Өнім сапасын басқару жөніндегі Американдық тәжірибесі

Өнім сапасын басқару жөніндегі Американдық тәжірибесі

Орындаған: Оралтаев Е, Махмутбек Г, Тұрсымбекова З, Какенова А, Смагулова А. Тексерген: Төлеубекова С.С.

Жоспары:
1. Американдық сапа басқару ерекшеліктері 2. Сапаны басқарудың жалпыланған жүйесі 3. АҚШ- тағы сапаны басқару әдістері 4. Американдық және жапониядық менеджментке салыстырма

Кіріспе
АҚШ-тың еңбек сферасындағы маңызды элементі фирмадағы еңбек қатынасы мен кадр жұмысы. Ол жұмысшыны жалдаудан бастап бүкіл персоналды басқару, соның ішінде ынта, еңбекақы төлеу формасын, кәсіби дайындық пен қайтару үрдісін қамтиды. Фирмаға жұмысшыларды жалдау әдістері 2 фактормен анықталады: ішкі факторлар, оның ішінде фирмалардың стратегиялық дамуы мен қызметінің нәтижесі, ішкі еңбек нарығының жағдайы, кадрды даярлау мүмкіндіктері; ұлттық еңбек күші нарығының жағдайы. Америка компанияларында персонал біліктілігін жоғарылату мен қайта даярлауға, мемлекет дотациясын ескермегенде, таза табыстың 5% дейін жұмсайды. Ал АҚШ-та шаруашылықтағы жүмысшылардың орташа оқу жылы 1970-1985 жылдары 8,6-дан 13% дейін өсті: бұл бір жүмыскердің алған білім көлемі төрт есеге өсті деген сөз. Өнім сапасын басқару мен тұтынушыларға қызмет көрсету аумағына фирмалардың ұйымдық құрылымдарының бүкіл негізгі тізбектерінің басқарушылары тартылып, нарықты зерттеу мен жаңа өнімді жоспарлау жобасын анықтау кезеңінен бастап, тұтынушылардың өнім шығаруда техникалық қызмет көрсетуімен аяқтап, өнім жасау процесіне мақсатты бағытталған іс–шаралар арқылы жақсы нәтижелерге қол жеткізілді

1. Американдық менеджмент ерекшеліктері.
АҚШ-та өндірістік қызметтің ұйымдық нышандарын мемлекеттік монополистік капитализмнің жаңа жағдайына бейімдеу,өндірісті одан әрі қарқынды өркендету және неғұрлым көп пайда табу үшін ұйымдық ірі резервтерді пайдалану міндеттері қойылып отыр. Орталықтан басшылық етуден гөрі,пайда табатын орталықтардың, бөлімдер мен кәсіпорындардың құқықтары мен жауапкершілігін ұлғайту АҚШ-тағы шаруашылық өмірде елеулі құбылыс болды.Осының нәтижесінде компанияларда жаңа бөлімшелер құрылды,бөлемше топтарының қызметін үйлестіретін арнайы жоғарғы басқарма енгізілді, штабтық органдар корпорацияның жоғарғы басшыларына қызмет көрсетуге көбірек көңіл бөле бастады,төменгі буындарда (зауыттарда) функциялық қызметтерді толық орталықтандыру жүргізілді. Дракер “федералдық принцип” деген ұғымды енгізді, мұндай орталықтандыру өнеркәсіптегі ірі ұйымды жөнге салудың жаңа принципі болып саналады, әрі орталық та, ұйымның бір бөлігі де “жоғары”басшының қызметін орындай алады. Дракердің ойынша “федералдық принципті”бірте-бірте қолдану мынаған негізделген: жоғарғы басшы кәсіпорынның ең басты мақсатын айқындайды, адам ресурстарын ұйымдастырады, болашақ әкімдерді таңдайды, даярлайды және сынайды, қызмет тиімділігін өлшеудің эталондарын белгілейді. Екінші жағынан әрбір бөлімшенің белгілі бір автономиясы болады, оның менгерушісі автономдық істің басшысы,ол өндіріс пен техникалық прогресске, өткізу мен сатып алуға,есеп беру мен қызметкерлерге жауапты. Ол өзінің бөлімшесін біртұтас жүйе ретінде қарастырады.

П. Друкер

Друкердің пікірінше ұйымдастырудың федералдық принципі: 1. жоғары басшының өзінің шұғылдануына мүмкіндік береді; тікелей қызметімен

2. жергілікті жердегі жоғарғы басшының қызметін және оның проблемаларын түсінуге, әрі соның нәтижесінде жоғарғы басшының шешімдерін жергілікті денгейде ойдағыдай орындауға ықпал етеді; 3. еңбек өнімділігін әділ бағалауға қолайлы жағдай жасайды; 4. сабақтас проблемаларды шешіп, кең профильді басшыларды құруға және оларға жоғарғы басшыдағы проблемалар мен қызметтер туралы толық түсінік беруге жәрдемдеседі.

Корпорациялық басқарудың біршама шағын органдарына ірі инвестицияға байланысты дамытудың стратегиялық мәселелерін шешу шоғырландырылады. Әрбір бөлімше өз қызметін толық қаржыландырады, коммерциялық негізде кез келген ұйыммен серіктестік қатынас орнатады. Алайда, ұйымдық құрылым мәселелерінің күрделі іс екендігі соншалық, ұйымды құрудың әмбебап схемасын жасау мүмкін емес. Шетел мамандарының пікірінше, жоғарғы оқу орындарында алған білім алғашқы 35 жылға ғана жеткілікті болады да, содан соң қайта даярлауды талап етеді, ал жүмысшылар біліктілігі техника мен технологияның даму деңгейінен кем дегенде 510жылға қалып қойып отырады. Сондықтан әрбір кәсіпорын жүмысшыларды дайындайтын жүйені құруға мүдделі. Мысалы, жапон кәсіпорындарының 80%-да жүмысшыларды кәсіби даярлау жүйесі бар. Америка компанияларында персонал біліктілігін жоғарылату мен қайта даярлауға, мемлекет дотациясын ескермегенде, таза табыстың 5% дейін жұмсайды. Ал АҚШта шаруашылықтағы жүмысшылардың орташа оқу жылы 1970-1985 жылдары 8,6дан 13% дейін өсті: бұл бір жүмыскердің алған білім көлемі төрт есеге өсті деген сөз. АҚШ-тың еңбек сферасындағы маңызды элементі фирмадағы еңбек қатынасы мен кадр жұмысы. Ол жұмысшыны жалдаудан бастап бүкіл персоналды басқару, соның ішінде ынта, еңбекақы төлеу формасын, кәсіби дайындық пен қайтару үрдісін қамтиды. Фирмаға жұмысшыларды жалдау әдістері 2 фактормен анықталады: ішкі факторлар, оның ішінде фирмалардың стратегиялық дамуы мен қызметінің нәтижесі, ішкі еңбек нарығының жағдайы, кадрды даярлау мүмкіндіктері; ұлттық еңбек күші нарығының жағдайы.

П. Друкер Сапа Менеджмент бойынша жарық көрген кітаптары.

2. Сапаны басқарудың жалпыланған жүйесі
1951 жылы американың ғалымы А.Фейгенбаум алға тартқан сапаны жаппай басқарудың концепциясында-ТQC (Total Quality Control) бойынша өнімнің сапасына тек қана сапа қызметі ғана емес, кәсіпорынның түгел басшылығының жауапкершілігі артылады. ТQC жүйесінде қызметкерлерді оқытуға сапалы жұмысьы моралдық қолдау, жұмыскерлердің болашағы және оның отбасына қамқорлық жасау, фирманың беделін жоғарлатуда маңызды рөл атқарады, делінген. Осының негізінде АҚШ-та жеткілікті жалпыға белгілі жаңа концепция пайда болды, ол ТQМ (Total Quality management) және QS 9000 9Quality System 9000). Бұл екі концепция 9000 сериялы ИСО стандартына қайшылыққа келмейді және болашақта жетілу және сапа жүйесін басқаруды бөлшектеу сияқты болып қарастырылады. Олардың бұрынғы концепциялардан өзгеше ерекшелігі, ол тек қана сапаны басқаруды ғана емес, сапаны қамтамасыз еуді қамтиды . А.Фейгенбаум

ТQМ-ның негізгі идеологиясы- «жақсартудың шегі жоқ». Сапаға қатысты іс-әрекетті түгел белгілеу: О ақауға жетуге тырысу; О өндірістік шығынға жеткізуді көрсеткен мезгілде. Бұл шекке жету мүмкін еместігін түсіне отырып, бірақ осыған жетуге әрдайым тырысу керектігін алға қояды. Бұл идеологияның арналған «сапаны ылғи жақсарту» атты термині бар. Сондықтан осы термин мағынасын іске асыру үшін іс-әрекеттер жүргізу керек: - жаңа өнімдерді жасау үдерісіндегі бақылау; - тәжірибелік үлгінің сапасын бағалау, өнімдердің сапасын жоспарлау және өндірістік үдерісті бақылау, бағалау және жеткізетін материалдың сапасын жоспарлау; - шикізат және материалдарды кірісте бақылау; - дайын өнімдерді бақылау; - өнімдердің сапасын ағалау; - өндірістік үдірістің сапасын бағалау; - өнімдердің сапасын және өндірісті үдерістерді бағалау; - арналған үдерістерді талдау (сапа саласында арнаулы зерттеу жүргізу); - өнімдердің сапасы туралы ақпаратты пайдалану; - өнімдердің сапасы туралы ақпарат беретін құралдарды бақылау; - сапаны қамтамасыз ету, қызметкерлердің мамандығын жоғарылату әдістерін үйрету; - кепілдік қызмет көрсету; - сапа саласында жұмыстарды үйлестіру; - сапа бойынша жабдықтаушылармен бірігіп жұмыс істеу;

- РДСА циклын пайдалану ( «жоспар-жасау-тексеру-акция»); - сапа үйірмелерінің жұмысы; - тұтынушылар және акционерлерді қанағаттандыру жағдайын жасау арқылы адамдық факторды басқару; - қызметаралық басқару ( «өту-функциялау-менеджмент»); - сапа саласында саясат жүргізу (экономикалық іс-әрекеттің жалпы стратегиясымен сапа саласындағы саясатты мәмлеге келтіру және т.б.) - қызметкерлердің қаржылық іс-әрекетке қатынасуы ( акционерлік капиталдағы пайдаға), сапаға ой-естік қатынасты тәрбиелеу, серіктестікті сезіну және т.б.; - сапа мәдениетін қалыптастыру бойынша іс-шаралар жүргізу; - сапа саласындағы іс-әрекетті басқару үшін басқару мамандарын дайындау; - жоғары басшылыққа сапа саласындағы іс-әрекетке жауапкершілікті жүктеу.

3. АҚШ- тағы сапаны басқару әдістері
Американдық компаниялардағы сапаны басқару формалары, өнімнің өлшемі, көлемі мен номенклатурасындағы, ұйымдастыру құрылымы типіндегі, техникалық процестердегі және т.б. факторлардағы айырмашылықтарға байланысты әртүрлі болады. Бұл факторлар шектеулер қойып , компанияның өзгешелігіне өнім сапасын басқару жүйесінің қатал түрде енгізуін қажет етеді. АҚШ компаниялары мен фирмаларында, «Ақауларды болдырмау жолымен сапаны жақсарту», «Нөлдік ақаулар» атауларына ие болған сапа басқару әдістері мен бағдарламалары кең таралды. 1940-1950ж.ж. бастап АҚШ өнеркәсібі үшін маңызды мәселелер болып, сапаның төмен деңгейінің салдарынан туатын үлкен шығындар саналды. Қарапайым американдық кәсіпорынның барлық шығындарының 20-50% өнім ақауларын анықтау мен жоюға кеткен. АҚШ- тың көптеген мамандары төмен сапаны, американды өнімнің бәсекегеқабілеттілігі мен еңбек өнімділігінің өсуіне басты кедергі деп санады. АҚШ- тағы сапа мәселелері шешімін көбінесе түрлі қолдампаздық (протекционистік) өлшемдерден, американдық өнімді бәсекелестерден қорғайтын тарифтер, квоталардан табуға тырысты. Ал сапаны жоғарылату жөніндегі сұрақтар екінші кезекке қалдырылған.

АҚШ фирмаларының тəжірибелі басқарушылары американдық тауарлар сапасын келесідей мəселелерге көңіл бөлу арқылы жоғарылату қажеттігін түсінді:

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

жұмысшылардың уәждемесі ( мотивация); сапа үйірмелері; өнім сапасын басқаруға жүйелі қарау; қызметкерлер мен басқарушылардың түсінушілігін жоғарылату; сапа шығындарын есептеу; сапаны жоғарылату бағдарламалары; материалды ынталандыру .

Сапа саласындағы АҚШ тəжірибесін талдай отырып, оған тəн келесідей ерекшеліктерді белгілеуге болады:
 математикалық статистика әдістерін өнім сапасын қатал түрде бақылау; қолданумен

 өндірісті көлемдік және сапалық көрсеткіштер бойынша жоспарлау процесіне көңіл бөлу, жоспарларды іске асыруды әкімшілік бақылау;  фирманы жалпылама басқару.

ТQМ үшін пайдаланатын тәсілдер және құралдар
Сапа Сапаны басқару Сапа түсінігін анықтау Сапа саясаты Сапаны жаппай үйрету Ішкі тұтынушылар мен қатынас Сапа жүйесі Үдеріс Үдерісті басқару Үдерістердің тұрақтылығы Статистикалық бақылау әдістері Үдерістің мүмкіндігі Технологиялық мәселелерді шешу Үдерістерді жетілдіру (жақсарту) Мінезге талдау және жоба кезеңінде тоқтап қалудың зардабы (FMEA) Ол да өндіріс кезеңінде Қызметкерлер Қызметкерді басқару Басқару командасы Сапаны жаппай үйрету Жұмысшылар тобын үйымдастыру Мотивацияның әдістері және құралдары Жалғастыру бөлімдері Қорлар Қорлардыбасқару Сапаға шығындардың Орындауды бақылау үшін көрсеткіштер Тұратын көрсеткіштер Қорларды консервациялау Қоршаған ортаны жақсарту «Дәл уақытында» қағидасы бойынша

Сапа үйірмелері

Үдемелету теориясы

Тагучи әдістері

Мамандықты жоғарлату

Американдық жəне жапониялық менеджментке салыстырма
Біз американдық және жапондық менеджменттің ерекшеліктерін қарастырдық. Жоғарыда айтқандарды түйіндей келе, жапондық және американдық басқару модельдерінің біршама көрнекті салыстырмалы кестесін төменде көрсетіп өттік. Жапондық және американдық басқару модельдерінің ерекшеліктері (кесте):
№ 1 2 3 4 5 6 7 Американдық үлгі Шешім қабылдаудың жекелеген үлгісі Жеке жауапкершілік Басқарудың нақты қалыптасқан құрылымы Нақты қалыптасқан – басқару үрдістері Басшылық тарапынан жеке бақылау Жылдам бағалау және ілгерілеу Кәсіби дағдылар мен әрекеттерді іріктеу үрдістеріне бағытталу Жапондық үлгі Консенсус қағидасына негізделген шешім қабылдау үрдісі Ұжымдық жауапкершілік Басқару әдісін құрудың формалды емес жолы Басқарудың жалпы формалды емес үрдісі Басқарудың топтық формасы Баяу бағалау және ілгерілеу Басшыларды іріктеу барысында бақылау мен үйлестіру мүмкіндіктеріне бағытталу

№ 8 9 10 11 12

Американдық үлгі Даралыққа бағытталған басшылық стилі Басшылардың жеке нәтижелерге жетуге бағытталуы Қол астындағылармен формалды қызметтік қарым-қатынас Жеке нәтижелер мен жетістіктерге негізделген алға ілгерілеу Маманданған кәсіби (аз ғана мамандарды дайындау) дайындық Өнімділік пен жеке нәтижелермен еңбекақы төлеу көлемінің тығыз байланысы Қысқамерзімді жұмысбастылық Басшының басты қасиеті профессионализм және инициатива Жеке нәтижелеріне негізделген іскерлік мансабы Жеке нәтижелер бойынша басқаруды бағалау Жеке жетістіктері бойынша еңбек ақы төлеу

Жапондық үлгі Топқа негізделген басшылық стилі Басшылардың топта жеке және топтық жетістіктерге жетуге бағытталуы Қол астындағылармен жеке, формалды емес қатынастар Жұмыс дәрежесі мен жоғарылығы бойынша ілгерілеу Маманданбаған кәсіби (әмбебап түрдегі басшыларды дайындау)дайындық Еңбекақы көлемін басқа факторларды ескеру арқылы анықтау (жұмыс дәрежесі, топтың жұмыс көрсеткіштері және т.б.) Ұзақмерзімді жұмысбастылық Басшының негізгі критериі қарамағындағыларды дұрыс үйлестіру және бақылау білуі Жасының үлкендігіне және жұмыс стажына қарап қызметін жоғарылату. Ұжымдағы үйлесімділікке және ұжымдағы нәтижеге жетуді басқаруды бағалау Топ жұмысының көрсеткіші және қызмет стажы т.б. бойынша еңбек ақы төлеу

14 15

16 17 18

Қорытынды
АҚШ мамандары сапа басқаруды жетілдіруге зор үміт артады, олар бойынша, басшылық санасының түгелдей өзгеруін, ұжымдық мәдениетті толықтай қайта қарауды және күштің тұрақтылығын білдіруі керек. Заңды және атқарушы билік тарапынан ұлттық өнім сапасын жоғарылату сұрақтарына көңіл бөлу - елдің экономикалық дамуындағы жаңа құбылыс. Сапаны жақсарту үшін жалпы ұлттық науқандардың басты мақсаттарының бірі - «Ең алдымен – сапа !» деген ұранды жұмыс кезінде іске асыру. Сапа саласындағы АҚШ тәжірибесін талдай отырып, оған тән келесідей ерекшеліктерді белгілеуге болады: математикалық статистика әдістерін қолданумен өнім сапасын қатал түрде бақылау; өндірісті көлемдік және сапалық көрсеткіштер бойынша жоспарлау процесіне көңіл бөлу, жоспарларды іске асыруды әкімшілік бақылау; фирманы жалпылама басқару. АҚШ- та қолданылатын өнім сапасын үздіксіз жоғарылатуға бағытталған шаралар, Жапония мен АҚШ арасындағы сапа деңгейінің мүмкіндігін байқауға арналған.

Пайдаланған әдебиеттер:
1. Муратбаева Г. А. Өнім сапасын басқару қызметін дамыған мемлекеттерде жетілдіру жолдары [Текст] / Г. А. Муратбаева, М. О. Смайлов // Молодой ученый.-2015.- №1.1. - 50-52 беттер. 2. Асқаров Е.С. Стандарттау, метрология, сертификаттау және сапаны басқару. Оқу құралы.-Алматы: Экономика,2013.-235-238 беттер. 3. Маликтаева П.М. Сапа менеджменті жүйесі: оқулық.-Алматы: «Отан»,2014.-70-75 беттер. 4. М .Қ. Асембаева. Квалиметрия. Оқу құралы . - Алматы: Қазақ университеті , 2012. – 61-63 беттер. 5. Қаржаубаев К.Е. Стандарттау, сертификаттау және менеджмент жүйелері: оқу құралы, Алматы, «Нур-Принт», 2011.-6164 беттер. 6. Мендебаев Т.М. Сапаны басқару: Оқулық/Т.М. Мендебаев, А.З. Габдулина, А.Т. Альпеисов.-Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір»,2013.-56-60 беттер.

Назарларыңызға Рахмет!!!


Пән: Менеджмент


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь