Төрт түлік

Сабақтың тақырыбы: Төрт түлік Пән аты: Биология, Информатика Сыныбы: 7 Мұғалімнің аты, тегі: Ныгыметжанова Г.Қ                             Әзімжанова Н. Білім беретін мекеменің мекен жайы:  ШҚО, Абай ауданы, С.Бекбосынов атындағы  орта меткеп Телефон: 3­31 e­mail: gulzhan__70@mail.ru nurpan_6363@mail.ru

І. Үй тапсырмасы. 1.Топтың атын, ұранын, төс белгісін таныстыру. 2.Тақырыпты қорғау. 3. Жарнама. ІІ. Практикалық тур. 1. Ақпараттық сәт. 2. Ақпаратты пайдалана отырып, компьютерде диаграмма сызу. ІІІ. Қорытынды

  1­топ.  Жылқы шаруашылығы                    және оның салалары.   2­топ.  Түйе –төрт түліктің                                 төресі.   3­топ.  Ірі қара шаруашылығы,                оның негізгі бағыттары.  4­топ.   Қой шаруашылығы.

Ұраны:

Асау желмен жарысқан, Арғымақпыз алысқан

Қамбар ата

Сайыстардан қалмаймыз, Сәйгүліктей самғаймыз.

Ұраны:

Бойымызға сенеміз Біз бәрінде жеңеміз Жылға кірмей қалсақта Қалыспай-ақ келеміз.

Ұраны: Алға қойлар, алға бас, Біз топпыз ғой жаңылмас. Барымызды салайық, Бас жүлдені алайық.

 

Ұран:
Малды бақсаң,сиыр бақ, Сүт кетпейді шарадан. Біз қалмаймыз сайыстан, Соғыңыздар алақан.

Жылқы шаруашылығы, оның негізгі салалары. Жылқы – сүтқоректілер класы тақтұяқтылар отрядының өкілі.  Жылқы тұқымдасына Африкада кездесетін жолат, домбай құлан,  тарпан мен түзат жатады. Қолға үйретілген жылқының арғы тегі  жабайы жылқылар – тарпан мен түзат. Жабайы жылқылар тарихы  дәуірлерде Еуразияның далалы, шөлейтті аймақтарында үйір­ үйірмен тіршілік еткен. Олар ретсіз аулау нәтижесінде жойылып  кеткен. Жылқының алғашқы қолға үйретілген Қазақстан даласы деп  саналады. Жылқы қазақ халқының ерекше қастерлеп, пір тұтатын  жануары. Жылқының пірі – Қамбар ата.  Дүние жүзінде жылқының  250­ден астам қолтұқымдары бар. Қазақстанның жылқы өсіретін  асылтұқымды  шаруашылықтарында жылқының 20­ға жуық  қолтұқымдары өсіріледі. Жылқы малын тек көлік ретінде ғана емес,  оның дәмді еті, шипалы қымызы үшін де өсіреді. Қымыз  халқымыздың кәделі сусыны. Қымыздың 40 жуық түрі бар, уыз  қымыз, бал қымыз, бесті қымыз, дөнен қымыз т.б. Қымыздың  шипалық қасиетіне шет елдерде көңіл бөле бастаған. 

Түйе – төрт түліктің төресі. Түйе сүтқоректілер класының көнтабандылар отрядына жататын күйіс  қайыратын жануар. Түйеде мүйізді тұяқтар болмайды. Табаны жалпақ және  астыңғы жағы сүйелді, жұмсақ көнмен қапталған. Түйенің кеудесінде, тізесі мен  тілерсегінде сүйелді, сірілі, түксіз тықыр жері болады. Түйе шөккен кезде  сүйелді жерлері, ыстық құмның әсерін сезбейді. Осыған байланысты түйе  ыстық құмда шыдап, шөгіп жата береді. Түйенің дене тұрқы ірі. Оның салмағы  700 – 800 кг., мойыны йір және ұзын. Құрғақ далалы, шөлейтті аймақта тіршілік  етуге бейімделген. Сондықтан халық түйені «шөл дала кемесі» деп атайды.  Түйенің арғы тегі – жабайы түйелер. Түйе бұдан 4­5 мың жыл бұрын қолға  үйретілген. Айыр өркешті түйенің үйретілген жері – Орта Азия, сыңар өркешті  түйенің қолға үйретілген жері – Африка өңірі. Түйені қазақ халқы төрт түліктің  төресі деп есептеген. Түйенің қалмақ, қазақ, маңғол деген қолтұқымдары бар.  Түйе Қазақстанның Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қызылорда,  Жамбыл, Алматы және Шығыс Қазақстанның кейбір аудандарында өсіріледі.  Түйе сүтінің майлылығы сйыр сүтінен әлдеқайда жоғары. Оның құрамында  адам ағзасына қажетті витаминдер өте көп. Шұбат өкпе, асқазан, ішек  ауруларына, радиацияға қарсы әсері анықталған. Шудасы – буын, құяң, бүйрек  аурыларына ем. 

Қой шаруашылығы. Қой сүтқоректілердің жұптұяқтылар отрядының күйіс  қайыратындар тобына жатады. Қой бұдан 10­11 мың  жыл бұрын қолға үйретілген. Қойдың арғы тегі – жабайы  қой «муфлон» және арқар. Қойдың алғашқы қолға  үйретілген жері – Жерорта теңізінің маңы, Орта Азия,  Оңтүстік Африка. Қой шаруашылығы мал  шаруашылығының басты саласы. Қойдан тұрмысқа  қажетті жүн, тері, елтірі, тағамдық өнімдер сүт, ет,  май алынады. Қойдың қолтұқымдары – еділбай, бағаналы,  қарқаралы, биязы жүнді қой арқар­меринос. Әлемдік  сұрыптау жетістіктерінің бірі – Қазақстанда шығарылған  арқар­меринос қойы. Авторлары: И. С. Бутарин., Ә.  Есенжолов., А.Жандеркин. Арқар­меринос қойы өзіміздің  Шығыс Қазақстанда өсіріледі. 

Ірі қара шаруашылығы Ірі қараның арғы тегі ертеде Еуразия құрлығының  далалы, орманды өңірінде таралған жабайы тур. Ол  бұдан 7­10 мың жыл бұрын Жерорта теңізі маңындағы  елдерде қолға үйретілген. Көп аулағандықтан жабайы  турлар 17 ғасырлардың басында жойылып кеткен.  Сиыр сүтқоректілер класының жұптұяқтылар  отрядына жататын күдір тұқымдастар өкілі. Қазіргі  кезде дүние жүзінде сиырдың 250­ге жуық түрі бар. Ірі  қара қолтұқымдары негізінен екі бағытта өсіріледі. Ірі  қара қолтұқымдары: Қазақтың ақбас сиыры, Әулиекөл  сиыры, Қырдың қызыл сиыры, Алатау сиыры, Қарала,  Әулиеата т.б.   

 

Қазы, қарта, жал, жая, Сүрет, шұжық балдай, ә ! Қақтыратын таңдайды Бал қымызы қандайды!

Маң­маң басқан, маң басқан,  Шудаларын шаң басқан,  Шөл даланың кемесі Төрт түліктің төресі Дертке дауа болатын Шұбаты бар киелі.

Мал өсірсең –қой өсір Өнімі оның көл көсір, Кисең киім, ішсең ас, Іздесең мұндай табылмас

Ыстық-ыстық сүт ішсең, Дәмі кетпес таңдайдан Бой жадырап кенеттен Буы шығар маңдайдан Малды бақсаң,сиыр бақ Сүт кетпейді шарадан.

    Біздің ауыл Архат ауылы деп аталады. Жері шұрайлы,мал өсіруге өте  қолайлы өлке.Сондықтанда ата кәсібіміз мал шаруашылығы жақсы  дамыған. Кеңес дәуірі кезінде мал басын көбейту,ет, сүт өндіруден Одақ  көлемінде алдыңғы қатардан көрініп, екі бірдей Социалистік Еңбек Ері   Ө.Қасымжанов, Б.Бағдатовтар  шыққан ауыл.Кеңес одағы  ыдырығаннан кейінгі кезеңде мал басы шаруа қожалықтарына  біріктірілді. Қазіргі күні шаруа қожалықтары мал басын көбейтіп   халықты ет, сүт ,маймен қамтамасыз етіп отыр. Ауыл экономикасын  көтеруде аянбай еңбек етіп жүрген еңбек адамдары қаншама.  Қиындығына  төзіп, еңбегінің жемісін көріп жүрген ата кәсіп иелері  де  ескерусіз емесЕлбасымыз Н.Назарбаевтың «Құрмет грамотасымен»   марапатталып,.еңбектері  еленіп ел құрметіне бөленіп жүрген еңбек  майталмандары С.Серікбаев,Ж.Молдаханов,  М.Бұқпанов сияқты  ағаларымызды мақтан тұтамыз.Бүгінгі күні Архат  ауылдық округі бойынша төмендегідей мал басы бар. 

Өлкеміздегі мал шаруашылығының дамуы.

 Ақпараттық сәт.

2006 Ірі  қ ара Жыл қ ы Түйе Қ ой 4911 2600 350 24516

2007 5200 2720 450 24560

2008 5500 3000 600 24800

2006

2007 26500 12920 6300 12300

2008 28400 14525 7200 14000

Сүт Ет  Ш ұ бат Қ ымыз

25094 12790 5800 10200


Пән: Биология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь