Сайтқа презентация қосу

СИ тілінің жалпы характеристикасы. Си программалау жүйесіне кіріспе

Орындаған: Нұржанова Салтанат Сәбиева Динара Тексерген: Жаксыгулова Д.Д.

Жалпы мә ліметтер
Си программалау тілі ең алғаш Брайан Керниган және Деннис Ритчи авторлығында 70 жылдар Bell Laboratories фирмасы жәрдемінде АқШ–та жасақталды. Бұл тіл сол кезде UNIX операциялық жүйенің пайдаланушылары үшін қолайлы тіл болды.

Брайан Керниган

Денис Ритчи

Бұл тіл жүйелік программалық жасақ мәселелерін (трансляторларды өңдеу, операциялық жүйе , экрандық интерфейс, аспаптық құралдар т.б.) шешуде қолданылатын тиімді универсал алгоритимдік тіл. Си тілінде жазылған программаның архитиктуралары әр түрлі компьютерлердің бірінен бірін ауыстыруға бір операциялық системаның екінші операторлық системаға ауыстыруға жеңіл. Сонымен қатар Си тіліндегі программалардың орындалу жылдамдығы ассемблер тіліндегі программалардан кем емес. Си тілінің компиляторы қазіргі кездегі барлық операциялық жүйеде жұмыс істей береді. Unix, MSDOS, WINDOWS.

Си тіліндегі программаның құ рылымы
Кез келген программа бір немесе бірнеше функциялардан турады. Олар программа құруға керекті негізгі модульдер болып табылады. Кез келген программаның жазылған алғашқы мәтіні бастапқы код деп аталады.Оны біріктірілген программалау ортасында теріп,сонан соң компилятор арқылы машиналық кодқа түрлендіріп орындаймыз. Си тілінде жазылған программа препроцессор директиваларынан, глобалды (ауқымды) айнымалыларды жариялаулардан, бір немесе бірнеше функциялардан тұрады. Осы функциялардың ішінде түгелдей программаның жұмысын басқаратын бір негізгі (main) функция болады. С тіліндегі программаның жалпы құрылымы мынадай: <препроцессор директивалары> <қолданушы типтерін анықтау – typedef> <функциялар прототиптері> <глобалды объектілерді анықтау> <функциялар>

Си программасы Сонымен бірнеше функциялардан құралады және олардың біреуі міндетті түрде MAIN() болуы қажет. программаның Қарапайым мысалын қарастырайық. Жалпы кез келген функция оның тақырыбы мен тұлғасынан тұрады.

Мәліметтер типтері.
Мұнда мәліметтердің бірнеше негізгі типтері қолданылады. Олар: char – символдық, яғни таңбалық тип, short – қысқа бүтін сан, int – бүтін сан типі, long – екі еселенген бүтін сан, float – нақты (жылжымалы нүктелі) сан типі, double – екі еселенген нақты сан типі. unsigned – таңбасыз бүтін сан.

Си программалау тілі элементтері
Компьютер пайдаланушы жазған программаның құрылымдық базасын си тілі элементтері арқылы түсінеді. Си тілі элементі төменгі бөліктерден тұрады. -алфавит -константалар -идентификаторлар -кілтті сөздер (ключевые слова ) -түсініктер (коментарий)

abc, ABC, A128B, a128b .

Алфавит және Лексемалар
Си тілінің әліпбиі (алфавит) С тілінде мына белгілер (символдар) жинағы қолданылады: 1) Латын әліпбиінің бас (A,B,C, .,Y,Z) және кіші (a,b,c, ,y,z) әріптері; 2) 0-ден 9-ға дейінгі араб цифрлары; 3) Мынадай анайы белгілер: + (плюс), - (минус), * (жұлдызша ), / (бөлу сызығы немесе слэш), = (тең), > (үлкен), < ( кіші), ; (нүктелі үтір ), & (амперсэнд ), [ ] (тік жақшалар), { } (фигуралық жақшалар), ( ) (қарапайым жақшалар), _ (астыңғы сызық), (пробел ), . (нүкте), , (үтір), : (қос нүкте), # (нөмір), % (пайыз), ~ (әрбір разряд бойынша терістеу), (сұрақ белгісі), ! ( леп белгісі), \ (кері слэш).

Тілдің ары қарай бөлінбейтін ең қарапайым бірлігі лексем (token деп те айтады) деп аталады. Лексемнің 5 типі бар: операциялар (operator) айыру таңбалары (separator) идентификаторлар (identifier) түйінді сөздер (keyword) константалар (constant)

Константа
Тұрақты немесе константа деп программаның орындалу барысында мәндері өзгеріссіз қалатын шамаларды айтады. Тұрақтыға программа басындағы директива арқылы мән берсек те немесе оны программаның сипаттау бөлімінде идентификатор түрінде белгілеп алып мән берсек те болады. Олар сандық, символдық және тіркестік (іnt, float, char, strіng) мәндерді қабылдай алады. Символдық және тіркестік (строковый – strіng) мәндер үшін орыс, қазақ әріптерін және кез келген символдарды пайдалануға болады. Олар тырнақша ішіндегі таңбалармен жазылады, мысалы: “S=“ , “сумма” , “функцияның мәні”, “y=“ және т.б. Тұрақтыларды анықтау мысалдары:

    

Мысалы: X, x_2, cymka, bec, p23ps6, dt54as, ALFA, baga2, salmak, Omega2

Тілдің ең негізгі түсіністерінің бірі- идентификатор. Ол объектінің атауы ретінде қолданылады. (функцияның, айнымалының, константалардың) Идентифатор төмендегі ережеге сай таңдалуы қажет: Олар латын әріптерінің х немесе астын сызу басталуы қажет . Оның ішінде латын әрпі және астын сызу белгілері қолданылуы мүмкін. Бөтен таңбаларды қолдануға болмайды. Си тілінде кіші және үлкен латын әріптері өзгеше деп саналады. Идентификатордың ұзындығы әр программаның жүйесінде әр түрлі ANSI стандарты бойынша 32 таңбадан аспауы керек . Объектілердің идентификаторы тілдің, түйінді сөздерінің стандартты функциядан және библиотека аттарынан өзгеше болуы қажет. Си программалау тілінде түсініктемеге көп көңіл қойылады. Ол программаны теруді жеңілдетеді. Каментарий мына /* және / таңбалармен шектеледі.

Кілтті сөздер
Си тілінің түйінді сөздері – программада алдын ала анықталған белгілі бір мағынасы бар сөз тіркестері. Си тілінің түйінді сөздері (служебные или ключевые слова) мәліметтер типтері, операторлар мен стан-дартты функциялар атаулары, жады кластары, модификаторлар (толықтырғыштар), т.с.с., олардың тіл-дің әр түрлі нұсқаларында аздап айырмашылықтары болуы мүмкін. Қордағы (резервтегі) сөздер: auto double int struct break else long switch register tupedef char extern return void case float unsigned default for signed union do if sizeof volatile continue enum short while, т.б. Алғашқы төрт тип бүтін сандарды сипаттау үшін қолданылады.

Стандартты функциялар
Си тілінде математикадағы тәрізді стандартты функ-циялар бар. Олар жиі кездесетін математикалық және басқа да функцияларды есептеу үшін қолданылады. Стандартты функцияны жазу үшін міндетті түрде функцияның аты және жақшаның ішінде аргументі көрсетілуі қажет. Функцияны есептеу барысында аргумент пен функция типтерінің әр уақытта сәйкес келе бермейтінін есте сақтаған жөн. Енді программаларда жиі пайдаланылатын өрнектерді мысал ретінде қарастырайық.

Берілгендер классификациясы
С тілінде екі категориялы берілгендер қолданылады: берілгендердің қарапайым (скалярлық) және күрделі (құрамды) типтері. Негізгі (базалық) типтерге бүтін, нақты және символдық типтер жатады. Өз кезегінде, бүтін типті берілгендер қысқа (short), ұзын (long) және таңбасыз (unsigned) болуы мүмкін. Берілгендердің базалық типтерінің өлшемдері мен мүмкін боларлық диапазондарын келтірейік (1-ші кесте):

Берілгендердің күрделі типі массивтерге, құрылымдарға (struct), бірігулерге (немесе құрамаларға) (union), санауларға (enum) бөлінеді.

Препроцессор директивалары
Препроцессордың негізгі қызметі ол-программада шығарылатын тексті оның компиляциясына дейін өңдеу болып табылады.
Препроцессорлық өңдеу қадамдары: Барлық жүйелік-тәуелді стандарты кодтарға қайтадан өзгертіліп кодталуы керек. (мысалы, жүйелік-тәуелді индикатор жол соғында) Мәтінде препроцессорлардың директивалары мен лексемалары анықталады, ал әрбір оларға берілген түсініктеме бос орын символымен ауыстырылады. Символдық тұрақтылардағы және символдық жолдардағы эскейп-нәтижелері өздерінің эквиваленттілеріне ауыстырылады., яғни өздерінің сәйкес сандық кодтарына өзгертіледі. Жинақталған символдық жолдарға (жолдық тұрақтылар) түсініктеме беріледі, яғни олар бір жолға біріктіріледі.  # define-препроцессор идентификаторы немесе макросты анықтайды.  # include-файлдан мәтін қосу.  #undef-препроцессор идентификаторын немесе макросты анықтаудан бас тарту.  #if-шартты тексеру.  # ifdef-идентификаторды анықтауды тексеру.  #Ifndef-идентификатордың анықталмағанын тексеру.  #else -#if үшін альтернативті бұтақ басы.  #endif-#if шартты директивасының соңы.  #line-келесі төменгі жолдың номер ретінің ауысуы.  #error-қате туралы хат мітінін түзеу.  #pragma-реализациямен алдын-ала қарастырылған әрекет.  # бос директива.


Пән: Информатика


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь