Бө рт ег ү л (Syrin ga)

Орындағ ан:Ағ али Н Топ:АГ – 213 Тексерген:Джаманова Г.Е.

Бө рт ег ү л (Syrin ga)

Жоспар: Кіріспе 1.1 Жалпы Бө ртегү л гү ліне сипаттама Негізгі бө лім 2.1 Бө ртегү л гү лінің биологиялық ерекшеліктері 2.2 Гү лді кү тіп – баптау жұ мыстары 2.3 Гү лді кө бейту 2.4 Халық шаруашылығ ындағ ы маң ызы Қ орытынды Пайдаланылғ ан ә дебиеттер

г ү л (S y r inga –  С и р е нь зә йтү )– нд е р Тұ қ ым дасын кө пжы а ж а та лдық , тын, бұ т а қ ты ө с імдік.

Бө рте

1.1 Жалпы Бөртегүл гүліне сипаттама

Қазақ халқы бөртегүл туралы да біраз нәрсені баян етеді. «Бөртегүлдей гүл қайда, иісі жұпар аңқыған, даладағы бақытты иісіменен шақырған» деген өлең жолдары бар. Расында, бөртегүл гүл жарған кезінде бүкіл даланы жұпар иісімен жаулап алады. Оның жұпар лепті хош иісі, сұлу тілі өзін жарнамалап «мен мұндамын» дейді. Гүл сөйлемейді, иісі арқылы басқалармен тілдеседі. Гүлдің тілі – иісі. Бөртегүл гүл ашқан кезінде-ақ атырапта жұпар иісін аңқытады. Хош иісі мұрынды жарып, жанға жағымды сезіледі. Гүлінің иісін иіскеп отырған адамның сезімі сергиді, қуаты бекиді, қиялы қияға самғайды, әсем де әдемі гүлі көз ләззатын қандырады. Қазақ халқы бөртегүлдің осындай қасиетіне қарап, оны «жұпар гүл», «иісті гүл», «тілді гүл», «сырлы гүл» деп әр алуан аттармен атайды.

2.1 Бөртегүл гүлінің биологиялық ерекшеліктері

Бөртегүл бұтасы өте танымал бақша өсімдігі, оны білмейтін адам кемде-кем. Мамыр айында гүлдейтіндіктен халық «мамыргүл» деп те атайды. Биіктігі 3-3,5 метр аралығында. Табиғатта 30-дан астам түрі бар, гүлдері қызғылт, сиякөк және көгілдір түсті болады. Қазіргі кезде гүлінің пішіні мен көлемі, түсі мен гүлдеу мерзіміне қарай ондаған түрі, жүздеген сұрпы бар. Көгалдандыруда бөртегүлді жеке дара, топтап және қоршау жасауға қолданады. Бөртегүл тек әдемі, хош иісті өсімдік қана емес, сонымен қатар оның бүршігінде, гүлінде және діңінің қабығында дәрілік қасиеттер бар.

2.2 Гүлді күтіп – баптау жұмыстары

лі еңке ді. өл алак гүлдей і, үйед , ұзақ с үнді ы өсіп қураған есіп к к ң шық жақс А н со ткізбей дің е а рде д деп болғ қыт ө тегүл же Гүл рын уа ебі, бөр ылы гүл а б ғырл ерек. Се келесі ж соң о ен гүлш тау к лары еп бітк аларын тас ен бұта Гүлд . ұт . сіз б ау керек ег гүлд рмайды атар әл аст е а қ т рде д а ж е п ен ғым есіп алы , әкті ж арынд ба л үлса бінен к майды г м ай рмей ү ға сы да т рақ тал ыр, мау п жібе еді. м р Топы реді. Ма құрғаты і мол бе д е н өсе б пырағы рса, гүл ы то п от ры суға

2.3 Гүлді көбейту

Бөртегүл жыл сайын тамырынан бірнеше жас өскін шығарады. Осы өскінді түбінен бөліп алып, оған жақсы сұрыпты қалемшені жалғау арқылы көбейтуге болады. Жаз айларында көлеңке жерде, күзде ашық алаңда қалемшелеп көбейткен жөн.

2.4 Халық Шаруашылығындағы маңызы

Қазақтың байырғы емшілері бөртегүлді дәрі ретінде әр алуан ауруларға ем етіп қолданған. Оның қабығынан жасалған дәрілер арқылы қызуы өрлеген адамдардың қызуын түсірген, суыққа тоңып, тұмау тигізген адамдарды терлету арқылы жазған, қуығы тұтылып, жіңішке ауруына тап болған адамдардың несебін айдап, қуық тұтылу жолын ашқан. Осыған қарап «дәрігүл», «зәр айдауыш гүл» деп те атаған.

Қорытынды Сонымен қорыта келгенде бөртегүл тілдік қолданысымызда сирень атауымен белгілі гүл. Гүлдерінің түсі сия көктен бастап, алқызыл, сары, қызыл болып келеді. Өзіне тән жұпар исі бар бөртегүл мамыр айының басынан бастап гүлдейді де, күн қызғанша тұрады, қазіргі таңда оның жүзге жуық түрлері белгілі.Халық шаруашылығындағы маңызы өте зор болып келеді.

Пайдаланылған әдебиеттер: 1. «Гүлстан» республикалық ғылыми-танымдық көпшілік журналы. №4, 2010 ж. 2. Иващенко А. А. Қазақстан өсімдіктер әлемі. Алматыкітап баспасы, 2012. 3. «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә.Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998.


Пән: Биология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь