Түлкі өсіру

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

СӨЖ
Тақырыбы: Түлкі өсіру
ОРЫНДАҒАН:НУРСЕИТОВА А ТЕКСЕРГЕН:ТУГАМБАЕВА С.М

СЕМЕЙ 2015

Жоспар:
1. 2. 3. 4. 5. 6.

Тү лкіге жалпы сипаттама, пайда болуы, таралуы Тұқ ымдық істің ерекшеліктері Жыныс мү шелерінің маусымдық ө згеруі Тү лкілердің кө беюі Тү лкі кұ шігін ө сіру Ә дебиеттер

1.1 Түлкіге жалпы сипаттама, пайда болуы,  және таралуы.

Ең алғаш жабайы бағалы терілі аңдар арасынан ең алғаш түлкіні өсірді. ΧVIII ғасырдың өзінде Ресейдің солтүстігінде аңдарды асырап өсіру тарала бастады. Бірақ кәсіптік түлкі өсіріу Совет үкіметі кезінде ғана дами бастады. Алғашқы түлкі фермалары КСРО кезінде 1927 жылы пайда болды. Табиғатта көбіне қызыл түлкі кең тараған. Одан басқа қара, қара-қоңыр, қара-сұр және т.б

Жалпы сипаттама
 Түлкі

(Vulpes) – ит тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Тұмсығы сүйір, құлағы тік, үшкір, құйрығы ұзын. Қазақстанда 4 түрі: Қазақстандық, Караганка, дала түлкісі, ТяньШаньдық түлкісі белгілі.

Түлкі түрлері

Алтын­платинді  түлкі Жемчужді түлкі

Бургундік түлкі

Ақ­қарлы түлкі Қара­сұр түлкі

Коликот түлкі

Түлкі ­ ...


Ең ірісі кәдімгі қызыл түлкінің дене тұрқы 60-90 см, құйрығы – 40-60 см, Жыныстық жетілу түлкілерде 9-11 айларында жетіледі, өнім өңдеуде 5-7 жылдық түлкілер қолданылады, өмір сүру ұзақтығы – 10-12 жас. Ұрғашы түлкілер , орта есеппен , 4-5 кей кездері 14 күшікке дейін табады.Түлкілерге жыныстық диморфизм тән: ұрғашылардың дене ұзындығы кем дегенде (63-73см), еркек түлкілерде (66-76см), таза массасы 5,0-6,5кг және 5,5-7,5 кг.

1.2 Тұқымдық істің ерекшеліктері

Тұқымдық  іс

Тұқымдыққа таңдау критерийлері
Тұқ ымдыққ а ү лкен кө лемді, мық ты, шымыр денелі, құ йымшағ ы мен омыртқ а денесі шығ ыңқ ы емес, кең кө кіректі, қ ысқ атұ мсық ты жә не жалпақ маң дайлы, 90100%-ті сұ р тү сті, біркелкі, орта биіктіктегі, жалы жоқ , қ алың тү к жамылғ ысы, цилиндр пішіндес құ йрық ты, қ ара қ ылшық пен басталып, ақ құ йрық ұ шымен бітеді.

Құйрығының мамықтануының сапасы түлкінің жалпы мамықтануының сапасын көрсетеді.

Таңдау
Тұқымдықта жүн жамылғысы жұқа, әлсіз, жіңішке аңдарды қалдыруға болмайды, себебі, ондай шаш терінің өңін бұзады, әсіресе түлкінің жаясының маңында. Мұндай жүн жамылғысы бар аңдар толық жетілмеген, коститутциясы әлсіз болады.

1.3 Жыныс мүшелерінің мезгілдік өзгеруі
Тү лкілердің жыныс мү шелері жастық жә не мезгілдік ө згерістерге бейімделген. Жыныстық толысу тү лкінің кү шіктерінде 9-11 айлығ ында жетіледі.

биологиялық ерекшеліктері


Түлкілердің  биологиялық  ерекшеліктері ол –  жыныс  жасушаларының  жылына бір рет  жетілуі. Түлкілердің  өндірістік уақыты  маусыдық уақытпен  сәйкес келеді. 

Күйлеу кезі

Жұмыртқа жасушалары жұмыртқа жолына 2-3 күнде шығады. Күйлеу ұзақтығы түлкілерде мінезімен байланысты жұмыртқа жасушасының жетілуі 7-11 күнге созылады.  Күйлеу кезінде жұмыртқалық пен қынап қатты өзгерістер болады, фолликула мен оның овуляциясының бөліктерінің жетілуімен алып жүреді. Қынаптың өзгеруімен оның шеткі бөліктері іседі – жыныстық ілмек. Күйлеу аңшылық пен овуляция бітеді, бұл кезде аналық аталықты қабылдайды, аңшылық 2-3 күнге созылады. Аңшылық біткен соң, тынығу уақыты басталады, ал жұмыртқалық көлемі бойынша кішірейеді және аналық жыныс мүшесі ақырындап өз қалпына келеді.  Аталықтардың жыныс мүшесі аналықтарының жыныс мүшелері сияқты мезгілдік және жастық өзгерістерге ұшырайды және күйлеу кезінде толық жетіледі. Жас аталықтарда үлкендерімен салыстырғанда, жыныстық жетілу 10-15 күнге кешігеді.


1.4 Түлкілердің көбеюі
Күйлеуге дайындық қазан айында болады да , қаңтарды ң алғаш қы бөлігінде бітеді. Күйлеу басында үлгілердің барлығы толтырылып, өндірістік журнал, ж ұптарды ң таңдауларының өндірілуі, комплексті ветеринарлық шаралар орындалған(желтоқсанда), торлары жөнделген, олардың дезинфекциясы жасалған.  Тұқымдық күшікті күйлеуге дайындауға көп көңіл бөледі. Түлкілердің жетіспейтін семіздігінен күйлеу басында нашар күшіктеп, сүтінің аз болуы мүмкін . К үйлеу басында аналықтар 5,5-6,0 кг, аталықтар – 6,5-7,0 кг болуы керек.  Торда жарықтың аз болуы түлкінің ұрықтануында қателіктер туғызады ж әне эмбриондарының бірінші сатыда сорылады, сондықтан жары қты көбейту үшін торларды және олардың араларын қарлардан тазалау керек.


Ұрықтану кезеңдері баллмен бағаланады:
Аналықтарда ұрықтанудың бірнеше кезеңдерге бөледі, сондықтан сыртқы жыныс мүшелері және ұсталынған түлкілердің жұбы өзгереді.  Баға «1 балл» сыртқы жыныс мүшесі «тазаланады» ж әне жақсы қаралады.  Баға «2 балл» сыртқы жыныс мүшесі ісініп, қолмен байқағанда тығыз болады және түсі ақшыл-қызыл болады, домалақтанады.  Баға «3 балл» сыртқы жыныс мүшесі жұмсарады, қара түске ауысады, жоғарғы жағында сілекейлі заттар бөлінеді. 2-3 күннен соң сыртқы жыныс мүшесі «3 баллдан» көлемі бойынша кішірейеді де, өз қалпына келеді.


1.5 Түлкі күшігін өсіру

Сұр-қара түлкілердің көбі 52-53 күнде күшіктейді. Ерте к үшіктеген жа ғдайда (48күнінде) күшіктері ұсақ және өмірлік қабілеттері т өмен болады. Егер, керісінше, ұзақ күшіктемей жүрсе, туу кезінде қиынды қтар болады деп есептейді. Аналықтар әдетте, түнгі уақытта күшіктейді, күшіктеу 1,5-2,0 сағат қа созылса –  қалыпты жағдай деп саналады. Жаңа туған к үшікті ң орташа массасы 80-100гр. арасында ауысып отырады. Тым үлкен күшіктер толы қ емес ұры қтануда ж әне мезгілінен асқан соң күшіктеуден болады. Күшіктер туу кезінде бірінен соң бірі 15-20 минут сайын туып жатады. Аналы қ  күшіктерді қағанақтан босатады, оларды жалап, омырауына қарай жатқызды.Күшіктеу кезінде аналы қтарыны ң с үті б өлінеді,сонды қтан бірінші туғандар күшіктеу аяқталғанға дейін с үт еме алады.
 49-ншы

Күшік күту
Сәтсіз күшіктеуде , төлдер қыңсылап мен аналары мазасыз болса , үйшікті тез арада ашып , төл мен аналықты мұқият қарап шығу керек. Емшектерінің қатты болғанын байқаса , оны иесі өзі саууы керек, массаж жасап , күшіктерді қайта түлкінің емшегіне апарып емізеді.Үйшіктің сыртына су мен кішкене қойып, есігін уақытша жабады. Әлсіз және дұрыс жетілмеген күшіктерді аналықтың астына жатқызып жылытады, анасына еміздіртеді және еміп болғанын тосып тұру керек. Содан соң аналықты күшіктерімен бірге үйшікке кіргізіп , ішіне су мен азық қойып, есігін жауып қояды.  Әлсіздерді жылыту үшін арнайы жәшіктер қолдануға болады. Мұндай күшіктерді фермадан жүнді қаптарда әкеледі. Егер аналық жүндерін дурыс жұлмаса, фермер өзі сүтті бездердің жанындағы жүндерді жұлу керек.  Аналықтың сүті жетпесе , оның күшігінің жартысын басқа ана түлкіге қосады да ал, аналықтың азығының мөлшерін көбейтеді.
жем 

Назарларыңызға рахмет!


Пән: Биология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь