Дәрумендер туралы

Дәрумендер

Орындаған: Тоқтарбеков С.Т. Топ: Бт-407

Өндірісте өндірілген дәрумендер

Дәрумендер туралы жалпы түсінік
Дәрумен (Витамин)– адам мен жануарлардың тіршілігіне, олардың организміндегі зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте қажетті биологиялық белсенді органикалық қосылыстар. Витамин (латынша vіta – тіршілік) туралы ілім.

Дәрумендердің ашылу тарихынан...
1881жылы орыс дәрігері Н.И.Лунин өз эксперименттері негізінде тамақ құрамындағы қандайда бір ерекше заттардың болмауынан ауруға ұшырауын анықтады. 1911жылы поляк ғалымы К.Функ тазартылмаған күрішпен қоректенген көгершіндерді сал(паралич) ауруынан емдеген затты күріш кебегінен алды. Ол бұл затты витамин(лат.vita-тіршілік)деп атады.

Дәрумендер
Суда еритіндер Майда еритіндер

Н

С

В В2

В

Q

В

А К

F D Е

Ағзадағы дәрумендер концентрациясының бұзылуы
ГИПОВИТАМИНОЗ АВИТАМИНОЗ ағзадағы витаминдердің қандай да бір жетіспеушілігі витаминнің күрт жетіспеушілігінен болатын ауру. ГИПЕРВИТАМИНОЗ (Мысалы:бери-бери, ағзадағы витаминдер пеллагра, мөлшерінің артуы құрқұлақ(цинга) және т.б.)

Дәрумендерге сипаттама
Дәрумен атауы А дәрумені (Ретинол) Тәуліктік мөлшері 1-1,5мг Маңызы Эпителий ұлпаларының дамуын,қалыпт ы өсуін реттейді; Ферменттер жұмысын күшейтеді; Көру пигменті – родопсиннің түзілуін қамтамасыз етеді; Гиповитаминоз -Тері құрғап жарылады; -Қасаң қабығы бұзылады; -Ақшам соқыр ауруына шалдығады. -Баста қайызғақ пайда болады; -Тамақтың сілемейлі қабықшасы жиі-жиі қабынады;

А дәрумені - ретинол
Образец текста
– Второй уровень
Эпителий ұлпаларының дамуын,қалыпты өсуін реттейді; Третий уровень Ферменттер жұмысын күшейтеді; – Четвертый уровень Көру пигменті –родопсиннің түзілуін » Пятый уровень қамтамасыз етеді; Өсу витамині деп атайды; Жануартекті өнімдердебауыр,сарымай,балық майында көп. Өсімдіктекті өнімдерде-құрамында каротин бар сәбіз,қызан, асқабақ, тәтті қызыл бұрыш,өрікте көп. Тәуліктік мөлшері 1-1,5мг.

Қызғылт пигмент – каротин

түр), қызғылт және сарғыш табиғи пигменттер тобы. Жарық сәулесін сіңіру арқылы фотосинтез процесіне қатысады; сперматозоидтың қалыптасуына; Эндоплазмалық тордың жарғақшасында сіңіріліп , секреттік, тасымалдаушы нәруыздардың қалыптасуына әсер етеді; Митоз үрдісінде жасушаның бөлінуін реттейді. Адам ағзасына тағаммен түскен каратиноидтардан А дәрумені түзіледі.

КАРОТИНОИДТАР ( лат. carota -сәбіз және грек. eidos -

А дәруменінің авитаминозы

А дәрумені жетіспесе көз қызметін нашарлатып, ксерофтальмия ауруын туғызады, теріде, көздің қарасында артық мөшерде кератин деп аталатын ақуыздың түрі жинақталады. А дәруменінен ретиналь деп аталатын зат түзіледі, ал ретиналь родопсиннің – көру пигментінің активті тобы болып табылады. Сондықтан А дәрумені жетіспесе адамның көзі нашарлайды. Сонымен бірге витамин А артық мөлшері бауырда жинақталады, қажетті мөлшерден 20-30 есе артық болса, онда адамды уландырады. Арктиканың суық суларын жайлайтын балықтардың, ақ аюдың бауырында витамин А өте көп мөлшерде кездеседі. Ақ аюдың бауырын жеген адам уланып, өліп кетуі мүмкін.

Сізге А витамині жетіспеушілігін білдіретін белгілер:
Күндізгі жарық көзіңізге әдеттен тыс көп әсер етсе; Сізге қарсы келе жатқан көлік жарығы көзіңізге қатты әсер етсе; Ымыртта немесе түнде көруіңіз нашарласа, яғни ақшам сокырлықты байқасаңыз; Шынтағыңыз, тізеңіз, бөксеңіз қызарып кетсе; Тамағыңыздың сілемейлі қабықшасы жиі-жиі қабынса; Басыңызда қайызғақ пайда болса.

D дәрумені (кальциферол)
-

-

Сүйектердің қалыпты дұрыс дамуын қамтамасыз етеді; Бұлшықет тонусын күшейтеді; Ферменттер жұмысына әсер етеді; Ағзадағы кальций алмасуын жүзеге асырады; Күннің ультракүлгін сәулелері арқылы ағзада түзіледі; Тәуліктік қажеттілігі 1 мг; Балық майында, бауырда, жұмыртқа сарыуызында т.б. кездеседі.

Образец текста
– Второй уровень
Третий уровень

– Четвертый уровен » Пятый уровень

Мешел (рахит) ауруы
-

Фосфор–кальцийлік алмасу бұзылады;

Образец текста -

Бойдың өсуі – Второй уровень баяулайды; Третий уровень - Сүйектің беріктігі – Четвертый уровень төмендейді; » Пятый уровень - Аяқ сүйектері қисаяды; - Бас, қарын үлкен болады.

Второй уровень К дәрумені-Филлохинонуровень Третий
Образец текста

- 1935 жылы дат биохимигі

Хенрик Дам анықтады, 1943жылы осы еңбегі үшін Нобель сыйлығына ие болды; - Салат жапырағында, бауырда көп кездеседі; - Қан ұюына , ішекте органикалық заттардың сіңірілуіне қатысады; -К витамині жетіспеушілігі өте сирек кездеседі, себебі ішек қабырғасында жеткілікті мөлшерде түзіледі.

Четвертый уровень Пятый уровень

Образец текста
– Второй уровень
Третий уровень
– Четвертый уровень » Пятый уровень

К авитаминозы

Е дәрумені - Токоферол
-Үш

түрі белгілі: α, β, γ – токоферолдар. Өсімдік және жануар майларында, бидайда, сәбіз бен жұмыртқада, сүтте кездеседі. Е дәруменінің биологиялық рөлі нақтылы биохимиялық процестерге қатысуы әліге дейін белгісіз. Авитаминоз: Бұл дәрумен өсімдіктер майларында көп мөлшерде болады. Токоферол адам ағзасына жетіспегенде оның бауыры нашарлап, мембраналар қызметі бұзыла бастайды.

F дәрумені
F дәрумені кешенді дәрумен, алмаспайтын қанықпаған май қышқылдарынан: линол, линолен және арахидоннан тұрады. Линол мен линолен өсімдік және жануар майларында, ал арахион тек жануар майында ғана кездеседі. Кездеседі: Зәйтүн майы, кептірілген жемістер. Гиповитаминоз: Гиперхолестеринемия және тамыр склерозы туындайды. Авитаминоз: тері ауруы.

Витамин

(Тиамин)

- Көмірсулар алмасуына қатысады; - Жүрек, бұлшықет,жүйке жүйесі мүшелерінің қызметін реттейді; - Тазартылмаған астық тұқымынының дәндерінде, бұршақ тұқымдастарында, жұмыртқа сарыуызында кездеседі;

Образец текста

– Второй уровень - В1 витамині жетіспеуінен “Бери- бери” Третий уровень (полиневрит) ауруы пайда – Четвертый уровень болды.
» Пятый уровень

Кептердегі В1 авитаминозы

Витамин

(Рибофлавин)
Образец текста
– Второй уровень
Третий уровень

- ХІХ ғасырдың 30 жылдары алғаш анықталды; - Етте, сүтте, бауырда, жұмыртқада, астық дәндерінде, сары түсті көкөністерде кездеседі; - Рибитол спиртінен және изоллоксазиннен тұрады; - Жетіспеушілігінен көздің мөлдір қабықшасы қабынады, ауыз қуысының сілемейлі қабықшасы қабынады. Авитаминоз: Анемия пайда болады

– Четвертый урове » Пятый уровен

В5 дәрумені (никотин қышқылы ниацин немесе РР)
- Тотығу реакцияларындағы катализатор-ферментердің құрамына енеді; - Май қышқылдарының синтезіне қатысады; - Аминқышқылдары айналымына қатысады; - Қарбызда, алмада, сыра ашытқы кебектерінде, бауырда, етте көп кездеседі; - Тәуліктік мөлшері 20мг.

Образец текста

орой уровень етий уровень твертый уровень тый уровень

РР дәруменінің авитаминозы
Образец текста
Третий уровень

Пеллагра ауруы немесе “үш Д ауруы” деп атайды.

– Второй уровень
Дерматит Диарея Деменция

– Четвертый уров » Пятый урове

Теріде дақтар мен көпіршіктер пайда болуы

ец текста

Асқорыту мүшелерінің қызметі бұзылып, іштің қатты өтуі

Психиканың нашарлауы,Ақ ыл-естің бұзылуы

ой уровень ий уровень ертый уровень ый уровень

Витамин (Пиридоксин)
- Ақуыз алмасуына қатысады; - Қантамырлар қабырғасында Образец текста – Второй уровень холестериннің жинақталуына кедергі Третий уровень жасайды; – Четвертый уровень » Пятый уровень - Арпа,бауыр,бидай ұнтақтарында,сыра ащытқыларында кездеседі.
Жетіспеушілігінен: - бауырдың семіруі; - көкбауырдың бұзылуы; - Қалқанша безі қызметінің нашарлауы байқалады. - атеросклероздың дамуы; - Тері ауруы (эритема, эдема) дамуы
Тышқандардағы авитаминозы

Витамин
- Азотты қосылыстар синтез реакцияларына кофермент ретінде қатысады; - Қан жасушалары-эритроциттер, тромбоциттердің түзілуін жүзеге асырады; - Жануартекті тағам құрамында- бауырда, Образец текста бүйректе, жұмыртқада, сүтте кездеседі. Второй уровень

– Четвертый уровень - Жетіспеушілігінен

Третий уровень

қаназдық (анемия) ауруы пайда болады.

» Пятый уровень

Доңыздағы қаназдық ауруы

В тобындағы дәрумендер
В тобы дәрумендердің 15 –ке жуық түрлері бар; Зат алмасуда маңызды қызмет аткаратын ацетилхолин құрамына кіреді. Образец текста Астық, бұршақ тұқымдастарда, – Второй уровень қызылшада, бауырда, жұмыртқа сарыуызында, ашытқыда Третий уровень – Четвертый уровень кездеседі.
» Пятый уровень Соя

В тобындағы витаминдер жетіспеушілігін Образец текста білдіретін белгілер: Второй уровень

Третий уровень

- Тіліңіз қызарып кетсе; - Жүйкеңіздің жұқаруы жиі-жиі байқалса; - Ұйқыңыз қашып, берекетіңіз кетсе; - Ұзаққа созылған бас айналу жиі-жиі қайталанса; - Көз алдыңыз қарауытып, әлдебір”дақтар” ұшып жүрсе; - Тынысыңыз тарылып, деміңіз жиі-жиі жетпей қалса.

– Четвертый уровень » Пятый уровень

С дәрумені (аскорбин қышқылы)
- Тотығу-тотықсыздану

реакция айналымына

қатысады; Образец текста - Көптеген ферменттер құрамына кіреді; – Второй уровень - Ақуыз синтезіне қатысады; - Антиденелердің қалыптасуын жүзеге Третий уровень асырады; – Четвертый уровень - Дентин, шеміршектің қалыптасуына » Пятый уровень С дәрумені қатысады, ішекке темір элементінің сіңірілу процесін күшейтеді; - Бүйрек үсті бездерінде норадреналиннің түзілуін жүзеге асырады; - Итмұрын, қара жидек, бүлдірген,апельсин, лимон, пияз, сарымсақ, қырыққабат, алма т.б. Құрамында кездеседі; - жағымды дәмі бар; - Тәулігіне 50-100 мг қажет.

Құрқұлақ (цинга) ауруының белгілері
Образец текста
– Второй уровень
Третий уровень
1.

2.

3. – Четвертый уровень4. » Пятый уровень 5. 6. 7.

Тез шаршау; Қызылиек қанталайды, қан кетеді; Бұлшықеттер ауырады; Қылтамырлар үзіледі; Буын ауырады; Тістер босап түседі; Ағзаның ауруларға қарсы тұруы төмендейді.

Сізге С дәрумені жетіспеушілігін білдіретін белгілер:

Қызылиегіңіз жиі-жиі ісіп, қанталаса; Жай ғана соққыдан денеңіз тез көгеріп, қызарса; Бұлшықеттеріңіз себепсіз ауырса; Тістеріңіз босай бастаса.

А дәрумені
Тәуліктік мөлшері

1-1,5 мг
Өсу витамині

Родопсиннің түзілуі Ферменттер Жұмысын күшейтеді Эпителий ұлпаларының өсуін реттейді

В тобы дәрумендері
Тәуліктік мөлшері

0,2-14 мг
Ақуыз алмасуына қатысады

Қан жасушаларының түзілуін жүзеге асырады

Ес, зейін,жүйке жүйесі қызметіне әсер етеді Жүрек,бұлшықет, эпителий ұлпасының қызметін жақсартады

С дәрумені
Тәуліктік мөлшері

50 -100 мг
Ферменттердің құрам бөлігі Ақуыз синтезіне қатысады Иммунитетті күшейтеді Антиденелердің Қалыптасуын жүзеге асырады

D дәрумені
Тәуліктік мөлшері

1 мг
Кальций алмасуына қатысады

Өсу витамині

Фосфор алмасуына қатысады

Сүйектің қалыпты дамуына әсер етеді

Пайдаланылған әдебиеттер:
 «Витамины», Морозкина Т.С., 2002 жыл  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 IV том  //kk.wikipedia.org/wiki/Дәрумен


Пән: Медицина


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь