Сайтқа презентация қосу

Екі жақты жазу мен бухгалтерлік шоттар

Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

СӨЖ
Орындаған: Рыскалиева А. Топ: УА-405 Тақырыбы: Екі жақты жазу мен бухгалтерлік шоттар

 Бухгалтерлік есеп шоты – шаруашылық қаржылары мен олардың қайнар көздерімен болатын шаруашылық операцияларын ақшалай бағада бейнелеу, ағымдағы бақылау және топтаудың тәсілі.  Шот – бухгалтерлік есептегі ақпаратты жинақтаушы. Шоттар негізінде есеп берушіліктің ең негізгі формасы – бухгалтерлік баланс құрылады.

н бейнеленуі рде көрнекті тү Шоттың м ен і» сызбасы де л йым Т – шот мо « Бұл қарапа ды. : сетуге бола көр ттен тұрады емен дель үш эл мо ; атауы ; ағы – дебет сол ж ит. ағы – кред ет оң ж ылық қызм аш ды одель шару қолданыла М ін н талдау үш лады. факторлары көріністе бо дай және мына

Шоттың атауы Дебет Кредит

Активті шоттарда мүліктің барлық түрі, олардың бар болуы мен
құрамы және қозғалысы есепке алынады. Активті шоттың алғашқы қалдығы тек дебеті жағында ғана болады. Қалдықты бухгалтерлік есепте «сальдо» деп те атайды. Сс=Са+∑ дебеттік айналым - ∑ кредиттік айналым. Активті шоттардағы жазбалардың сызбасы төмендегідей:
Дебет Есептік кезең басындағы қалдық (Са) Шаруашылық операциялардың әсерінен сомалардың өсуі Дебет бойынша айналым жиыны Есептік кезең соңындағы қалдық (Сс) Шаруашылық операциялардың әсерінен сомалардың кемуі Кредит бойынша айналым жиыны Шот атауы Кредит

Пассивті шоттарда шаруашылық қаржыларының қалыптасу қайнар көздері мен міндеттемелер есептеледі. Мұнда алғашқы қалдық кредит жағында көрсетіледі. Сс=Са+∑ кредиттік айналым - ∑ дебеттік айналым. Пассивті шоттардағы жазбалардың сызбасы төмендегідей:
Дебет Шот атауы Кредит

Есептік кезең басындағы қалдық (Са) Шаруашылық операциялардың әсерінен сомалардың кемуі Дебет бойынша айналым сомасы Шаруашылық операциялардың әсерінен сомалардың өсуі Кредит бойынша айналым сомасы Есептік кезең соңындағы қалдық (Сс)

1494 жылы екіжақтылық жазу жүйесін ойлап тапқан ғалым -математик, францискандық монах Лөонардо да Винчидің досы Лука Пачоли еді. Лука Пачоли өзінің он бірінші трактатында «счеттар және жазулар жөніндегі» тоғызыншы бөлімінде «Арифметикалық сомалар, геометрия, пропорция және салыстырмалық» жөніндегі үғымдарға түсінік берген.

Екі жақты жазу жүйесі қосарлық принципке негізделген. Өйткені, барлық экономикалық құбылыстар екі аспектіден құралады: көбею мен азаю, пайда болу мен жоғалу, бұлар бірін-бірі толықтырып тұрады. Екі жақты жазу жүйесінде іс жүзіндегі шаруашылық операциялар екі тіркеледі: бір шоттың дебеті, екінші шоттың кредиті бойынша; дебеттің жалпы сомасы кредиттің жалпы сомасын теңестіреді. Сондықтан да баланстың активінің жиыны пассив жиынына тең. Шаруашылық операцияға қатысатын шоттар корреспонденттелетін шоттар деп аталады. Шаруашылық операцияны шоттарға жазу бухгалтерлік жазба (проводка) деп аталады. Екі бухгалтерлік жазбада екі шоттың балансы болса қарапайым жазба, ал, бірнеше шот қатысатын болса, күрделі жазба деп аталады.

   

ағы арынд иялар отт есеп ш ық операц рлік хгалте шаруашыл Бу ін оттар птелет йланысты ш шы) және е се лау е ба өлемін алық (жалпы лы) болып к ама ик синтет калық (талд ти еп анали ттар д ры мен шо ді. та бөліне икалық кті топ тет

е н Син ың бірт ері жекелеге лард лған қаржы қайнар көзд инақта ң ,ж оларды ерге бөлінбей тін, есеп тт а еле элемен е есепт қ бейнеде ған рд те рсеткіш және құнды кө . атайды лама ды п жалпы шоттар тар де ін ет от есептел ал ы ш тардың да м

от Тал лық ш еп, даралап, а нтетик бөлшект си н е алаты нын мазмұ түрде есепк . Олар тальді де атайды ар көздердің ттарды ң, қайн шо лейді. ы не рд ржыла түрлерін бей қа н келеге же

Шаруашылық қаржылары мен олардың қайнар көздерін нақты ерекшеліктерін бейнелеуден тәуелді түрде бухгалтерлік шоттар келесі түрлерге бөлінеді:

Негізгі шоттар деп шаруашылық қаржылары мен олардың қайнар көздері есептелетін шоттарды атайды. Оларды 6 топқа бөлуге болады:

Қаржылық салымдар

Капитал шоттары

Инвентарлық шоттар – негізгі құралдар, тауарлы-материалдық қорлар және басқа да бағалықтарды есептеуге арналған. Бұл бағалықтардың бар болуы түгендеу өткізу жолымен тексеріледі. Бұл топқа материалдық емес активтер, дайын өнім шоттары кіреді.

Қаржылық салымдар шоттары – басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталы мен бағалы қағаздарына салынған ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді қаржылық инвестициялардың бар болуы мен қозғалысы туралы ақпаратты жинақтау үшін қолданылады.

Ақшалай шоттар – ақшалай қаржылардың қозғалысын есепке алу үшін арналған. Құрылымы мен бағыты бойынша олар инвентарлық шоттарға ұқсас, оларға жолдағы ақша аударымдарының шоттары, кассадағы және есеп айырысу, валюталық және банктегі басқа да арнаулы шоттардағы ақшалар шоттары кіреді.

Ссудалық шоттар – еліміздегі және шетелдегі банктер мен банктік емес ұйымдардан алынған қысқа мерзімді (бір жылға дейінгі уақытқа) және ұзақ мерзімді (бір жылдан жоғары уақытқа) ұлттық және шетел валютасындағы несиелер мен басқа да қаржылар туралы ақпаратты жинақтауға арналған.

Есептік шоттар – есеп айырысуға арналған шоттар, олар активті және пассивті болуы мүмкін. Есептік активті шоттар: сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қарызы, еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық қарызы, берілген аванстар, басқа да дебиторлық қарыз. Есептік пассивтік шоттар: дивиденттер бойынша есеп айырысу, еншілес (тәуелді) серіктестіктерге кредиторлық қарыз, алынған аванстар, жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысулар, басқа да кредиторлық қарыздар мен есептеулер.

Капитал шоттары кәсіпорынның жеке меншік капиталының есебіне арналған. Оған жарғылық капитал, төленбеген капитал, алынған капитал, қосымша төленген капитал, резервтік капитал, таратылмаған табыс (жабылмаған зиян) шоттары кіреді.

Транзиттік шоттар есептік кезең соңында қажетсіздендірілетін немесе алдыңғы кезеңде көрсетілген шоттарына жатқызылатын есептік кезең ағымдағы және соңындағы кәсіпорын қаржыларының қалдықтары туралы ақпараттар бейнеленетін шоттар. Қаржылық және басқарушылық бухгалтерияларын байланыстыратын транзиттік шоттарға негізгі аяқталмаған өндіріс, өз өндірісінің жартылай фабрикаттары, көмекші аяқталмаған өндіріс шоттары келеді.

Бірэлементті транзиттік шоттарға өнім (жұмыс, қызмет) өндірісіне кеткен шығындарды экономикалық мазмұны бойынша топтағандағы шығындар шоттары келеді.

Баланстан тыс шоттарда заңдылықтарға сәйкес кәсіпорын балансында есептелмейтін объектілерді есепке алуға болады. Олар: осы кәсіпорынға тиесілі емес, бірақ оның иелігіндегі бағалықтар. («Жалға алынған негізгі құралдар», «Өндеуге жіберілген шикізаттар мен материалдар», «Жауапты сақтауға алынған тауарлы-материалдық бағалықтар» шоттары). Баланстық шотты есептелгенімен, қосымша бақылауды қажет ететін есеп объектілері. Олар: «Қатаң есеп бланкілері», «Төлем қабілетсіз дебиторлар қарызы зиянға қажетсіздендірілген».

Назарларыңызға рахмет!


Пән: Бухгалтерлік іс



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь