Сайтқа презентация қосу

Бауыр тәрізді мүктер класы

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атыдағы мемелекеттік университеті

БӨЖ
Тақ ырыбы: Бауыр тәрізді мүктер класы.
Орындаған:Балғанбай Ж.С. Тексерген: Мадыбекова А.С. Топ: БЛ - 309

Семей 2015ж.

Бауыр тәрізді мүктер класы.
Латын тілінен аудар ған «hepar» - бауыр деген ма ғынаны білдіреді. Бұл класқа жататын кейбір м үктерді ң денесі бауыр ға ұқсас, сол себептен б ұл м үктер орта ғасырларда бауыр ауруларын емдеуге қолданылған. Гаметофиттері дорзовентральді,жапыра қ тектес дене талломынан немесе жай жапыра қ – саба қтан т ұрады, ризоидтары бір клеткалы. Спорогон қорапшалары к өп жа ғдайларда ара тісті болып, кейде жақтауларға б өлініп ашылады, хлорофилдері жо қ. Спорадан өнетін протонема та қта (пластинка) т үрінде болады. Б ұл класты ң өкілдері негізінен жылы жа қтарда ж әне ыл ғалды жерлерде өседі. Практикалы қ ма ңызы шамалы.

Бауыр тәрізді мүктер класы.

Маршанциялар

юнгерманниялықтар.

Маршанция класс тармағы .
Бұл класс тармағына біріктірілген өкілдерді ң негізгі қасиеттері: денесіні ң анатомиялы қ құрылысы к үрделі жапырақ тектес талломдардан ж әне бір қабатты қорапшалардан тұрады. Маршанция класс тарма ғына 70-тен астам түр жатады,олар сферокарптылар ж әне маршанция қатарларына топтастырылады.

Мүктәріздес өсімдіктер.

Маршанция класс тарма ғы.
Маршанция қатары.

Сферокарптылар қатары.

Маршанция қатары.
Бауырмүктерден ең көбірек тарағаны - маршанция. Оның жасыл т үсті та қтасында, кішкене зәмбіл сияқты бөлімінде, бүршіктер шығады да, олардан жас өсімдіктер өседі. Бұдан басқа, маршанцияның биіктігі 3-5 сантиметр келетін ба ғанашасы болады; оның ұшында шатырша немесе жұлдызша сияқтан ған жалпа қтау б өлімі бар; бұл мүшесінде споралар пайда болады. Маршанция денесі, құрылы қта өсетін өсімдіктердің ата-тегі болған, балдыр денесіне өте ұқсас келеді. Жақсы жетілген мүктердің денесінде қабыршақтанған жапырақты кішкене саба ғы және тамыр сияқтанған өскіншелері болады. Олар орман топыра қтарында ж әне шалшықты жерлерде өседі. Шалшықты жерлердегі мүктердің түсі с ұрғылт болады да, оларды сфагнолық мүктер деп атайды. Бұлардан шымтезек пайда болады; оны қазып алып отын және егістікке тыңайтқыш ретінде қолданады. Қазақстан жерінде шымтезекті шалшықтар аз болады, шымтезек кені көбінесе тау ормандарында болады.

Маршанциялар т ұқымдасына жататын маршанция атауы ағылшын бағбаныны ң құрметіне атал ған.

Маршанцияны ң ке ң тара ған өкілдеріні ң біріне ыл ғалды жерлерде жиі кездесетін к әдімгі маршанция жатады. Жер шарының түкпір-т үкпірлерінде кездесетін 16 туыс қа жататын 50-ден астам т үрді ң к өпшілігі тропиктік айма қтарда өседі. Кәдімгі маршанция барлы қ континенттерде тарал ған космополитті өсімдік болып саналады. Денені ң үсті ңгі беті ромб түрінде торлан ған.М үкті ң денесі т үгелдей бір қабатты қабықпен қапталған;клеткалары т өрт-т өрттен 4 қабат т үзе орналасқан 16 клеткадан т ұратын устьицалар қабы қ бетінде үнемі ашық түрде болады. Оларда газ алмасу процестері жүреді.

Устьицаларды ң астында хлорофилді клеткалардан т ұратын бір қабатты қуыстар жетіледі. Қуыстар бір – бірінен бір қабатты клеткалы перделер арқылы б өлінген. Қуысты ң т үп жа ғында өткізгіш ж әне қор жина ғыш қызмет ат қаратын ұлпа орналасады, онда крахмал мен май тамшылары жина қталады. Өсімдікті ң асты ңғ ы жа ғында устьицалары жо қ, ризоидтар мен амфигастриялары орналас қан.

Маршанция екі үйлі өсімдік.Ерекше т ұғырларда жетілген антеридийлер мен архегонийлер әрт үрлі талломдарда жетіледі. Маршанцияны ң аталы қ экземплярларында к өктем ж әне жаз маусымдарында т ұғыр ға орнатыл ған 8 с әулелі дискі т үріндегі өсінділер түзіледі. Жо ғары қарай ашылатын дискілерді ң ішінде бір-бірден орналас қан сопа қша келген антеридийлерде жетілген екі талшы қты сперматозоидтар сырт қа шы ғып, сулы ортада аналық таллом ға қарай жылжиды. Аналы қ особьтерінде т ұғыр ға бекіген көп сәулелі ж ұлдызша т үріндегі аналы қ дискілер түзіледі. Дискілерді ң асты ңғы жа ғында жалпы жабын, немесе перихециймен жабыл ған, мойындары т өмен ба ғыттал ған архегонийлер орналасады.

Бауыр тәрізді мүктердің ішіндегі ең көп таралған қатар,бұлар 250 туысқа жататын 5,5-6 мыңға жуық түрлері бар, негізінен оңтүстік жарты шардағы жылы аймақтарда өседі. Юнгерманниялықтардың денесі морфологиялық құрылысы бойынша біршама күрделі, ал анатомиялық құрылысы керісінше қарапайым. Бұл класс тармақтарына жататын түрлер көбінесе ылғалды тропиктік және субтропиктік аудан – дарда таралған. Кейбір түрлерінің денелері сабақ-жапыраққа бөлінбеген таллом, не жапырақты-сабақты болып келеді, ұлпалары шамалы дифференциацияланған.

Антеридийлері мен архегонийлерінің орналасуы әр түрлі: бір түрлерінде мүк денесінің бетінде орналасса, екінші біреулерінде Бұтақтарының ұшында немесе жапырақтарының қойнауында орналасады. Бұл класс тармағы 3 қатар: метцгериялықтар, гапломитриялықтар, және юнгерманниялықтарды біріктіреді.

Юнгерманниялықтар класс тармағы. 1.Метцгериялықтар қатары. 2.Гапломитриялықтар қатары. 3.Юнгерманниялықтар қатары.

Бұл қатарға тән өкілдерінің денесі талломды немесе бөліктеніп тілімшеленген жапыра қ тәрізді. Жыныс органдары талломдардың беткі бөлімінің жо ғарғы жа ғында,кей жағдайда арнаулы сабақ тәрізді бөлімдерінде орналасады. Б ұл қатар бір-бірінен өте айқын айырмашылықтары жоқ 7 тұқымдасты біріктіреді. Метцгериялы қтар ға арнаулы су сіңіретін өсінділердің болуы тән.

Метцгериялықтар қатары.

Бұл қатарға үш туыс біріктіріледі: бұған Еуропаның ылғалды құмды топырақтарындатіршілік ететін гапломитриум, жапондық калобриум және Оңтүстік Америкада кездесетін такакия туыс жатады. Бұлар радиальді тік өсетін сабақтарында жапырақтарының болуымен ерекшеленеді. Жер асты тамырсабақ тәрізді талломдарының үстіңгі бөліктерінен сабақтары түзіледі, ризоидтары болмайды. Сабақтарының жоғарғы төбе немесе жанама орналасқан клеткаларынан архегония түзіледі де, олар әрі қарай өсуін тоқтатады. Осы көрсетілген қасиеттеріне байланысты бұлар юнгерманниялықтар қатарына ұқсас болады.

Гапломитриялық тар қ атары.

Юнгерманниялық тар қ атары. Кең таралған юнгерманниялықтар қатарына 40 тұқымдасқа, 200 туысқа жататын 5 мыңдай түрлер біріктірілген. Екі қатар түзіп орналасқан жапыра қты сабақтары жерге төселіп өседі. Денесінің бауыр бөлімінде бір қатарлы амфигастриялар түзілген. Жапырақ-сабақты метцгериялықтардан юнгерманниялықтардың негізгі айырмашылықтарының бірі, олардың жапырағының өсу нүктесіне тақау орналасқан екі клеткадан түзілуі.Бауыр тәрізді мүктердің арасында юнгерманниялықтар полиморфты өсімдіктер қатарына жатады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Әметов. Ә. Ә. «Жо ғары сатыда ғы өсімдіктер систематикасы.» Алматы. 2000ж. 2. Комарницкий Н.А., Кудряшов Л.В., Уранов А.А. «Систематика растений.» Москва 1975ж. 3. Б.М.Силыбаева, Ж.К. Бай ғана, Н.Ш. Карипбаева, В.В. Полевик «Жо ғары сатыда ғы өсімдіктер систематикасы» Семей,2010ж.


Пән: Медицина



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь