Сайтқа презентация қосу

Ас қорыту жүйесінің патологиясы

Орындаған: Талапқанқызы М Тексерген: Нуркенова М.К Топ: ВС-203

Ас қорыту жүйесі (  грекше: systema  digestoria;   грекше: systema —  бүтін,  байланысқан,  жүйе;  лат. digestoria —  асқорыту)  –   адам  мен жануарлар организмдеріндегі  азықты қабылдау,өндеу,қорыту, сіңіру және  жын  қалдығын  сыртқы  ортаға  шығару  қызметтерін  атқаратын  мүшелердің  жүйесі.  Асқорыту  жүйесі  түтік  тәрізді  мүшелерден  және  ас  қорыту  бездерінен тұрады.  Филогенездік  және  онтогенездік  түрғыдан  асқорыту  жүйесін  төрт  бөлімге  бөледі:  бас  бөлімді  —  ауызжұтқыншақ  (аран),  алдыңғы  бөлімді  -  өңеш  пен  қарын  (асқазан),  ортаңғы  бөлімді  —  ащы  ішектер  (он  екі  елі  ішек,  аш  ішек,  мықын  ішек)  мен  ірі  асқорыту  бездері  (ұйқы  безі,  бауыр),  артқы  бөлімді  -  жуан  ішектер (бүйен, тоқ ішек, тік ішек) құрайды.

Қойдың бауыры

Адамның бауыры

Асқорыту сөлдерінің физиологиялық ерекшеліктері

Ас қорыту ферменттері
Асқорыту  бездерінен  бөлінетін  сөлдің  құрамында  күрделі  ағзалық заттарды қарапайым  заттарға  дейін  ыдырататын  ерекше  заттар  болады.  Оларды ферменттер  деп  атайды.  Ферменттер химиялық құрамы  жөнінен  нәруызтектес  ағзалық  заттарға  жатады.  Ферменттер  тірі  жасушалардың  барлығында  кездеседі.  Сондықтан  да  ферменттерді  кейде биологиялық өршіткі-катализаторлар  деп  те  атайды.  Ферменттердің  белсенді әсер етуіне қолайлы температура +37, 38°С.
Асқорыту сөлдері 1. Сілекей 2. Қарын сөлі Тәуліктік бөлінетін мәлшері 50-2 000 мл 5,6-7,6 2,0-3,0 л 1,49-1,8 рН Құрамы Су және амилаза Тұз қышқылы, су, липаза,  лизоңим, пепсин Су, амилаза, липаза,  фосфотаза, трипсин,  химотрипсин және т. б.  ферменттер Су, билирубин, холестерин,  май, май кышкылы,  лецитин, холин және т. б. Су, сахараза, лактаза, жуық  энтерокиназа, липаза,  рибонуклеаза және т.б. Су

3. Панкреатин сөлі

600-700 мл

8,6-9,0

4. Өт

500-1200 мл

5,6-8,5

5. Аш ішек сөлі 6. Тоқ ішек сөлі

1 000 мл 270-1 550 мл

5,05-7,07 6,1-7,31

Физикалық өнделу

Биологиялық өндеу микроорганизмдердің қатысуымен өтеді. Өндеудің осы әсіресе ауыл шаруашылығы малында кең орын алған

Химиялық өндеу

Азықты ылғалдануы,  ұсақталуы, жұтылуы  және асқазан арқылы  жылжуы

ферменттердін қатысуымен жүреді.

Ас қорыту мүшелерінің патологиясы

Ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, асқазан, ішек аурулар

Аурудың барысы. Жіті басалқы катаралды  стоматит түрі жеңіл өтеді 6-10 күнде жазылыпкетуі  мүмкін. Жіті қосалқы афтозды, везикулді және  жаралы стоматит түрінде ауыршандықпен жазылып  аурудың клиникалық кетуі 15-20 күнге созылуы мүмкін. Ең ауыр  белгілері.  Стоматиттің  барлық  түрлерінде клегей қабықтары некроздық  формасында  шайнау  бұзылады.  өзгерістерге ұшырап, қабыну терең қабаттаса түседі.  Созылмалы стоматит көп уақытқа созылады,  Ауру  малдың  азықты  қабылдағанда  жеңіл  азықты  ауыздың клегейлі қабығындағы өзгерістер көп  таңдауға  ұмтылады.  Ақырын  жағдайда қарау қорқынышты болады. Емі. Стоматиттердің барлық формаларында клегейлі  шайнайды,  тоқтап  аурудың  қабықтың механикалық, физикалық және де басқа да  ауыр  түрінде  аузына  азық  түсіп  тітіркендіретін себептерін жою керек. Ауру малға  жатады.  берілетін азық құрамына көңіл аудару керек.  Жануарларды таза сумен қамтамасыз етеді.  Сақтандыру. Азықты дайындаған уақытта оның ұсақ екеніне мән беру керек 

жәнеде 

дұрыс 

дайындалғаның 

қадағалау. 

Жануарлардың  терісін  өңдеген  кезде  және  әртүрлі  емдік  сақтандыру  заттарын  дайындалған  ex  tempore,  өсімдік  майын  қолданбау  керек,  өйткені  жануар  оны 

Диспепсия  -  асқазан-ішек  жолдарының  жұмысының,  зат  алмасудың  бұзылуымен,          сонымен  қатар  ағзаның  сусызданып,  улануымен  сипатталатын ауру.
Себептері мен дамуы.Жаңа туған күшіктердің бұл ауруға  шалдығу себебі аналық  малдың буаздық мерзімінде  дұрыс азықтанбауы,құнарсыз   және құрамында патогенді  микроорганизмдері бар азық  бергеннен болады.Азық   құрамында витаминдердің  жеткіліксіздігі, әсірісе А, Е, Д  витаминдерінің,белоктың  амин қышқылдық  құрамының жеткіліксіздігі  іштөлге кері әсерін  тигізіп,әлсіз төлдің тууы мен  асқазан-ішек жолдарының  аурулары және басқа да  ауруларға шалдығу  мүмкіндігі жоғары болады. Клиникалық белгілері. Күшіктер  әлсіз,активтілігі  төмен,  әлсіз  қыңсылаған  дыбыс  шығарады.  Үрпіні    сору  рефлексі  төмен.  Нәжіс  су  сияқты,  сарғыш  түсті,көпіршікті  және  қортылмаған  сүттің  қою  ірімтіктері  болады.Құрсақ  бөлігін  саусақпен  сипаса  ауырсынады. Өлекседегі өзгерістері. Өлексе  өте  арық,жүні  ұйпаланған,  артқы  тесік  маңайы  нәжіспен  былғанған.Асқазанында  қоюланған  сүт  бар,  ал  ішегі  бос.  Асқазан  мен  ішектің кілегей қабықтары  ісінген,  жалқаяқпен  қапталған.  Бауыры  босаңсыған,сарғыш түсті.

Емдеу және алдын алу. Егер  жаппай  ауыратын  жағдай  болса,аналықтардың азығын алмастырып,құнарсыз азықты  алып  тастаймыз.Жеке  жағдайларда  барлық  дүниеге  мән  береміз,  аналықтың  денсаулығы  мен  үйшіктегі  тазалыққа  да.

Зәр бөлу жүйесінің патологиясы 
Зәр шығару жүйесі,  экскреторлық  жүйе  –  адам  мен  жануарлар  организмінің  артық  суды,  тұздарды,  зат  алмасудан  пайда  болған  қажетсіз  заттарды  сыртқа  шығаратын  органдары.  Теңізде  тіршілік  ететін  қарапайымдардың  организмінен  бөлініп  шығатын  өнімдер  (несеп,  тер,  т.б.)  сыртқы  ортаға  диффузия  арқылы  немесе жиырылғыш вакуольдар көмегімен шығады.

Зәр  сары түсті сұйық зат. Дара тұяқтыларда көмір  қышқылы  кальций   қосылысы  салдырынан  зәр  шырышты  болды.  малдың  зәрі  сұйық  және  тұнық  болады.  Жалпы  зәрдің  құрамы  жеген  азыққа,  ішкен  судың  мөлшеріне  малдың  физиологиялық  жағдайына  жыл  мезгілі  мен  ауа  райына  байланысты.  Зәрдің  осмостық  қысым  мөлшері  23-30  атм,  сыбағалы  салмағы  1,050-1,060.  Оның  реакциясы  малда  сілтілі,  ет  жейтіндердде  –  қышқыл,  амфотерлік.  Дене  қызметі  кезінде  зәрдін  рН  төмендейді.     Зәр  кұрамының  96  проценті  су,  4  проценті  құрғақ  заттар.  Олар  органиқалық  және  емес  зөаттардан  құралған  Органиқалық  заттарға  мочевина,  зәр  қышқылы,  аммиак, аденин, ксантан мен сияқты пурин негіздері, креатинин эфир күкірт қышқылдары жатады. Зәрдің сарғыш түсі  урохром, уробилин мен уроэтрин пигменттеріне байланысты болады.

Альбуминурияя кезінде: Бүйрек қабынған кезде   зәр арқылы белоктар  бөлінеді.

Гематурия кезінде: Бүйрек пен зәр  жолдарывна қан  құйылғнда,,зәр  құрамында қан бөлінеді 

Немоглобинурия  Жұқпалы мен ішқұрт  ауруларында зәр арқылы  гемоглобин бөлінеді

Сонымен, қалыпы зәрде белоктар, қанттар, қан  мен  гемоглобиндер  болмау  керек.  Қан  мен  зәр  құрамында,  қан  мен  гемоглобиндер  болмау  керек.  Қан мен зәр құрамын салыстыру  кезде, зәрдің  құрамында  қанға  қарғанда  мочевина  70  есе,  аммиак 40 фосфаттар –іқ, зәр қышқылы 25 есе  көп.

                                              А теориясы Фильтрациялық - реабсорбциялық теория. Мальпиги шумақтарындағы қан  тамырларының қысым мөлшері сынап бағанасы бойынша 70-90 мм.   Шумақтарға  келетін  тамыр,  шығатын  тамырға  қарағанда  жуан  болады.  Сол себептен шумақтарға біраз қан бөгеліп, онан соң сүзіліп, провизорлық  немесе алғашқы зәр пайда болады.  Зәрдің  бұл  түріне  қандағы  заттардың,  белоктардаң  бәрі  кіреді.  белктар  каллоидты заттар болғандықтан капиллярлар қабырғасының саңылауынан  өтмейді  .  Иреленденген  өзекті  жолдар  мен  Генле  тұйық  тұзағынан  микробүрлердің  арқасында  провизорлық  зәрден  аминқышқылдары,  глюкоза,  су  мен  минерал  тұздары  қанға  қайтадан  сінеді.  Осы  процестің  нәтежесінде аңырқы немесе дефинитивтік зәр пайда болады.  90 л провизолрық зәрден 1 л ақырғы зәр пайда болады. Бүйректе сүзу мен  қайтада  сіңу  құбыллыстарынан  басқа  түзілу  процестері  де  болады.  Мысалы  бензой    қышқылы  мен  гликоколдан  гиппур  қышқылы  түзіледі.  Құрамнан  бөлінген  амин  қышқылдары  мен  АТФ-  тен  аммиак  пайда  болады.  Глютаминаза  ферменті  глутаминді,  глутамин  қышқылы  мен  аммиаққа ыдыратады.

            В  теория Людвигтің  сүзу  теориясы.  Бүйректің  шумақтарында  өте  сұйық  зәр  сүзіледі  де,  иреленденген  өзекті  жолдарда қайтадан тек су сіңіп өзінің  қалыпты  жағдайындай  қойылады.  Сонымен,  Боумен  мен  Людвигтің    теориялары  зәрдін  пайда  болуын  ғылымның  дамуына  сай  түсіндіре  алмайды.

Зәрдің пайда болуын реттейтін орталық –  сопақша  мидың  төртінші  өарыншасында  орналасып,  аралық  мимен  байланысқан.  Бұл  орталықтан  бүйрекке  кезеген  нерв  импельстары  мен  симпатиқалық  нервтер  арқылы  жеткізіледі.  Кезеген  нервтің  қозу  бүйрек  арқылы  су  бөлінуін  күшейтіп,  азотты заттардың бөлінуін тежейді.  Ал,  симпатикалық  нервтер  қозса  зәрдің  құрамына  асс  тұзатың  бөлінуі  күшейеді.  Бір  жердің  ауру,  зәр  пайда  болуын  күрт  азайтады.  Мұндай  құбылысты- рефлекторлық анурия дейді. Зәр  пайда  болуының  гуморальді  реттеуші  ретінде  мочевинаны,  пуриндік  негіздерді,  минерал  тұздарын  айтқан  жөн.  Бүйрек  қызметі  шартты  рефлекстер  пайда  болуы  арқылы  да  реттеледі.  Бұл  жағдайда  иттерде  зәр  пайда  болу  күшейеді.  Біраздан  соң  метроном  дауысы  иттердің  зәр  пайда  болуын  күшейтеді.  Зәр  пайда  болуына  әсер  ететін  гормондар:  тироксин,  адреналин мен вазпресси Тер  мен  қарын  бездеріне  қарағнда  бүйрек  тканьдері  су  мөлшерін  арнайы  рефлекстер  арқылы  реттейді.  Тканьдерде  су  көп  болған  жағдайда  вазопресссиннің  бөліну!  төмендеп,  судың  сіңуі  азайып,  бүйрек  зәрді  бөле  отырып,  организмді артық судан босатады.Әр миалда тәулігіне болатын зәр  мқлшері: жылқыда –2-5 л, бұқада-6-12 л, қой мен ешкіде 1,5-2 л, шоқада 2-4  л, итте-0,5-1 л

Қортындылай  келгенде  ас  қорыту  жүйесіде  адам  мен  жануарлардың  тіршілігіне қажетті қоректік заттарды  азықтар  арқылы алады.  Желінген  тамақ  сол  күйінде  бойға  сіңбейді.  Сондықтан  ол  ас  қорыту  мүшелерінде  қорытылып, ыдырап, соның нәтижесінде гіайда болған заттардан организм  өзіне  тән  бейімделген  заттарды  құрады.    Астың  құрамындағы  заттар  бірнеше  сағаттың  ішінде  болшектеніп,  қорытылып,  ыдырауы  тиіс.        Ал  зәр  шығару  жүйесіне  келетін  болсақ  адам  мен  жануарлар  организмінің  артық суды, тұздарды,  зат алмасудан пайда болған қажетсіз  заттарды  сыртқа  шығаратын  органдары.  Құрлықта  тіршілік  ететін  жануарлар организмінде (ылғалды үнемдеу үшін) тез еритін аммиак қиын  еритін  гуанинге  (өрмекші  тәрізділерде)  немесе  несеп  қышқылына  (көпаяқтыларда,  жәндіктерде,  бауырымен  жорғалаушыларда,  құстарда)  айналады.  Хордалылар  арасында  қабықшалылар  мен  асцидияда  зәр  арнайы  қапшықта  жиналады.  Омыртқалы  жануарларда  целомодуктадан  бүйрек  құралады.  Бүйректе  түзілген  зәр  несеп  жолымен  клоакаға  немесе  қуыққа келеді. 

Назарларыңызға рахмет!


Пән: Медицина



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь