Сайтқа презентация қосу

Картоптың алтын түстес жұмыр құрты

Тақырыбы: Картоптың алтын түстес жұмыр құрты.

Тексерген: Сагындыков С.Н Орындаған: Бағдатова А.Б. Топ:ЛД -211

Жоспар:
1. Картоптың алтын түстес жұмыр құрты. 2. Зияндылығы.. 3. Биологиясы 4. Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері 5. Анықтау әдістемесе 6. Күресу шаралары. Қорытынды. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

Картоптың алтын түстес жұмыр құрты. Алтын түстес жұмыр құрттар,

Нематодтар (Nemathelmіnthes) – төменгі сатыдағы құрттар типі. Жер шарында кең тараған (теңіздер мен мұхиттарда, тұщы суларда, топырақта биосферада), кездеспейтін жері жоқ, сондықтан оларды коспомолиттік жануарлар қатарына жатқызады. Жұмыр құрттардың 5 класы бар: нағыз Жұмыр құрттар (Nematoda); құрсақ кірпікшелілер (Gastrotrіcha); киноринхалар (Kіnorhyncha); түптік құрттар (Nematorpha); коловраткалар (Rotatorіa). 27 мыңдай түрі белгілі. Бұлардың жалпақ құрттардан айырмашылығы – ішкі мүшелерінің арасында дене қуысының (схизоцельдің) болуы. Сондықтан Жұмыр құрттарды бірінші реттік дене қуысы бар жануарларға жатқызады.

Биологиясы – денесі жіп
тәрізді (грек. nematos – жіп) созылыңқы келеді. Ұзындығы 1 мм-ден 8 м-ге (Рlacentonema gіgantіssіma) жетеді. Бұлардың денесінің сырты қалың кутикула қабатымен қапталған. Ұзын, ұршық тәрізді бұлшық еті жиырылғыш келеді әрі қозу толқынын (импульсін) қабылдап, бір бұлшық еттен екіншіге өткізеді. Тері-бұлшық ет қапшығы мен ішектің арасындағы дененің алғашқы қуысы (іші сұйық затқа толы) оның жұмырлығын тұрақты түрде сақтайды, денесінің тірегі болып, зат алмасу процесіне қатысады. Ас қорыту жүйесі ұзына бойына созылған тік түтік тәрізді алдыңғы, ортаңғы және артқы ішектен тұрады.

Биологиясы
Ауыз қуысы дененің алдыңғы ұшында орналасқан, ол өңешке ұласады. Зәр шығару жүйесі протонефридиялды (зәрді тері бездері арқылы шығарады). Қан айналу және тыныс алу жүйесі дамымаған. Жүйке жүйесінің орталық бөлімін жұтқыншақмаңындағы жүйке сақинасы мен бірнеше жүйке бағаналары (ұзына бойына созылған) құрайды. Жүйке клеткалары жүйке бағаналарымен байланыса жекелеген ганглияларды құрмай, тек құрсақ жүйке бағанасында «құрсақ тізбегін» құрай дамыған. Сезім мүшелері нашар дамыған. Дара жыныстылар, арасында гермафродиттер де кездеседі. Жұмыртқалары жатынның ішінде ұрықтанады. Көпшілігі жұмыртқа салады, сонымен қатар тірідей туатын түрлері де кездеседі. Жұмыр құрттар – адам, өсімдіктер мен жануарлар организмінде де паразиттік тіршілік етеді

Зияндылығы. Бұл ауру картоптың мамандандырылған паразиті. Ауру шыққан жерге карантин жарияланады және ол жердегі өнімді сатуға немесе сол жерге өнім егуге болмайды.

Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері
Алтын ьтүстес жұмыр құрттардың денесі сірқабықпен (кутикула) қапталады. Ауыз қуысы денесінің алдыңғы жағында, ал аналь тесігі - артқы жағында орналасады. Көптеген жұмыр құрттарда тері-бұлшықет қапшығы болады. Көлденең жолақты бұлшықеттері жоқ. Сондықтан жұмыр құрттар денесін қысқарта да, соза да алмайды. Олар денесін тек жан-жағына ғана ие алады. Жұмыр құрттарда тынысалу және қантарату жүйесі болмайды. Бұлар - дара жынысты жәндіктер. Олардың қосжыныстылары да кездеседі. Жұмыр құрттардың аталығынан аналығы ұзын. Көбінесе жұмыртқа арқылы көбейеді. Өсімдік тамырында ауру тудыратын паразит жіпшеқұрттар (қант қызылшасының жіпшеқұрты - свекловичная нематода) шаруашылыққа орасан зор зиян келтіреді. Жіпшеқұрттардың барлығы өсімдік паразиті болып табылады, олардың мөлшері 1 миллиметрден аспайды. Жұмыр құрттар адамға және жануарларға зиян келтіреді, тері астында - суыртқы (ришта), бұлшықеттерде — трихинелла, ішекте ішексорғы, үшкірқұрт паразиттік әрекет жасап, ауруға ұшыратады.

Ішексорғының ұзындығы (жылқы ішексорғысы) 18 сантиметрге дейін, (кит ішексорғысы) 8 метрге дейін жетелі. Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне үшкірқұртт(острина) орнығады. Ол — паразит құрт, аналығының тұрқы 1 миллиметрден аспайды. Үшкірқұрттың екі ұшы да сүйірленген, құйрығы үшкір, тұрқы 1,5 см шамасында болады. Оның түсі ақшыл немесе сарғыш болып келеді. Үшкірқұрт екі сүйір үштарын қадап, соқыр ішекте және тоқ ішекте тіршілік етеді. Үшкірқұрттың алдыңғы ұшында - ауыз, соңғы бөлігінде аналь тесік (артқы тесік) орналасады. Аналь тесігінен кейінгі өте үшкір дене бөлігі құйрық деп аталады. Оның денесі тығыз қабықшамен - сірқабықпен қапталған.

Сірқабықтың астында ұзын салалы бұлшықеттері болады. Көлденең салалы бұлшықеттері жоқ. Сондықтан үшкіркүрт денесін жиыра, қысқарта алмайды. Оның денесі созылмайды. Пішінін өзгертпей, тек жан-жағына иіледі.Жұмыр құрттар Жер шарында кең тараған. Ж. қдың 5 класы бар, 27 мыңдай түрі белгілі. Денесі жіп тәрізді созылыңқы келеді. Ұзындығы 1 мм-ден 8 м-ге жетеді

Жалғасы.... Жұмыр құрттардың бір түрі бар, ол суыртқы деп аталады. Оның ұзындығы 150 см, жуандығы 1,5 мм. Бұл — адам үшін өте қауіпті паразит, бұрын Бұхара маңында өте көп таралған. Суыртқының аналығы көбінесе адамның аяқ терісінің астында паразиттік тіршілік етеді. Сол кезде аяқтың еті қышып, қызарады және ісініп, соңы іріңді жараға айналады. Суыртқыны жарадан жіңішке шырпыға орап суырып алады, сондықтан құртты суыртқы деп атайды. Бұл Иранда, Үндістанда және Африка елінде көп кездеседі. Оның көбею айналымы да, басқа жұмыртқа құрттардан ерекше — аралық иесі болады. Науқас адам аяғын хауыздағы суға жуғанда, аналық суыртқының дернәсілі суға түседі де, оны циклоп жұтып (циклоп — суыртқының аралық иесі), ал ішінде дернәсілі бар циклопты су ішкен кезде адам қайта жұтуы мүмкін. Адамның ішіне түскен дернәсіл қан арқылы аяқтағы терінің астына жетіп, 8 — 10 айда ересек суыртқығаайналады. Бұл ауру адамды әбден қажытады. Ауруды дракунлез деп атайды.

Анықтау әдістемесі:

1. Аурудың шыққаның көз мөлшермен байқау 2. Ауруға шалдыққандар мсерзімінен бұрын сарғаяды 3. Алдымен ауру төменнен бастап,жөгарыға өрлейді

Күресу шаралары

Қорытынды
Қорытындылай келгенде, орман шаруашылығы үшін аса қауіпті болып келетін аурулар мен зиянкестердің тигізер зияны көп екенділігіне тоқталып өткен дұрыс. Орман зиянкестері ағаш бойына орналасқаннан кейін оны сақтап қалу мүмкіне емес. Қорыта айтатын болсам, алтын түстес жұмыр құрттар көп таралғандығын айта кеткен дұрыс.Ол әсіресе өсімдік әлеміне зиянын көп тигізеді. Бұл картоптың алтын түстес жұмыр құрттары барлдық картопқа зиянын тигізіп қана қоймай, сол өсіп тұрған өсімдіктерді жарамсыз күйге түсіреді. Сол үшін де күресу жұмыстарын жүргізіп қана қоймай, оны қадағалап отырған жөн деп санаймын.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 1. Вирусология, иммунология, генетика, молекулалық биология. Орысшақазақша сөздік. – Алматы, «Анатілі» баспасы, 1993 жыл. ISBN 5-630-0283-X 2. Жоғарығакөтеріліңіз ↑О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.ХайдароваАурудыңалдыналужәнесақтандырубойыншаорысшақазақшатерминологиялықсөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965752-06-0 3.Жоғарығакөтеріліңіз ↑ «Қазақстан»: Ұлттықэнцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы Бас редакциясы, 1998 IV том

Назарларың ызғ а рахмет!


Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь