы 5.кіші жүз, орта жүз

ТҰРАҚТЫ СӨЗ ТІРКЕСТЕРІ
Даяр қалпында қолданылады, біртұтас мағына береді Ит өлген жер – алыс, жүрек жүтқан – батыр, қырғи қабақ – араз. Мағынасына, қызметіне қарай 2-ге бөлінеді 1. Фразеологиялық тіркес. Сүттен ақ, ақылға сыймау, тіс жармау. 2. Идиома - әбден жымдасқан, бөлуге болмайды. Жағына пышақ жанығандай, иегінен тағалы ат тайып жығылғандай – көсе деген ұғым.

ДАРА СӨЗ Бір сөзбен болады.

НЕГІЗГІ СӨЗ

Бір түбірден құралған сөздер бала, ақ, бір, мен, кел, ерте, әрі, дүрс, паһ ТУЫНДЫ СӨЗ Жұрнақты сөз Көл + шік, ақ+шыл, дүрс+іл, су+сын ҚОС СӨЗ
Қайталанып, қосарланып келетін сөздер Ата-ана, бала-шаға, біп-биік, он-он бес

Ұғымға берілген атау Заттық ұғым – Гүл Сындық ұғым – Сары Сандық ұғым – екі Қимылдық ұғым - өсті

К Ү Р Д Е Л І СӨЗ Бірнеше сөзден болады

БІРІККЕН СӨЗ
Бір ұғым беретін, бірнеше түбірдің бірігуінен тұратын сөздер Ақтау, Алтынай, Ақсүйек, Қарақат

ТІРКЕСКЕН СӨЗ

Бір ұғымға берілген, бірнеше сөздің тіркесінен тұратын күрделі атаулар Абай Құнанбаев, М.Әуезов, атындағы орта мектеп

ҚЫСҚАРҒАН СӨЗ Күрделі атаулардың ықшамдалған түрі ҚазМУ, ТМД, кг.


Пән: Тілтану, Филология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь