Экология

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық Техникалық Университеті

Алматы 2008жыл

Экология гректің «oikos»-үй,(тұрақ, тұрғылықты жер,баспана) және logos-ғылым деген сөздерінің қосындысынан құралған, мағынасы: үй туралы ғылым, тірі организмдердің өмір сүру жағдайын және организмдер мен олар өмір сүретін қоршаған ортаның арасындағы байланыстарды зерттейтін ғылым. Экология терминін 1866ж. Алғаш рет неміс зоологы Эрнест Геккель (1834-1919) енгізді. Экология қоршаған орта факторларының өсімдіктер мен жануарлар организміне әсерлерін, жеке особьтардың, популяциялардың және бірлестіктердің осы факторларға реакцияларын, сондай-ақ популяциялардың санына, құрылымына олардың әсер ету механизмдерін, эколог-қ системалардың өмір сүру заңдылықтарын зерттейді .

Табиғатты қорғау!!!
Адам мен табиғат арасындағы қарым­қатынас мәңгілікті және  сонымен  қатар тұтас күрделі мәселе. Табиғат арқылы адамзат өзінің  көптеген қа­ жеттілігін қамтамасыз етеді. Сонымен адамзат үшін маңызды  табиғи  ресурстар қорының шектеулігі және сарқылатындығы, оның  биологиялық түр ретіндегі тірі қалу мүмкіндіктерінің шектеуші  факторларының бірі бо­ лып табылады.   

Қоршаған ортаны қорғау келесі принциптерді сақтау негізінде жүзеге асырылады: приоритет адамның денсаулығын және өмірін қорғауға, халықтың өмір сүруіне, демалуына қолайлы болатындай етіп қоршаған ортаны сақтауға және қалпына келтіруге беріледі; экологиялық апат аймақтарының бұзылған экосистемаларын қайтадан қалпына келтіру және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету; табиғи ресурстарды үтімді пайдалану және қалпына келтіру; қоршаған ортаға шығын келтіруді тоқтату, оған болуы мүмкін әсерлерді алдын ала бағалау; халықаралық құқық негізінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы халықаралық бірлестіктер;

Азот ө зінің массасы бойынша атмосфераның негізгі бө лігін құ райды.

Атмосфера табиғи және антропогенді ластанады.

Антропогенді ластау көздеріне жылу энергетикасы, өндіріс, мұнай және газ өндіру, транспорт, термоядролық қаруларды сынау жатады. Ауаның негізгі ластаушы заттары-күкірт диоксиді, көміртек оксиді, азот оксидтері және қатты бөлшектер.

Экологиялық мониторинг – табиғи құбылыстардың және антропогендік іс­әрекеттердің әсерінен қор­ шаған орта жағдайының өзгеруін бақылау, бағалау, тексеру және болжау жүйелері. «Мониторинг» деген термин “монитор” – сақтандырушы, қадағалаушы  деген латын сөзінен алынған. Бұл термин БҰҰ­ның қоршаған орта жөніндегі Стокгольм конференция­ сының алдында (1972 жыл, маусымда) “бақылау”  ұғымын толықтыру ретінде пайда болды.

Адам үшін таза ауа керек.

Ол

үшін: табиғатты ластамай, таза ұстау керек. Қоқыстарды кез келген жерлерге тастамау керек. Қауіпті қалдықтарды дұрыстап көму керек. Ауаны таза ұстау үшін ағаштар, гүлдер отырғызу керек.

Ж рдің с у қаб аты, мухиттардан,те ңізде рде н,  е Өзе н, кө лде рде н, б ақпақтардан жә не  же р ас ты  Суларынан тұрады. Ж р шарының  ¾ б ө лігін с у е Алып жатыр. Ж алпы с у қо рының 97,7% тұзды Бо лып ке ле ді. Те ңіз с уларын е рітінді де п е с е п­ Те уге  б о лады, с е б е б і о лардың  құрамындағы  Тұздардың  мө лше рі шамаме н 35 г/кг.Тұщы с улар Қо ры жалпы с у қо рларының  2,5 % құрайды. Бұл Сулардың  о рташа тұздылығы  1 г/л ас пайды . Тұщы с улардың  30% же р ас тындағы  с улар. Су Физикалық, химиялық тұрғыдан қарғанда күр­ Де лі заттың  б іріне  жатады.    

Ең кеңінен тарағаны химиялық және биологиялық ластану. Радиоактивті, Механикалық және жылулық ластанулар сирек кездеседі. Судың негізгі ластаушылары: Химиялық ластаушылар(қышқылдар, сілТілер, пестицидтер, фенолдар, СБАЗ және т.б.), Биологиялық ластаушылар (вирустар, бактериялар, балдырлар, басқа да ауру таратқыш организмдер), Физикалық ластаушылар(радиоактивті элементтер, шлам, құм, саз, ил).

Адам өмірі үшін ең басты қажеттің бірі ауа. атмосфера жердегі ауа райын белгілі бір  қалыпта реттеп отырады. Атмосфера болмаса, тәулік ішінде жер бетінің температурасы шамамен  2000С дейін өзгеріп тұрар еді (күндіз 1000С суық шамасында).Күн  сәулесінін қуатының арқасында бу күйінде  ауаға көтерілген суды атмосфера жер шарының белгілі  бір аудандарында жеткізіп, жаңбыр немесе қар күйінде  жерге түсуін қамтамасыз ететін транспорт қызметін атқарады. 

80 70 60 50 40 30 20 10 0 1 кв азот оттегі аргон к.қ.газы

Ауа - әртүрлі газдардың қоспасы, Негізінен азот пен оттегінен тұрады, Азот (78,08%), оттегі(20,95%), Аргон (0,93%), к.қ.газы (0,03%).

Белгілі бір особь өзі сияқты особьтардың ортасында  болатын, белгілі бір территорияны мекендейтін бір түрді популяция д.ат. Барлық тірі организмдер тек  популяция түрінде өмір сүреді. Популяция – бір ке­ ңістікті мекендейтін, бір түрге жататын особьтардың жиынтығы. 

Күн – энергияның іс жүзінде сарқылмайтын көзі боп табылады. Оны тікелей немесе жанама, яғни фотосинтездің өнімдері, судың айналымы, ауа массаларының қоғалысы және т.б. арқылы пайдалануға болады.

мындаған химиялық қосылыстар, Әсіресе металдардың тотықтары, улы заттар, аэрозольдар. Ең кен тараған ластаушы заттар-құрамдары әр түрлі күл мен шаң, түсті және қара металдардың тотықтары, күкірт, азот, фтор, хлордың әр түрлі қосылыстары, радиоактивті газдар, аэрозольдар және т.б. Биосфера құрамында сынап, қорғасын, мырыш, галлий, германий және т.б. Ауыр металдар көбейіп келеді.

БИОСФЕРА.

Биосфера­Жердің тіршілік бар жұқа қабығы. Қазіргі замаңғы  тү­ сініктер бойынша биосфераның заттардың планета аралық  айналымын ұстап тұратын ғаламдық экосистема ретінде қа­ растырады. Биосфера терминін 1875 жылы Австрия ғалымы  Э. Зюсс енгізді.Биосфера туралы ілімнің негізін салған орыстың  ұлы ғалымы – академик В.И.Вернадский. 

Атмосфералық ауаны қорғау.

атмосферада парникті газдардың құрамынын көбеюінен, жылу балансы өзгеріп планетаның температурасының жоғарылауын айтады. Негізгі парникті газкөміртек диоксиді (көмірқышқыл газы), оның парникті эффекке қосатын үлесі 50-60%.

Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкін­ дік туғызады. Қалдықтарды қайтадан қолдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапқы материалдарды, электр­ энергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатмен  байланысты көптеген мәселелерді шешуге жол ашады. қалдықтардың негізгі көлемі тау­кен қазбаларынан, ме­ таллургия, химия, мұнай және газ, ағаш, қағаз, құрылыс материалдарын өндіретін өнеркәсіптерден және ауыл­ шаруашылығы мен үй­жай шаруашылықтарынан шығып отырады.

Адам үшін таза ауа керек.

Ол

үшін: табиғатты ластамай, таза ұстау керек. Қоқыстарды кез келген жерлерге тастамау керек. Қауіпті қалдықтарды дұрыстап көму керек. Ауаны таза ұстау үшін ағаштар, гүлдер отырғызу керек.

Бұл кәдеге асыруға жатпайтын өнеркәсіп қалдықтарын зиянсыздау мен көмуге бағытталған арнайы табиғат қорғау құбылыстары. Полигон құрудың негізгі мақсаты – қалдықтарды көмуге бөлінген жерді экономикалық тұрғыдан тиімді түрде қолдану арқылы топырақты, атмосфераны, жер асты мен бетіндегі суларды улы компоненттермен ластанудан сақтау.


Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь