«Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ АГРАРЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТ «ВЕТЕРИНАРИЯЛЫҚ САНИТАРИЯ» КАФЕДРАСЫ

БӨЖ

Тақырыбы: «Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері» Орындаған :Акимжанова Марал Тобы : ВС-303 Тексерген :Омарбеков Е.О.

2015ж

Жоспар
1. Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері

1. Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.
СКМ әрдайым жануар денесінің табиғи қуыстарында тіршілік ететін және үнемі сыртқы ортаға бөлінетін микроорганизмдер
1-топ (адам және жануарлар ішек микрофлорасы өкілдерінің фекальді ластануы): 2-топ (жоғары тыныс алу жолдарының комменсалдары, ауа-тамшылы ластану индикаторлары): 3- топ (өзін-өзі тазарту индикаторы — сыртқы ортада мекендеушілер):

* * * * * * * *

ішек таяқшалары тобындағы * бактериялар саны (ІТТБ); * энтерококктар; протей; сульфитредуцирлеуші клостридиялар; термофилдер, ішек бактериофагтары, сальмонеллалар; бактероидтар, бифидо- және лактобактериялар; Candida туыстастығының саңырауқұлақтары; ацинетобактер.

стрептококктар; стафилококктар.

* * * * * *

протеолиттер; аммонификаторлар және нитрификаторлар; аэромоносалар және бделловибриондар; споралы микроорганизмдер; саңырауқұлақтар және актиномицеттер; целлюлозобактериялар.

1-топтағы санитарлы-көрсеткіштік микроорганизмдер ішек таяқшалары тобындағы бактериялар саны (ІТТБ);

Судың тағам өнімдерінің, топырақтың санитарлы бактериологиялық көрсеткіштерінің бақылауы бойынша әрекет етуі нормативті құжаттарда ІТТБ есебі ескерілген. ІТТБ –унитарлы санитарлы –бактериологиялык және экологиялық ұғым бірақ токсономикалық емес .Бұл топ экологилық ерекшеліктері олардың индикаторлық тәуелдігін анықтайтын

Echerica, Citrobacter, Enterо-bacter, Serratia, Klebsiella текті микроорганизмдермен ұсынылған.

Асқазан таяқшалары тобы –грам теріс, спора түзбейтін, 24-48 сағ ішінде 37+-0,50 С қышқыл және газ түзіп глюкоза және лактозаны ірітетін , оксидазалы белсенділіксіз қысқа таяқшалар.

Әртүрлі қоршаған орта обьектілерінің санитарлы-көрсеткіштік микроорганимздермен ластануының жалпы сипаттамасы
Ластану түрлері Санитарлы-көрсеткіштік микроорганизмы

ІТТБ Жаңа фекальді ластану Бұрын фекальді ластану Көң, компостпен жаңа ластану Көң, компостпен бұрын ластану +++ +++ —

Энтерококки +++ + —

Клостридии +++ ++ ++ ++

Термофилы -/+ -/+ +++ +++

Ескертулер: +++ СКМ өте көп кездесуі; ++ СКМ көп; + СКМ болуы; - СКМ болмауы.

Энтерококктар.
1910ж СКМ роліне энтерококктер ұсынылды. (Enterococcus faecalis Enterocococcus faecium).Ашық су қоймаларда ФАТ\ФЕ –ге қатынасын анықтайды.Мұнда ФІТ - фекалді ішек таяқшасы , ФЕ –фекалді энтерококктар . ФЕ хлорға ішек таяқшасынан 4 есе тұрақтырақ болғандықтан көрсеткіш 0,1-1 аралығында болса ағын суларының хлорлануы жеткілікті.Осы уақытта Proteus текті бактериялар адам мен жануар асқазаны бөлінділерінің 98% жағдайында кездесетіні көрсетілген , соның ішінде 82% жағдайында – P.mirabilis.

Клостридиялар.
Clostridium perfringens Клостридиялар спораларын өсіріп тастауы үшін температуралық шок 15-20 мин бойы +78 0С кеңес беріледі. қыздыру қажет.Осы СКМ титрін анықтау территория жағдаиын ағып жатқан сани-тарлы бақылауында

термофилдер, ішек бактериофагтары, сальмонеллалар;
Термофилдер Негізінен споралы , 55-65 0С өсуші СКМ толық тобы сыртқы ортада тіршілік етеді. Компоспен және қимен ластану көрсеткіші қызметін атқарады. Қи мен компост шіріген кезде температура 600 С-қа дейін көтеріледі ,термофилдер күшті көбейеді. Бактериофагтар СКМ ретінде ішек таяқшалары бактериофагтар ,колифагтар ,салмонелла ,шигелла фагтары қолданады.Фагтар қоршаған ортада 9 айдай тірі қалады. Олар фекалді ластану көрсеткіші ретінде құнды фагтар ағын сулардан энтеровирустардікіндей жиілікпен бөлінген.Фагтарды Грация әдісімен табу қиын емес осылайша ақтаңдақ тәрізді бірліктерді есептейді. Сальмонеллалар СКМ сияқты сальмонеллалардың артықшылығы: 1.Сальмонеллалар көп таралған микроорганизмдер, жедел ішек ауруларын тудырады. 2.Сыртқы ортаға тек адам және жануар фекальдарымен түсіп отырады. 3.Топырақта ,әсіресе олардың үлкен көлемдегі органикалық заттарында көбейеді,бірақ, таза судада көбеюі мүмкін.

Сальмонеллалар
ХХғ. 30-шы жылдары У.Вильсон және Э.Блер сальмонеллаларды СКМ ретінде ұсынды. СКМ сияқты сальмонеллалардың артықшылығы: 1.Сальмонеллалар көп таралған микроорганизмдер, жедел ішек ауруларын тудырады, (U I A),басқада жедел ішек ауруларының аналогты патогенезімен эпидемиологиясының индикаторына қызмет етуі мүмкін. Сальмонеллаларды тасымалдаушылардың саны адамдар және жануарлардың арасында айтарлықтай. Оларды тұрып қалған суларда да жиі тауып жатады. 2.Сыртқы ортаға тек адам және жануар фекальдарымен түсіп отырады. 3.Топырақта ,әсіресе олардың үлкен көлемдегі органикалық заттарында көбейеді,бірақ, таза судада көбеюі мүмкін. Суда сальмонеллаларды анықтауда тек оң нәтижелерін ғана анықтау емес, сонымен қатар ЕНС анықтауға болады. Сондықтан көрсеткіштерін эпидемиологиялық жағдайлар бойынша бағалауға болады.

Candida туыстастығының саңырауқұлақтары.

Соңғы кездері осы саңырауқұлақтық микроорганизімдерді санитарлы-көрсеткіштер ретінде қолдануға мүмкіндіктер шығып жатыр, сондай-ақ олар ағзада үнемі кездеседі: нәжісте 10-90% жағдайларда,жоғарғы тыныс алу жолдарының шырышты қабаттарында 15-50% ,теріде 1-100% жағдайларда кездеседі. Қант құрамды заттары бар барлық жерлерде кездесіп отырады. Табиғатта 1-ші көзі болып адам және жануарлар табылады. Candidia туыстастығының саңырауқұлақтары қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына өте тұрақты болып келеді. Оларды дезинфекцияның эффективті индикаторы ретінде қолдануға болады.

стафилококк

стрептококк

2-топтағы санитарлы-көрсеткіштік микроорганизмдер

Осы топтағы бактериалар жоғарғы аталғандарға қарағанда, олардың СКМ суда , ауада, сүт өнімдерінде. Стафилококктар – бактериялардың ішінде кең тараған топтарының бірі. Алтын стафилококк қоздырғыш топырақта, ауада, теріде, тыныс алу жолдары мен сілемей қабығында тіршілік етеді, ішектің қалыпты микрофлорасының бір бөлігі болып табылады. Стафилококк тез бұзылатын тағам өнімдерінде бірден көбейеді. Негізінен кремнен жасалған тәтті өнімдер, көкөніс және еттен жасалған салаттар, сүт және сүт өнімдері, майға жасалған балық консервілері, дайын аспаздық өнімдерде болады. Тағамдар мен дайын өнімдерді 4-6 С температурасында сақталуы тиіс. Бұндай температурада стафилококктардың көбеюі және олардың энтеротоксин бөлуі тоқтатылады. Басқа санитарлы- көрсеткіштік стрептококк (гемолитикалық стрептококк). Оны жоғары тыныс алу жолдарының қабыну ауруларымен ауыратын адамдардың 80%-де табылады. Ол гемолитикалық қасиетке ие

3-топтағы санитарлы-көрсеткіштік микроорганизмдер

Бделловибриодары-1962ж.СКМ ретінде ұсынылған. Бұл аэробты грам теріс таяқшар, өлшемі 0,25-1,5 мкм. Қозғалады, талшықтары бар, басқа бактериялармен салыстырғында жыртқыштар, тек грам теріс таяқшаларды зақымдайды. Олар суды биологиялық тазарту барысында қолданады (жүзу бассейіндеріне суды жасанды жолмен жібереді), сонымен қатар СКМ-дағы ластанған суларда да қолданады.Тұрып қалған сулардың қалдықтарында бделловибриондардың мөлшері 3000 КОЕ/см3 жетеді, жекленген қалдықтарда 10 КОЕ/см3 жетеді.Бделловибриондарды Грация әдісімен бөледі, бірақ оларға сынама қою үшін индикаторы E.coli K-12 индикаторлы штаммы қажет. Олардын санын ақтаңдақ түзуші бірліктермен анықтауға болады. (АТБ/см3). Аэромонадтар – 1969ж. СКМ-ны аэромонадалар ретінде қолдану ұсынылды. Олар тұрып қалған суларда өте көп мөлшерде кездеседі және олар күшті көбею энергиясына қабілетті. Олар тұрып қалған суда, су құбырларындағы көрсеткіштерге ЖМС тәрізді әсер етуімен көрінеді. Суда аэромонадалар көп болған жағдайда тағамдық улануға әкелуі мүмкін.

СКМ-ға қойылатын талаптар
 Үнемі адам мен жануардың табиғи қуыстарында тіршілік етіп ,үнемі сыртқы ортаға бөліну  Сыртқы ортада көбеймеуі  Патогенді микроорганизмдерге қарағанда сыртқы ортада тіршілік ету ұзақтығы және тұрақтылығы
аз емес немесе тіпті жоғары

 СКМ –ны шатастырып алатындай “сыңарлар “ болмауы  Сыртқы ортаға қатысты төмен өзгергіштігі  Орындалуы қарапайым және сонымен қоса сенімді индукция әдістерінің болуы .

2.Санитарлық - микробиологияның зерттеу принциптері

I-сынаманы дұрыс(стерильді) күйде алу. Сынаманы алған кездегі қателік дұрыс емес және қайтымсыз қортынды сараптамаларға әкеліп соғады. Сынаманы тасымалдау кезінде зерттелетін объектідегі бастапқы микрофлораның көбейіп кетпеуін және тіршілігін жоймау үшін жағдай жасау қажет. Сондықтан да, сынаманы алғаннан кейін 2 сағат ішінде зерттеуді өткізу қажет, бірақ осы уақыт ішінде оны жеткізу мүмкін болмаса, онда сынаманы контейнер тоңазтқышта +4–10ºс сақтау және тасымалдау уақытты 6 сағатқа дейін. Әр сынама құжатпен қоса зертханаға жіберіледі: құжатта зерттелетін материалдың аты, сынаманың номері, алу уақыты, алған жері, объектінің сипаттамасы, сынаманы алған маманның аты-жөні, қолы жазылады.

II - сараптамаларды әр жерден жекелеп жүргізу
Объектіде әр түрлі микроорганизмдер бар. Сондықтан да зертелетін объектіден сынаманы әр учаскілерден (аймақтан) алады, мүмкіншілкке қарай сынаманың санын көп мөлшерде алады және объекті жайлы толық сипат беруге мүмкіндік береді. Зертханаға жеткізілген сынаманы араластырып, керекті материалды дәл өлшеп алады да әрі қарай зерттеу жүргізіледі.

III- сынаманың алуын қайталау - салыстырмалы нәтижесін алу үшін қажет. зерттелетін материалдар тұрақсыз яғни өзгеріп
тұрады (су, ауа және т.б.), онда уақыт бойынша және кеңістікте микрофлораның ауысуы өте жоғары. Патогенді микроорганизмдер қоршаған ортаға аздаған мөлшерде түседі және таралуы бір келкі емес. Сондықтан да сынаманы қайтадан алу қоршаған орта объектілерінде биологиялық контаминацияны нақты анықтауға көмектеседі.
II - сараптамаларды әр жерден жекелеп жүргізу. Объектіде әр түрлі микроорганизмдер бар. Сондықтан да зертелетін объектіден сынаманы әр учаскілерден (аймақтан) алады, мүмкіншілкке қарай сынаманың санын көп мөлшерде алады және объекті жайлы толық сипат беруге мүмкіндік береді. Зертханаға жеткізілген сынаманы араластырып, керекті материалды дәл өлшеп алады да әрі қарай зерттеу жүргізіледі. III- сынаманың алуын қайталау — салыстырмалы нәтижесін алу үшін қажет. зерттелетін материалдар тұрақсыз яғни өзгеріп тұрады (су, ауа және т.б.), онда уақыт бойынша және кеңістікте микрофлораның ауысуы өте жоғары. Патогенді микроорганизмдер қоршаған ортаға аздаған мөлшерде түседі және таралуы бір келкі емес. Сондықтан да сынаманы қайтадан алу қоршаған орта объектілерінде биологиялық контаминацияны нақты анықтауға көмектеседі.

IV - бекітілген тиісті нұсқауларды, стандартты және жүйелі зерттеу әдістерін қолдану. Контаминация
бойынша субстратты салыстыруға мүмкіндік береді.

V - басқа да гигиеналық көрсеткіштер (органолептикалық, химиялық, физикалық және т. б.) есебімен
қоса, санитарлы-микробиологиялық тестілерді қолданып, зерттелген объектілердің сараптамаларының қорытынды жиынтығына бағалауды жүргізу.

VI - тест кешендерін қолдану. тура және жанама әдістерді қолдану арқасында бірдей мәлімет
мүмкіндігін алу.

VII - зерттелетін объектілердің жағдайы туралы нақты қорытынды жасап және тұжырымын негіздеу
санитарлы қызметегі дәрігерлер жауапты. Алынған нәтижелерді әділ бағалау және қортынды жасау үшін дәрігерлер стантарттарды қолданады, қарастырады.

Микробтардың туыстығын зерттеу обьектісінде емдеу ортасына залалсыздандыру эффективтілігіне баға
беру өтеді.Сынамалар эпидмиялогиялық мағыналы обьекттердің беткейінде жуу әдісімен жүзеге асырылады.

IV. Пайдаланған әдебиеттер
1. Жалпы микробиология (оқу-әдістемелік құрал). Микробиология кафедрасы-ның профессорлары Б.А. Рамазанова, А.Л. Котова, Қ.Қ.Құдайбергенұлы, оқытушылар: Б.М.
Хандиллаева, Г.Р. Амзеева, Т.С. Бегадилова, А.М. Бармакова, Д.Ж. Батырбаева. Алматы. 2006. – 176 б.

2. Тец В.В. Руководство к практическим занятиям по медицинской микробиологии, вирусологии и иммунологии – М.:Медицина, 2002. - 352 с. 3. Поздеев О.К. Медицинская микробиология: Учеб.для вузов /О.К.Поздеев; под ред. В.И. Покровского.-2-е изд.испр.-М.:ГЭОТАР-МЕД, 2004.-768 с 4. Лабинская А.С. Микробиология с техникой микробиологических методов исследования // М: Медицина, 1968, 466с. 5. Справочник по микробиологическим и вирусологическим методам исследования / под. ред. М.О.Биргера // М: Медицина, 1973., 456с. 6. Красильников А.П., Романовская Т.Р. Микробиологический словарь –справочник // Минск: Асар, 1999. – 399с. 7. Определитель бактерии по Берджи (в 2-х томах)// М: Мир, 1997.


Пән: Биология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь