Тамыржемістілер Қызылша

Тамыржемістілер Қызылша



Образец текста


Второй уровень


Третий уровень


Четвертый уровень


Пятый уровень

Асханалық қызылша – екі жылдық өсімдік. Тамыр жүйесі жақсы дамыған, кіндік тамыры 2,7 м, ал бүйірлік тамырлары 2 метрге дейін бойлайды. Жапырақтары сағақты, жалпақ, үшбұрышты немесе ұзынша келген, шеттері кедір-бұдырлы. Сұрпына қарай жапырақтарының түсі әр түрлі деңгейдегі көк реңді жасыл болады. Тамыр жемісінің пішіні жайпақтан ұзынша-шошаққа дейін өзгереді. Тамыржемістілердің ішінде асханалық қызылша – ең жылу сүйгіші. Оның тұқымы 68°C-да өне бастайды, ал өнуге оңтайлы температура -11°C. Өскіндері 2-3°C бозқыраудан зақым шегеді, бірақ ересек өсімдіктері өткінші 3-4°С бозқырауға төтеп береді.



Образец текста


Второй уровень


Третий уровень


Четвертый уровень


Пятый уровень



Образец текста


Второй уровень


Третий уровень


Четвертый уровень


Пятый уровень

Жапырақтары үшбұрыш немесе сопақтау, жиегі жиі толқын тәрізді, жапырақты ң пішіні өсімдікті ң жасына ж әне өсіру ерекшелігіне байланысты болады. Ескірген ж әне үлкен жапыра қтар сыртында орналасады. Жапыра қты ң пішіні мен к өлемі өсіру ерекшелігіне байланысты. Жапыра қты ң беті тегіс, толқынды, қатты толқынды болып келеді. Жапырақтарыны ң түсі сорт айыруды ң негізгі белгісі болып табылады. Ол жасыл, қызыл немесе қаны қ қызыл аралы ғында боялады. Жапыра қты ң т үсі өсімдікті ң жасына байланысты өзгеріп отырады. Жастары а қшылдау, ескірген сайын бояуы қоюланып, өлетін кезінде қоңыр түске боялады. Өсірудің ерекшеліктері өсімдік жапырағыны ң т үсіне әсерін тигізеді. Төмен температура ж әне азда ған үсік жапыра ққа антоциан пигментациясыны ң к үшеюіне алып келеді. Жо ғар ғы температурада жапыра қты ң қызаруына ы қпал етеді. Топырақтың ылғалдылығының төмендеуі немесе жоғарлауы жапырақтың түсіне, қызыл пигментациялы өң береді. Г үлдену биологиясы. Қызылшаны ң г үлденуі т ұқымды қты еккеннен кейін 50-60 к үннен кейін басталады. Ұза қты ғы сырт қы ортаны ң әсерінен 30-50 к үн аралы ғын құрайды. Ыстық және де құрғақ ауа болғанда гүлдену өзінің шегіне жылдам жетеді. Ең бірінші негізгі осьтегі г үлдер, содан соң б ұта ғыны ң екінші ж әне кейінгі қатарында ғы г үлдер г үлдейді. Г үлдер та ңғы 7-8-дерде ашылады .



Образец текста


Второй уровень


Третий уровень


Четвертый уровень


Асханалық қ ызылшаның химиялық құ рамы (%) 10,02-11,49 қ ант, 1,27-1,35 азотты қ осылыстар, 0,71-1,02 клетчатка, 0,851,04 кү л, 91,6-83,97 су. Қ ызылшаның құ рамында қ ант, белок, органикалық қ ышқ ылдар, клетчатка, 37—41 мг процент Р витамині, С витамині (жапыр ақ тарында 60 мг процент) жә не минералдық тұ здар бар. В1 (тиамин), сондай-ақ В6, В2, РР, Р дәрумендері, фолий және пантотен қышқылдары бар. Қызылшадағы Р дәруменінің болуы, оның емдік қасиетін

Пятый уровень

АСХАНАЛЫҚ ҚЫЗЫЛШАНЫҢ АГРОТЕХНИКАСЫ.
Асханалық қызылшаны орамжапырақтан, картоптан, қиярдан, қызанақтан, асбұршақтан кейін өсіреді. Сүдігерді 30-32 см тереңдікке жыртады. Жырту к өкжиегі саяз болса топырақ тереңдеткішті қолданады. Ты ңайт қыш мол енгізілген жерде жо ғары өнім береді. 100 ц өніммен топыра қтан 45 кг азот, 16 кг фосфор ж әне 65 кг калий алып шы ғады. Сонды қтан с үдігер к өтергенде әр гектар ға жа қсы шіріген 20-30 т к өң 2-2,5 ц суперфосфат ж әне 1 ц хлорлы калий енгізу ұсынылады. , Егер күзде тыңайтқыш енгізілмесе көктемгі культивацияның алдында гектарына 15 тонна қарашірінді, 1,5 ц аммиак селитрасы, 1-1,5 ц суперфосфат ж әне 0,5 хлорлы калий енгізіледі. Ерте көктемде сүдігерге екі ізбен тырма жібереді, топырақтың физикалық пісіп-жетілген кезінде арамшөптерді ң өнуіне ы қпал жасау үшін 8-10 см тереңдікке культивация ж үргізіп, ты ғыздағыштармен топыра қты ты ғыздайды. Екінші культивацияны 6-7 см тере ңдікке, т ұқым себуден 1-2 са ғат б ұрын ж үргізеді. Арамш өптермен к үресу үшін гербицидтер қолданылады. Т ұқым сепкенше, т ұқымммен бірге немесе өскін пайда бол ғанша вензарды (1-2 л/га), пирамин ФЛ-ды (6-8 л/га), голтиксті (5-6 л/га) бүркеді; өскінге (қызылшаның 2 нағыз жапырағы кезеңінде) – бурефен ФД-11-ді (4-6 л/га). Бір жылды қ асты қ т ұқымдас арамшөптерді ң 2-6 жапырақ кезеңінде набу (1-3 л/га), тарга супер (1-2 л/га), фуроре супер (0,8-1,2 л/га), фюзилад супер 125 (1-2 л/га) қолданылады; к өп жылды қ асты қ т ұқымдас арамш өптерді ң биіктігі 10-15 см жеткенде – набу супер (3-5 л/га), тарга супер (2-3 л/га), фюзилад супер 125 (2-4 л/га). Асханалық қызылшаның тұқымын себуге дайындаудың бірнеше тәсілі бар: суда ж әне қоректік ерітіндіде шылау, тарыны ң сіріндісімен өңдеу, дражелеу, фракциялар ға (ірі 5-6 мм, орташа 3-4 мм ж әне ұсақ 1,5-2 мм) б өлу, т ұқымды оттекпен қаны қтыру (барботылау).  Екі рет үстеп қоректендіреді: кәдімгі 3-5 жапырақ пайда болғанда (1 гектар ға 1 ц аммиак селитрасы, 1 ц суперфосфат ж әне 0,5 ц хлорлы калий) ж әне біріншіден 20-30 т әулік өткен со ң (1 га 1-1,5 ц суперфосфат, 0,5 ц хлорлы калий ж әне 0,5 ц аммиак селитрасы).


 



Образец текста


Второй уровень


Третий уровень


Четвертый уровень


Пятый уровень











ЖИНАУ ЖӘ НЕ САҚ ТАУ. Қ ызылшаны байлам ө нім ү шін жинауды маусымны ң со ң ы – шілдені ң басында, тамыржемістерінің диаметрі 3-4 см жеткенде бастайды. Оларды жапыра ғымен ж ұлып, топырағ ынан тазалап, ж ә шікке салып жедел сату орындарына ж ө нелтеді. То ң азытқ ыштарда аз уақ ытқ а 0ºС-да сақ тауғ а болады. Шілдені ң екінші жартысында қ ызылшаны ң тамыр жемістері ә жептә уір іріленеді, сондық тан жапыра қ сыз сатуғ а жарайды. Іріктеп жина ған кезде оларды жұ лып алады, себебі жаппай жинағ ан ғ а дейін олар тым іріленіп кетеді. Жаппай жинауды қ ыркү йектің соң ында бастайды, да 2-3ºС аяз тү скенше ая қ тайды. Тамыр жемістерін СНШ-3, СНУ-3Р қ ызылша – қ опар ғ ыштарымен, жазы қ тілгішпен қ азып, сосын ү ймеге жинайды. Жапырақ тарын кеспейді, бұ рап тастайды, себебі кескенде шырыны тым к өп шығ ындалады. Тамыржемістерін ү лгіқ алыптың талабына сай с ұ рыптайды: ұ са қ тарын –диаметрі 3-5 см қ ыста, ерте кө ктемде жылыжайда ж ә не булыжайда кө ктетуге пайдаланады немесе мал ғ а береді. Қ ысқ ы сақ тауғ а қ ызылшаны тұ рақ ты суық басталғ анша салады. Қ ызылшаны са қ тал ғ ыш тамыржемісі ретінде, белсенді желдеткіші бар тұ ра қ ты қ оймаларда биіктігі 3-3,5 метрлік ү ймелерде сақ тайды. Ө здігінен желдетілетін қ оймаларда ені 2 м сусектерде қ ызылшаны 1,5-2 м қ алың дық пен сақ тайды. Қ ызылшаны табиғ и немесе белсенді желдеткіші бар к ө мбелерде де жақ сы сақ тауғ а болады. Оларды сақ тағ анда қ ызылшаны орды ң шетіне 0,1-0,2 м жеткізбей бос тө геді. Алдымен 0,2 м топырақ пен жабады, сал қ ында ғ аннан кейін – 0,2-0,3 м сабанмен, сосын қ айтадан – 0,3 м топыра қ пен, сақ тау кезіндегі температура – 1-3оC жылылы қ , ауаны ң салыстырмалы дымқ ылдығ ы –85-90ºC. 1722-85 МҮҚ бойынша асханалық қ ызылшаны ң тамыржемісі б ү тін, жас, кін ә ратсыз, құ р ғ а қ , ластанбағ ан, зиянкестермен зақ ымданба ғ ан, бір ботаникалы қ с ұ рыптікі, са ғ а ғ ыны ң ұ зынды ғ ы 2 см аспайтын болуы керек. Еті шырынды, к үң гірт қ ызыл. Тамыр жемісіні ң диаметріні ң е ң үлкен кө лденең кесіндісі 5-14 см.

СҰРЫПТАР. Қазақстанның солтүстігінде қызылшаның мынадай сұрыптары өсіріледі:









Бордо 237. БО көкөніс дақылдарының селекциясы және тұқым шаруашылығы ҒЗИ-да шығарылған. Орташа мерзімде пісетін, өсінді кезе ңі 100-110 т әуліктік с ұрып. Гүлсымақтануға және ауруларға төзімді. Негізінен күзде-қыста пайдалану үшін өсіріледі. Жемісіні ң пішіні домалақ, орташа массасы 238 г. Са қтал ғышты ғы ж әне д әмдік сапасы жақсы. Жинауы жеңіл, себебі тамыр жемісі топраққа жартылай ене өседі. Тамыржемісіні ң өнімі – 145-375 ц/га. Одноростковая. БО көкөніс дақылдарының селекциясы және тұқым шаруашылығы ҒЗИ-да шығарылған. Өсінді кезе ңі - 76-83 т әулік. Тамыржемістеріні ң өнімі – 510780 ц/га, тауарлысы – 470-745 ц/га. Тамыржемісінің орташа массасы – 365 297-390 г. Тамыр жемістері шамалы тарамдалады, топыра қтан же ңіл ж ұлынды. Д әмдік сапасы өте жоғары. Сиретуді қажет етпейді. Себу мөлшері – 10 кг/га. Холодостойкая 19. Белорус картоп шаруашылығы және жеміс-көкөніс шаруашылы ғы ҒЗИ-да шығарылған. Орташа мерзімде пісетін, өсінді кезе ңі 103 т әуліктік с ұрып. Тамыржемістері топырақтан жеңіл жұлынады, оның орташа массасы – 366 г. Пабло F1 – голландия буданы. Буданның айырмашылық ерекшілігі – домалақ пішінді тамыр жемісіні ң қабы ғыны ң ж ұқалы ғы, п әлекті ң қызылша ға т ән емес әлсіз дамуы және тамыржемісінің ұшының жіңішкелігі. Тамыржемісі топрақтан кез келген, тіпті ылғалды ауа райында да жеңіл ж ұлынады ж әне о ған топыра қ ж ұқпайды. Тамыржемістері біркелкі, сүйкімді, орташа массасы 260-600 г, ұпайы – 4, еті н әзік, са қинасыз.



Ас қызылшасы, көкөніс қызылша. Еліміздің барлық жерінде өсіріледі. Ұзақ сақталатын өнімді және дәмді сорт тары — Бордо 137, Несравненная А—463, ал Грибовская плоская А—473, ал Египетская плоская және Пушкинская плоская К—12 сорттарының ерекшелігі ерте пісетіндігі. Бірақ бұл сорттар ұзақ мерзімге сақтауға келмейді және сапасы да төмен. Подзимняя А—473 сорты солтүстік аудандарда қысқа қарай және ерте көктемде егуге бейімделген.



Образец текста


Второй уровень


Третий уровень


Четвертый уровень


Пятый уровень

ЗИЯНКЕСТЕРМЕН ЖӘНЕ АУРУЛАРМЕН КҮРЕСУ. Қазақстанның солтүстігінде қызылшаға ең көп зиянды аурулардан – қызылша көгінің тамыржегісі, зиянкестерден – бүргелер, бізтұмсық және шалғын көбелегі келтіреді. Қызылша көгінің тамыржегішімен күресу үшін себер алдында тұқымды ТМТДмен, тачигаренмен дәрілейді. Зиянкестермен күресу үшін агротехникалық және химиялық шаралар қолданылады. Қызылша бүргесі мен бізтұмсығына қарсы гектарына 400-600 л жұмыс ерітіндісін шығындап актелликті (1л/га), БИ-58-ді (0,5-0,8 л/га) бүркеді. Агротехникалық шаралардың негізгілері – арамшөптерді жою, жоғары сапалы тұқымды себу, ауыспалы егісті қатаң сақтау, топырақты дұрыс өңдеу. Қызылшаға шалғын көбелегі де көп зиян келтіреді. Оның жұлдызқұртына қарсы ФГУП ВНИИХСЗР-ді (0,6-1,2 л/га) бүркеді, сондай-ақ битоксибациллин (2 л/га), дипел (0,5- 1 л/га) биодәрмектерін қолданады.

Қызылшадан жасалынатын тағамдар


Тағамға жас қызылшаның — жапырағын, жемісін және тамыр жемісін, ал піскен кезде— тек қана тамыр жемісін пайдаланады. Қызылшаның жапырағы борщ, свекольник дайынд аранда, ал тамыр жемісі — борщ, винегрет, гарнир, басытқы, икра, салат, соус жасауға, көкөністі шала тұздауға және келтіруге пайдаланылып жүр. Жинап алған бойда пісірген қызылшаның емдік қасиеті бар. Ол жасы ұл ғайған, гипертониямен және бауыры ауыратын және іші қатқан адамдарға пайдалы. Қызылша өте көп қайнатуды қажет етеді. (2—3 са ғат), оны тез пісіру үшін 1 сағат қайнатыл оттан алып, суын төгеді де, 10 минут үстіне суы қ су а ғызып қояды. Ал салат немесе винегрет жасау үшін, оны щеткамен тазартып, суық сумен жуып, қабығымел қайнатады немесе тез пісіреді. Қайна қай кезде қызыл түсін жоймас үшін суға құмшекер салуға болады (2 л суға 0,5 шай қасы қ).

Орындаған: Аг -213 Төлетаева А Өкенова Ж Досмағанбетова А Болатова А Нүкенова А Манап Ф


Пән: Биология


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь