«Қазақстан Республикасының экспорт және импорт жағдайы.»

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

«Қазақстан Республикасының экспорт және импорт жағдайы.»

Экспорт (лат. exportare – шығару‚ әкету) – тауарды‚ капиталды‚ жұмыстарды‚ қызметтерді‚ зияткерлік қызмет нәтижелерін‚ соның ішінде оларға айрықша құқықтарды сыртқы нарықтарға өткізу үшін шетелге әкету. Түрлері: тауарлар‚ бұйымдар‚ материалдық‚ заттай игіліктер экспорты; шетелдік серіктеске өндірістік сипаттағы және тұтыну мақсатындағы қызметттерді көрсету; капитал экспорты – капиталды шет елге ақшалай немесе тауарлы нысанда‚ қызмет көрсету саласы арқылы (соның ішінде патенттер‚ лицензиялар‚ “ноу-хау” нысанында) орналастыру. Экспорт ақиқаты елдің кеден шекарасынан тауардың өтуі‚ қызметтер көрсету және зияткерлік қызмет нәтижелеріне құқықтарды табыстау сәтінде тіркеледі. Тауарларды елдің кеден аумағынан әкетпей жасалған‚ атап айтқанда‚ шетелдік тұлғаның елдегі тұлғадан сатып алуы, қайта өңдеу және қайта өңделген тауарды кейіннен шетелге әкету үшін оны елдегі тұлғаға табыстау кезінде жасалған жекелеген коммерц. операциялары тауар экспортына теңестіріледі. Дамыған нарықтық қатынастар жағдайында экспорт халықар. экон. ынтымақтастық пен еңбек бөлінісінің негізгі нысаны болып табылады. Сондай-ақ экспорт импорттың материалдық алғы шарты‚ өйткені ол импортқа төлеудің және сыртқы қарыз бойынша есеп айырысудың негізгі көзі.

Импорт (латынша: іmportare – әкелу) – ішкі рынокта өткізу үшін елге шет елден тауарлар, технологиялар әкелу. Импорт құрылымы белгілі бір елдің табиғат жағдайларының ерекшеліктерімен‚ оның экономикасының дамуымен және оның халықаралық еңбек бөлінісіндегі рөлімен айқындалады. Экономиканы индустрияландыру‚ технологияларды жаңарту үшін шет елден машиналар мен жабдықтарды әкелудің маңызы зор. Импортқа ерекше кеден тәртіптемесі‚ салық төлемдері‚ лицензиялар‚ т.б. белгіленеді. Бір елдің импорты екінші елдің экспортына тең болады.

Республикамыздың экспорты шикізатқа бағытталған, сондықтан да еліміздің экономикалық жағдайы шикізат пен полуфабрикаттың әлемдік нарықтағы жағдаятына тәуелді. Егер де сыртқа шығарылатын өнімнің бәсеке қабілеттілігі бір жағынан табиғи құрылымымен, ал екінші жағынан экспорттық бағасымен анықталады. Ал осы экспорттық баға Қазақстанда салыстырмалы артықшылықтардың кесірінен өте төмен, ал экономикамыз мұнай мен металлургиялық өнімдердің тау-кен шикізатының әлемдік тауар рыногының тұтқыны болып қалып отыр.

2013 жылғы Қазақстан экспорты. 2013 жылы Қазақстан экспорты 88.7 млрд.долл., құрады. Әлем бойынша 50- ші орынға иеленді және көлемі бойынша Нигерия экспорты (92.9 млрд.долл.), Венесуэл экспорты (92 млрд.долл.), Ирак эскпорты (91.8 млрд.долл.), Чили экспорты (90.2 млрд.долл.), Португалия экспорты (89.2 млрд.долл.), Аргентина экспорты (88.8 млрд.долл.), Украина экспорты (85.3 млрд.долл.) мөлшерінде болды. Әлем деңгейінде Казахстан экспортының үлесі 0.38% құрады.

Қазақстандағы жан басына шаққандағы экспорттау 5394,7 долларды құрап, әлем бойынша 72 -ші орында болды. Қазақстандағы жан басына шаққандағы экспорттау Болгариямен (5158.9 доллар) бір деңгейде болды. 2013 жылы Қазақстан мен көшбасшы елдердің экспорты. Қазақстанның экспорты Қытай экспортынан (2344,5 млрд.долл.) 26,4 есеге, АҚШ экспортынан (2262,2 млрд.долл.) 25,5 есеге, Германия экспортынан (1699,7 млрд.долл.) 19,2 есеге, Ұлыбритания экспортынан (799.3 млрд.долл.) 9 есеге аз болды.

Экспорт пен импорттың ақшаға шаққандағы өсіңкілігі
Көрсеткі штің атауы Тауар айналы мы, млрд. долл. Экспорт, млрд. долл. Импорт, млрд. долл. Сауда теңгерім і 200 5 45,2 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

61,9

80,5

109,1

71,6

89,0

126,2

136,8

131,4

119,5

27,8

38,3

47,8

71,2

43,2

59,2

88,3

92,3

82,5

78,2

17,3

23,7

32,8

37,9

28,4

29,8

37,90

44,5

48,9

41,2

10,5

14,6

15,0

33,3

14,8

29,5

50,40

47,8

33,6

37,0

Экспорт пен импорт өсімінің қарқыны
Көрсеткіш Тауар айналымы өсімінің қарқыны, % Экспорт өсімінің қарқыны, % Импорт өсімінің қарқыны, % Сауда теңгерімі өсімінің қарқыны, % 200 5 138 % 2006 137% 2007 130% 2008 135% 2009 66% 2010 124% 2011 142% 2012 108% 2013 96% 20 14 91 %

139 %

137%

125%

149%

61%

137%

149%

105%

89%

95 %

136 %

137%

138%

116%

75%

105%

127%

117%

110%

84 %

146 %

139%

103%

222%

44%

199%

171%

95%

70%

11 0 %

Импорттың елдер бойынша құрылымы:
Ел Ресей Қытай Германия Италия Украина АҚШ Франция Оңтүстік Корея ТМД басқа елдері Әлемнің басқа елдері Барлығы импорт Импорт көлемі, млрд. долл. 13.7 7.4 2.3 1.0 1.2 2.0 1.1 1.1 3.7 11.0 41.2 Үлесі, % 33.3% 17.9% 5.6% 2.5% 2.9% 4.8% 2.6% 2.6% 9.0% 26.7% 108.0%

Экспорттың елдер бойынша құрылымы:
Ел Италия Қытай Нидерландтар Ресей Франция Швейцария Румыния Австрия ТМД басқа елдері Әлемнің басқа елдері Барлығы экспорт Экспорт көлемі, млрд. долл. 16,1 9,8 8,7 5,2 4,7 4,5 3,2 2,9 4,6 16,1 78,2 100,0% Доля, в% 20,5% 12,5% 11,2% 6,6% 6,0% 5,8% 4,0% 3,6% 5,9% 20,5%

Экспорттың тауарлар бойынша құрылымы:
Тауарлар Тірі мал мен азықтүліктер Отын, майлау материалдары Химия өнеркәсібінің өнімдері Шаруашылық тауарлары Машиналар, көлік жабдықтары Басқасы Барлығы экспорт Экспорт көлемі, млрд. долл. 2,6 60,7 3,0 Үлесі, % 3,0% 78,0% 4,0%

6,5 1,3 4,2 78,2 100,0%

8,0% 2,0% 5,0%

Импорттың тауарлар бойынша құрылымы: Тауарлар Импорт көлемі, млрд.
долл. Тірі мал мен азықтүліктер Отын, майлау материалдары Химия өнеркәсібінің өнімдері Шаруашылық тауарлары Машиналар, көлік жабдықтары Басқасы Барлығы импорт 4,3 2,3 5,8 4,2 18,0 6,6 41,2

Үлесі, % 10% 6% 14% 10% 44% 16% 100,0%

Сыртқы сауда айналымының ішіндегі импорт үлесінің серпінінде соңғы 15 жыл ішінде қысқару үрдісі байқалады. 1998 жылы импорт үлесі 45% құраса, 2012 жылы оның деңгейі 35% дейін төмендеді. Осыған сәйкес сыртқы сауда айналымындағы экспорт үлесі өсті. Осы оң серпін сыртқы әлемдік жағдаяттың (шикізат қорларының әлемдік бағаларының өсуі) әсер ету нәтижесі. Экспорттың жалпы көлемінің 75% минералдық өнімдер құрайды. Сонымен катар, ел Үкіметінің де экономиканың өңдеуші саласындағы экспортқа бағытталған өндірістерді дамытуды қолдау бойынша әрекеттерді жандандыруын атап өтуіміз жөн.

Еліміздің сыртқы саудасының географиялық құрылымы соңғы онжылдықта едәуір өзгеріске түсті. Кейінгі жылдары Қазақстан импортында ТМД елдерінің үлесі артты, экспортта Еуропа елдері жетекші орын алады. Экспорттың географиялық құрылымында салықтық жеңілдіктерге ие оффшорлық зоналардың үлесі артуда. Өйткені Қазақстаннан мұнай мен түсті металдар сатып алатын ірі компаниялардың кейбіреулері осындай аумақтарда тіркелген. Қазақстанның сыртқы саудасының тауарлық құрылымы соңғы жылдары экспорт пен импорттағы жеке тауарлар үлесінің артуына немесе кемуіне байланысты едәуір өзгеріске түсті.

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!!!


Пән: Қаржы


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь