Плаун тәрізділер класы


Презентация қосу



Қазақстан Республикасы Ғылым және Білім Министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атыңдағы мемлекеттік университет

БӨЖ
Тақырыбы:Плаун тәрізділер класы
Орындаған: Жайсаңбаева С.
Сейсенбекова А.
Топ: БЛ-309
Тексерген: Мадыбекова А.С
Плаун тәрізділер
бөлімі (licopodiophyta)
Плаундар класы
(lycopodiopsida)
Қазіргі кезде тіршілік ететін жер бетіндегі
өсімдіктердің ең көне түрі плаун тәрізділер жатады.
Алғашқы плаун тәрізділер девон дәуірінде кездеседі.
Палеозой дәуірінде плаун тәрізділер папоротник
тәрізділер, сына жапрақтылар және кейбір жалаңаш
тұқымдылармен бірігіп, жер бетінде ең к өп тара ған
өсімдіктер түрлерін құраған. Сүректі формалары
карбон дәуірінде құрып кеткен, ал қазіргі уақытта
тек шөптесін формалары ғана сақталып қалған.
Сопрафитінде үш вегетативтік орган- тамыры,
сабағы, жапырағы болады. Плаун тәрізділердің
негізгі ерекшеліктеріне тамырлары мен
сабақтарының дихотомиялы типте тармақталуы тән.
Плаундар класы

Астероксилондар Плаундар
(Asteroxylales) ( Lycopodi
ales)
Дрепанофикустар
(Drepanophycales)
АСТЕРОКСИЛОНДАР
( ASTEROXYLALES)
Девон дәуірінің орта кезеңінде
тіршілік еткен астероксилон
қатарындағы өсімдіктер жер
бетінде мүлдем өсімдіктерге
жатады. Жер асты қалдықтарында
сақталып қалған бөліктері
бойынша бұл өсімдіктер
дихотомиялы түрде бұтақтанған,
аласа келген шөптесін өсімдік
болуы мүмкін.Ұсақ тікенекті
жапырақтары негізгі және жанама
бұтақтарын тегіс жауып тұрған.
Астроксилондар сыртқы пішіне жағынан қазіргі кездегі
плаундарға ұқсас болған. Жапырақ тақтасы толық
жүйкеленбеген, жүйкесі тек түп жақтарында болған.
Жапырақ тақтасы толық жүйкеленбеген, жүйкесі тек түп
жақтарында болған. Мұндай жапырақтарды сабақтың
қысқа өсімдіктері, немесе энациясы ретінде қарастырады.
Жапырақтардың қойнауында қысқа келген тұғырда
бүйрек тәрізді спорангийлер ретсіз орналасқан.
Спорангийлері жоғарғы жақтарында түзілген
саңылаулары арқылы ашылған. Сабақтарының сыртқы
беті устьицалары бар паренхималық клеткалардан
тұратын қабықтан және борпылдақ аэренхимді
клеткалардан тұрған. Орталық бөлігінде экзархты
ксилемаларды флоэмалар қоршап орналасқан.
Астероксилонның жер асты органдары белгісіз.
ДРЕПАНОФИКУСТАР
(DREPANOPHYCALES)
Бұл қатар 2 туыс және 7 түрді қамтиды. Дрепанофикус девон д әуірінде
тіршілік еткен, барлық материктерде кең таралған өсімдіктер қатарына
жатады. Бұлар ұзындығы 50 см, вертикальді немесе төселіп өсетін те ң
дихотомиялық типте бұтақтанған өсімдіктер болған. Астероксилондардан
негізгі ерекшелігі, олардың жапырақ тақтасы толық жүйкеленген.
Спорангийлері жапырақтың қойнауында, болмаса вегетативтік жапырақтардың
араларындағы спорофиллдің бет жақтарында орналасады. Е ң к өне т үрлеріні ң
қатарына австралиялық барагванатия (Baragwanathia) туысы жатады. Жер асты
қазбаларынан табылған сабағының ұзындығы 30 см, жуандығы 6,5 см-ге
дейін баратын біршама ірі өсімдіктердің қатарына жатады. Осы ған
байланысты бұл сүректі өсімдік болуы мүмкін. Дихотомиялық типте
бұтақтанған сабақтарында біршама ұзын жіңішкке келген жапырақтары
орналасқан. Кейбір жапырақтарының жоғарғы жағы айыр тәрізді бөлінген.
Сабақтарындағы вегетативтік жапырактарының араларында онша айқын
көрінбейтін спора түзуші аймақтары болған, бірақ анық стробилдері жо қ.
Спорофиллдердің беткі жақтарында бүйрек тәрізді спорангийлері
орналасқан. Өзінің дамуын жалғастырған плаун тәрізділер топтарының
араларында , дрепанофикустар қатары эволюциялық дамуды ң жанама
Басты ерекшеліктері:
1. Жапырақтарының жүйкеленуін, немесе
жапырақтарының васкуляризациянуын;
2. Спорангийлердің жапырақ қойнауында орналасуын,
олардың қоректік заттармен қамтамасыз етілуін,
спорангийлерді сыртқы ортаның қолайсыз әсерінен
қорғауын ;
3. Өсімдікте жүйесіз орналасқан спорофиллдердің арнайы
спора түзетін сабақтарда орналасуын жатқызамыз. Жер
бетінен жойылған дрепонофикус және оларға тақау
орналасқан өсімдіктер филогенетикалықитұрғыда плаун
тәрізділердің үш тармағының негізін құрайды. Оларға
тең споралы шөптесін плаундар, әр түрлі споралы
селагинеллалар және қазіргі кезде жер бетінде жойыл ған
тең споралы сүректі лепидендрондықтар қатарлары
жатады.
ПЛАУНДАР
(LYCOPODIALES) ҚАТАРЫ
Плаундар қатарына тең споралы плаундардың жер бетінен
мүлдем жойылған түрлерімен қатар, қазіргі кезде тіршілік
ететін шөптесін түрлері кіреді.
Бұл қатарға екі туысты біріктіретін плаундар т ұқымдасына
жатады. Плаундардың басым көпшілігі ылғалды тропиктік
және субтропиктік аймақтарда, аздаған т үрлері қо ңыржай
және суық аймақтарда кездеседі. Қазақстанда плаундарды ң
5 түрі кездеседі, кейбірі өте сирек кездесетін, жойылуды ң
алдында тұрған түрлерге жатады. Мысалы, та ңдамалы
плаун Жоңғар Алатауы мен Алтай тауларының шыршалы
белдеулерінде, субальпілік, сирек жа ғдайларда альпілік
шалғындықтарында, көлеңкелі тастақты жерлерде өседі.
Әр түрлі дихотомиялық тармақталған түрлердің
сабақтары төселіп өсетін және тік өсетін сабақтарға
бөлінеді. Жерге төселіп өсетін сабақтардың бүйір
жақтарынан 2-5 жыл тіршілік ететін жанама тамырлар
пайда болады. Плаун туысының негізгі өкілі түйреуіш
тәрізді плаун қылқан жапырақты ормандарда жиі
кездесетін көп жылдық өсімдік.
Жіңішке үшкір жапырақтары бар, сабағының ұзындығы үш м\ге дейін
жететін, дихотомиялы түрде бұтақтанатын, қосалқы тамырлары бар,
жапырақтары жиі орналасқан жатаған шөптесін өсімдік.
Плаун сабағының анатомиялық құрылысы: бір қабаттан тұратын
устьицалы эпидерма, оның астында қабық, қабықтың ішкі қабаты эндодерма,
одан кейін перицикл, ал ең ортасында паренхималық клеткалар мен с үзгілі
түтіктерінен тұратын флоэмамен қоршалған сақиналы , спиральді немесе
сатылы трахеидтерден тұратын ксилема орналасады. Орталы қ цилиндрі
плектостель. Плаундардың жыныссыз көбею жолдары арнаулы спорангияларда
түзілген бүйрек тәрізді споралар арқылы жүзеге асады.
КӨБЕЮІ
Плаундарға вегетативтік көбею жолы
тән.Өсімдік денесінің кез келген
бөліктерінен жаңа организм түзіледі. Өсімдік
денесінің кез келген бөліктерінен жаңа
организм түзіледі. Бірақ, көбею бүршіктері
немесе түйнектері арқылы вегетативтік түрде
көбею жолдары сирек кездеседі. Тек баранец
плауны ғана жапырақ қойнауларында
орналасқан көбею бүршіктері арқылы
вегатативтік көбейе алады. Плаундар өте
ертеден бері тіршілік етуіне байланысты
спорофиті мен гаметафитінің құрылыстары
өте карапайым.
ИЗОТОПСИДАЛАР
( ISOETOPSIDA) КЛАСЫ

Селагинеллала Протолецидодендрондар Лепидодендр
р катары қатары ондар қатары
ПАЙДАЛАНҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР:
Б.М. Силыбаева , Ж.К БАЙҒАНА, Н.Ш.Карипбаева,
В.В.Полевик “Жоғары сатыдағы өсімдіктер систематикасы”
Шостаковский С.А. Систематика высших растений М., 1979
7.2.2. Буш Н. А. Систематика высших растений 7.2.3
Культиасов И.М., Павлов В.Н. История систематики и методы
филогении покрытосеменных растений. Учебно-
методические пособие. МГУ., 1972 7.2



Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь