Сайтқа презентация қосу

Cаң ырауқұ лақ тар

Қ Р Білім жә не ғ ылым министрлігі

:

Тақ ырып:Cаң ырауқұ лақ тар Орындағ ан:Базар.Х Тексерген:Мирашева.Г.О Тобы:БТ-407

Click to edit Master text styles  Second level  Third level  Fourth level  Fifth level

МАЗМҰ НЫ 1.Cаң ырауқұ лақ тар 2.Табиғ ат жә не адам ө міріндегі маң ызы 3.Жеуге жарамды жә не улы саң ырауқұ лақ тар 4.Саң ырауқұ лақ тың кө беюі 5.Қ алталы саң ырауқұ лақ тар 6.Қ олданылғ ан ә дебиеттер

Click to edit Master text styles  Second level Саңырауқұлақтар – төменгі сатыдағы өсімдіктердің ішіндегі ең көп  Third level тарағаны, олардың 100000-дай түрі кездеседі  Fourth level Басқа өсімдіктер типтерінен басты айырмашылықтары Fifth level

пластидтері,хлорофилі болмайды. Бұлар дайын органикалық заттармен қоректенуге бейімделген гетеретрофты өсімдіктер. Түрлері бойынша Жейтін саңырауқұлақтар және Жеуге жарамсыз саңырауқұлақтар болып бөлінеді. Олардың вегетативтік денесі тарамдалып матасқан гифалардан (жіңішке жіпшелерден) тұрады. Бұлар бір-бірімен матасып грибница немесе мицеллий деп аталатын саңырауқұлақтың денесін құрайды. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың кейбіреулерінде мицелий болмайды, вегетативтік денесі жалаңаш не қабықшасы бар протоплазмадан тұрады. Мұндай саңырауқұлақтардың жасушаларынан тарамдалған, өте жіңішке, ядросы жоқ қысқа жіпшелер өседі, оныризомицелий деп атайды. Ол мицелийдің алғашқы нышаны болып есептелінеді. Жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың мицелийлері – көлденең перделерге бөлінбеген, көп жасушалы. Олардың перделерінде жасушаларды бір-бірімен байланыстырып тұратын өте ұсақ поралары болады.

Саңырауқұлақтардың табиғаттағы және адам  Second level өміріндегі маңызы  Third level

Click to edit Master text styles

Саңырауқұлақтар тайгада, тундрада, далалы жерлерде, тау  Fourth level ормандарында, шалғындықта, батпақта, қоймаларда,  Fifth level құрылыстарда кездеседі. Сөйтіп табиғатта зат айналымына қатысады. Бактериялар мен топырақта болатын басқа да майда саңырауқұлақтар бірлесіп, өсімдіктер мен жануарлардың, саңырауқұлақ қалдықтарын (өсімдіктің құраған бөліктері, жануарлардың, майда бунақденелілердің өлекселері) ыдыратып, шірітеді. Сөйтіп топырақты ағзалық заттармен байытып, құнарлылығын арттырады. Өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтары ыдырамай, өңделмей, топырақта жата берсе, әр түрлі жұқпалы аурулардың таралуына себепші болар еді. Саңырауқұлақтардың қалдықтарды ыдыратуы топырақтың тазаруына, аурулардың таралмауына көп пайдасын тигізеді. Қалың ағашты ормандардың жапырақтары жыл сайын жаппай түсетіні белгілі. Ағаштардың түбінде өсетін қалпақшалы саңырауқұлақтар жапырақтарды ыдыратып, олардыбактериялар қара топыраққа айналдырады. Сондықтан орман арасындағы топырақтың құрамы өсімдіктерге қажеттіминералды тұздарға өте бай болады.

Click to edit Master text styles  Second level Жеуге жарамды жә не улы саң ырауқұ лақ тар  Third level  жүзі статистикасы бойынша ең көп ажалды Бозарған арамқұлақ — дүние Fourth level  улану туғызатын саңырауқұлақ. Fifth level

Жеуге жарамды саңырауқұлақтар да жоғары сатыдағы ағзалар. Оларды «өсімдік еті» деген атпен бағалы тағамдардың қатарына қосады. Оның құрамындағы 10-20% құрғақ затының 2-4%-ы нәруыз, 1%-ы май болады. Құрамында қантты заттары да кездеседі. Бұл заттар саңырауқұлақтың дәмін жақсарта түседі. Жеуге жарайтын саңырауқұлақтарды улы саңырауқұлақтардан ажырата білу керек. Жауынды жыл мезгілдерінде саңырауқұлақтардың қандай түрін болса да кездестіруге болады. Солардың ішінде жеуге жарайтын саңырауқұлақтың 100-ге жуық түрі бар. Ерте көктемде (наурыз, сәуір айларында) Қазақстанда ақ саңырауқұлақтар топталып өседі. Бұл саңырауқұлақ тіпті шөл және шөлейтті жерлерде де кездеседі. Оның дөңес қалпақшасы, мықты түбіртегі болады және қалпақшасының астында түтікшелері бар. Бұл саңырауқұлақты ормандағы қайыңның, шыршаның, еменнің түбінде өсетін ақ саңырауқұлақтармен шатастыруға болмайды. Арышқұлақтар - қарағайлы, шыршалы орманда, терекқұлақ көктеректің түбінде өседі. Ал жеуге жарамды ақ жерқұлақтың (белый трюфель) денесі топырақтың үстіңгі қабатында дамыды. Майқұлақ, ойысқұлақ, түлкіжем, қозықұйрық, бүріскі (сморчок) саңырауқұлақтары да жеуге жарамды.

Click to edit Master text styles  Second level  Third level  Fourth level  Fifth level

Click to edit Master text styles Саң ырауқұlevelтардың кө беюі.  Second лақ Саңырауқұлақтар бірнеше түрлі  Third level жолмен Fourth level көбейеді. Олардың көпшілігінде кlevel  Fifth өбеюге қажетті

арнаулы органдар бар. Негізінен саңырауқүлақтар споралар арқылы көбейеді. Қоректік ортада кез болған споралар тез арада көбейіп, жаңадан гифтер түзеді. Саңырауқүлақтар гифтерден үзіліп қалған бөлшектерден де көбейе алатын болса, кейбіреулері ерекше клеткалар —ойдийлер арқылы көбейеді. Ойдийлер, гифтер жеке клеткаларға бөлінгенде пайда болады және одан қоректік ортада жаңадан саңырауқүлақтар өсіп шығады. Бұл жоғары сатыдағы өсімдіктердің вегетативтік органдармен көбеюіне (мәселен, картоптың түйнекпен

Click to edit Master text styles  Second level  Third level САҢ ЫРАУҚҰ ЛАҚ ТАР СИСТЕМАТИКАСЫ  Fourth level Морфологиялық және физиологиялық қасиеттеріне қарай са ңы Fifth level рауқұлақтарды негізгі бес класқа бөлуге болады. Олар:
архимицеттер, фикомицеттер, аскомицеттер, базидиомицеттер және жетілмеген саңырауқұлақтар . Архимицеттер. Бұлардың ерекшелігі гсол, мицелийі болмайды, болса да ол нашар жетілген, 300-ден астам т үрі бар. К өбі ңесе жыныссыз жолмен көбейеді. Споралары спорангийде т үзіледі.Б ұл саңыраукұлактардың бірқатары жоғары және төменгі сатыдағы өсімдіктерді закымдайды. Фикомицеттер. Мицелийі жақсы жетілген бір клеткалы саңырауқұлақтар, жынысты және жыныссыз жолдармен к өбейеді. Жыныссыз жолмен көбейгенде спорангийде споралар т үзіледі, ал жынысты жолмен кәбейгенде зооспоралар пайда болады, оны ң 700-ге жуық түрі бар. Бұл класқа табиғатта кең тараған мукор саңырауқүлағы жата-ды. Мукор — тағамдық заттарды бұзатын саңырауқүлақ. Әсіресе ол нан, жеміс және овощ тағамдарын зақымдайды. Мукор ылғал тартқан қойма қабырғаларында көп кездеседі. Б ұның кейбір т үрлері адам мен жануарларды ауруға үшыратады. Көптеген мукор саңырауқүлақтары қантты спирт және органикалық іқышқылдарға айналдырады, сондықтан олардың кейбіреулерін тама қ әнеркәсібінде қолданады. Сонымен қатар, бұл класта фитофтора және плазмопара деп аталатын ауыл шаруашылық дақылдарын (картоп, помидор, жүзім) зақымдайтын түрлері бар. Аскомицеттер. Бүлардың көп клеткалы мицелийлері бар. Конидий

Click to edit Master text styles  Second level Қалталы саңырауқұлақтар  Third level Қалталы саңырауқұлақтар (Ascomycetes) – саңырауқұлақтардың бір  Fourth level класы. Дүние жүзінде кең тараған. 30 мыңнан астам түрі белгілі.  Fifth level Қазақстанда 1 мыңнан астам түрі анықталған. Бұлар негізінен

топырақта, өсімдік қалдықтарында, тағамда сапрофитті тіршілік етеді. Қалталы саңы рауқұлақтардың басты ерекшелігі – көп клеткалы мицелийінің (жіп шумақтарының) және жыныс процесінің нәтижесінде түзілетін қалталарының (аскаларының) болуында. Олардың ішінде қалыпты жағдайда 8 эндогенді спора түзіледі, оларды аскоспоралар деп атайды.

Click to edit Master text styles  Second level  Third level  Fourth level Саңырауқұлақтар бір клеткалы жəне көп  Fifth level клеткалы болып

бөлінеді. Бір клеткалы саңырауқұлақтардың бұтақталған мицелийлі бір ғана клеткадан тұрады, ал көп клеткалы саңырауқұлақтардың гифінде аралық перделер болады.

Саңырауқұлақтар клеткасының жеке ядросы бар , сондықтан оларды эукариоттарға жатқызады. Зең саңырауқұлақтары қоректік ортаға талғампаз емес, бірақ олардың көбісінің өсуіне оттегі қажет. Төменгі температураға төзімді, тоңазытқыш камераларында да өсе береді.

Click to edit Master text ғатта Саңырауқұлақтар табиstyles зат айналымына  Second level қатысады, әр түрлі қалдықтарды ыдыратып, шірітіп  Third level топырақ құнарлылығын арттырады. Сондай-ақ қауіпті  Fourth level аурулардың таралмауына пайдасын тигізеді.  Fifth қтардың құрамыферментке бай. Жеуге Саңырауқұлаlevel жарамды саңырауқұлақтар құрамында 80-90% су, 24%-ға жуық нәруыз, 1%-ға жуық май болады. Демек олар тағамға пайдаланылады. Өте қажетті дәрі өндіруде де маңызы зор. Зиянды бактериялардың өсуін тежейтін дәрілер антибиотиктер деп аталады. Саңырауқұла қтардың жас Саңырауқұлақтардан өсімдікті тез өсіретін белсенді уша қабығы қ насекомдар қ ұр мында абықтарыны зат гибереллинаалынады. ң хитиніне ұқ заты және по сас, хитин лисахаридте р болады. Ол жасушасы пр ардың отоплазмада н, бір, екі, кей да көп ядрод де одан ан және ваку олядан тұрад сатыдағы саң ы. Төменгі ырауқұлақта рдың мицели ядролы, ал ж йлері көп оғары сатыд ағылардікі бір дродан тұрад неше ы

Click to edit Master text styles  Second level  Third level  Fourth level  Fifth level

Қолданылған әдебиеттер:
Қуаныш Есмагұлов Өсімдіктер биотехнологиясының негіздері

Click to edit Master text styles  Second level  Third level  Fourth level  Fifth level Гүлжанат Жансұлтанқызы Уәліханова,


Пән: Биология



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь