Сайтқа презентация қосу

Адам және жануарлардың вирустық инфекциялары

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемелекеттік университеті

БӨЖ
Тақырыбы:Адам және жануарлардың вирустық инфекциялары :СПИД, құтырық,тұмау,шешек,вирустық гепатит және Эбола қызбасы.
Орындаған: Жайсаңбаева С. Тексерген: Омарбекович Е.О. Топ: БЛ – 309

Семей 2015

Вирустар адам баласының серігі десек қ ателеспесбіз. Ө йткені олар адам туғ аннан бастап оны қ оршайды жә не онымен бірге тіршілік етеді. Олардың кейбіреулерін біз елең етпесек, қ алғ ан біреулерімен жанассақ -ак болғ аны ауырып қ аламыз. Адам организміне вирустар бірнеше жолдармен енеді. Кө бінесе олар ауамен немесе тағ амдармен, кейде насекомтаратқ ыштар — маса немесе кенелер кө мегімен келіп енеді.

Құ тырық
Жылы қ анды жануарлардың арасында жіті тү рде ө тетін,орталық жү йке жү йесінің зақ ымдануымен ,қ атты ұ озумен жә не салданумен сипатталатын індет. Құ тырық ауруының табиғ аты XIX ғ асырдың бас кезінде белгілі болғ ан.Цинке 1804 жылы алғ аш болып Құ тырыққ а шалдыққ ан жануарлардың сілекейінің жұқ палы екендігін анық тағ ан.Л.Пастер құ тырық қ оздырғ ышының бас миы ұ лпасында болатындығ ын, 1903 жылы П.Ренленже құ тырық вирусының этиологиясын зерттеп,дә лелдеген. 1892 жылы В.Бабеш жә не 1903 жылы А.Негри құ тырық тан ө лген жануарлардың бас миыжасушаларында ерекше денешіктердің пайда болатындығ ын айқ ындағ ан.Кейіннен ғ алымның атымен Бабеш Негри денешіктері деп атағ ан.Л.Пастер бас миынан дайындалғ ан супсензияны пайдаланып антирабикалы қ вакцина оилап тапқ ан

Ауру қ оздырғ ышы -Rabies Lyssavirus,Rhabdoviridae тұқ ымдастығ ының Lissavirus туысына жататын РНҚ – ды вирус.Вирионның пішіні тапаншаның оғ ына ұқ сас келген,ұ зындығ ы 180 нм ,диаметріт 75 – 80 нм шамасында болады. Ол гемагглютинациялаушы қ асиеті бар,гликопротеид пен гликопептидтен тұ ратын қ абық шамен қ апталғ ан. Вирионның құ рамынан протеинкиназа жә не РНҚ – полимераза ферменттері анық талғ ан. Бабеш – Негри денешіктері жү йке жү йесі жасушаларының цитоплазмасында дөң гелек ,сопақ ша немесе кө пбұ рышты пішінде орналасады.

Ә ртү рлі ә діс арқ ылы боялғ ан Бабеш – Негри денешіктері.

Тө зімділігі
Құ тырық вирусы тө менгі температурағ а ,сонымен қ атар глициринге тө зімді келеді,жү йке ұ лпаларында ұ зақ уақ ыт ,ал 50% лгицерин қ осылғ ан буферлік ерітіндіде 1 жылғ а дейін сақ талады.Вирус +100 С ̊ температурада 2 минутта, +60 С – та 10 -15 минутта ̊ жойылады.Тікелей тү скен кү н сә улесі мен ультракү лгін сә улелер,фнеол,лизол жә не басқ а да дезинфекциялаушы препараттар вирусқ а жойқ ын ә сер етеді, эфирге сезімтал келеді.

Белггілері:
Иттерде құтырма ауруы бірнеше түрде өтеді. Елірме түріндегі құтырма кезінде иттің көңіл күйі жабырқау, тіл алмайды немесе өте еркелегіш болып көрінуі мүмкін.Содан соң біртіндеп мазасызданып, ашушаңдық ұлғаяды, әдетте жеуге жарамайтын заттарды жей бастайды, одан соң жұтынуы қиындап, сілекейі шұбырады, ит кез келген жануарға, адамға шабуыл жасайды, судан қорқады. Аурудың әрі қарай дамуы тамақтың, төменгі жақтың, аяқ-қолдың, бүкіл дененің салдануына (паралич) әкеледі, әдетте 810 шы тәулікте иттің өлімімен аяқталады (немесе 3-4 тәулікте).

  Құтырманың атиптік (ауруға тән емес) түрінде жануар арықтайды,

асқазан-ішек ауруларының белгілері білінеді, ашушаңдық, еліру, шабуылдау белгілері білінбейді. Мысықтарда құтырма көбіне еліру түрінде өтеді.Аурудың белгілері ит құтырмасы секілді. Мысықтар көбіне ит және адамдарға шабуылдайды. Құтырған жабайы аңдар адамдардан қорқуын қойып, ауыл арасын кезіп жүреді, малға,адамға шабады. Мүйізді ірі қараның құтыруы көбіне тыныш түрінде өтеді.Қарлығып мөңірейді, сілекейі ағады, қалтылдап штқаяқтап жүреді, аяқ параличі тез пайда болады. Құтырманың белгісіз түрінде өтуі де сирек емес. Бұл жемнен бас тарту, асқазан әлсіздігі, құмалақ тастау бейнесіне жиі тұрады,сіресу ұстамасы,соңы салданумен аяқталады. Ірі қарада құтырманың еліру түрінде ноқтадан босануға әрекет етеді, қатты мөңірейді, жер тарпиды, басқа сиырларға, иттерге, адамдарға шабуылдайды. Қой мен ешкіде құтырма мүйізді ірі қарадағыдай өтеді. Жылқы мен шошқада құтырма көбіне елірме түрінде өтеді. Құтырма қандай

Құ тырмның алдын алу ү шін адамдарды немесе жануарларды тістеген ит,мысық жә не басқ а жануарлар оқ шауланып , ветеринариялық қ адағ алау ү шін жақ ын маң дағ ы ветеринариялық емдеу клиникасына жеткізілуі тиіс. Жоспарлы тү рде жабайы иесіз ит ,мысық тарды аулау құ тырманың алдын алудың бірден бір жолы болып табылады. Ветеринариялық -санитариялық талаптарғ а сай құ тырмамен ауырғ ан жануар міндетті тү рде жойылуғ а жатады. Қ азіргі кезде құ тырық тың шығ у қ аупі бар елді мекендердегі барлық жануарларғ а вакцина егіледі. Ә сіресе аймақ тағ ы барлық ит пен мысық құ тырыққ а қ арсы вакцинамен иммундалуғ а тиіс. Вакцинамен иммундалғ ан жануардың денесінде иммунитет бір жылғ а дейін сақ талады.

Совет елінде балаларғ а шешекке қ арсы вакцина егетіні баршағ а аян. Бұ лай егу адамдарды аса қ ауіпті шешек ауруынан аман сақ тап қ алудың басты шарты, шешек вакцинасын егу совет елінде міндетті тү рде жү ргізіледі. Бұ л жө нінен 1919 жылы 10 апрельде В. И. Ленин қ ол койғ ан документ бар. Осының аркасында бірте-бірте шешек азайып ақ ыр аяғ ында мү лде жойылды.

Шешек

Кө птеген адамдар бү ның не екенін қ азір білмейді де. Шешек ауруы ертеден бастап белгілі. Біздің дә уірімізден бірнеше ғ асыр

бү рын шешек Африка, Индия жә не Қ ытай елдерінде болғ ан. XVI—XVII ғ асырларда Европада шешекпен ауырмағ ан адам ілуде біреу-ақ болды. Шешек ауруы бірқ атар адам ө мірін жойды да. Сол кезді ң ө зінде Германияда шешектен 70 000 адам қ ырылды, ал Францияда ө лім осының жар-тысындай болса керек. Тірі қ алғ анның ө зінде олардың беттерінде секпілі, яғ ни шешек дағ ы болды.

Шешек (Vаrіоlа, оспа) - интоксикация, безгектену, кілегей қ абық тары мен теріде бө ртпелердің пайда болу белгілерімен ерекшеленетін аса жұғ ымтал, жануарлар мен құ сқ а ортақ вирустық ауру. Шешекпен адам да ауырады. Ауру қ оздырушысы Ргохvігіdіае тұқ ымдастығ ынан 3 тү рі бар: Сагрірохvіrus (ешкі мен қ ойдың табиғ и шешегі), Suірохvirus (доң ыз шешегі), Аvірохvirus (тауық , кө гершін шешегі). Індеттанулық талдау жү ргізгенде шешектің жануарлар мен құ стардағ ы таралу ерекшеліктеріне мә н беріледі. Мысалы, індет сиыр малының арасында байқ алса, адамдардың вакцинамен егілгендігі анық талады. Доң ыз бен құ стың шешегі жә ндіктер арқ ылы тарапатындығ ы ескеріледі

Клиникалық белгілері арқ ылы шешектің классикалық тү рін балау кө п қ иындық тудырмайды. Вирус эпителитропты, ауруғ а тә н белгілер бірнеше сатыда байқ алады. Кілегей қ абық тары мен теріде алдымен 1-2 кү н ішінде 1) розеолдар (қ ызарғ ан дақ тар); 1-3 кү н аралығ ында 2) папулалар (қ ызыл дақ тардың тү йіндерге айналуы); 5-6 кү нде сарысуғ а толғ ан 3) кү лдіреуіктер пайда болады (бұ л сатыда дененің безгектенуі бә сең сиді); келесі 3 кү н ішінде кү лдіреуіктегі сарысу ірің ге айналады (визикула-пустула сатысы); 4) круст - кепкен пустуланың орнына қ абыршық тар тү зіліп, эпителий қ алпына келеді. Ал ө те терең жарақ аттанғ анда тыртық пайда болып, қ абыршық тар тү седі. Шешектің мұ ндай сатылары адамда, сиырда, жылқ ыда айқ ын байқ алады. Ал қ ой мен доң ызда к ө пшілік жағ дайда визикула-папула сатылары байқ алмай, бірден қ абыршық танады. Бұ л ерекшеліктер қ ой-ешкі, доң ыз шешегін балауды қ иындатады

Шешек вирустары Рохviridае (ағ ылшынша рохшешек) тұқ ымдастығ ының Сһ оrdорохvіrіпае  тұқ ым тармағ ына жатады. Бұ л вирустар 6 туыстыққ а бө лінеді. Олар: Ортопоксвирустар Парапоксвирустар Авипоксвирустар Каприпоксвирустар лепорипоксвирустар суипоксвирустар. Бұ лардың ә рқ айсысының негізгі жә не басқ а да тү рлері бар.

Ортопоксвирустардың  негізгі түрі - вакцина вирусы, басқа түрлері  -тышқанның, үй қоянының, сиырдың, кемірушілердің, буйволдың,  түйенің, маймылдың шешегінің және адамның табиғи шешегінің  вирустары. Ескеретін жай - бұл вирустардың аталуы адамның өзіне тән,  яғни табиғи шешегі және сиырдан  жұғатын, яғни вакцина (vасса - сиыр)  шешегіне (синонимы вакциния) байланысты. Авипоксвирустардың  негізгі тү рі - тауық шешегінің вирусы. Басқа  түрлері: торғайдың, көгершіннің, бөдененің, күркетауықтың,  сауысқанның шешек вирустары . Каприпоксвирустардың  негізгі тү рі - қойдың шешегінің вирусы,  басқа түрлері: ешкінің шешегінің вирусы және сиырдың нодулярлы  дерматит (сүйел) вирусы. Лепорипоксвирустардың  негізгі  ө кілі - үй қоянының фибромасының  вирусы, коян фибромасының вирусы, тиін фибромасының вирусы.  Ларапоксвирустардың  негізгі тү рі - қой мен ешкінің жұғымтал  сүйелінің  (жұғымтал эктима) вирусы (Орф вирусы), басқа түрлері:  сауыншылардың сүйеліні вирусы, сиырдың пустулезді стоматитінің  вирусы. Суипоксвирустардың  негізгі ө кілі - шошқа шешегінің вирусы. Шешек  вирустары морфологиялық түрғыдан біркелкі. ДНҚ геномды, көлемі  үлкен, Морозов әдісімен бояғанда жай микроскоппен көрінеді.  Эпителиийге әуес, торшада қарапайым денешіктер түзеді (Пашен,  Гварниели денешіктері)

Аурудың өтуі мен симптомдары Әр түрлі жануарларда сол түліктің ерекшеліктеріне, жасына, вирустың уыттылығына, денеге енген жолына байланысты шешектің клиникалық байқалуы әр алуан болып келеді. Сондықтан да шешек сүт қоректі жануарларда үзікті, тұтасқан және қанталаған түрде кездеседі. Үзікті түрде шыға бастаған шешек көбеймей, барлық өрбу сатысынан өтпестен тез жоғалып кетеді. Жалпы күйі оншама өзгермейді, дененің ыстығы да аса көтерілмей ауырған мал тез сауығады, Тұтасқан түрі кезінде терінің мол аумағын қамтыған везикулалар бір-бірімен қосылып қолдырап тұрады. Кейіннен қабыршақтанып, оның астына ірің жиналады. Тұтасқан шешек кезінде дененің ыстығы жоғарылап, жануардың жалпы күйі нашарлайды. Қанталаган, немесе қара шешек кезінде пустулалардың іші мен тері қаңталап, жануардың танауынан қан кетіп, қан құсып, ішінен қан өтеді. Мал тез арып, өліп кетеді. Сиырда шешектің екі түрлі вирусы ауру қоздырады: бірі – cow оrtһорохvirusсиырдың нағыз шешегін, ал екіншісі vассіпа оrtһорохvirus ваксина шешегін, яғни вакцинияны, қоздырады. Вакциния сиырдың нағыз шешегінен гөрі жеңілірек өтеді. Сиырда шешектің жасырын кезеңі орта есеппен 5 күндей. Клиника алдындағы кезеңде дененің ыстығы көтеріліп, сауын

Вирус денеге тері арқылы және ауыз бен тыныс жолдарының кілегейлі қабықтары арқылы енеді. Теріден оның жарақаттанған немесе сызат түскен жерлерінен өтеді, ал А гиповитаминозы кезінде зақымданбаған теріден де өтуіне мүмкіндігі бар. Қанда вирустың көбеюіне байланысты аурудың бастапқы кезеңі дененің ыстығы көтеріліп, көрінетін кілегейлі қабықтардың қызарып, танаудан сұйықтың бөлінуі аркылы байқалады. Аурудың одан әрі өрбуі қоздырушысының эпителийге әуестігінен туындайтын теріде экзентема (қызамық) пайда болуына байланысты. Шешек бөртпесі деп аталатын бұл құбылыстар бірнеше сатыдан тұрады: розеола - ауру жұққаннан кейінгі 1-2 тәулік ішінде байқалатын қызарған дақтар; папула - келесі 1-3 күнде пайда болатын бөріткендер; везикула - бөріткендердің 5-6 күнде қолдырап, сарғыш түсті сұйыққа толуы; пустула - везикуланың ішіндегі сұйықтың 2-3 күнде түсі күңгірттеніп, іріңге айналуы; круста - папуланың жарылып, сұйықтың сыртқа шығып, қарақошқылданған қабыршақ пайда болып, астыңғы сау эпителийдің жетіліп, 5-6 күн ішінде қабыршақтың түсіп, орнына тыртық пайда болуы. Шешектің осылайша өрбуі адамда, сиыр мен жылқыда байқалады. Қой мен ешкіде және шошқада везикула пустулаға айналмай, бірден қабыршақ пайда болады да, шешекке диагноз қою біршама қиындыққа соғады

СПИД
ЖИТБ (СПИД) — жұқтырылған иммунитет тапшылығының белгісі деген өте қауіпті жұқпалы ауру. Оның қоздырғышы болып адамның иммунитет тапшылығының вирусы АИВ (ВИЧ) жұқпасы болып есептеледі. Бұл аурудың қауіпті болуы қандағы иммунитет үшін жауап беретін ерекше жасушаларын да жояды. Сөйтіп, адамның ауруға қарсы иммунитеті жойылып, қарапайым жұқпаға қарсы тұра алмайды.Жүре пайда болған иммундық дефицитiнiң синдромы (ЖИТС) пайда болып, адам организмінің қорғаныс механизмдерінің жұмысы бұзылып, инфекция мен қатерлі ісіктерлерден кәдімгі иммунды статус қалыпта болған жағдайда дамымайтын оппортунисттік аурулар пайда болады.

ЖИТБ аурудың таралу жолдары: · жыныстық қ атынас арқ ылы (жұқ тырудың ең кө п тарағ ан тү рі); · ағ зағ а қ ан арқ ылы жұғ у, мысалы, АИВ жұқ пасы бар адам қ олданғ ан инелер, құ ралдар арқ ылы жұғ ады; · жұқ тырудың ең кө п тарағ ан жолы қ ан құ ю кезінде; · балағ а анасы арқ ылы жұғ уы, егер жү кті кезде, босанғ ан сә тте немесе емізіп жү рген кезде осы аурумен ауырғ ан жағ дайда; · заласыздандырылғ ан стерильді емес құ ралдар арқ ылы (маникюр, педикюр, татуаж, құ лақ ты тескен кезде т.б.) жұқ тыруы мү мкін.

ЖИТС-тің вирустың қ анғ а бірден тү суі арқ ылы жұғ уы қ азіргі кезде ерекше аландаушылық туғ ызып отыр. Себебі тамырғ а наркотиктер енгізгенде ортақ инелі шприцті пайдаланатын нашақ орлардың саны кө бейіп келеді. Ә рине, қ олданатын инелерін олар тиісті ө ндеуден ө ткізбейді. Егерде ЖИТС-пен науқ астанғ ан немесе вирус тасымалдаушы нашақ орлар қ ауымына қ осылса, вирус оның инедегі қ анының қ алдығ ымен сау адамның ағ засына тү седі. Вирус аурулардың 20%-ына осындай жолмен жұғ ады.

Вирус адамғ а қ ан немесе қ ан құ рамынан тұ ратын препараттар құ йғ анда да жұғ уы мү мкін. Кейбір аурумен науқ астанғ анда, операция жасағ анда, ә йел босанғ анда донор қ анын құ юғ а тура келеді. Егер донор ЖИТС-ке тексерілмеген болса, вирус жұқ тыру қ аупі ө те жоғ ары. ЖИТС жұғ у мү мкіндігі бар қ атерлі топқ а гемофилиямен ауырғ андар да жатады. Ө йткені қ ан ұ юы ө те нашар болғ андық тан, қ ан кетуін тоқ тату ү шін оларғ а жиі-жиі қ ан құ йып отырады. АҚ Ш-та, Еуропада гемофилиямен ауырғ андардың 40—63%-на АИВ қ ан құ ю арқ ылы жұққ аны анық талғ ан. Бірақ 1985 жылдан бері жоғ ары дамығ ан елдерде, 1987 жылдан бастап ТМД елдерінде донор қ анына қ атаң бақ ылау жү ргізіле бастады. М ұ ндай тә ртіп ЖИТС, В гепатит жә не басқ а жұқ палы аурулардынң таралуына жол бермейді. Соғ ан қ арамастан Қ азақ станда АИВ-тың 20%-ы емдеупрофилактикалық мекемелерде жұқ тырылғ аны тіркелген (ДДҰ мә ліметі бойынша мұ ндай кө рсеткіш 0,5%-ғ а тең ). Экономикасы нашар дамығ ан елдерде ЖИТС-тің қ ан арқ ылы жұғ у қ аупі ә лі де сақ талып отыр.

ЖИТС вирусының үшінші жұғу жолы — анасынан нәрестеге жұғуы. Ауырған немесе АИВ жүққан әйел-дерден туған балалардың 4/5-не вирус осындай жолмен жұққаны белгілі болды. Егер де анасы нашақор немесе жезөкше болса нәрестеге вирус жұғу қаупі бірнеше есе артады. Вирус нәрестеге қалыпты босану кезінде, баланы операция жасап алғанда және жүктілік кезінде жұғуы мүмкін. ЖИТС-тің нәрестеге науқас анасының емшек сүті арқылы жұғу оқиғалары да белгілі. ЖИТС-ке байланысты мәселелер баспасөз беттерінде тұрақты түрде көтеріліп отырғанына қарамастан, бұл проблемаға зор көңіл бөлу қажет.

Профилактиканың басты міндеті — ЖИТС тасымалдаушыларды анық тап, жұғ у арнасын сенімді тү рде жауып тастау. Осы мақ сатта кө птеген елдерде мынадай шаралар жү ргізіліп жатыр: халық тың (тұ рғ ындардың ) кейбір топтарын сө зсіз жә не жоспарлы тү рде лабораториялық тексеруден ө ткізу; донорлык, қ анды, сперманы, органдарды тексеру; гемофилиямен ауыратындарды, нашақ орларды, гомосексуалистерді, жезө кшелерді тексеру; ауырғ андарды арнайы ауруханағ а жатқ ызу жә не емдеу; сенім телефондарын ұ йымдастыру; ЖИТС-пен ауырғ андарғ а консультация жә не кө мек беретін комиссия жұ мысын ұ йымдастыру; диагностикалық орталық тар, кабинеттер ашу т. б. Тұ рғ ындар арасында ЖИТС жө нінде санитариялық -ағ арту жұ мыстарын жү ргізудің ерекше маң ызы бар. Ә ркім аурудың қ алай тарайтынын, одан қ алай сақ тану қ ажет екенін жетік білуі тиіс. Англияда осы бағ ытта жү ргізілетін жұ мыстарғ а мемлекет жылына 20 млн фунт стерлинг қ аржы жұ мсайды.

Эбола
Эбола вирусы алғаш рет 1976 жылы Судан мен Заир елдерінде ағатын Эбола өзенінің бойында пайда болды. Ол кезде 284 адам ауырып, оның 53%-ы қайтыс болды. Вирустың екінші ошағы сол жылы бірнеше айдан кейін Заир мемлекетінің Ямбуку атты елді-мекенінде пайда болып, ауруды жұқтырған 318 адамның 88%-ы мерт болды. Өкінішке орай, түрлі мемлекеттерден тәжірибелі эксперттер іздестіргеніне қарамастан, бұл вирустың пайда болған себебін таба алмады. 2014 жылға дейінгі тарихтағы Эбола вирусының соңғы ошағы 1994 жылы Кот-д’ивуар мемлекетінде этолог әйелге жұғыпты. Ол кісі Кот-д’ивуардағы Тай орманынан ұсталған шимпонзені сойып жатып, байқаусызда өзін жарақаттап, қаны арқылы Эбола вирусын жұқтырып алыпты. Одан кейінгі бұл жаман аурудың пайда болғаны осы 2014 жыл, Батыс Африка елдерінде.

Жұғ уы: Эбола вирусының негізгі иесі жарқ анаттар, Pteropodidae тұқ ымдасына жатады. Себепші болатын адамдармен приматтардың ауруы. Эбола вирусы адам популяциясында негізінен таралуы, инфецирленген аң дардың қ анымен, бө лінділерімен, мү шелерімен жә не де басқ ада сұ йық тық тармен тікелей қ арым қ атынаста болғ ан уақ ытта болады. (мысалы, ө ліп қ алғ ан шимпанзе, горилла, дикобраз). Сонымен қ атар, Эбола ауру адамнан адамғ а жұғ ады, мысалы, ауырып жү рген адамның зақ ымдалғ ан тері қ абатынан, шырышты қ абаттарынан, қ ан, бө лінділермен, тікелей қ арым қ атынасқ а тү скен уақ ытта, сонымен қ атар, науқ астың тө сек жабындылары жә не киімдерін ортақ қ олданғ анда жұғ уы мү мкін. Медициналық қ ызметкерлер науқ асқ а медициналық кө мек кө рсету кезінде жұқ тыртады. Сонымен қ атар, қ айтыс болғ ан науқ астардың жерлеу рә сімдеріне қ атынасқ ан адамдар науқ астармен тікелей қ арым қ атынаста болуына байланысты, вирусты жұқ тыруы жоғ ары дә режеде болып келеді. Науқ астың қ анында, бө лінділерінде, емшек сү тінде вирус болғ анша, науқ астардың барлығ ы жұқ палы болып табылады. Аурудан кейін емделіп, жазылғ ан ер адамдар жазылғ аннан кейін 7 аптағ а дейін шә ует арқ ылы вирусты таратуы сақ талады.

Клиникалық белгілері. Аурудың инкубациялық кезеңі вирусты жұқтырғаннан бастап 2 күннен 21 күнге дейін созылады. Клиникалық белгілері пайда болғанға дейін адамдардың барлығы жұқпалы болып табылмайды. Сырқаттың алғашқы белгілері, олар жедел түрде дене қызуының жоғарылауы, бұлшық еттерінің аурысынуы, бас және тамақ ауырсынуы. Кейін осы белгілерден соң, құсу, диарея, бөртпе, бүйрек және бауыр жұмысының бұзылыстары, онымен қатары, сыртқа және ішке қан құйылулар болады (мысалы, тістерінен қан ағу, нәжісі қан аралас болуы).

Тұ мау
Тұмау немесе грипп (лат. grіppus, фр. grіpper, ағылш. influenza – “бас салу, шап беру”) – тыныс жолдарының жұқпалы вирустық ауруы. Аурудың қоздырғышы – ортомиксовирустар, олардың үш типі: А, В, С бар. Өте жұқпалы ауру. Тұмау вирусының сыртқы Қабыршағының құрамында гемагглютицин (оны Н әрпімен белгіленеді) және нейраминидаза (N әрпімен белгіленеді) болады. Олар әр түрлі факторлардың әсерінен өзгеріп, тұмау вирусының жаңа вариантын түзуі мүмкін. Кейде ол асқынып кетіп тыныс жолын, нерв жүйесін, қан тамырды, жүректі ауруға шалдықтырады. Тұмауды қоздыратын вирустар (микробтар) тыныс жолының кілегей қабығында өсіп-өнеді. Тұмау тиген адам аурудың микробын жөтелгенде, түшкіргенде және қақырығы арқылы ауаға таратады. Сондай-ақ тұмау вирусы науқастың ыдысы, сүлгісі, қол орамалы, кітабы және т.б. арқылы жұғады

Грипп вирустары — екі туыстасқа бөлінетін (А және В вирустар тобы), ортомиксовирустар тұқымдастығына кіреді. А туыстыққа 14 түрлі гемагглютининдері және 10 түрлі нейраминидазалары бар вируcтар кіреді. В туысты вирустар антигендік қасиеттері жағынан табиғи штамдарға жақын. Олар жаппай ауру туғызбайды және құстар мен жануарларды зақымдамайды. Тұмау вирусы өте тез тарайды. Инфекцияны қоздырушы – тұмаумен ауырған адам. Қоздырғыштар науқас адам жөтелгенде, түшкіргенде және қақырық, сондай-ақ науқас адам пайдаланған заттар, т.б. арқылы таралады. Ауалы-тамшылы жолмен түскен вирус жоғарғы тыныс жолдарының беткей жасушаларына еніп, өсіп-өнеді де мұрынның шырышты қабаттарын зақымдайды, қанға сіңіп, жалпы организмді уландыра бастайды. Аурудың жасырын кезеңі 1 – 4 күнге созылады

Тұмау кезінде науқастың денесі дел-сал болып, тамағы мен тыныс жолдары ашиды, дене қызуы көтеріліп (38 С-қа дейін), асқа тәбеті болмайды. Басы ауырып, бұлшық еттері сыздайды. Адамға тұмау тигеннен кейін бірнеше сағаттан соң (кейде 1 – 2 күннен кейін) мұрыннан су ағады, даусы қарлығып, жөтеледі, қақырық пайда болады, иіс сезуі нашарлап, көзі қызарады. Тұмау, әсіресе, емшек еметін сәбиді қатты әлсіретеді. Баланың танауы бітеліп, демалысы қиындайды, мазасызданып, ұйқысы бұзылады. Тұмау ересек адамдар үшін де қауіпті, ол құлаққа, тамаққа, тыныс жолдары мен өкпеге зақым келтіруі мүмкін. Тұмаудан жазылғаннан кейін ағзада иммунитет пайда болады, ол А типінен кейін 1 – 2 жылға, В типінен – 2 – 3 жылға созылады, С типінен кейін тұрақтанады. Сондықтан С типімен ауырған адамдар тұмаудың бұл түрімен қайталап ауырмайды.

ПАйдаланылған әдебиет. “Микробиология” А.Бұлашев, Ө.Таубаев, Ж.Сұраншиев, К.Мырзабаев. Сайдулдин Т. «Ветеринариялық індеттану» Алматы, І999ж.(115-117б).


Пән: Медицина



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь