Сайтқа презентация қосу

Тасымалдау кезіндегі жануарлардың жұқпалы емес аурулары

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті Аграрлық факультеті

БӨЖ
Тақырыбы: Тасымалдау кезіндегі жануарлардың жұқпалы емес аурулары

Орындаған: Бейбитбаева Н. Е. Тексерген: Оразалиева С. Б. Топ: ВС203

Семей, 2015 жыл

ЖОСПАР:
I. КІРІСПЕ II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ 2.1. Жарақаттар 2.2. Ас қорыту жүйесінің аурулары 2.3. Тыныс алу жолдарының аурулары 2.4. Жүйке жүйесінің аурулары 2.5. Улану III. ҚОРЫТЫНДЫ IV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

I. КІРІСПЕ
Жұқпалы емес ауруға күдікті жануарларды тасымалдау кезінде (түсірілетін, транзит кезінде немесе тиелетін уақытта) арасынан ауру жануарлар табылған кезде, инспекторлар міндетті түрде тез арада ауру жануарларды басқа малдардан бөлектеп, ауру малдар табылғаны туралы ауданның бас мемлекеттік ветеринариялық инспекторына хабар беріп, ветеринария саласында қолданылатын нормативті құқық актілеріне сәйкес шара қолданады. Жұқпалы емес ауру сипатына қарай жекелеген малдар немесе барлық тасымалдаудағы жануарлар, карантинге, алдын-алу шараларына, емдеуге жататын болса,  ветеринариялық инспекторлары, ауданның, облыстың, республиканың бас ветеринариялық инспекторларының нұсқауларымен, бөлектеп ұстау және емдеу, аурудың алдын-алу шараларын ұйымдастырады. Жұқпалы емес ауру сипатына қарай жануарлар сойылатын болса, оны ветеринариялық инспекторларының бақылауымен, жақын жерде орналасқан ет комбинатының  санитариялық сойыс орнына жеткізеді. Ауруға ұшырған жануарларды ұстайтын немесе сойылатын жерге жеткізілуі, қоршаған ортаға аурулардың таралмауын, ветеринария саласында қолданылатын нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жүргізіледі. Ауру жануарлар тасымалданған вагондарға, кемелерге, қайықтарға, ұшақтарға, автокөліктерге және алаңдарға, платформаларға, қораларға, сонымен қатар, ауру  жануарлармен жанасқан аспаптарға, қызмет етушілердің киім, аяқ киімдеріне, ветеринария саласында қолданылатын нормативтік құқықтық актілерге сәйкес, міндетті түрде дезинфекция жүргізіледі. Транзит кезінде жұқпалы емес аурумен ауырған жануарлар табылса, ветинспекторы, ауру мал бар вагондарды, қайық, кеме, автокөліктерді тоқтатып, керек болған  жағдайда малы және жемімен бірге осы пойыздың бүкіл вагондарын өңдейді, ветеринариялық-санитариялық және эпизоотияға қарсы шараларды жүргізеді.
 ветеринариялық

II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ 2.1. ЖАРАҚАТТАР
 Бар

деректерге сүйенсек, автокөлікпен тасымалдау кезінде 41%, ересек малдар, темір жолмен тасымалдағанда 49% жас мал және 18 - 38% ересек мал жарақат алады екен. жарақатының көбісі көлік түріне байланысты. Осыған  Мал орай, арнайы автокөлікпен тасымалданған мал, жай көлікпен тасымалдаған малға қарағанда аз жарақат алатыны ескерілген: мысалы, арнайы автофургонмен тасымалдағанда малдардың тек 15,7% ғана жеңіл-желпі жарақаттар алған, ал жабдықталмаған автокөлікпен тасымалдағанда малдардың 60% жеңіл және ауыр жарақаттар алғаны дәлелденген. Жабдықталмаған машиналарға малды артқан кезде кеуде бөлігі, жамбас бөліктері әртүрлі жарақат алады, ал арнайы жабдықталған машинамен малды тасымалдаған кезде аталған жердегі жаракаттар мүлдем болмайды, болса да аз болады. ашық жарасын емдеген кезде жараға микро Малдардың флораның түспеуін қадағалап, қанды тоқтатып, жараны орап қою шарт.

Табанның және майтабанның жарақаты
Майтабанның жарақаттануы өте ауыр жарақаттардың бірі, өйткені осының салдарынан бүгілу сіңірі тартылып, тұяқтары қабынып тұрған кезде қатты ауырсынады. Табанға әртүрлі үшкір заттардың кіруінен жарақатталады. Тұяқ сүйектері және сіңірлері жарақатталса, онда емдеуі күрделенеді, кей кезде емдеу тиімсіз, ал тек терісі ғана жарақатталса, емдеуге болады. Емдеу үшін алдымен тұяқтарын қоқыстан тазалайды. Табанның жан-жағын, 3% асқын тотығымен, спиртпен, йодпен сүртіп кірген бөгде зат болса, алып тастап, сульфаниламидтті препаратпен бірге йодоформ немесе антибиотик ұнтақтарын салып, жараны зарарсыздандырылған дәкемен немесе бинтпен байлайды.
 

Асептикалық пододерматит
Мал тұяқтары терілерінің таспен немесе тағы басқа бөгде заттармен жарақаттануының әсерінен болады. Сонымен қатар, малдарды тас жолдармен айдап тасымалдау барысында мал тұяқтары, терілері, табандары әртүрлі жарақат алады. Тұяқтарды тазалау кезінде, вагондарда және автокөліктерде ұзақ уақыт демалыссыз тасымалдау кезінде де бұл ауру байқалады. Бұл ауру кезінде жануардың жалпы жағдайы қанағаттанарлық болып саналады. Аурудың кезеңіне қарай тәбеті төмендейді, жануар мазасызданады, жарақатын жалай береді. Аяқтары ауысып, жүрісі өзгереді, қатты жерде аяқтарын кібіртіктете басуы үдей түседі, жергілікті дене қызуы көтеріледі. Тұяқтарын қысқыштармен кысып тазалаған кезде қатты ауырсынады. Табанын тазалаған кезде қызғылт және сарғыш дақтар байқалады. Себебін анықтайды, тұяқтарды қоқыстан, кірден тазалайды, өскен тұяқтарын алып тастайды. Жануарға жұмсак төсеніш төсейді, демалтады, аяқтарын ыстық ваннаға салу аурудан айығудың ең жеңіл және тиімді жолы.
 

Кілегей қалташықтардың қабынуы
Ағымына қарай жіті және созылмалы болып бөлінеді, ал эксудат жиналуына қарай асептикалық және іріңді болып бөлінеді. Қалташықтардың қабынуы механикалық жарақаттан, жараның жан-жағының микробпен ластануынан  және туберкулез, бруцеллез, маңқа аурулары кезінде болатын қабыну жарақаттары. Бурситті емдеу тендовагинит кезіндегіге ұқсас, бұл кезде де жан-жағындағы ұлпалар зақымдалады, кілегей қалташықтарын алып тазалайды, содан кейін тігеді. Кілегей қалташықтарды 5% йод ерітіндісімен 10% күміс, сульфат мыс нитратымен өңдейді. 3-4  күннен кейін жараны алып, өлі ұлпалардан тазартып, ашық жара сияқты емдейді.


2.2. Ас қорыту жүйесінің аурулары

Стоматит
Стоматит жайылған және шектелген түрде болады. Стоматиттің бірнеше түрі бар: катаралды, пустулалы, крупозды, дифтериялы, ойықжаралы, афталы және флегмозды. Стоматитты 5-10 күн ішінде емдейді. Мұнда аурудың себебін анықтайды, жұмсақ, таза су береді. Азық қабылдағаннан кейін ауыз қуысын калий перманганатпен 1:2000, этокридин лактат 1:1000, фурацилин 1:5000, 2-3% бор қышқыл ерітіндісімен, 0,1-1% танин ерітінділерімен шаяды. Ойық жараларды йодпен, глицериннің спирттегі ерітіндісімен 1:5, 1:10 қатынасында жағуға болады. Жануарлар азығында минералды тыңайтқыштардың, химиялық ерітінді заттардың қосындылары болмау керек және ыстық және жарамсыз азық беруге болмайды. Дөрекі азықтарды және тікенек шөптерді жібіткеннен кейін беру керек.
  

Өңештің бітелуі
Өңештің бітелуінің толық және емес түрі бар бұл көбінесе ірі қара малдарда кездесетін ауру, ал кей жағдайда басқа малдарда да кездеседі. Өңештің толық бітелуі тамыр-түйнекті азық жеуінен, кей жағдайда азықтың құрамындағы түйіршіктер әсерінен, сонымен қатар азықты жылдам жұтудың әсерінен болады. Өңештің толық емес бітелуі бөгде заттар мысалы: темір-терсек, ине, шеге, сумен, т.б. қатты заттарды жұтып қоюының салдарынан болады. Аурудың жіті түрінде уақытында көмек көрсетсе, өңеште тұрып қалған затты алса, мал сауығып кетеді. Созылмалы түрінде өңеш қабынуы, некроз және өңештің қабырғалары жыртылуына әкеліп соғуы мүмкін.  Өңештің толық бітелуінде, өңешке 100-150,0 вазелинді және өсімдік майын енгізеді. Өңештің жиырылуын төмендету үшін атропин ерітіндісін, платифилин жэне аминазинды тері астына енгізеді. Алдын алу шарасы болып малды дұрыс жұмсақ азықпен азықтандыру керек және азық құрамына бөгде (темір, шыны, шеге, т.б.) заттардың түспеуін қадағалау қажет.
    

толық

Мес қарынның толуы
Ауру себебі - бірқалыпты өніммен азықтандыру, сулы шөппен, бұтақты азықпен және сулы, жүгері концентраттармен және жем қалдықтарымен азықтандыру кезінде ауру пайда болады. Алдыңғы қарындар гипотониясы малды дұрыс серуендетпеуден де болады. Мес қарынның толу ауруьш уақытылы емдеу кезінде 24 күн арасында сауығып кетуі мүмкін, ал ешқандай көмек көрсетпесе, бірнеше сағаттан кейін мал өліп кетеді. Емдеу тәсілі алдыңғы қарындар атониясы сияқты. Мес қарынды тазарту өте маңызды орын алады. Қарында  газ өте көп жиналса, мес қарынды троакармен теседі. Ауыр жағдайда руминотомия, мес қарындағы азық калдықтарынан тазалау емдеудің бір түрі. Алдын алу шарасы ретінде азықтандыру тәртібін сақтау керек.


2.3. Тыныс алу жолдарының аурулары

Ринит
Ринит жіті және созылмалы, біріншілік, екіншілік, катаралды, крупозды, дифтериялық, іріңді болып бөлінеді. Ауру себептері: суық тию, шаң-тозаңмен немесе ыстық ауамен, әртүрлі газдармен дем алу, мұрынның кілегей қабықтарының жарақаттануынан болады.  Ауру туындауының себептерін анықтайды. Емдеу үшін 0,5-1% новокаин ерітіндісін енгізеді, 1-2% ментол майын жағады, ірі малдарға сульфаниламид және антибиотиктер ұнтақтарын себу керек.


Бронхит
Бронхит жіті, созылмалы, біріншілік және екіншілік, катаралды, крупозды, геморрагиялық, іріңді және микотоксиндік болып бөлінеді. Таралуы бойынша бронхитті, макробронхит, микробронхит, диффузиялы бронхит түрлерін бөледі. Ауру себептері: суық тию, шаң-тозаңмен дем алу, зеңделген саңырауқұлақ эсерінен және тітіркендіргіш газдар мен булардан болады. Ауруды емдеу үшін мал тыныш болу керек малды кұнарлы азықпен азықтандыру керек. Ингаляциялар пайдалы ауру малдарға, ингаляцияны бір мезгілде арнайы камераларда жүргізеді. Микробтарға қарсы препараттар ретінде сульфаниламидттерді бұлшық етке, жұтқыншақ аралыққа, кең қолданыста әсер ететін антибиотиктерді қолданады. Қандай да бір антибиотик қолдану үшін препараттың микрофлораға сезімталдығын анықтап алу қажет. 0,25%, 0,5% новокаин ерітіндісімен қантамыр ішіне және жұлдызша түйініне блокада жасау тиімді, ол үшін 1 кг тірі салмаққа 1, 0,5 мл новокаин ерітіндісін қолдану керек. Қатты ауырсынып жөтелген кезде, жөтелге қарсы дәрі-дәрмектер қолданылады.

  

Катаральды пневмония, бронхопневмония



Ауру өкпенің жеке бөліктерімен қоса бронхтардың қатаралды қабынуымен сипатталады. Көбінесе жас малдар ауырады. Бронхопневмонияның себептері бронхит ауруындағыдай. Көбінесе өкпеге азық және дәрі қалдықтарының өтіп кетпеуінен бронхтағы қабыну үрдістері өкпеге ауысуынан болады. Бронхопневмония гиповитаминоз кезінде малды дұрыс бағып күтпеуден де болады. Ауру малды тыныш, желдетілетін корада ұстайды, ас қорыту жолдарын жақсартатын заттар береді: қыша, карловар тұзы, аз мөлшерде әлсіздендірілген заттар береді, ал бір камералы малдарға қосымша тұз қышқылы мен пепсин тағайындайды. Ауруды емдей бастағанда, кең аралықта әсер ететін антибиотиктер қолданады, тыныс алу жолдарының микрофлорасының сезімталдығына қарай таңдап алады. Антибиотиктермен коса 1 кг тірі салмағы есебінде 0,02-0,05 г сульфаниламидтті де қолданады. Норсульфазолдың әсер ету мерзімін ұзарту үшін балық майымен эмульсия жасап енгізеді. Жүрек жұмысы әлсізденген кезде камфора майын, кофеин, глюкоза қолданады.



2.4. Жүйке жүйесінің аурулары Күн сәулесінің соғуы
Гиперемия, бас миына қан құйылу кезінде, бас миы қабыршығымен жүрек-тамыр және тыныс алу жүйелері қызметінің бұзылуыменен сипатталатын ауру. Ауру ыстық, желсіз күндері малды айдау, тасымалдау, жұмысқа салған кезде басқа күн  сәулесі тікелей тиюдің салдарынан болады. Ауру бірнеше сағаттан бір тәулікке дейін созылады. Жеңіл түрінде және дер кезінде көмек көрсетсек, ем тиімдірек, ал ауыр және күмәнді жағдайда ем тиімсіз болып келеді. Ауруды аныктаған кезде малды дереу қараңғы жерде, көлеңкеде ұстау керек, басына суық су құйған дұрыс және бас миының гиперемиясын емдеу сияқты жолдарын жүргізу керек.  Аурудың алдын алу шарасы ретінде малдарды жайылымға шығарған кезде тікелей күн көзінің түспеуін қадағалау жэне малды көлеңкелі жерлерде жаю керек. Жұмыс жылқыларына арнайы шөптерден басына қалқан жасау керек. 

Жылу соғу
Ағза қызуының көтерілуімен, бұзылуымен сипатталатын, орталық жүйке жүйесінің кызметі ауру. Ауру себептері: жануардың сыртқы қызуы көтерілуі және ауа райының ылғалдығының жоғарылауы. Көбінесе ыстық  күндері жұмыс аттары, күннің ыстығында малды айдау, тасымалдау және ыстық вагондарда малдарды тығыз ұстау кезінде ауру туындайды. Ауру жіті түрінде өтеді.  Емдеу. Жануарды желдетілген қорада ұстайды және суық сумен қамтамасыз етеді. Басына, жүрек тұсына суық  компресс қояды, басына және кеуде тұсына суық су шашады, суық клизмалар да пайдалы. Өкпенің ісінуі байқалған кезде аздап тамырдан қан ағызады, тамыр ішіне гипертониялық ерітінділер глюкоза кофеинмен бірге енгізеді және жүрек әлсіздігі кезінде, жүрек жұмыстарын жақсартатын заттар қолданады. Ыстық күнде малдарды, әсіресе шошқаларды, айдауға болмайды. Темір жолмен, су көлігімен малдарды  тасымалдаған кезде вагондарда малдардың тығыз орналаспауын, вагондардың желдетілуін қадағалап отыру керек.


2.5. УЛАНУ
Улану кезіндегі емдеудің негізгі принциптері: удың қанға сіңіп кетпеуін қадағалау; уды ыдырату, бейтараптау; удың анықтау; уды химиялық түрмен залалсыздандыру және көрінетін кілегей қабықтардан уды сумен жуу. Сіңіп кеткен уды антидот (уды қайтаратын зат) арқылы ғана залалсыздандыруға болады. Антидоттық терапияны: цианидпен уланған кезде метгемаглобин түзуші заттармен, (күшәламен), сынаппен уланған кезде,  унитиолмен, орталық жүйке жүйесі уланған кезде, орталық жүйке жүйесін белсендіретін заттар, холинэргиялық жүйке жүйесінің қоздырғыштарын қолданады; сіңіп уланған кезде миорелаксанттарды физиологиялық қызметін ынталандыру үшін және зат алмасуын жақсарту үшін қолданады. Удың шығуын зәр шығару арқылы тездетуге болады, ішек-қарынның жиырылуын, тыныс алуды жиілетіп, қан айналуды  жақсартуға болады.
 жиналуын

III. ҚОРЫТЫНДЫ
 Жұқпалы

емес аурумен ауырған жануарлар болған вагондардан, кемелерден, қайықтардан, ұшақтардан, автокөліктерден мал нәжісімен және қолданылған төсенішін жол бойына тастауға, нәжіс және төсеніш тастауға рұқсат етілген стансаларда да тыйым салынады. Бұндай вагондар, қайықтар, кемелер, ұшақтар нәжісімен және құрал-аспаптарымен бірге, жануарлар түсіріліп болған соң, ветеринарлық-санитарлық өңдеуге жіберіледі.  Ауру малдарға алдын алу шаралары, ауру жануарлар стансадан, айлақтан, пристаннан әкелінгеннен соң жергілікті ветеринариялық мекеменің мамандарының нұсқауымен және қадағалауымен жүргізіледі.

IV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
 Қазақстан

Республикасының ветеринариялық заңнамасы 1 том, 2005 ж.  А. Б. Бегенова, А. Н. Жұмақаева, Б. С. Майқанов. «Шекара және көліктердегі ветеринариялы-санитариялық бақылау». Алматы, 2014 жыл.  Ғаламтор желісі.


Пән: Ветеринария



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь