Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқ ушыны медициналық – гигиеналық жә не жыныстық тә рбиелеу

Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқ ушыны медициналық – гигиеналық жә не жыныстық тә рбиелеу.
Орындағ ан: Қ алибекова Ж. Қ . Тобы: П - 409 Тексерген:Кунанбаева Н. С.

Жоспары:

1)
1.Ішкі секрециялық бездер. Гормондар.Гипотал амо – гипофизикалық жү йе, оның басқ а ішкі секрециялық бездер қ ызметін реттеудегі ролі.

2)

3)

2.Қ алқ анша, бү йрек ү сті, ұ йқ ы, жыныс бездері, олардың организм дамуы,ө суі,жыныст ық жетілуі процестеріндегі ролі.

3.Жыныстық жетілу стадиялары, соңғ ы жыныстық белгілердің дамуы.

Организмде бездер кө п, барлық бездерді ішкі жә не сыртқ ы секрециялық бездер деп екі топқ а бө леді. Сыртқ ы секрециялық (лат. секреция — сө л шығ ару) бездердің ө зектері арқ ылы олардың ө німдері, яғ ни секреттері (лат. секрет-без ө німдері) қ уыс мү шелерге құ йылады (мысалы, ауыз қ уысына сілекей безінің ө німі -сілекей )шемесе дененің сыртына шығ ады (мысалы, тер безінің ө німі - тер дененің сыртына шығ ады). Сондық тан оларды сыртқ ы секрециялық немесе экзогендік (грек. экзо - сыртқ ы, сыртқ а гея-тек, болмыс) бездер деп атайды. Бұ ларғ а сілекей, қ арын, май, тер, ішек жә не қ арын асты бездері, бү йрек, бауыр т.б. жатады. Ал і ш к і секрециялық немесе эндокриндік (грек. эндон - ішкі + крино –бө ліп шығ ару) бездердің ө німі тікелей қ анғ а құ йылатын ерекше мү шелер жү йесіне жатады: Олардың ө з ө німдерін сыртқ а шығ аратын ө зектері болмайды. Олардың ө німі тікелей қ ан тамырлары арқ ылы қ анғ а сің еді де, қ анмен бү кіл денеге тарап, мү шелердің қ ызметіне ә сер етеді. Ішкі секрециялы қ бездер зат алмасу процесіне қ атысады, сө йтіп адам организмінің кү ллі тірлігіне ө з ық палын тигізеді

і ш к і секрециялық немесе эндокриндік (грек. эндон - ішкі + крино –бө ліп шығ ару) бездері.

қосамын, қозғаймын) деп атайды. Гормондар жүйке жүйесімен бірге организмнің өсуін, дамуын, организмнің физиологиялық қызметтерін үйлестіруге, зат жөне энергияның алмасуына, мүшелердің қызметін реттеуге қатысады. 1980-2000 жылдары гормондардың молекулалық тетіктерде тұқым қуалау мәліметтерін тасуға және организмнің биологиялық ырғағын анықтауға қатысатыны дәлелденген. Сонымен, гормондар жүйке жүйесімен бірге организмнің қызметтерін реттейді. Қазіргі кезде 40-тан астам гормондар бары белгілі. Олардың көбі жақсы зерттелген және адамдарды емдеуге қолданылады.( Ішкі секрециялық бездерге гипофиз, эпифиз, қалқанша, қалқан серік, айырлы (тимус), бүйрек үсті, үйқы (қарын асты) безінің аралшықтары, жартылай жыныс бездері жатады. Қарын асты және жыныс бездері қос секрециялық бездерге жатады, себебі олар әрі сыртқы,әрі ішкі секрециялық қызмет атқарады. Соңғы кездерде жартылай ішкі секрециялық безге бүйректерді де жатқызып жүр, өйткені оларда қанның қысымын арттыратын ренин және эритропоэтин деген заттар түзіледі. Бұлар бүйректің нефрондарының тамырлы полюстерінде орналасқан юкстагломерулалық аппаратында өндіріледі. Баланың эмбриондық дамуы кезінде кейбір ішкі секрециялық бездер қызмет атқара бастайды да жатырдағы баланың дамып, жетілуіне әсер етеді. Бала туғаннан кейін ол бездердің қызметінің басталуы әр безде әртүрлі болады. Түрлі эндокриндік бездердің қызмет дәрежесі баланың өсуі мен дамуы барысында оның жасына, жынысына, ауа райының жағдайына

Ішкі секрециялық бездердің ө німдерін гормон (грек. гормо - іске

гормондық тепе-тең дік баланың жоғ ары жү йке ә рекетіне ә сер етеді. Себебі денеде эндокриндік жү йенің ық палынан тыс қ алатын ешқ андай қ ызмет жоқ . Дегенмен ішкі секрециялық бездер езінің қ ызметін жү йке жү йесі арқ ылы реттейді. Олай болса, организмдегі барлық қ ызметтерді реттейтін біртү тас жү йкелікгормондық реттелу бар деп айтуғ а болады.Соңғ ы зерттеулер бойынша гормондардың кө бі жү йке жү йесіндегі кү ллі жү йке клеткаларының қ ызмет жағ дайын ө згертетіні мә лім болды. Мысалы, бү йрек ү сті бездерінің гормондары қ озу мен тежелудің кү шін ө згертеді. Егер жануарлардың бү йрек ү сті бездерін, тә жірибе жасау ү шін, сылып алып тастаса, ішкі тежелу мен қ озу нашарлайды да жоғ ары жү йке ә рекетінің терең ө згерістері пайда болады.
  Организмдегі

Ішкі секрециялық бездердің гормондары, олардың қ ызметі.

Ішкі секрециялық бездердің өнімі г о р м о н - өте белсенді химиялық зат. Ол ішкі секрециялық безде түзіліп қанға немесе лимфаға сіңіп, мүшелер мен мүшелер жүйесіне, тіпті күллі организмге өсер етеді. Осыған байланысты ішкі секрециялық бездер қан тамырларыңа бай келеді. Гормондардың қасиеттері: а)олар өте белсенді, тым азғантай мөлшерде (микрограмм, нанограмм, пикограмм) әсер ете алады; ә) әсері арнайы бағытталған, бір гормон жетіспегенде екінші бездің гормоны немесе басқа бір белсенді химиялық зат оның қызметін атқара алмайды; б) ұлпаларға, мүшелерге өзінің пайда болатын жерінен дистантты, яғни қашық тұрып, алыстан әсер етеді. Химиялық құрамына қарай олар белок, полипептид, липидтер немесе стероидтарға жатады. Гормондар ішкі секрециялық бездерде, ас қорыту жолының мүшелеріңде, бүйректе, бауырда да түзіледі. Барлық гормондар денедегі зат алмасуына әсер етеді. Олар алдымен қанға сіңгенімен, тек қана клетканың мембранасымен қабысқанда ғана белсенді болады. Гормондардың биосинтезі адамның тұқым қуалайтын аппараттарында жобаланған, сондықтан әрбір ішкі секрециялық бездер тек қана нақтылы гормондарды өндіреді. Адам организміндегі гормондардың ішінде гипоталамус-гипофиз-бүйрек үсті бездері гормондарының маңызы өте зор. Олар өздері жеке жүйе ретінде қарастырылады. Бұл жүйе организмнің біртұтастығын сақтауға қатысатын физиологиялық қызметтердің негізгі, әрі маңызды реттеушісі. Бұл жағдайда мидың гипоталамус бөлігі жоғары дәрежедегі қыртыс асты ішкі секрецияның реттеушісі болып есептеледі.Оның бұл қызметі гипофиз безінің жұмысына дәм беруші химиялық өнімдер -нейросекр е т т е р д і (грек. нейрон - нерв клеткасы + секрет) өндіру және шығару арқылы орындалады. Гипоталамуста пайда болған нейросекрет гипофизге құйылып, оның басқа бездерге әсерін тудырады. Аралық мида орналасқан гипоталамус барлық ішкі мүшелердің және ішкі секрециялық бездердің қызметін реттейді. Сондықтан ол мидың барлық бөлімдерімен және гипофиз безінің артқы бөлімімен тікелей байланысып жатыр.

Мида кө птеген гормондар бар екені табылды. Олар жү йке импульстерін синапстар арқ ылы ө ткізуді ө згертеді. Гормондар ұ лпаларғ а немесе мү шелерге тікелей ә сер етіп, олардың қ ызметін кү шейтеді немесе тежейді, я болмаса жү йке жү йесі арқ ылы жанама ә сер етеді. Кейбір гормондар (бү йрек ү сті бездерінің стероидты гормондары, қ алқ анша безінің гормондары) клеткалық мембранадан ө теді де, клетка ішіндегі ферменттер жү йелерімен ерекеттесіп, ондағ ы зат алмасуына ық палын тигізеді. Ірі молекулалы пептидтік гормондар клеткалық мембранадан ө те алмайды да, клеткадағ ы зат алмасуына клеткалық мембрананың сыртында орналасатын арнайы рецепторлар арқ ылы ө сер етеді. Мұ ндай гормондық рецепторлық тізбектер клеткадағ ы аденозинмоно фосфорлық қ ышқ ыдды белсендіреді, ал ол, ө з кезегінде, клеткалық ферменттерге ә сер етіп, ондағ ы зат пен энергияның алмасуын ө згертеді. Бір сә тте клеткаларғ а кө птеген гормондар ә сер етеді, бірақ клеткадағ ы заттар мен энергияның алмасуына ең нә тижелісінің ә сері ғ ана қ абылданады. Олардың қ айсысы нә тижелірек екені арнайы заттар — простогландиндердің қ атысуымен анық талады. Былайша айтқ анда, простогландиндер нақ тылы сә тте гормондардың қ ажетсіздерін тежейтін реттеуші қ ызметін атқ арады.

да келгенде, ол і тұ жырымдай ететіні белгіл ама ә серін ы ндардың жан масуына ә сер Гормо алады. Соң ғ гияның ал зат пен энер ымен орынд қ атысу ң клеткадағ ы ке жү йесінің мен белокты бұ л ә сер жү й ішіндегі РНК аның ық болды. дардың клетк шкі секрециял дары гормон талып отыр.І жыл ірінің ы анық ы. Олар бір-б е қ атысатын жанама з байланыст синтезделуін ө зара тығ ы йесі арқ ылы рдің қ ызметі де, жү йке жү безде де тікелей нде олардың белсенді тү р ың нә тижесі аныст ліп қ ызметіне й ө зара байл олымен ретте етеді. Мү нда і байланыс ж кер ө лшер да ә сер ү йесі арқ ылы і тұ рақ ты м е тү рлі дың мө лшер зметі жү йке ж қы і гормондар а, организмд ы да, денедег аныс бү зылс отырад р бұ л байл ке жү йесінің қ талады. Еге болады. Жү й ы пайда қ алпында са 50-ші жьглдар сты аурулар ен ғ асырдың суғ а байланы зат алма ерінің негізгі реттеуі ө тк йрондар ө зд лық қ ызметті я нша, не ді ішкі секреци росекреттер ніктеме бойы . Қ азіргі тү сі ді заттар - ней елсен ндары анық талды ологиялық б устың нейро де гипоталам іне қ оса, физи зілуін зімен қ ызмет реттердің тү а гипофиз бе ол йді. Нейросек ысы бойынш -тү зе из безінің , ал ы, ол қү рьгл еттері гипоф ы орын алад росекр ертеді. маң ызд ы. Оның ней қ ызметін ө зг ды. қ бездердің ей байланыст тікел дар деп атай секрециялы асқ а да ішкі изинг-гормон рін рил офиздің арқ ылы б йросекретте ериндер гип ламустың не жатады. Либ Гипота уін тиндер ндер - тежел ндер мен ста арғ а либери ілуін, ал стати Ол ө ндір н ондарының тьглып кетке ін троптық горм ус бү рын ай гипоталам дің де қ ызмет ейді; Осылай иялық бездер ретт екрец басқ а, ішкі с ызметтерінен қ реттейді

Ішкі секрециялық бездердің қ ызметі соншама жақ сы реттелгенімен олардың қ алпына жө не қ ызметіне тү рлі аурулар ә сер етеді. Гормондардың ө ндірілуі нашарлағ анда гипосекреция ( грек. Гипо - аз, тө мен) жә не кү шейгенде гиперсекреция (грек. гипер - артық , жоғ ары, шегінен тыс) байқ алады. Демек, ішкі секрециялы қ бездерді ң қ ызметіні ң бү зылуы организмнің тіршілігіне ө сер етіп, қ ауіп тендіреді. Гипофиз жә не оның гормондарының бала организмін ә сері гипофиз немесе тө менгі ми қ осалқ ысы бас сү йегінің "тү рік ері" деп аталатын сү йегінде орналасқ ан. Ол ортаң гы мимен к ө рші орналасады ж ө не рнымен екі жақ ты кө птеген байланысы бар.'Соңғ ы жылдарда ғ ы м ә лімет бойынша гипофиз бен аралық мидың гипоталамус бө лігіні ң арасында 100 мыңғ а дейін байланыс жү йке талшық тары бар.Жаң а туғ ан нө рестенің гипофизінің салмағ ы 10-15 мг, бірақ 10 жасқ а дейін 30 мг- ғ а дейін оседі де, жас ө спірімдерде ересек адамны ң молшеріндей болады. Ол ересек адамда 50-65 мг, пішіні сопақ шалау болады. Гипофизді ң кө лемі баланың жасына лайық ұ лғ аяды, ә рі "тү рік ері" сү йегіні ң есуіне байланысты ө згереді.Жаң а туғ ан сә бидің бұ л сү йегі 2,5 х 3 мм, 1 жас қ а жеткенде 4x5 мм, ал 16-18 жас қ а дейін 9 х 11 мм болады. 18 жастан кейін ә р адамның организмінің ерекшеліктеріне сай ө згереді. Емханада гипофиздің мө лшерін "тү рік ерінің " мө лшеріне қ арап аны қ тайды. Құ рылысы жағ ынан гипофиз 3 бө ліктен турады: алдың гы, орта ң гы ж ә не артқ ы бө ліктер. Алдыңғ ы жә не ортаңғ ы бө ліктерін аденогипофиз деп, артқ ы бө лігін нейрогипофиз деп атайды. Гипофизді ң бар салма ғ ыны ң 75% алдыңғ ы, 1-2 % ортаңғ ы, 18-23 % артқ ы бө лікке жатады. Гипофизді ң мө лшері жү кті ә йелде біраз ұ лғ аяды, ал босан ғ аннан кейін б ұ рын ғ ы қ алпына келеді. Гистологиялық құ рылысы кү рделі алдыңғ ы бө лімі негізінен хромофобты без клеткаларынан, ортаңғ ы бө лімі — базофильді клеткалардан, артқ ы бө лімі питуицидтер мен ж ү йке талшы қ тарынан тұ рады. Жалпы алғ анда гипофиздің ортаңғ ы бө лімі адамда нашар

Аденогипофизде 22 гормон тү зіліп қ анғ а құ йылады. Бұ лар химиялық құ рылысы бойынша троптық гормондар, аса маң ыздылары: соматотропин немесе ө су гормоны (СТГ), тиреотропин (ТТГ), адренокортикотропин (АКТГ) жә не ү ш тү рлі гонадотропиндер (ТТГ) лютеиндеуші (ЛТГ), лютеотроптық (ЛСГ), фолликулстимулдеуші (ФСГ) жене ортаңғ ы бө лімінде тү зілетін меланотропин (МТГ). СТГ, яғ ни ө су гормоны, белоктың алмасуын жө не ұ лпалардың ө суін реттейді, май мен кө мірсутегінің алмасуына ә сер етеді. Ө су гормоны балалардың бойының ө суіне ә сер етіп, ересек адамдарда майдың алмасуына ық пал ету арқ ылы энергияның пайда болуына мү мкіндік тудырады. Соңғ ы зерттеулерге қ арағ анда СТГ денедегі майды ыдыратып, организм оны энергия ретінде пайдаланады да, глюкоза қ антын жү йке жү йесінің қ орегі ретінде сақ тайды. Соматотропин гормоны ә йелдің сү т безінде сү ттің тү зілуіне де ә сер етеді деген

Ө су гормоны ұ лпаларғ а тікелей ә сер етпей, делдал (келістіруші) заттар арқ ылы немесе медиаторлар арқ ылы ә сер етеді. Бү л гормондардың медиаторының қ ызметін МСГ адам терісінің тү сін жө нге келтіреді. Оның мө лшері кө бейсе, дене терісінде сү ттей ақ , ал азайса -қ оң ыр дақ тар пайда болады. Егер ол мү лде тү зілмесе, адамның барлық денесінің терісі сү ттей аппақ болып, кү н шалмайды (кү нге кү ймейді). Бүғ ан қ оса, меланотропиндер кө здің жарық қ абылдағ ыш аппараттарының қ ызметін кү шейтіп, қ араңғ ылыққ а бейімделуге жә не естің қ алыптасуына қ атысады.

Окситоцин жатырдың жиырылуын камтамасыз етіп, ә йел босанып жатқ анда баланың сыртқ а шығ уына кө мектеседі. Сонымен қ атар, окситоцин сү т бездерінің альвеолаларының эпителий клеткаларын жиырып, сү ттің сү т жолына, одан баланы емізгенде емшектен сү ттің шығ уын реттейді. Окситоциннің қ анғ а шығ уына бала сорғ анда емшектің ү шын тітіркендіруі арнайы қ оздырушы ролін атқ арады. Гипофиз безінің аурулары басқ а аурулармен салыстырғ анда мектеп жасына дейінгі балалар ө мірінде онша маң ызды орын ала қ оймайды. Дегенмен, келесі ауруларды мысал ретінде келтіруге болады. Айталық , кішкентай балаларда кездесетін жартылай (парциалды) гигантизм немесе жартылай алыптық . Бұ л ауруды кө п емдеген В, И. Молчанов оны туа пайда болғ ан кемшілікке жатқ ызадьйЖартылай алыптың б. ү кіл денесі емес, тек қ ана кейбір мү шелері (саусақ тары, бір аяғ ы, бір қ олы) тез ө сіп, басқ а денесінен ерекшеленеді. Қ антсыз диабет ауруында бала шө лдей береді, суды ө те кө п 10-15 литрге дейін ішеді, жиі дә ретке отырады, жү дейді. Бастауыш сынып оқ ушыларында гипофиз безінің қ ызметі ересек адамның безінің қ ызметіне жуық деуге болады.
.

Эпифиз безінің жас ерекшелігі мен гормондары. Эпифиз немесе домалақ бездің пішіні домалақ , бірақ жалпайғ ан. Ол ортаңғ ы мидың жоғ арғ ы бө ліктерінің арасында орналасқ ан. Жаң а туғ ан нө рестеде оның ү зындығ ы 3 мм, ені 2,5 мм, қ алындығ ы 2 мм. 4 жасқ а дейін эпифиз ө сіп, оның кө лемі артады. 4 жаста ү зындығ ы 9 мм, ені 6 мм, қ алындығ ы 3 мм болады. Ересек адамда осы кө рсеткіштер онша ө згере қ оймайды, бірақ салмағ ы аздап қ осылады. Эпифиз 4 жасқ а дейін ғ ана дамығ анымен, одан ө рі қ арай оның клеткалары кішірейіп, қ арапайымдалады, ал одан ө рі қ арай дө некер ткандері кө бейеді. 8 жастан кейін без тығ ыздалады. Дегенмен, жасө спірімдер мен жігіттерде бойжеткендерде без клеткаларының қ ызметінің белсенділігінің барлық белгілері орын алып, протоплазмасындағ ы тү йіршіктер дамиды жә не ядролары бө лінеді. Ересек адамдарда бү л бездің клеткаларының тіршілігі тұ рақ талады, цитоплазмадағ ы тү йіршіктерінің саны аздап кемиді. Кейбір ғ алым-мамандар мұ ны без ұ лпаларының белсенді секреторлық қ ызмет атқ аруының белгісі санайды.

Жыныстық жетілу, жыныстық тә рбие Ер жә не қ ыз балалардың жыныстық жетілуі. Эмбрионның ү шінші аптасында жыныстық жетілу басталады. Бұ л кезде алғ ашқ ы жыныстық белгілер пайда болады. 4-5 айдағ ы ұ рық та жыныстық белгілер айқ ынырақ . Бұ л кезден бастап аталық жыныс безінің ө су қ арқ ыны 1 жасқ а дейін біркелкі, 1 жастан бастап жыныстық жетілу басталғ анша ө те баяу дамиды, оның мө лшері де айтарлық тай ұ лғ аймайды. Ал аналық жыныс безінің ө су қ арқ ыны ұ рық тық дамудың 7-9 айында жә не 1 жасқ а дейін кү шті болады, сонан соң 7-9 жасқ а дейін ө суін кү рт баяулатады. Осығ ан байланысты балалық кезең ер балаларда 9-11, қ ыз балаларда 79 жасқ а дейін созылады. Аталғ ан мерзімдерге дейін ер балалар мен қ ыз балалардың ө суі мен дамуы бірдей болады. Олар бір-бірінен алғ ашқ ы жыныстық белгілер мен ә р жынысқ а тә н тұқ ым қ уалайтын психикалық ерекшеліктер бойынша ғ ана ерекшеленеді.

Балалар мен жасө спірімдер организмінің ө су жә не даму заң дылық тары, олардың гигиеналық маң ызы Адам организмі толық ер жетіп, кемеліне келгенге дейін ұ зақ ө сіп, кү рделі даму жолынан ө теді. Осығ ан байланысты адам ө міріндегі 4 кезең ді айыруғ а болады: құ рсақ тағ ы даму, балалық шақ , ер жету жә не қ артаю. Бұ л тү сінік бойынша ө су дегеніміз, тіндер мен органдардың сан жағ ынан ұ лғ аюы, ал, даму дегеніміз олардың сапалы тү рде дифференциациялануы мен қ ызмет қ аблетінің жетілуі болып табылады. Құ рсақ тағ ы даму мен балалық шақ тағ ы дамуды бір кезең ге біріктіріп, ер жету кезең і десе де болады, ө йткені осы уақ ытта адамның жыныстық жетілуі, репродукцияғ а қ аблеттілігі жә не ә леуметтік қ ызметтерді орындай алу мү мкіндігі қ алыптасады. Адам баласының жыныстық жетілуі, ә леуметтік қ ызметке жарауынан ертерек қ алыптасады яғ ни біріншісі-13-15, ал екіншісі-17-18 жас аралық тарында жетіледі. Қ азіргі кезде қ ыз балалардың етеккірінің пайда болуының орташа мерзімі 12 жас 7 ай деп алуғ а болады. Толық ер жету 20-21 жаста деп

Балаларды жыныстық тә рбиелеу. Ер жә не қ ыз балалардың жыныстық жетілуі бұ л кезең нің к ө птеген қ иындық тарына тағ ы да біреуін қосады — б ұ л жыныстық тә рбие мә селесі. Балалар мен жастарды ж ы н ы с т ы қ тә рбиелеудің ма ң ызы зор. М үңдай т әрбие ерте бастал ғаны ж ө н. Д ұрыс жынысты қ тә рбие алғ ан жастардың дендері сау, ең бек қ абілеті жоғ ары, жасына лайы қ , болашақ та дү рыс жа қсы отбасын құратын болады. Жынысты қ т ә рбие бірнеше бағ ытта жү реді: Ер бала мен қ ыз баланың арасындағ ы жыныс мү шелерінің айырмашылы ғ ын дұ рыс, мезгілінде т ү сіндіру мектеп жасына дейін басталады. Шешеге, апақ арындастарына, сің лілері мен інілеріне деген кө зқ арасты қ алыптастыру қ ажет. Олар ғ а сыйлауды, қү рметтеуді ү йрету отбасында ғы әке-шешені ң бір-бірімен дұ рыс қ арым-қ атынаста болуынан басталады. Ер балалар ғ а жұ мысты ң ауырын, қ ыз балалар ғ а же ңілін ж үктеуді ң негізін кішкентай балаларғ а дұ рыс тү сіндірсе ғ ана олардың арақ атынастары дұ рыс қ алыптасады, ү йлесімді ба ғ ытталады. Ө йтпесе теріс т үсініп, оларды ң арасында қ айшылық тар туып, жалпы жыныстық кө зқ арастар теріс қ алыптасады. М ұ нымен қ атар, жыныс м ү шелерін к ү туді, әсіресе кішкентай қыздар ға ү йрету қ ажет. Біртіндеп жыныстық жетілу басталғ анғ а дейін жас ө спірімдердің жынысты қ жетілу белгілерін д ұ рыс т ү сіндіре баста ған ж өн. Оларда жыныстық қ арым-қ атынас туралы алғ ашқ ы тү сінік дұ рыс болғ анда ғ ана болашақ отбасы да ба қ ытты, жа қсы, ү лгілі жан ұ я болады. Кішкентай балаларда жыныс мү шелерінің кір болуына байланысты қ ышыма пайда болып, б ұ л кейіннен 14-15 жастан бастап организмге (жынысты қ қатынассыз қ олмен нә псіні қ андыру) айналуы мү мкін. Оны ң алдын алып, болдырмау ү шін денесі таза, жыныс м ү шесіне қол тигізбей, ішкиімдері ке ңірек болып, жыныс мү шесін қ ыспайтын киім киюін қ адағ алау керек. Балалар ғ а жынысты қ қ ызы қ тыру тудыратын фильмдерді, әңгіме кітаптарды к өрсетпеу керек. Балалармен бағ ытталғ ан жыныстық қ арым- қ атынас туралы тү сініктеме ертерек бастал ғ аны ж өн. Баланы ң бос уа қытын текке кетірмей, пайдалы спортқ а, ең бекке баулу керек. Тә рбиенің мұ ндай т ү рлері балалар бақ шасында, отбасында, мектепте ж ү ргізіледі.

Қорытынды, Өкінішке орай, мүғалімдер

мен ата-аналардың көбі жыныстық тәрбие мәселелерінен "аулақ жүруге" тырысады. Балалар мен жас өспірімдердің көпшілігі өзінің жыныстық дамуы жайындағы "сыпайы" сауалдарына жауапты ересек жолдастары мен достарынан алады, 20% әке-шешесінен, ал 9% ғана мүғалімдер мен тәрбиешілерінен алады деген зерттеу нәтижелері бар. Кейіннен жас жүбайлардың көбінің отбасындағы өмірдің кемшіліктері олардың бала кезінен дұрыс бағытталған жыныстық тәрбие алмауынан болуы мүмкін деген болжамдар да таңғаларлық жағдай емес. Сонымен бірге, жыныстық тәрбие мүғалімдер мен тәрбиешілерден, ата-аналардан сыпайылықты, парасаттылықты талап ететін қиын тақырып, өйткені арнайы білімді, педагогикалық және ата-аналық әдептілікті қажет етеді.

Пайдаланған әдебиеттер:
1)

Алдамұратов Ә. «Жалпы психология», Алматы-2011, 2) Неменко Б.А. Оспанова Г.К Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы(Оқулық).- Алматы 2002.

Назарларың ызғ а рахмет!!!


Пән: Медицина


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь