Жануарлардың акклиматизациялау ерекшеліктері. Тұяқты жануарлардың адам өміріндегі рөлі. Қоректік тізбектегі рөлі


Презентация қосу



Жануарлардың
акклиматизациялау
ерекшеліктері. Тұяқты
жануарлардың адам өміріндегі
рөлі. Қоректік тізбектегі рөлі.
Жануарлардың негізгі температуралық
бейімделуі
Өсімдіктермен салыстырғанда жануарларда дене температурасын үнемі немесе уа қытша бір қалыпты
ұстап тұрудың әртүрлі мүмкіншіліктері бар. Жануардың денесі неғұрлым үлкен, бұлшық еттері жа қсы
дамыған болса, соғұрлым жылуды көп жұмсайды. Жануарларда негізгі температуралы қ бейімделуді ң
жолдары мынадай:

химиялық реттеу - ортаның температурасы төмендеген жағдайда жауап ретінде жылу б өлуді ұл ғайту;
физикалық реттеу - жылу беру дәрежесінің өзгеруі, жылуды ұстап қалу немесе арты ғын ысырап ету.
Температураны физикалық реттеу жануардың ерекше анатомиялық немесе морфологиялы қ
ерекшеліктеріне: денедегі жүнді немесе қауырсынды қабаты, қан айналу ж үйесінің орналасу
ерекшеліктері, майлы қорлардың болуы және т.б. байланысты.
организмдер мінез-құлқы. Кеңістікте бір жерден екінші жерге орын ауыстыру ар қылы жануарлар өте
суық жерлерден кете алады. Көптеген жануарлар үшін осы мінез-құл қы жылу балансын са қтауда
ерекше роль атқарады. Дене температурасы бірдей жағдайдың өзінде пойкилотермді жануарлар
гомойотермділерге қарағанда зат алмасу процесінің баяу жүретіндігімен ерекшеленеді. Мысалы, ш өлде
тіршілік ететін игуана +37°С температурада өзінің дене мөлшеріне шамалас кемірушіге қара ғанда
оттегіні 7 рет аз пайдаланады.
Акклиматизациялау
Көндіктіру (Акклиматизация) - табиғи қауымдастықты адамға пайдалы
түрлермен байыту мақсатымен жануарларды немесе өсімдіктерді жа ңа
аудандарға көшіру процесі немесе организмнің тіршілік етудің жа ңа
немесе өзгерген жағдайларына бейімделуі (бұл кезде олар барлы қ
сатыларын өтеді, тіршілікке тұрақты ұрпақ береді). Өсімдіктерді
көндіктіру кезінде абиоталық (температура және ауа ылғалдылығы,
жауын-шашын мөлшері, топырақ типі және т.б.), жануарларда биоталы қ
(жауларының болуы, мекен ету орны мен азыққа бәсекелестер)
факторлардың маңызы зор. Біздің елімізде қымбат терілі а ңдардан
ондатра (Солтүстік Америкадан), сазкомшат (Оңтүстік Америкадан),
америкалық су күзені және т.б. көндіктірілген. Өсімдіктерден америка
үйеңкісі, Канада шыршасы; Еуропада — талшын ж әне а қ акация
көндіктірілген. Алайда, жаңа түрді орналастыру, әдетте, экологиялы қ
тепе-теңдікті бұзады, қалыптасқан қоректік тізбекті өзгертеді, жергілікті
түрлерді ығыстырып шығарады. Сондықтан көндіктіру мақсатымен
түрлерді жаңа мекен ету орнына орнықтыру сак болуды, көндіктірілген
түрлердің ғана емес, олар үшін жаңа табиғи ортаның да мүмкін
болатын салдарын есептеуді қажет етеді.
Кезінде американдық ғалым Д.Аллен (1877 ж.),
көптеген солтүстік жарты шарда тіршілік ететін
сүтқоректілер мен құстардың денесінің кейбір
бөліктерінің (құйрығы, тұмсығы,құлағы) неғұрлым
оңтүстікке (экваторға) жақын тіршілік етсе,соғұрлым
ұзын болатынын байқаған (9 сурет). Көптеген
сүтқоректілер үшін дене температурасын бірқалыпты
ұстауда қан тамырлары көп орналасқан құлақтарының
манызы зор. Африка пілінің үлкен, шөл түлкісінің
кішкене құлақтары және американ қояндарының
құлақтары аса маңызды жылу реттейтін арнайы
мүшелерге айналған.
Организмдер үшін судың экологиялық фактор ретінде
маңызы зор. Онсыз тіршілік үшін қажетті биохимиялық
процестер жүрмейді.
Организмде су алдымен ұлпа жасушалары үшін қажет.
Өйткені, жасуша протоплазмасындағы(жасушаның тірі
Ылғалды режимге байланысты жануарларды
үш экологиялық топқа бөледі:
гигрофилдер - ылғал сүйетін ортаның
ылғалдылығын қажет ететін жануарлар
(масалар, моллюскалар, амфибиялар);
мезофилдер - орташа ылғалдылықта тіршілік
ететің жануарлардың үлкен тобы;
ксерофилдер - жоғары ылғалдылыққа
төзбейтін құрғақ сүйгіш жануарлар (түйе, шел
кемірушілері, бауырымен жорғалаушылар).
Қоректік тізбек — қоректену типімен
біріктірілген организмдер жиынтығы.
Топтары

Өндіргіштер - өздігінен қоректенушілер (делдалдар жо қ, мұндай организмдер энергияны
тікелей күннен немесе бейорганикалық заттарды тотықтырып алады - фотоавтотрофтар
және хемоавтотрофтар).
Фитофагтар - делдал біреу - өсімдіктер.
Бірінші реттік зоофагтар - делдалдар екеу - өсімдіктер ж әне фитофагтар.
Екінші реттік зоофагтар - делдалдар үшеу - өсімдіктер, фитофагтар, бірінше реттік
зоофагтар және т.б.
Бір қоректік деңгейдегі организмның тұтынған энергиясының 10%-ы өтуі м үмкін.
Қалған энергия организмнің тіршілік етуіне жұмсалады.
Ыдыраушылар мен қалдық қоректілер - әр түрлі қоректік деңгей көрсетуі м үмкін. Қурап
қалған өсімдіктерді пайдаланғанда олар екінші, фитофагтар өлігінде - үшінші, бірінші
реттік өлексесінде - төртінші, т.б. қоркетік деңгей көрсетеді.
Бір қоректік деңгеймен байланысты емес жануарлар (эврифагтар) бар. Эврифагтар
қатарына адам да жатады, себебі, ол өсімдіктерді де және әр т үрлі қоректік деңгейдегі
жануарларды да тағамға пайдаланады.
Қоректік деңгейлер

Бірнші қоректік деңгей - жасыл өсімдіктер (өндіргіштер) .
Екінші қоректік деңгей - өсімдік қоректі жануарлар (бірінші реттік
тұтынушылар).
Үшінші қоректік деңгей - өсімдік қоректі жануарлармен қоректенетін
жыртқыштар (екінші реттік тұтынушылар).
Төртінші қоректік деңгей - екінші реттік жыртқыштар (үшінші реттік
тұтынушылар).
Шірік қоректі организмдер (ыдыратушылар) екінші деңгейден бастап
барлық деңгейде кездеседі.
Экологиялық пирамида



Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь