Эндокриндік мүшенің қатерлі және қатерсіз ісіктер

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті

СӨЖ
Тақырыбы: Эндокриндік мүшенің қатерлі және

қатерсіз ісіктер
Орындаған:Халелова Жансая ВС-303 Тексерген: Нуркенова М.К Семей 2015ж



Ісік туралы жалпы мағлұмат

 Ісіктің құрылысы мен ісік клеткасының қасиеттері  Қатерлі және қатерсіз ісіктер Ісіктердің классификациясы мен морфологиясы  Экзо- және эндокриндік бездер мен жамылғылық эпителийлердің ісіктері Қорытынды Қолданылған әдебиеттер

Ісік туралы жалпы мағлұмат Ісік,жаңадан қалыптасу, бластома( грекше – blastoбүршік, өскін) клеткалардың тоқтаусыз көбеюімен сипатталатын патологиялық процесс.Дербестік те ретсіз өсу – ісіктердің негізгі қасиетінің бірі болып табылады. Ісік барлық тканьдермен органдарда дами алады.Ісіктердің 90 проценті сырт орта факторлардың әсерінен дамиды. Ісіктерді зерттеумен онкология ( грекше: onkos ісік ) деп аталатын арнайы пән айналысады.Потологиялық анатомия – ісіктердің құрылысын, олардың шығу тегін, гистогенезі мен морфогенезін зерттейді.

Ісіктің құрылысы мен ісік клеткасының қасиеттері
Ісіктің сырты пішіні түйін сияқты, саңырауқұлаққа немесе капустаға ұқсас келеді. Ал беткейі тегіс, кедір – бұдыр бүртікті болып келеді. Ісікте ойық жара жиі қалыптасады. Ісік кесіндісінің беткейі, әдетте біркелкі ақшыл-боз немесе бозғылт-қызылдау болады. Ткані балық етіне ұқсайды. Кейде талшықты жолақтардан түзіледі. Ісіктердің көлемі олардың өсу жылдамдығына, шығу тегі мен болу орнына қарай әралуан. Қатты – жұмсақтығы паренхимасы мен стромасының арақатынасыан байланысты. Паренхима басым болса – жұмсақ, стромасы көбірек болса – қатты болады. Шеміршек пен сүйектен өскен ісіктердің қатты – жұмсақтығы үнемі қатты.Ісіктердің көбінің құрылысы органға ұқсас, яғни паренхимасымен түрлі дәрежеде қалыптасқан стромасы болады. Бұндай ісіктер органоидтық ісіктер деп аталады. Стромасы нашар дамып, іргелері жұқа тамырлармен каплярлардан ғана түзіледі. Бұл – гистоидтық ісіктер. Олар жылдам өсіп, некрозға тез ұшырайды. Құрылысы өзі дамыған органның құрылысына сәйкес ісіктер гомологиялық ісік деп аталады. Клеткалық құрамы дамыған органның құрылысынан ерекше ісіктер гетерологиялық ісіктер деп аталады.

∗ Морфологиялық атипизмді тканьдік және клеткалық деп жіктеуге болады. Тканьдік атипизм осы органға тән тканьдердің өзара қатынасының өзгеруімен сипатталады, яғни органотиптік және гистотиптік жіктеле жетілудің бұзылғандығын көрсетеді. Тканьдік атипизм жетілген қатерсіз ісіктерге жатады. Клеткалық атипизм ісік өсу процесінің клетка деңгейіндегі көрінісі ретінде цитотиптік жіктеле жетілудің бұзылғандығын бейнелейді. Клеткалық атипизм жетілмеген қатерлі ісіктерге тән. Ісік клеткаларының тканьдік және органдық ерекшеліктерін бейнелейтін өз қызметін атқару қасиеттері морфологиялық (гистохимиялық) катаплазияның даму деңгейіне байланысты. Белгілі деңгейде жіктеле жетілген ісіктер өздері енген тканьдердің қызметін атқара береді. Шала жіктеле жетілген және жіктеле жетілмеген ісік клеткалары өзі енген тканіне тән қызметті атқаруға қабілетін жоғалтады. Ісік клеткаларының тіршілігі өзгеріп, олардың реттеусіз шексіз өсуге қабілеттілігі негізгі түйіннен бөлінгенде де өсіп өнуге қабілеттілігін сақтауы, пісіп жетілуге бейімділігінің жоқтығы, тканьдерді ыдыратып, инфильтрациялауға рі имплантацияланып, басқа жерге егілуге қабілеттілігі оларда тұқымқуалай бекитін жаңа қасиеттер қалыптасатындығын дәлелдейді. Ісіктің өзі де организмге әсер етеді. Сондықтан ісікті дербес құрылым деуге болмайды.

Қатерлі және қатерсіз ісіктер
Клиникалық тұрғыдан ісіктердің мән-маңызы бірдей емес. Сондықтан оларды 3ке жіктеуге болады :

Қатерсіз ісіктер – жетілмеген ісіктер жіктеле жетілу деңгейі олар өңген тканьді көбінесе тап басып анықтауға мүмкіндік беретін клеткалардан құрылады (гистотиптік ісіктер). Олардың органтиптік және гистотиптік жіктеле жетілуі бұзылады.Қатерсіз ісік кейде оның дамыған жерінің ерекшелігімен байланысты ғана қауіп туғыза алады. Қатерлі ісіктер – жетілмеген ісіктер шамалы немесе мүлде жетіле жетілмеген клеткалардан құрылып, өзі өнген тканьмен ұқсастығын жоғалтады (гетерологиялық ісіктер). Олардың органтиптік және гистотиптік қана емес, цитотиптік жіктеле жетілуі де ауытқыған. Қатерлі ісіктер бүкіл организмге әсер етеді. Өскен жерін деструкциялайтын ісіктерден қатерсіз және қатерлі ісіктерге тән өзгерістерді көруге болады: олар инфильтрациялай өсуге бейім болады да метастаз бермейді.

Ісіктердің классификациясы мен морфологиясы
Ісіктердің бүгінгі замандағы классификациясы, олардың морфологиялық құрылысын, дамыған орнын, жеке органдардағы құрылыстық ерекшеліктерін, қатерсіз немесе қатерлілігін ескеріп, гистогенездік принципке негізделе құрылған. Классификацияда ісіктер 200 –ден астам атауларды қамтитын жеті топқа жіктелген.

І. Спецификалық даму орны жоқ эпителийлік ісіктер ІІ. Экзо- және эндокриндік бездердің, жамылғы эпителийдің ісіктері ІІІ. Мезенхималық ісіктер IV. Меланин түзетін тканьнің ісіктері V. Нерв жүйесі мен ми қабықтарының ісіктері VI. Қан жүйесінің ісіктері VII. Тератомалар

Спецификалық даму орны жоқ эпителийлік (органспецификасыз) ісіктер
Даму көзі Қатерсіз ісіктер Қатерлі ісіктер

Жалпақ және өтпелі эпителий

Папиллома

“Орнындағы рак”. Аденокарцинома; Жалпыклеткалық рак: қасаңданған және қасаңданбаған “Орнындағы рак”. Аденокарцинома; кілегейлі (коллоидты) рак

Призмалық және безді эпителий

Аденома: ацинарлық тубулярлық, трабекулярлық, бүртікті, фибраденома, аденомалы полип

Түбірлік клеткалар мен эпителийдің ізашарлары

Рак: солидтық, ұсақклеткалық, медуллярлық

Экзо- және эндокриндік бездер мен эпителийлік жамылғылардың (органспецификалық) ісіктер
Органспецификалық ісіктер белгілі бір органның клеткаларынан дамып қана қоймай, сонымен бірге кейде осы органға тән морфологиялық әрі қызметтік белгілерді сақтайтындығымен сипатталады. Эндокриндік бездердің ісіктері Аналық бездер Аталық бездер Қалқанша без Қалқанша маңы бездері  Бүйрек бездері Тимус Ұйқы безі Қарын-ішек жолы Гипофиз Эпифиз

Эндокриндік бездердің органспецификалық ісіктері
Даму көзі Аналық бездер Жатыр түтігінің эпителийі Жыныс жолағының стромасы Аталық без бастамының клеткалары Аталық бездер Жынысклеткалары Қалқанша без А және В клеткалар С клеткалар Қалқанша маңы безі Негізгі клеткалар Бүйрек бездері Қыртыс қабатының клеткалары Ми тәрізді қабатының клеткалары Айыршық без Тимоциттер Эпителий ткані Ұйқы безі Қарын-ішек жолы Энтерохромаффиндік клеткалар Гипофиз Эпифиз карциноид Аденома: хромофобтық, эозинофильдік, базофильдік Пинеалома Рак Фолликулярлық аденома Солидтық аденома Аденома Қатерсіз ісіктер Ұйымалы цистаденома; муцинді цистаденома Текома Гранулезаклеткалық ісіктер Қатерлі ісіктер Ұйымалы цистаденокарцинома; псевдомуцинді цисткарцинома Қатерлі текома Қатерлі гранулезаклеткалық ісіктер Дисгерминома Семинома Фолликулярлық рак; папиллярлық рак; жіктеле жетілмеген рак Стромасы амилоидозды солидтық рак Рак

Адренокартикальдық аденома Феохромоцитома

Адренокартикальдық рак Қатерлі феохромоцитома

Лимфоидтық тимома Эпителий тимомасы

Қатерлі лимфоидтық тимома Лимфоэпителий тимомасы қатерлі эпит, тимомасы Қатерлі инсулома қатерлі карциноид

Қорытынды
Ісіктің морфогенезінің даму механизмін ісікалдылық, ісіктің қалыптасу және ісіктің өсу сатыларына жіктеуге болады. Ісіктер өзінің даму барысында міндетті түрде ісікалдық өзгерістер сатысынан өтеді. Бұл өзгерістерді анықтаудың теориялық қана емес, практикалық маңызы да зор. Оларды анықтау арқылы белгілі бір органдарда ісік даму қаупі жоғарырақ топтарды айқындап, ол ісіктердің алдын алып, диагнозін ертерек қоюға мүмкіндік туады. Ісіктің гистогенезі мен мен ісіктің гистологиялық құрылысы деген ұғымдардың мәні бірдей емес. Ісіктің құрылысы белгілі бір тканьге ұқсағанымен, оның гистогенезі басқа тканьмен байланысты болуы ықтимал. Бұны клеткалардың морфологиялық катаплазиясын бейнелеп, онтогенезде тіпті айқын байқалатын өзгергіштігі арқылы түсіндіреді. Ісіктер прогрессиясы теориясы бойынша әр сатыдан өту мерзімі, қатерлі ісікті сипаттайтын нақты белгілері едәуір құбыла өзгеріп, бірі екіншісімен байланыссыз, яғни тәуелсіздікте, түрліше қисындасып қалыптаса алады. Бір типті ісіктердің қалыптасуының өзі бірізді емес: кейбіреулері бірден ісікке айналса (тікелей жолмен), басқалары бірқатар сатылардан өтеді (жанама жолмен) – прогрессия альтернативтік (таңдамалы) жолмен дамып жүзеге асырылады. Бірақта ісіктің даму прогрессиясы толық аяқталды деп еш уақытта айтуға болмайды.

Қолданылған әдебиеттер
∗ ∗ ∗ ∗ www.google.ru www.pat.anatomya.ru В.В.Серов “Патологиялық анатомия”, 1998 ж. А.И.Струков “Патологиялық анатомия”, ІІ том, 1998 ж.


Пән: Медицина


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь