Сайтқа презентация қосу

Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері. Гендік инженерия. Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың классификациясы»

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ АГРАРЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТ «ВЕТЕРИНАРИЯЛЫҚ САНИТАРИЯ» КАФЕДРАСЫ

Тақырыбы: «1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері. Гендік инженерия. 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың классификациясы»
Орындаған :Акимжанова Марал Тобы : ВС-303 Тексерген :Омарбеков Е.О.

БӨЖ

2015 жыл

Генетика — бүкіл тірі ағзаларға тән тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін биология ғылымының бір саласы. Бұл атауды 1906 жылы ағылшын биологы У.Бэтсон ұсынды. Вирус генетикасы танудың практикалық мәні зор. Ол тірі вакцина жасайтын штамдар, арнайы антиендер алу. Вирустар мен жалпы клеткалардың тұқым қуалау негізі нуклеин қышқылдары. Вирустардың нуклеин қышқылының індетті ауруларды тудыру қасиеті дәлелденген.

Ген(грек. genos — тұқым, тек) — тұқым қуалаудың қандай да бір элементар белгісін қалыптастыруға жауапты материалдық бірлік. 1909ж Иогансен ашқан осы ұғымды. Вирустардың гені- нуклейн қышқылының ДНҚ немесе РНҚ-ның белгілі бір бөлігіне орналасқан, тұқым қуалауды ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін өлшем бірлігі. Ұсақ вирустарды 3-4 ген Ірі вирустарда 150-ге дейін ген болады. Әрбір генде бір полипептидтің коды жазылғын.

1 ген- 1 РНҚ- бір белок

Вирустардың тұқым қуалау қасиеттерін – генетикалық белгі деп атайды. Генетикалық мәліметтер жинағы –генотип деп аталады. Бірақ вирус геніндегі бұл мәліметтер түгелдей белгі бере бермейді. Генотип пен табиғи ортаның қарым-қатынасына байлансты. Бұл көрініс- фенотип.

Вирустарға өзгергіштік қасиеті де тән. Ол 2 процесспен байланысты:

Вирустар өсетін клеткаға бір мезгілде екі немесе одан да көп вирус кіруі ықтимал.Сондықтан өсіп – өну жолында вирустар бір – бірімен генетикалық қарым – қатынаста болады.Олардың арасында генетикалық хабарлардың алмасуы мүмкін.Вирустардың арасында генетикадан тыс та қатынас болады.Генетикалық қатынастардың әсерінен жаңа вирустар пайда болады, олар өз қасиетін екі аналық вирустан да алады. Бұл жағдайда екі вирус геномы арасласқан болып табылады.

Генетикалық қарым – қатынас бірнеше түрлі болады.

Ген инжинерлік әдістер вирус ауруларына қарсы вакцина шығару үшін де қолданылады. Ол аусыл, сары ауру және тұмауға қарсы қорғауыш антигендік детерминанттар.Мұндай вакциналар бактерияларда немесе ашытқылар организімінде өсіріледі. Ген инженерлік вакциналар алуда бір жаңа жол - жануарлардың ірі вирустарын пайдалану . Олардың геномына басқа вирустардың қорғауыш белоктарының генін енгізеді.Бұл долмен сары ауруға қарсы гепатит В вирус вакцинасы алынған. Ген инжинерлік әдістер вирус ауруларын анықтау үшін де қолданыла бастады.Ген инжинерлігінің тағы бір әдісі ген дактилоскопиясы.Ол криминалистикада ДНҚ- ны тексеру арқылы жеке басқа куәлік жасау.Ген инжинерлік жұмыстар жүргізу үшін керек: 1.Вектор 2.Ферменттер 3.Гендер қажет.

Вектор – қарапайым геном.Ол реципиент клетка геномвһының құрамына кіргізген бөтен геномның репликациясы мен экспрессиясын қамтамыз етеді.Векторлық қызметті плазмидалар, эписомалар,бактериофагтар атқара алады.Көбінесе ішек таяқшасының плазмидалары қолданылады.

Ферменттер- бұл да ген инжинерлігінің басты құралдарының бірі. 1)Рестриктаза – немесе рестрикциялайтын эндо нуклеаза ДНҚ белгілі жерлерден ғана кеседі.ДНҚ – ның фермент танитын жерін - сайт деп атайды.Қазір 500 - ден астам рестриктазалар бар.олар 3 класқа бөлінеді. 2)Лигазалар - ДНҚ бөлшектерін бір – біріне тігетін ферменттер.одан басқа нуклеаза, кері транскриптаза, ДНҚ – полимераза- І,нуклеотидилтрансфераза деген ферменттер болады.Ген инжинерлің жұмыстар атқаруға осы ферменттердің де бәрі қажет.

Вирустар тек тірі торшада тіршілік ететін себепті оларды патологиялық материалдан бөліп алу ұшін лабораториялық жануарларды пайдаланады. Қазіргі кезде вирусологияда лабораториялық жануарларды мынадай мақсатта қолданады: 1) зерттелген материалда вирустың бар жоғын анықтауға; 2) вирусты ол материалдан бөліп алу үшін; 3) вирустың белсенділігін лабораториялық жағдайда сақтау үшін; 4) вирустың титрін анықтау үшін; 5) бейтараптау реакциясын қою үшін тест-объект ретінде; 6) гипериммунды қан сары суын алу үшін.

Лабораториялық жануарларға қойылатын талаптар:

  

Алынған жануар іздестіріл отырған вирусқа сезімтал болуы тиіс. Жануарлардьщ жасы ескерілуі керек. Стандартты сезімталдықгы тек бір тұқымдастардан, бірдей жастағы бірдей салмақты жануарларды қолданғанда ғана көруге болады. Лабораторияға жануарлар инфекциялық аурудан бос шаруашылықтан әкелінуі тиісті. Олар міндетті түрде карантиннен өтуі керек (ақ тышқандар- 4 күн, баскэлары —21 күн).

 

Тәжірибеде жиі қолданылатың егу әдістері:
    

тері астына; тері арасына; бұлшық етке; құрсақ ішіне;

қан тамырларына; танау қуысына;




миға.

Әдістемені тандау-вирустың тропизмдік қасиетіне байланысты. Яғни әрбір вирустың репродукциялануы үшін өзіне қолайлы орны бар.

Вирустың лабораториялық жануарларда өсіп-өнгенін олардың клиникалық белгілерінің пайда болуы, жануардың өлуі және пайда болатын ішкі органдардағы патоморфологиялық өзгерістер арқылы біледі. Ал егер егілген жануарлар инкубациялык, кезенде өлмесе, онда оларды арнайы өлтіріп (8-10 күннен кейін) өлекседен патматериал алып вирусты әр түрлі әдістемелермен іздейді. Эксперимент ретінде егілген жануарлардын өлексесін жарып, ондағы кездесетін патанатомиялық өзгерістерді байқайды. Бұны лабораториялық жануар өле салысымен жүргізеді. Өлекседен патологиялық материал ретінде бауырын, шажырқай бездерін, кейбір жағдайда бас миын алуға болады. Қандай органдарды алу керектігі болжап отырған вирустың тропизмдік қасиетіне байланысты. Әрбір алынатын вирустық материалды екі бөлікке бөліп алады-біреуі вирусологиялық зерттеу үшін, екіншісі-гистологиялык зерттеу үшін алынып арнайы фиксаторлармен бекітіледі. Егер болжаған ауруда вирустың торша ішіндік денешік түзу касиетін анықтау керек болса, онда сол материалдан жұғынды дайындалады.

Tауық эмбрионын вирустарды өсіру үшін тірі жүйе ретінде XX ғасырдың 30-шы жылдарынан бастап, тәжірибеде қолданыла бастады. Лабораториялық жануарлармен салыстырғанда бұларда біраз артықщылықгар бар, атап айтқанда:

 

олардың әк кабығы эмбрионды бактериялық ластанудан сақтайды; қорғаныс факторларының жетілмегендігінен олар көптеген вирустарға сезімтал; оларды құс фабрикалары мен инкубаторлардан оңай алуға болады. арнайы азықтануды қажет емес, яғни экономикалық жағынан тиімді; егілген вирусқа қарсы антидене құрылмайды. Бірақ, бұларды толық стерильді деп айтуға болмайды, себебі кейбір вирустық аурудың қоздырғыштары жұмыртқада кездесуі мүмкін.

  

Эмбриондарды қолдану мақсаттары:

     

Биосынақ ретінде, патматериалдан вирусты бөліп алу үшін Вирусты лаборатория жағдайында ұстау үшін. Вирустың титрін анықтау үшін. Вакцина дайындау ушін. Бейтараптандыру реакциясы үшін тест-объект ретінде Жасанды торша өсіндісін дайындау үшін қолданады.

Зерттелінетін вирустық материалмен егу үшін пайдаланы- латын тауық эмбриондарына мынадай талаптар қойылады:
  

инфекциялық аурулардан таза шаруашылықтан алынуы тйіс. Жұмыртка қабығы пигментсіз және таза (жууға болмайды) Эмбрионның жасы (күні) таңдап отырған егу әдісіне сәйкес болуы керек.

Құрылысы
амнион қабыршақ аллантоис

Ауа қапшығы

эмбрион ақуыз Сарыуыз қапшығы

Зақымдау мерзімі
 Сарыуьіз капшығы- үрықтың қоректік заттар қоры эмбрионның 5-7 күндігінде зақымдайды.  Амнион куысы эмбрионның буферлік ортасы эмбрионның 6-10 күндігінде зақымдайды  Аллантоис куысы- зат алмасу калдықтарының, несеп қышқылының, тұздары, фосфорлардың жиналатын 9-11 күндігінде зақымдайды  Хорионаллантоис қабығын (ХАК) кан тамырларына бай, оттегімен қамтамасыз етеді, 10-12 күндігінде зақымдайды

ТАУЫҚ ЭМБРИОНЫН ЗАҚЫМДАУҒА ДАЙЫНДАУ
 

термостатта 37 градус жылылықта ұстайды. эмбриондарды овоскоптан өткізіп тіршілігін , анықтайды. Эмбрион жиі қозғалыста болса және қан тамырлары толық болса онда оны тірі деп тесептейді. графит қарандашпен ауа кеңістігін, эмбрионның орнын және кан тамырынсыз бөлікті белгілейді эмбрион қабығын йодты спиртпен тазалайды және спирт тампонмен жалындатып алады.





Эмбрионды зақымдаудың алты әдісі бар, олар

Аллантоис куысын Хорионаллантоис қабығын Амнион куысын Сарыуыз қалтасын Эмбрион денесін Хорионаллантоис қабығының қан тамырына егу Эмбрион денесі мен ХАҚ қан тамырларын зақымдау өте сирек қолданылады.

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Тауық эмбрионында вирустың өсіп-өнгендігін мына белгілерден білеміз:
 

Эмбрионның болжап отырған вирусқа сәйкес мерзімде өлуі Эмбрионның әр түрлі анатомиялық құрылыс бөліктерінде пайда болған патанатомиялық өзгерістердің болуы. Кейбір вирустар өсіп -өнгенде эмбрионда ешқандай морфологиялық өзгерістер туғызбайды. Ал бұнда вирустардың эмбрионда бар -жоғын гемагглютинация реакциясының көмегімен (ГАР) анықгайды. Эритроциттердің бір-біріне жабысып агглютинациялануын вирусық суспензия мен эритроциттердің тамшыларын шыны бетінде араластырып көруге боладьі



Вирустарды өсіру үшін қолданылатын тірі жүйенің бірі - торшалар өсіндісі.Торша өсіндісін мына мақсаттарда қолданады:  Патологиялық материалдан вирусты бөліп алу үшін.  Вирусты лабораториялық жағдайда ұстау үшін.  Вакциналар мен диагностикумдар дайындау үшін.  Вирустардың титрін анықтау үшін.  Бейтараптандыру (нейтрализация) реакциясы үшін тест- объект ретінде,  Зерттеліп отырған материалда вирустың бар-жоғын анықтау үшін,  Вирустық аурудың цитопатогенезін анықгау үшін.

Вирусологиялық төжірибеде мынандай торша өсінділері қолданылады:


Пән: Ветеринария



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь