Сайтқа презентация қосу

Қояндар

C o m p a n y L o g o

Жоспар:
1 2 3 4

Жануарлар систематикасы;

Құрылыс ерекшелігі;

Таралуы;

Көбеюі мен дамуы.

Қояндар

C o m p a n y L o g o

Систематикасы:
 Қоян тәрізділер отряды Lagomorpha. (Шақылдақтар), қоян тәрізділер тұқымдасында 10 тұқымдас (45) бар. Оларды 3 негізге топқа қосуға болады. 1) нағыз қояндар, 20 түр аралығында; 2) үй қояндары, 15 түр аралығында; 3) қатты жүнді немесе бұрынғы қояндар, 10 түр аралығында. Қоян тәрізділердің кемірушілерден ерекшелігі олардың жоғарғы жағындағы жұп күрек тістерінің болуы. Тұқымдас өзіне отрядтың ірі өкілдерін қосады, дене ұзындығы 30 - 69 см құрайды. Кемірушілердің жоғарғы иегінде бір емес жұп күрек тістерінің бар болуымен ерекшеленеді. Сонымен қатар, сол және он жақ тістер қатарының арасында жіңішке көпір тәріздес сүйегі бар. Қоян тәрізділерде жыртқыш тістері жоқ және күрек тістері өз тістерінен кең диастемамен бөлінген. Құлақтары ұзын, бас сүйегіне жабысқан, бұлар көздерінен алшақ артқа қайырылған, алдыңғы аяқтары қысқа болып келеді. Барлықтарымен жүреді ал артқы аяқтары керісінше ұзын, табаны жерге тиеді. Аяғының табаны қалың түкпен қапталған, олар ешқашан жалаңаш болмайды. Сау тістері ашық және әр уақытта өсуде болады. Жүні жұмсақ, үлпілдек, терісі жұқа, мықты емес. Тұқымдасқа денесінің мөлшері орташа. Денесінің ұзындығы 44 – 47 см. Жүні жұмсақ және қалың. Құлақтары ұзын бас сүйегіне жабысып, артқа қарай қайырылған. Орманда жас қояндарды көбінесе балапан күйінде табады. Салмағы 90 -130 грамм болып туады. Олар өте тез өседі және 9-10 күн өткен соң шөп жей бастайды. Ақ қоянның табиғи жағдайда өмір сүру ұзақтығы 8-9 жыл. Ақ қоянның саны жылда өзгермелі болады.





C o m p a n y L o g o

C o m p a n y L o g o

Таралуы:
 Антрактида мен Мадагаскардан басқа барлық жерде таралған. Жаңа Зеландия, Австралияда, Онтүстик Американың онтүстик бөлігінде және Мұхит аралдарында адам таратқан. Қазақстанның Шығыс бөлігінде, Тарбағатай, Алтайда, және т.б. жерде таралған.  Мекен ету аймығы әр түрлі. Орманнан орман далаға дейін таралады. Жазда және қыста қоян қалың бұта және құлап сынып түскен ағаш бұтақтарының астында түнейді. Ақ қоянның қоректенуі жыл мезгіліне байланысты әр түрлі. Жазда әртүрлі шөптесін өсімдіктерді, бұршақты, саңырау құлақтарды қалайды. Қыста негізі азығы ретінде ұсақ бұташаларды, жаңғақтарды және т.б. жеп қоректенеді.

C o m p a n y L o g o

Кемірушілерге қарағанда қоян тәрізділердің қарны 2 бөлімнен тұрады:

Фундальді, мұнда тек азықтың бактериялды ашуы жүреді;

Пилорикалық, мұнда азық пепсинмен қорытылады.

C o m p a n y L o g o

Көбеюі мен өсіп дамуы
 Түрдің көп бөлігінің аналығы жылына бірнеше ұрпақ әкеледі. Балаларының саны 2- ден 8 - ге дейін, тіпті 15 көжекке дейін құбылып өзгереді. Інде тұратындарының балалары жалаңаш және соқыр, әлсіз болып туады. Ал жақсы тұрағы жоқтары көреген, денесі түкті тіптен туа сала қозғалысқа бейім болып туады. Буаз болу мерзімі 26 – 55 күнге дейін. Жыныстық жетілуі 10 аптадан 2 жасқа дейін. Қояндардың жаулары көптеген жыртқыш құстар және сүт қоректілер.

C o m p a n y L o g o

Халық шаруашылығындағы маңызы
 . Қоян жүні фетр өндірісінде (қоян жүнінің және мех қалдықтарынан
басылған мата дайындау өндірісі) шикі зат, сирек жүн тауары ретінде қолданысқа ие.Қоян жүні 20 жылға жарайды.

C o m p a n y L o g o

Шошқа(Suidae)

C o m p a n y L o g o

Систематикасы:

 Бас сүйегі сүйір, ұзын, төменгі жағында жер қопаратын сүйек өсіндісі бар, тұмсығы тақыр. Аяқтарында жан бармағы жақсы жетілген 4 бармақты. Жыртқыш тістері үлкен, жоғарғы тістері бүгілген, азу тістері дөңестеу. Қарны жай қарын, қосымша бөлімдері бар. Тұқымдаста 9 түр бар, олар 5 туысқа біріктірілген.

C o m p a n y L o g o

Шошқалар тұқымдасы:
Түрлері Қабан (Sus) Жабайы немесе доныз шошқа Сақалды шошқа Висай шошқа Вьетнамдық сүйелді шошқа Өзеншіктің шошқасы Ергейжелі шошқа Явандық шошқа Миндорлық шошқа Палаванның шошқасы Сулавессаның сүйелді шошқа Филипиндық сүйелді шошқа Мадагаскар сусиыры Ергежейлі сусиыр Sus scrofa Sus barbatus Sus cebifrons Sus bucculentus Potamochoerus porcus Sus salvanius Sus verrucosus Sus oliveri Sus ahoenobarbus Sus celebensis Sus philippensis Hippopotamus lemerlei Hexaprotodon liberiensis Атауы Шошқалар тұқымдасы (Suidae)

C o m p a n y L o g o

Таралуы және көбеюі мен өсіп дамуы:
Африкадан оңтүстік Сахараға дейін және Мадагаскар аралын мекендейді. Бұталы және орман даланы мекендейді. Буаз болу ұзақтығы 130 тәулік. Орташа мөлшерде 4 ала жолақты торай әкеледі.

Халық шаруашылығындағы маңызы: жабайы және үй жануарларына шабады. Отармен жүреді, жорыққа түнде шығады және өте сақ.

C o m p a n y L o g o

Құндыздар тұқымдасы (Castor)

C o m p a n y L o g o

Құндыздардың таралу аймақтары:
Табиғатта құндыздардың екі түрі кездеседі: кәдімгі (Castor fiber) және канадалық құндыз (Castor canadensis). Бірінші түрі Еуразияда, екіншісі Солтүстік Америкада өмір сүреді. Бұл аңдар тиіндермен тығыз туыстық байланыста болады. Қазіргі жүйелеу кәдімгі құндыздың сегіз түршесін ажыратады.

C o m p a n y L o g o

Сыртқы сипаты және көбеюі
* Құндыздар жұптасып немесе жалғыз өмір сүреді. Бұлар бір некелілікті (моногамия). Ұйығу қаңтар-ақпан айларында басталады. Жұптасу мұз астындағы суда өтеді. Жылына бір рет көбейеді. Ұясында 1-6 ұрпағы, әдетте 3-5 болады. Екеуініңде сырт бейнесі бір-біріне өте ұқсас, бірақ еуразиялық құндыз ірірек болады. Оның басы үлкен және аз домаланған. Тұмсығы, айтуға әсем, қысқа. Қылшық жүн түбінде өсетін түбіті қысқа, ал құйрығы канадтыққа қарағанда жіңішке. Аяқтары қысқарақ, сондықтан еуразиялық құндыз артқы аяқтарымен жүруге бейімделген. Кәдімгі құндыздардың танау сүйектері ұзындау келеді. Танау тесіктерінің пішіндері үшбұрышты, ол канадалық құндыздарда сопақша келеді. Үлбірінің түстерімен де ерекшеленеді. Ол кәдімгі суырда қоңырдан ашық қоңырға дейін құбылса, канадалық құндызда сарғылт реңді болады. Буаздық мерзімі кәдімгі суырда 107 күн, канадалықта 128 күнге тең. Ұясында 2-6 ұрпақтан саналады.

C o m p a n y L o Қазақстанда өзен құндызы (Castor fiber Linnaeus) мекендейді де, g o өсімдіктермен,

Қазақстанда таралған құндыздар:

жапырақтармен қоректенеді. Жылына бір рет көбейеді, ұясында 1-5 ұрпақтан болады. Ол Қазақстан Қызыл кітабына тіркелген. Қазақстанда аргентина су тышқаныда (М.с.bonarеnsis) кездеседі, ол жылына екі рет 1-6 ұрпақтан әкеледі.

C o m p a n y L o g o

Соқыр тышқандар (Spalacidae)

C o m p a n y L o g o

Түрлері Құмды соқыр тышқан Алып соқыр тышқан Кәдімгі соқыр тышқан Кіші соқыр тышқан Spalax arenarius Spalax giganteus

Атауы

Spalax microphthalmus Nannospalax leucodon

Бамбук егеуқұйрыктар тұқымдасы ( (Rhizomys) Кытайлық бамбукты егеуқұйрык Ақсұр бамбукты егеуқұйрыктар Үлкен бамбукты егеуқұйрық Rhizomys sinensis Rhizomys pruinosus Rhizomys sumatrensis

Бұраубасы тұқымдасы (Myospalacinae) Маньчжур бұраубасы Уссуриялық бұраубасы Алтай бұраубасы Дауыр бұраубасы Қытайлық бұраубасы Myospalax aspalax Myospalax epsilanus Myospalax Myospalax psilurus Myospalax fontanierii

C o m p a n y L o g o

Соқыр тышқан жер астында мекендеуге бейімделген сүтқоректілер

Соқыр тышқандар

Бамбук егеуқұйрықтар

Бұраубасы

C o m p a n y L o g o

Түрлері
Кәдімгі соқыр тышқан (Spalax microphthalmus) дене ұзындығы 29 см, салмағы 300 г, құйрығы табанынан біраз ұзынырақ. Жүні қысқа, қалың, түктері әлсіз дамыған. Жүнінің түсі сұр және қоңыр түсті болады, тұтас денесімен біртекті. Кәдімгі соқыр тышқан - Оңтүстік-Шығыс Еуропаның Дон және Волга аралығында жоталы далаларда және ормандарда мекендеуші жануар. Буаздық мерзімі бір ай, 2-4 ұрпақ әкеледі. Алып соқыр тышқан (Spalax giganteus) тұқымдастың ең ірі өкілі, дене ұзындығы 35 см. Кәдімгі соқыр тышқанға қарағанда ашық түстес. Бұл соқыр тышқан Шығыс Прикаспийде (Калмыкия, Ставрополь өңірінде), Қазақстанның батысында (Орал мен Ембі аралығында) таралған. Жеңіл құмды жерлерде мекендейді. Жылына бір рет көбейеді, 1-3 ұрпақ әкеледі. Аса ірі соқыр тышқан РФ және Қазақстанның Қызыл кітабына тіркелген. Алтай бұраубасы (Myospalax) дене ұзындығы 27 см, құйрығы денесінің төрттен бір бөлігіне тен. Басы үлкен, көздері кішкентай, ал құлақ қалқанының орнына тек кішігірім есту тесігі ғана қалыптасқан. Тұмсығының алдыңғы жағы қалың қатты терімен қапталған. Бұраубастың жүні қысқа, жібек тәрізді. Осыған байланысты кеміргіш інде алдыға да, артқа да оңай қозғала алады. Жүнінің түсі қоңыр құм түсті. Алтай бұраубасы Батыс Сібірдің оңтүстігі мен Алтайдың таулы аудандарында мекендейді. Бұраубастың бүкіл тіршілігі жер астында өтеді, кейде ол сабақтың шырынды бөлігін жеу үшін ғана шығады да қайтадан жер астына кіріп кетеді. 3-5 ұрпақтан әкеледі. Жыныстық жетілуі кеш өтеді, 6-7 айлық жасында жетіледі.

Назарларыңызға рахмет!

Дайындаған: Қалиасқарова Т Тексерген: Тугамбаева С М


Пән: Биология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь