Сайтқа презентация қосу

ЖҮ ЙКЕ Ұ ЛПАСЫ

Жүйке жүйесі

ЖҮ ЙКЕ Ұ ЛПАСЫ
Жү йке ұ лпасының негізін жү йке жасушалары – НЕЙРОНДАР тү зеді

ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІ (НЕРВНАЯ СИСТЕМА) - АДАМ МЕН ЖАНУАРЛАР ОРГАНИЗМДЕРІНІ Ң Қ ОРШАҒ АН ОРТАҒ А БЕЙІМДЕЛУІН РЕТТЕЙТІН ЖҮ ЙЕ. ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІН ЗЕРТТЕЙТІН МОРФОЛОГИЯНЫҢ БӨ ЛІМІН ГР. NEUROLOGIA (ГРЕК, NEURON — ЖҮ ЙКЕ, ЖҮ ЙКЕ ЖАСУШАСЫ; LOGOS — ІЛІМ) ДЕП АТАЙДЫ. ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ Қ ЫЗМЕТТЕРІ РЕФЛЕКСТЕР АРҚ ЫЛЫ ІС ЖҮ ЗІНЕ АСАДЫ. РЕФЛЕКС — СЫРТҚ Ы, НЕМЕСЕ ІШКІ ОРТА Ә СЕРЛЕРІНЕ ОРГАНИЗМНІҢ ЖАУАП Қ АЙТАРУ РЕАКЦИЯСЫ. ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІ МҮ ШЕЛЕРІН НЕГІЗІНЕН ЖҮ ЙКЕ Ұ ЛПАСЫ ҚҰ РАЙДЫ. ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІ ОРГАНИЗМДЕГІ ОРНАЛАСУ ОРЫНДАРЫ (ТОПОГРАФИЯСЫНА) МЕН ҚҰ РЫЛЫСЫНА СӘ ЙКЕС: ОРТАЛЫҚ ЖӘ НЕ ШЕТКІ БӨ ЛІМДЕР БОЛЫП ЕКІГЕ БӨ ЛІНЕДІ. ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ ОРТАЛЫҚ БӨ ЛІМІНЕ МИ ЖӘ НЕ ЖҰ ЛЫН, АЛ ШЕТКІ БӨ ЛІМІНЕ — МИДАН ЖӘ НЕ ЖҰ ЛЫННАН ОРГАНИЗМНІҢ ШЕТКІ АУМАҚ ТАРЫНА ТАРАЛАТЫН МҮ ШЕЛЕР: ЖҮ ЙКЕ ТҮ БІРШІКТЕРІ, ЖҮ ЙКЕЛЕР, ЖҮ ЙКЕ ТОРАПТАРЫ, ЖҮ ЙКЕ ТҮ ЙІНДЕРІ (ГАНГЛИЙЛЕРІ) ЖӘ НЕ ЖҮ ЙКЕ ТАЛШЫҚ ТАРЫНЫҢ Ұ ШТАРЫ ЖАТАДЫ. ОРГАНИЗМДЕГІ Қ ЫЗМЕТТЕРІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІН Ү Ш БӨ ЛІМГЕ БӨ ЛЕДІ. ОЛАР: СОМАЛЫҚ (ДЕНЕЛІК), ПАРАСИМПАТИКАЛЫҚ (ІШКІ МҮ ШЕЛІК), СИМПАТИКАЛЫҚ (ТАМЫРЛЫҚ ). ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ СОМАЛЫҚ БӨ ЛІМІ - ДЕНЕ, ЯҒ НИ ТІРЕК-Қ ИМЫЛ АППАРАТЫ ЖӘ НЕ ТЕРІ ЖАБЫНЫ МҮ ШЕДЕРІНІҢ , ПАРАСИМПАТИКАЛЫҚ БӨ ЛІМІ — ІШКІ МҮ ШЕЛЕР МЕН БЕЗДЕРДІҢ , СИМПАТИКАЛЫҚ БӨ ЛІМІ — ТАМЫРЛАР ЖҮ ЙЕСІ МҮ ШЕЛЕРІНІҢ Қ ЫЗМЕТТЕРІН РЕТТЕЙДІ. ПАРАСИМПАТИКАЛЫҚ ЖӘ НЕ СИМПАТИКАЛЫҚ БӨ ЛІМДЕРДІ БІРІКТІРІП, ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ ВЕГЕТАТИВТІК БӨ ЛІМІ ДЕП АТАЙДЫ

НЕЙРОН ЖАСУШАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ

дендрит

Нейрон денесі

аксон

Нейрондардың ерекшеліктері

Жүйке жүйесіне жатады

Соматикалық және вегетативтік

Қызметі

Секреторлық, өткізгіштік

Рефлекс доғасындағы орны мен қызметі бойынша

Қимылдық , сезгіш, аралас

Өсінділер саны бойынша

Псевдоуниполярлы, биполярлы, мультиполярлы Холинергиялық, моноаминергиниялық, пептидергиялық, т.б.

Медиатордың химиялық ерекшеліктері бойынша

Постсинапстық нейрондарға әсер етуіне қарай

Қозғыштық, тежегіш

ВЕГЕТАТИВТІК НЕМЕСЕ АВТОНОМДЫҚ ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІ (ВЕГЕТАТИВНАЯ, ИЛИ АВТОНОМНАЯ НЕРВНАЯ СИСТЕМА); (SYSTEMA NERVOSUM AUTONOMICUM; ГРЕК, SYSTEMA — ЖҮ ЙЕ, БӨ ЛІКТЕРДЕН ҚҰ РАЛҒ АН БҮ ТІН; ЛАТ. NERVUS — ЖҮ ЙКЕ; ГРЕК, AUTOS — Ө ЗІМ, Ө ЗДІГІНЕН; NOMOS — ЗАҢ ) — БАРЛЫҚ ІШКІ МҮ ШЕЛЕР ЖҮ ЙЕЛЕРІ МҮ ШЕЛЕРІНІҢ (АСҚ ОРЫТУ, ТЫНЫС АЛУ, ЗӘ Р БӨ ЛУ, АТАЛЫҚ ЖӘ НЕ АНАЛЫҚ КӨ БЕЮ МҮ ШЕЛЕР ЖҮ ЙЕЛЕРІ), ТАМЫРЛАР МҮ ШЕЛЕРІ ЖҮ ЙЕЛЕРІНІҢ (Қ АНАЙНАЛЫМ, ЛИМФААЙНАЛЫМ, Қ АН ЖАСАУ МҮ ШЕЛЕР ЖҮ ЙЕЛЕРІ), СЫРТҚ Ы ЖӘ НЕ ІШКІ СЕКРЕЦИЯ БЕЗДЕРІНІҢ , БІРЫҢҒ АЙ САЛАЛЫ ЕТ Ұ ЛПАСЫНЫҢ Қ ЫЗМЕТТЕРІН РЕТТЕЙТІН ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ БӨ ЛІМІ. ВЕГЕТАТИВТЫҚ ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ИЕСІ ДЕ, ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ БАСҚ А БӨ ЛІМДЕРІ СИЯҚ ТЫ НЕЙРОЦИТТЕРДЕН ЖӘ НЕ ЖҮ ЙКЕЛІК ГЛИЯДАН (НЕЙРОГЛИЯДАН) ҚҰ РАЛҒ АН. ВЕГЕТАТИВТІК ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІ - ОРГАНИЗМДЕГІ ОРНАЛАСУ ОРЫНДАРЫ МЕН АТҚ АРАТЫН Қ ЫЗМЕТТЕРІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ СИМПАТИКАЛЫҚ ЖӘ НЕ ПАРАСИМПАТИКАЛЫҚ БӨ ЛІМДЕРГЕ БӨ ЛІНЕДІ. ОЛАР Ө З КЕЗЕГІНДЕ ЖҮ ЙКЕ ОРТАЛЫҚ ТАРЫНАН ЖӘ НЕ ШЕТКІ БӨ ЛІМДЕРДЕН ҚҰ РАЛАДЫ. ВЕГЕТАТИВТІК ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ ЖҮ ЙКЕ ОРТАЛЫҚ ТАРЫ ЖҰ ЛЫН МЕН МИДА ОРНАЛАСҚ АН: Қ ЫРТЫСТЫҚ , Қ ЫРТЫСАСТЫ ЖӘ НЕ Ө ЗІНДІК ЖҮ ЙКЕ ОРТАЛЫҚ ТАРЫНА БӨ ЛІНЕДІ. ВЕГЕТАТИВТІК ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ ШЕТКІ БӨ ЛІМІН: ПРЕГАНГЛИОНДЫ (ГАНГЛИОНАЛДЫ) МИЕЛИНДІ (Ү ЛПЕКТІ) ЖҮ ЙКЕ ТАЛШЫҚ ТАРЫ, ЭКСТРАМУРАЛЬДЫ (Қ АБЫРҒ АДАН ТЫС) ЖӘ НЕ ИНТРАМУРАЛЬДЫ (Қ АБЫРҒ АЛЫҚ ) ЖҮ ЙКЕ ГАНГЛИОНДАРЫ (ТҮ ЙІНДЕРІ), ПОСТГАНГЛИОНДЫ (ГАНГЛИОНСОҢ Ы) МИЕЛИНСІЗ (Ү ЛПЕКСІЗ) ЖҮ ЙКЕ ТАЛШЫҚ ТАРЫ ҚҮ РАЙДЫ.

СИНАПС Нейрондардың бірбірімен жә не басқ а да жасушалармен тү йіскен жері

медиатор

Нейрон
Ұзын өсіндісі Қысқа өсіндісі

Аксон
Май қабығымен қапталған ұзын өсінділер ақ затты құрайды

дендрит
Нейрон денелері мен қысқа өсінділерінің жиналуы ми мен жұлынның сұр затын құрайды

Рецептолық жүйке ұштары

Тітіркеніс көзіне қарай

Қабылдауы бойынша

Морфологиясы бойынша

1. 2.

Экстерорецепторлар (сыртқы ортадан) Интерорецепторлар (организмнен)

1. 2. 3. 4.

Механорецепторлар Хеморецепторлар Терморецепторлар Фоторецепторлар

Бос ( осьтік цилиндр ұштары)

Бос емес (осьтік цилиндр ұштары арнайы структуралармен байланысты)

ЭФФЕКТОРЛЫҚ ЖҮЙКЕ ҰШТАРЫ

МОТОРЛЫҚ

СЕКРЕТОРЛЫҚ

СОМАТИКАЛЫҚ

ВЕГЕТАТИВТІ

ВЕГЕТАТИВТІ

Б/Е МОТОРЛЫҚ БЛЯШКАЛАР ЖҮРЕК ЖӘНЕ БІРЫҢҒАЙ САЛАЛЫ Б/Е Ж.Қ.

БЕЗДЕРДІ Ж.Қ.

РЕФЛЕКС ЖӘНЕ РЕФЛЕКС ДОҒАСЫ


Организмнің тітіркендіргіштерге жауап реакциясы рефлекс деп аталады.

РЕФЛЕКС ЖӘ НЕ РЕФЛЕКС ДОҒ АСЫ.
Сезімтал нейрон Аралық нейрон

Атқарушы нейрондар

РЕФЛЕКС ТҮРЛЕРІ
Шартсыз Туа біткен, тұқымқуалайтын реакциялар
-

Шартты Жүре пайда болған

Баланың туа салысымен анасын емуі

Организмнің тіршілік барысында жүре пайда болады, тұқым қуаламайды Тамақтың иісіне сілекейдің бөлінуі
-

ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ ҚҰ РЫЛЫСЫ

ЖҮ ЙКЕ ЖҮ ЙЕСІНІҢ БӨ ЛІМДЕРІ
Жүйке жүйесі
Орталық Шеткі

Ми

Жұлын

Жүйке

Жүйке түйіндері

Жүйке ұштары

ЖҮЙКЕ ЖҮЙЕСІНІҢ БӨЛІМДЕРІ

Сомалық – қаңқа бұлшық еттерінің жұмысын реттейді

Вегетативтік – ішкі мүшелердің жұмысын реттейді

ЖҰЛЫННЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ

ЖҰЛЫН

1 — СОПАҚША МИ; 2 —МОЙЫН АЙМАҒЫНДАҒЫ ЖУАНДАҒАН ЖЕРІ; 3 — ЖҰЛЫН ЖҮЙКЕЛЕРІ; 4 — МОЙЫН ЖҮЙКЕЛЕРІ; 5 — ЖҰЛЫННЫҢ АРТҚЫ ОРТАЛЫҚ ТЕСІГІ; 6 — АРТҚЫ БҮЙІР ЖҮЛГЕСІ; 7 — КЕУДЕ ЖҮЙКЕЛЕРІ; 8 — БЕЛ АЙМАҒЫНДАҒЫ ЖУАНДАҒАН ЖЕРІ; 9 — МИ КОНУСЫ; 10 — БЕЛ ЖҮЙКЕЛЕРІ; 11 — СЕГІЗКӨЗ ЖҮЙКЕЛЕРІ; 12 — ОТЫРЫҚШЫ ЖҮЙКЕЛЕР; 13 — ТЕРМИНАЛДЫ ЖІПШЕ

ЖҰЛЫН- ОМЫРТҚА ЖОТАСЫНЫҢ ӨЗЕГІНДЕ ОРНАЛАСҚАН ҰЗЫНДЫҒЫ 41-45 СМ.

ЖҰЛЫН ОРТАСЫНДА ЖҰЛЫН ӨЗЕГІ ОРНАЛАСАДЫ. ІШІ ЖҰЛЫН СҰЙЫҚТЫҒЫНА ТОЛЫ БОЛАДЫ. ЖҰЛЫННЫҢ СҰР ЗАТЫ АҚ ЗАТЫН ҚОШАП, СЫРТЫНДА ОРНАЛАСАДЫ. ЖҰЛЫН ҚҰРЫЛЫСЫНДА САЙЛАР МЕН САҢЫЛАУЫЛАР ОРНАЛАСАДЫ. Ж ҰЛЫННЫ Ң АЛДЫҢҒЫ ЖӘНЕ АРТҚЫ ТҮБІРІ БІРІГІП, ЖҰЛЫН ЖҮЙКЕСІ П.Б. ЖҰЛЫННАНА 31 ЖҰП ЖҮЙКЕ ШЫҒАДЫ: 5 БЕЛ, 5 СЕГІЗКӨЗ, 8 МОЙЫН, 12 КЕУДЕ , 1 ҚҰЙЫМШАҚ СЕГМЕНТТЕРІ. ЖҰЛЫН ЖІПШЕЛЕРІ ЕКІ ТҮРЛІ ТАЛШЫҚТАН ТҰРАДЫ: ЖҰЛЫННЫҢ ЖҮЙКЕ ТАЛШЫҒЫ МЕН ӨТКІЗГІШ ЖОЛЫ. ЖҰЛЫННЫҢ ӨТКІЗГІШ ЖОЛДАРЫНЫҢ 3 ТҮРІ БАР: 1. ЖОҒАРЫ БАҒЫТТАЛҒАН 2. ТӨМЕНГЕ БАҒЫТТАЛҒАН 3. АРАЛЫҚ НЕМЕСЕ АССОЦИАТИВТІ ЖҰЛЫНДЫ 3 ҚАБЫҚ ЖАУЫП ТҰРАДЫ: 1. СЫРТҚЫ ҚАТТЫ ҚАБЫҚ 2. ІШКІ ЖҰМСАҚ ҚАБЫҚ 3. ОРТАДАҒЫ ТОРЛЫ ҚАБЫҚ

ЖҰЛЫННЫҢ ҚЫЗМЕТІ

Рефлекстік қызметі: жай рефлекстердің іс-әрекетін қамтамасыз етеді. Мысалы, аяқ-қолдың бүгілуі, жазылуы, қолды тартып алу,т.б. Өткізгіш қызметі: жүйке импульстері ішкі мүшелер мен тері рецепторларынан жұлынның ақ затымен миға, ал импульстер мидан жұлынның қимылқозғалыс нейрондарына бағыттайды.

ЖҰЛЫННЫҢ РЕКОНСТРУКЦИЯСЫ

1 2 3 4 5 6

— — — — — —

АҚ ЗАТ; СҰР ЗАТ; АРТҚЫ СЕЗГІШ ТАЛШЫҚ; ЖҰЛЫН ЖҮЙКЕЛЕРІ; АЛДЫҢҒЫ СЕЗГІШ ТАЛШЫҚ; ЖҰЛЫН ГАНГЛИЙІ

ЖҰЛЫН (КӨЛДЕНЕҢІНЕН ҚАРАҒАНДАҒЫ КӨРІНІСІ)

1 2 3 4 5 6 7

— — — — — — —

АРТҚЫ БУДАСЫ; АРТҚЫ АШАСЫ; БҮЙІР БУДАСЫ; ОРТАЛЫҚ КАНАЛЫ; АЛДЫҢҒЫ АҚ ЖАЛҒАМА; АЛДЫҢҒЫ АШАСЫ; АЛДЫҢҒЫ БУДАСЫ

АДАМ МИЫ

Ми - латын тілінен encephalon деп

аталады. сүтқоректілерде мінез-құлыққа жауапты орталық нерві жүйесінің меңгеру торабы. Ми баста бассүйек қуысында орналасады. Ол мынадай бөлімдерден тұрады: сопақша ми, ми көпірі, мишық, ортаңғы ми, аралық ми және үлкен ми сыңарлары.

АДАМ МИЫНЫҢ ҚҰ РЫЛЫСЫ

Ү лкен ми сың арлары

Ми дің і

мишық

Аралық ми

Қарынша

Үлкен ми сыңарлары

Ортаңғы ми

Мишық көпір Сопақша ми

Ақ заты

Сұр заты

СОПАҚ ША МИ
Реттейді:

Тыныс алуды Ас қорытуды Жүрек-қан тамырлары
қ орғ аныштық рефлекстері:

Түшкіру, жөтелу, құсу

ОРТАҢҒ Ы МИ
Жарық пен дыбысқа жылдам реакция көрсету: басты бұру, көз қарашығының мөлшерін өзгерту, бұлшық ет тонусын сақтайды.

Ортаңғы ми

АРАЛЫҚ МИ
Барлық рецепторлардан (көру, есту, тері, дәм сезу) үлкен ми сыңарларының қыртысына түседі. Жүру, жүзу сияқты күрделі қозғалғыш рефлекстердің реттелуі. Зат алмасуды, су мен тамақ ішуді, дененің тұрақты температурасын сақтауды реттейді.

Аралық ми

МИШЫҚ

Қимылды үйлестіру Тепе-теңдікті сақтау

Ү ЛКЕН МИ СЫҢ АРЛАРЫ
Бү йір жү лге Төбе Орталық жүлге Маңдай

Шүйде Самай

Шү йде бө лігі – көру аймағы Самай бө лігі– есту, иіс сезу, дәм сезу аймағы Маң дай бө лігі– қимыл-қозғалыс аймағы Орталық жү лге артында, тө бе бө лігінде – терібұлшықет сезімінің аймағы

ҮЛКЕН МИ СЫҢАРЛАРЫНА БАЙЛАНЫСТЫ

Жады Сөйлеу Ойлау Шығармашылық, музыкалық қабілет Адамға тән жеке бас қасиеттері

ВЕГЕТАТИВТІ ЖҮЙКЕ ЖҮЙЕСІ

Симпатикалық
қан тамырларын тарылтады Көз қарашығын ұлғайтады Жылу беруді жоғарылатады Жүректің жиырылу мөлшерін арттырады Ас қорыту мүшелерінің іс-әрекетін тежейді

Парасимпатикалық
Қан тамырларын кеңейтеді көз қарашығын кішірейтеді Жылу беруді төмендетеді Жүректің іс-әрекетін ретке келтіреді Ас қорыту мүшелерінің іс-әрекетін қоздырады

Қуықтың біріңғай салалы бұлшық Қуықтың бұлшық ет тонусын жоғарылатады. ет ұлпасын босаңсыиады.

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!


Пән: Медицина



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь