Сайтқа презентация қосу

жібіту үрдісінің орындалуы

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

жібіту үрдісінің орындалуы
Орындаған: Ерланқызы А. Топ: ТК-421 Тексерген: Бауыржанова А.З.

2015

ЖОСПАР:
1. Кіріспе 2. Негізгі бөлім
2.1 Теріні жібіту 2.2 Теріні шелдеу

3. Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе
Қазақ халқының тұрмыс - тіршілігінде малдың етін, сүтін азық етсе, терісі мен жүнін киім - кешек тігуге, тұяғы мен мүйізінен, сүйегінен әртүрлі қолөнер бұйымдарын әзірлеген. Төрт түлік малдың терісі өте қымбат шикізат. Соның ішінде ірі қараның терісін сиыр терісі, өгіз терісі, тайынша терісі, бұзау терісі деп төртке бөліп атаған. Жылқы терісін - бие терісі, жабағы және құлын терісі деп үшке бөледі. Түйе терілерін атан терісі, бота терісі дейді. Мал терілері негізінде жондық, қабырғалық, үйектік, пұшпақ мойын, таңлақ деген бөліктерге бөлінеді. Еліміздің аймақтарында жүн мен терінің көптеп жиналып қалғандығымен келісуге болады. Мұндағы мәселе терінің сапасында жатыр. Өйткені ондағы малдарды жекелеген азаматтар тұрмыстық жағдайда, аулада сояды. Малды сою кезінде оның терісіне пышақ тиеді немесе басқадай жағдай болады. Содан барып тері пайдалануға жарамай қалады. Ал ол тері сапалы қалпын сақтау үшін арнайы орындарда сою керек. «Қазір біз көпшілік арасында малдарды арнайы орындарда сою жөнінде мәселе көтеріп отырмыз. Өйткені онда қойдың немесе басқа да малдың терісі арнайы техниканың көмегімен. механикаландырылған түрде сылынып алынады. Ал мұндай теріні экпорттауға да елімізде өңдеуге де болады. Жүн де бізде жетіп, артылады. Бірақ өкінішке қарай, біздегі жүннің тек 18 пайызы ғана биязы жүн. Ал қалғандары қылшықты жүн. Оған әлемде сұраныс аз. Оны бұрын тек Ресей ғана әскердегі жауынгерлеріне арнап киім тігу үшін сатып алатын. Қазір олар да алмайды. Сондықтан қылшықты жүннің берері шамалы. Ал биязы жүнді қой санын артыратын болсақ, болашақта ол бізге мол пайда әкеледі. Бұл Ауыл шаруашылығы министрлігінің назарынан тыс қалған мәселе емес. Оған қатысты «ҚазАгро» ұлттық холдингінің арнайы бағдарламасы да бар. Бағдарламаға сәйкес біз жақын болашақта биязы жүнді мал санын 50 пайызға дейін жеткізуді көздеп отырмыз».

Мех және былғары шикізаттарын сумен өңдеуді – жібіту деп атайды. Жібітудің мақсаты - шикізатты сулану дәрежесі және микроқұрылымы жағынан мал денесінен жаңа сыпырылған күйіне мейілінше жақындату, яғни «жас тері» қалпына жеткізу болып табылады.

Жібітуді орындағанда келесідегідей талаптарды ескеру қажет:

Судың сапасы мен температурасы - біріншіден су таза, жаңа және ағын судан
алынған болуы керек. Әйтпесе, тұрып қалған судағы шіріткіш бактериялар терінің белок сапасын бұзады. Екіншіден, ең жұмсақ немесе орташа кермектікте болғаны дұрыс. Өте кермекті су тұздың үлкен концентрациясын қажет етіп, ерімейтін әктік сабын түзеді, ол теріні баптауға бөгет жасайды. Егер сізде өте кермекті су болса, оған әлсіз сілті немесе калъциленген сода қосьп, жұмсартыңыз. Су температурасы 10о-20оС болу керек. Төменгі температурада жібіту баяу жүріп, тері сапасын төмендетеді, ал жоғары температурадатезірек өсіп, шіріткіш бактериялар көбейеді.

Судың мөлшері - судың мөлшері жібітіп жатқан теріден 6-7 есе көп болады. Өлтіргіш заттар - суланған теріде тез және шіріткіш бактерияларды көбейтпеу үшін
өлтіргіш заттар қолданады. Үй жағдайында өлтіргіш зат ретінде ас тұзын пайдаланды. Бірақ керекті концентрациясын білген жөн, әйтпесе шіріткіш бактериялар керісінше көбейіп кетеді, 1 л суға 30-50 г тұз қажет. Жібітуді тездету үшін басқа да өлтіргіштер ретінде - сілтіні, өте қатты кептірілген шикізатқа әлсіз сілті (кальциленген сода, аммиак бұлар 1 л суға 1г кетеді) пайдаланады. Тері біркелкі ылғалдану үшін жүйелі түрде араластырған дұрыс.

ЖІБІТУ Ү РДІСІН АНЫҚ ТАУ

Натрий гексафторсиликатының мөлшерін анықтау: Сыйымдылығы 200 - 300 мл конус формалы шыны ыдысқа 100 см3 жібітетін сұйықтық құяды (анықтауды жібітетін суға басқа да материал қоспастан бұрын жүргізіледі) да 5 мин қайнатады. Содан соң 0,5 н натрий гидросиді ертіндісімен феиолфталейіннің қатысумен әлсіз қызғылт түске боялғанға дейін титрлейді. Бұл кезде мына реакция жүреді: Na2 SiF6 +4 NaOH =6 NaF +Si (OH ) 4 Кальций гидроксиді мен тотығының мөлшерін анықтау: Сүзіп алынған жібітетін сұйықтықтан 10 см3 алып ұқыптылық пен 0,1 н тұз қышқылының ертіндісімен араластыра, фенолфталейіннің қатысуымен қызғылт түстің бірінші жойылуына дейін титрлейміз. Ертіндінің бояуы 3 мин аралығына дейін титрлейміз. Ертіндінің бояуы 3Ca ( OH ) 2 + 2 HCl = CaCl 2 + H 2O . Ол кезде мына реакция мин аралығына дейін көрінбеу керек
жүреді:

ШЕЛДЕУ ҮРДІСІ
Тері әбден суланғаннан соң, оның майлы және бұлшық ет қабаттарын біріктіретін тін талшықтар мен шел қабаттарын шелдейді. Бұл үрдіс «шелдеу» деп аталады. Шелдеу екі рет жүреді: бірінші жібітуден соң, екінші илеуден кейін. Бірінші шелдеу пикельдеуге теріні дайындайды, жақсы иленген тері қышқыл мен ас тұзы ертіндісін жақсы сіңіреді. Шелдеуге қарапайым пышақ және арнайы доға тәріздес пышақ, қозғалмайтын пышақ қолданылады. Терінің ұзындығы, сосын ені бойынша бүктейді де, пышақка әкеліп, алдыға артқа қозғалта отырып шелін алады. Үшінші әдістегі пышақ керісінше жоғары қаратылған. Теріні майсыздандыруға қолданатын құралдармен де шелдеуге болады. Лезвия және басқа

Бірінші әдіс өткір құрал көмегімен орындалады. Бұл әдіс кезінде терінің шел жақ май қабатын лезвиямен кесіп алмау керек, ол үшін ұқыпты және мұқият жасаған дұрыс. Қырқу әдісінде шел жақ май қабатын қырқып, сосын жартылай өткір құралмен өзеңнен бөлектейді. Жас терімен жұмыс істегенде, кейде қабыршағын айыру қиынға түседі. Бұндай жағдайда үшін теріні терідегі кішкене еттерді борпылдақтандыруға болады. Бұл

тазартып, терінің, бахтармасын аздап жуып, бахтарманы бахтармаға беттестіріп, қосақтайды, оның көбірек тұрғаны жақсы. Бұл операция сәтті өту үшін, 15 қосақталған теріден аз болмау қажет. Сосын теріні тығыздау үшін үстіне жүк қойып, 20-40 сағатқа қалдырады. Шеберханада төмен температура және тері аз болса, престе көбірек ұстайды. Жылудың әсерінен бахтарма созылады да, шелдеу оңай жүреді. Толық созылған бахтарма кірлеу сұр түске боялады. Егер аз тері өнделіп жатса, оны қосақтап қоюға болмайды, теріні жайған бойы 20-30 сағаттай суда қалдырады. Шел қалдығы құрамында колаген бар екенін ескеріп, одан желім жасауға болады.

Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Әсенова Б.Қ. Былғары және мех технологиясы: оқу

құралы / А.Н.Нұрымхан, А.Н.Нұрғазезова.- Семей, 2008 2. Ө.Мәдиев,Қ.Айтөленова Қ.Т. «Былғары және мех химиясы мен технологиясы», Астана 2010, «Білім»,2010
3.http://e-history.kz/kz/contents/view/352

Назарыңызға рахмет, Айгүл Заманбекқызы!


Пән: Ветеринария


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь