Бұлшық ет жүйесі

Қазақстан Республикасы Ғылым және Білім Министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атыңдағы мемлекеттік университет

БӨЖ №1
Тақырыбы: Бұлшық ет жүйесі
Орындаған: Жумабекова А.С Рымғазықызы Е Бл-309

Бұлшық ет жүйесі


Бұлшық ет жүйесі, адамда, барлық омыртқалы жануарларда және омыртқасыздардың көпшілігінде қозғалыс қызметін атқарады. Дене қаңқасын жауып тұратын бұлшық еттер көлденең салалы талшықтардан тұрады. Бұлшық еттер өзінің пішіні, көлемі, тұрған орны мен атқаратын қызметіне қарай бірнеше топқа бөлінеді.Бұлшықетжүйесіне арқа,кеуде,іш,мойын,бас, қол, иық, білек, аяқ бұлшық еттері кіреді. Құрсақ бұлшық еттері, қабырға аралық бұлшық еттер, көк ет, т.б. көкірек клеткасын әр түрлі қозғалысқа келтіреді. Асықты жілік пен шыбық сүйегінің бұлшық еттері, балтырдың үш басты бұлшық еті және саусақтарды июші, жазушы, саусақ аралығын ашушы және біріктіруші бұлшық еттер аяқтың басын әр түрлі қозғалыстарға келтіреді. Бұлшық еттер жұмыс істегенде организмдегі зат алмасу процесі одан сайын үдей түсіп, тамырлар арқылы келетін қан ағыны көбейеді. Бұлшық ет қызметінің күшеюінен оның қоректенуі жақсарып, салмағы артады (мұны бұлшық еттің жұмыстық гипертрофиясы деп атайды). Дене мүшелерінің барлық қозғалысы өзара байланысты, ол шартты және шартсыз рефлекстер арқылы реттеліп отырады.)

Тұлғаның бұлшық еті

Арка бұлшық еті

Кеуде бұлшық еті

Іш бұлшық еті

Беткейдегі

Тереңдегі

Арка бұлшық еті
Арқа бұлшықеттері көп: олардың басты бөлігін тұлға миотомдарының дорсалды бөлімдерінен пайда құрайды, оған бастан және қолдан арқаға ауысқан бұлшықеттер қабаттасады, соның себебінен олар екі беткей және терең-қабат болып орналасады. Беткей бұлшықеттер Иық белдеуі мен тоқпан жілікке бекитін бұлшықеттер Қабырғаларға бекитін бұлшықетте бұлардың екеуі де тұлғаның кейін қарай ығысқан вентралды бұлшықеттерінің туындылары. Олар бас сүйек нервтерінің алдыңғы тармақтарынан нервтендіріледі. Терең бұлшықеттер Арқаның беткей бұлшықеттері: Иық белдеуі мен тоқпан жілікке бекитін бұлшықеттер екі қабат болып орналасады, олардың ең беткісі екі жалпақ бұлшықеттен тұрады: Трапеция тәрізді бұлшықет- Жоғарғы бөлігі жауырынды көтереді, ортадағысыжауырынды омыртқа жотасына жақындатып, ал астыңғысы оны төменге тартады. Арқаның аса жалпақ бұлшықеті-иықты, қолды артқа тартып, қолды ішке бүгеді. Ромбтәрізді бұлшықет Жауырынды көтеретін бұлшықет Артқы жоғары тісті бұлшықет
Артқы төменгі тісті бұлшықет.

Кеуде бұлшық еті
Кеуде бұлшықеттері кеуде торының бетінде басталып, одан иық белдеуі мен қолдың еркін бөлігіне баратын бұлшықеттерге және кеуде қуысының қабырғалары құрамына кіретін меншікгі (аутохтонды) бұлшықеттерге бөлінеді. Кеуденің үлкен бұлшық еті- үшбұрышты. Бағана сүйегінің сыртынан, төс және 2 – 6 қабырғаның шеміршегінен басталады. Тоқпан сүйек үлкен томпағына келіп жабысады. Атқаратын қызметі: қолды денеге жақындатады, ішке қарай бұрып көтереді. Кеуденің кіші бұлшық еті-үлкен бұлшық еттің астында орналасқан. 1-5 қабырғадан басталып, жауырынның құс тұмсықшасына жабысқан. Атқаратын қызметі: жауырынды төменге тартады, жауырын тыныш тұрғанда қабырғаларды көтеріп тыныс алуға қатысады. Бұғана асты бұлшық еті- кеуде қуысының сыртқы бүйірінде 1 қабырға мен бұғана сүйегінің аралығында орналасқан. Бұғананы төменге және ішке тартады. Алдыңғы тісті бұлшық ет- жоғарғы 9 қабырғалардан тіс тәрізді басталып жауырынның медиаль шеті мен төменгі бұрышына келіп жабысады. Атқар атын қызметі: Жауырынды мүмкіндік туғызады. алға тартады, қолды горизонталь созуға



Образец текста
 Второй


уровень

Третий уровень  Четвертый уровень


Пятый уровень

Көкет (лат. diaphragma ) - көкірек және құрсақ қуыстарын бір-бірінен бөліп тұрған, пішіні күмбез тәрізді жалпақ жұқа бұлшық ет. Күмбездің дөңес келген ортаңғы сіңірлі төбесі көкірек қуысына қарай бағытталған. Көкеттің шеткі етті бөлігі — тарамдалған бұлшықет будаларынан тұрады. Олар бекитін орындарына қарай: бел, қабырға және төс бөлімдеріне бөлінеді. Көкет жиырылған кезде құрсақ қуысына қарай күшті тартылып, көкірек қуысын кеңейтіп, тынысты ішке қарай алуға көмектеседі. Сондықтан, көкетті тыныс алу бүлшық еттерінің инспираторлар тобына жатқызады.

Іштің бұлшық еттері

Іштің сыртқы қиғаш бұлшық еті- жалпақ еті, төменгі 8- қабырғадан басталып, мықын сүйектің қырына барып жабысады. Іштің сыртқы қиғаш бұлшық етінің талшықтары қиғаш орналасқан. Атқаратын қызметі: омыртқа жотасын бүгіп, оны бір жағына қисайтып, тұлғаны бұрап, кеудені төмен түсіреді. Іштің ішкі қиғаш бұлшық еті – сыртқы қиғаш бұлшық еттің астында желпуішше болып орналасқан. Ол бел-кеуде шандырынан, мықын сүйегінің қырынан жіне және шат байламынан басталып, арқада ІІІ қабырғаға жабысады, іштің қабырғасының алдында апоневрозға айналады. Атқаратын қызметі: омыртқа жотасын бүгіп, кеудені төмен түсіреді, жамбасқа көтеріп, тұлғаны бұруға қатынасады. Іштің көлденең бұлшық еті – ол екі алдыңғы бұлшық еттің астында орналасқан. Төменгі алты қабырғаның ішкі бетінен, бел-кеуде шандырынан, мықынның қыры мен шат байламынан басталады. Атқаратын қызметі: іш қуысына сығымдап қысым түсіріп тұрады, төменгі қабырғаларды көтеріп, дем шығаруға ықпал етеді. Іштің тік бұлшық еті – төс сүйегінің семсершесінен және V-VII қабырғалардың шеміршегінен басталып шат сүйегіне келіп бірігеді. Іштің тік, сыртқы, ішкі қиғаш жіне көлденең еттерінің апоневроздарымен бірігіп, іш қуысының берік қабырғасы пайда болады. Іштің ішдыры – іш шандыры бұлшық еттерді сыртынан жауып тұратын кеуде шандырының жалғасы, ал іш қуысының ішін жұқа сір қабық жабады.

Мойын бұлшық еттері.

Мойынның бұлшық еттері

үстінде орналасқан

тереңде орналасқан

Мойынның бетінде орналасқан бұлшық етіне платизма немесе мойынның тері асты бұлшық еті мен төс-бұғана-еміздікше бұлшық ет жатады.

Қолдың бұлшық еттері.

Қолдың бұлшық еттері. Қолдың өз бұлшық еті

Иық белдеу
Қолдың бұлшық еттері миотомдардың вентральды бөлігінен пайда болады.

Дельта тәрізді бұлшық ет

Кіші жұмыр бұлшық ет

Жауырынның көлденең өсіндісі үстіндегі

Иық белдеуінің бұлшық еттері.

Үлкен жұмыр бұлшық ет

Жауырынның көлденең өсіндісі асты

Жауырын асты бұлшық ет

Қолдың өз бұлшық еттері.

Қардың екі басты бұлшық еті

Құстұмсық-тоқпан жілікті бұлшық ет

Тоқпан жіліктің бұлшық еті

Қардың үш басты бұлшық еті.

Шынтақ бұлшық еті.

тың Аяқ

рі. етте ық ұлш б

Аяқтың бұлшық еттері.

Жамбас белдеуі

Аяқтың еттері

Аяқтың бұлшық еттері қызметінің ерекшелігіне байланысты қолдың бұлшық еттеріне қарағанд күшті жетілген.

Жамбас белдеуінің бұлшық еттері алдыңғы және артқы бұлшық еттер болып екі топқа бөлінеді. Алдыңғысына :мықын-бел бұлшық еті жатады. Жамбас-ортан жілік буынның қуатты бүккіші болып табылады. Артқы бөлігіне: Бөксенің үлкені, кіші және ортаңғы бөке, алмұрт тәрізді бұлшық ет, санның шршы бұлшық еті, сыртқы қол сұғарлық бұлшық ет, ішкі қол сұғарлық бұлшық ет.

Санның бұлшық еттері үш топқа бөлінеді: алдыңғы, артқы, және медиальдық топтарға. Санның алдыңғы бетінде екі бұлшық ет орналасқан – санның төртбасты бұлшық еті мен тігінші бұлшық еті. Санның артқы бетінде сирақтың үш ұзын бүккіштері орналақан. Санның медиалдық бетінде қырқалы бұлшық ет, жіңішке бұлшық ет пен үш келтіруші бұлшық еттер орналасады.

Сирақтың сіңірлерінен басқа аяқ басында өзінің меншікті қысқа бұлшық еттері бар. ОЛардың бәрі аяқ басының өзінен басталады. Бүгушілер табанда орналады, жазғыштар аяқ басының сыртқы бетіне жайғасқан. Аяқ басының сыртқы бетіне екі қысқа жазғыштар – башпайлардың қысқа жазғыштары мен улкен башпайдың қысқа жазғыштары жайғасқан.

Сіздің салмағыңыздың 40%-ы, яғни 20-30 кг бұлшық еттерге тиісті. Адам денесіндегі ең үлкен бұлшық ет – сан бұлшық еті. Ел денедегі ең үлкен жамбас сүйегін қозғалысқа келтіреді. Бұлшық еттердің ең көп шоғырланған жері – адамның беті. Осы себепті біздің мимикамыз сан алуан түрлі бола алады. Адам денесіндегі ең мықты бұлшық ет жақтың бұлшық еті екен. Сіз тамақ шайнағанда ол 190 кг күшпен қыса алады. Аяқты қозғалысқа келтіретін бұлшық еттердің саны 19 екен. Олар бір-бірімен байланысқан жұмыс нәтижесінде табаныңызды қозғалтады. Жүрек адам денесіндегі мықты бұлшық еттердің бірі. Өз күшімен ғана ол адам ағзасындағы бар қанды 4 қабатты үйдің биіктігіне көтере алады. Сіздің денеңіздегі бұлшық еттің 50%-ы аяқ бұлшық еттері, 30%-ы қолға, 20%-ы бас және басқа бөліктерге тиесілі. Қарапайым күлкі адам бетінің 40 бұлшық етін іске қосады. 10 жылда адам өзінің бұлшық етінің 3%-ын жоғалтады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
А. Рақышев «Адам анатомия», 151-159, 200-212 беттер. Ә. Күзембаева «Адам анатомия», 33-36 беттер. Адам анатомиясының атласы. М.Г. Привес, Н.К. Лысенко «Анатомия человека», стр. 128-152 Р.Д. Синельников «Атлас анатомии человека», том 1


Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь