Сайтқа презентация қосу

Өнеркәсіп қалдықтарын шикізат материалдар ретінде: фосфогипс, борогипс және т.б. қолдану. Гипсты байланыстырушы материалдардың қасиеттері. Өндірістің жаңа технологиясының негізі мен қолдану салалары

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ  

БӨЖ № 2
Тақырыбы: Өнеркәсіп қалдықтарын шикізат материалдар ретінде: фосфогипс, борогипс және т.б. қолдану. Гипсты байланыстырушы материалдардың қасиеттері. Өндірістің жаңа технологиясының негізі мен қолдану салалары.  Орындаған: Шалқарова Ж.Ш Оқу тобы: ХН-221 Тексерген: Лебаева Ж. Т Семей 2015

Өнеркәсіп қалдықтарын пайда асыру (Утилизация промышленных отходов) — өнеркәсіп қалдықтарын қайтара пайдаланылатын шикізат, отын, тыңайтқыш және т.б. ретінде қолдану.

Қалдықтар – табиғи шикізатты өңдеу нәтижесінде пайда болатын заттар мен өндірістік жарамсыз шығарылымдар. Қалдықтардың барлық түрлерін есептегенде өндірілетін табиғи заттар мен энергияның тек 2%-ы ғана пайдаға асырылады. Қалған 98%-ы әр түрлі қалдықтарға айналады. Адам баласының кез-келген шаруашылық әрекеті әр түрлі қалдықтармен биосфераны ластайды, бұл халықтың денсаулығы мен өміріне, флора мен фауна түрлерінің қысқаруына, қоршаған ортадағы тепе-теңдікке қауіп-қатер тудырады. Кең үйінділерін, өнеркәсіп тастандыларын, қоқыстарды, қала шөп-шаламдарын тек қоршаған ортаны бұзатын ластағыштар деп санауға болмайды, олар құнды шикізат көздеріне жатады. Қазіргі кезеңдегі ғылым мен техниканың даму деңгейіне сәйкес әбден жетілдірілген технологияның жоқтығына байланысты, оларды өндеп құнды өнімдер алу әзірше жолға қойылмаған, сондықтан бұларды сақтауға, жоюға, тасуға, көмуге, зиянсыз түрде айналдыруға көптеген қаражат, энергия, уақыт жұмсалып отыр. Қалдықтар шығаратын негізгі көздерге өнеркәсіп, ауыл-шаруашылығы, үй-жай шаруашылығы жатады.

Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды қайтадан колдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапкы материалдарды, электрэнергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мәселелерді шешуге жол ашады.

Әр түрлі химиялық қалдықтар әсерінен өзендер мен көлдердің ластануы

«Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады» Д.И.Менделеев

Біздің халық шаруашылығымыздан жыл сайын шығатын қалдықтардың көлемі 1 миллиард тоннадай. Статистикалық мәліметтсрге сүйенсек біздің елде жиналған қатты өндіріс калдықтарының көлемі 20 млрд. т шамасында. Оның ішінде 5,2 млрд. т түсті металлургия өндірісінің меншігіне жатады (4 млрд. т — тау-кен өндірісінікі, 1,1 млрд. т байытуфабрикаларынікіжәне 105 млн. т металлургиялық өндеу процестерінен шыққан қалдыктар). Сонымен қатар әр түрлі қоймалар мен кен байту фабрикаларының тұндырғыштарында көп мөлшерде сұйық қалдықтар жинақталған. Қалдыктардың 70-75%-і тау-кенөндірістерінен, 20%і байытужәне қалғандары металлургия көәіпорындарынан пайда болады.

Кені бар шикізатты кешенді түрде пайдалануды мақсатқа ала отырып, Орталық жәнс Солтүстік Қазақстанда металлургиялык өндірістерінің калдықтарын колдану аркылы азот, фосфор жоне баска да минералдық тыңайткыштарды өндіруге бағытталған химия өнеркәсібі дамуда. Азот тыңайтқыштарын алуға оттекті өндіргенде шыққан металлургиялық өнеркәсіп қалдықтары пайдаланылады. Сульфитті рудаларды күйдіргенде бөлінген газдардан алынған күкірт қышқылы аммоний суперфосфатын, сульфатын және гидросульфатын алуға қолданылады.

Химия өнеркәсібіндегі ірі тонналық қалдықтардың бірі фосфогипс болып табылады. Тараз қаласы минералды тыңайтқыштар зауыттың өндірістік әрекетінің нәтижесінде фосфогипстің біраз көлемі жиналған. Қазіргі уақытта арнайы шлам жинақтарында және зауыттың төбелерінде шамамен 7,6 млн.т. қалдық орын алған. Алайда, өңдеудің әртүрлі тәсілдерінің болуына қарамастан, қазіргі уақытта фосфогипстің еліміздегі пайдалану деңгейі барынша төмен қалып қоюда.

Қаратау кен орны фосфориті теңіз суын тұндыру нәтижесінде қалыптасатын, тұнбалы жағдайдағы жыныстар болып табылады. Олар негізінен глауконит, лимонит, клаьцит, доломит, магнезиалды силикат, алюмосликаттар, каолин, егісті шпаттар, кварц, гранит және органикалық заттар түріндегі қоспалардың аздаған құрамымен кальций аморфты ұсақ кристалды фосфатының негізінде құралады. Жанама өні ретінде қалыптасқан дигидрат немесе кальций сульфатының жарты гидраты ондағы қоспасының құрамына байланысты сәйкес түрде фосфогипс деп аталады.

Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігінің тұжырымында 2004-2015 жылға өнеркәсіпті және тұрмыстық қалдықтарды жинақтау көлемін қысқарту бойынша тапсырмалар қойылған. Өнеркәісіпті және тұрмыстық қалдықтармен байланысты мәселені шешу үшін қайта өңдеу және қалдықтарды қайталап пайдаланудың моделдік бағдарламасын жасауды талап етеді.

Фосфогипстің үлкен көлемді жойылуының тиімді бағыттарының бірі жол құрылысында топырақ үйінділерін тұрғызу кезінде қоспалар ретінде, немесе құрылыс саласында топырақтан жастықшаны орнатқанда қолдану болып табылады, нақтылап айтатын болсақ, жол құрылысы саласында қолдану мүмкіндігі жоғары. Фосфогипс құрайтын қалдықтарды жол-құрылыс материалдарын алу үшін маңызды шикізат базасы ретінде қарау керек, ол дәстүрлі түрде байланыстырғыш заттарды үнемдеу мүмкіндігін береді және қоршаған ортаны қорғау мәселесін шешуге жағдай жасайды.

Гипсті-цементті пуццоланды байланыстырушылар /ГЦПБ/. Қолайлы мөлшерде гипстік байланыстырушыларды, цементті және активті минералдық қоспаларды ұнтақталған қалыптарында жақсылап араластыру арқылы алады. Өздерінің активтігіне байланысты гипсцементпуццоландық байланыстырушының құрамында бұлардың мәлшері мына төмендегі шамада болады: 42 Гипстік байланыстырушылар - 50-65 %, портландцемент М300, 400 - 15-25 %, активті минералдық қоспалар - 10-25 пайыз. Портландцемент пен активті минералдық қоспаның орындарына пуццоландық портландцемент алуға болады. Гипс байланыстырушыларын қазанда гипс қайнату тэсілімен алатын заводтарда портландцементті және активті минералдық қоспаларды немесе пуццоландық цементті қайнату процесінің соңына бірнеше минут қалғанда тікелей қазанға салады. Сойтіп ГЦПБ алынуын біраз жеңілдетеді. ГЦПБ екі маркасы болады: МІОО жэне 150. ГЦПБ ұнтақтылығы М100 үшін № 2 електегі қалдық бойынша 15 пайыздан, М150 үшін - 10 пайыздан кәп болмау керек. Гипс байланыстырушыларының - модификациясы негізінде алынған ГЦПБ өте сапалы. Мұндай ГЦПБ негізінде алынған бетон 2-4 сағ. қатайғаннан кейінгі қысқандағы мықтылық шегі 60-100 кГІа, 3 тәуліктен кейінгі - 15-20 МПа, ал 28 тәуліктен кейінгі - 20- 40 МПа. Сонымен, ГЦПБ негізінде дайындалған бетон 2-3 сағ. қатайғанда маркалық мықтылығының 30-40 пайызын көрсетеді. Ал қатаю жылдамдығын бұдан да тездету үшін ГЦПБ жасалған бұйымдарды 70-80°С булайды.

Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Прикладная электрохимия /Под ред. Томилова А.П. М: Химия 1984, с. 520 2. Прикладная электрохимия /Под ред. Ротиняна А.Л. Л: Химия 1974, с. 423 3. Вырапаев В.Н., Никольский В.А. Химические источники тока – М: Высшая школа 1989, с. 360 4. Баймаков Ю.В., Журин А.И. Электролиз в гидрометаллургии. – М: Металлургия, 1977, с. 361


Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь